Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Klotz Sędziowie Sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz Asesor WSA Katarzyna Korycka (spr.) Protokolant Starszy sekretarz sądowy Jakub Jagodziński po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 września 2020 r. sprawy ze skargi J. K. na uchwałę Rady Gminy z dnia [...] września 2019 r. nr [...] w przedmiocie wyboru ławników do sądu oddala skargę.

W dniu [...] września 2019 r. Rada Gminy podjęła uchwalę nr [...] w sprawie wyboru ławników do Sądu Okręgowego we [...] na kadencję 2020-2023, mocą które skarżący J. K. nie została wybrany ławnikiem.

Na powyższą uchwałę skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, w której zarzucił organowi brak powiadomienia telefonicznego skarżącego o sesji Rady Miejskiej na której dokonano wyboru ławników, w sytuacji dokonania takiego powiadamiania w stosunku do innych kandydatów na ławników, co zapewniło im możliwość uczestniczenia we wskazanej sesji Rady Miejskiej i zaprezentowania się radnym, natomiast skarżący nie miał takiej możliwości.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie z uwagi na brak posiadania przez skarżącego interesu prawnego w zaskarżeniu uchwały, ewentualnie o oddalenie skargi w związku z tym, iż żaden przepis prawa nie obiguje organu do indywidualnego zawiadamiania kandydatów na ławników o sesji organu uchwałodawczego, na której dokonywany jest wybór ławników, jak też nie przewiduje czynności w postaci prezentacji się kandydata na ławnika przed radnymi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do treści art. 147 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej powoływanej jako "ppsa") w zw. z art. 91 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (aktualnie: t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 713, dalej powoływanej jako "usg"), sąd administracyjny tylko w przypadku istotnego naruszenia prawa, uprawniony jest do stwierdzenia nieważności uchwały organu gminy na podstawie art. 147 § 1 ppsa. Granicą nieważności uchwały jest zatem ustalenie, że doszło do istotnego naruszenia prawa, co ma miejsce w szczególności w razie podjęcia uchwały przez organ niewłaściwy, braku podstawy prawnej do podjęcia uchwały określonej treści, niewłaściwego zastosowania przepisu prawnego będącego podstawą podjęcia uchwały lub naruszenia procedury jej uchwalenia.

Stosownie natomiast do art. 101 ust. 1 usg, każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem, podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego. W tym zakresie Sąd uwzględnił, że wskazany przepis wiąże prawo do skargi z naruszeniem interesu prawnego lub uprawnienia i na jego podstawie, tylko i wyłącznie ustalenie, że skarżący posiada interes prawny w zaskarżeniu uchwały oraz stwierdzenie, że doszło do naruszenia tego interesu prawnego, bądź uprawnienia daje skarżącemu podstawę do tego, aby Sąd rozpoznał sprawę i orzekł o tym, czy naruszenie tego interesu, bądź uprawnienia, nastąpiło wraz z naruszeniem obiektywnego porządku prawnego.

Konstytucja RP ustanawia zasadę udziału obywatel w sprawowaniu wymiaru sprawiedliwości. Przepis art. 182 Konstytucji RP gwarantuje bowiem każdemu obywatelowi polskiemu, który chciałby brać udział w sprawowaniu wymiaru sprawiedliwości możliwość wzięcia udziału w wyborach na ławników przeprowadzonych zgodnie z zasadami i procedurą określoną w ustawie z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 52 ze zm., dalej powoływanej jako "ustawa Prawo o ustroju sądów powszechnych" lub "pusp"). Powołany przepis Konstytucji RP może być źródłem interesu prawnego w zaskarżeniu uchwały rady gminy w przedmiocie wyboru ławników przez kandydatów na ławników, których kandydatury były przedmiotem głosowania rady. W przypadku natomiast niewybrania w głosowania kandydata na ławnika do pełnienia tej funkcji, indywidualny interes prawny kandydata zostaje naruszony, co uprawnia go w świetle regulacji art. 101 ust. 1 usg do wniesienia na uchwałę w przedmiocie wyboru ławników skargi do sądu.

Uznając więc, że skarżący, jako niewybrany kandydat na ławnika do Sądu Okręgowego we [...], posiada legitymację do wniesienia skargi na uchwałę Rady Gminy z dnia [...] września 2019 r. w sprawie wyboru ławników, Sąd rozpoznał sprawę i orzekł o tym, czy naruszenie interesu prawnego skarżącego nastąpiło wraz z naruszeniem obiektywnego porządku prawnego.

Procedurę wyboru ławników i kryteria przyznania mandatu ławnika określają przepisy ustawy Prawo o ustroju sądów powszechnych. Przepis art. 160 § 1 pusp stanowi, że ławników do sądów okręgowych oraz do sądów rejonowych wybierają rady gmin, których obszar jest objęty właściwością tych sądów - w głosowaniu tajnym. Zatem jedynym organem właściwym w sprawach dotyczących wyboru ławników jest rada gminy, zgodnie z art. 160 § 1 pusp. W myśl § 2 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 9 czerwca 2011 r. w sprawie sposobu postępowania z dokumentami złożonymi radom gmin przy zgłaszaniu kandydatów na ławników oraz wzoru karty zgłoszenia (Dz.U. z 2011 r. Nr 121, poz. 693), zgłoszenia kandydatów na ławników dokonuje się na karcie zgłoszenia, do której załącza się dokumenty, o których mowa w art. 162 § 2-4. Wzór karty określa załącznik do rozporządzenia.

Zgłoszenia kandydatów, które nie spełniają wymogów formalnych określonych w art.162 § 2-5 pusp lub, które wpłynęły do rady gminy po upływie terminu określonego w art. 162 § 1 pusp, pozostawia się bez dalszego biegu, z mocy art. 162 § 10 pusp. Z przepisów tych wynika, iż etapem wstępnym wyborów ławników jest ocena zgłoszeń kandydatów pod względem formalnym, której wynikiem może być pozostawienie przez radę gminy niektórych zgłoszeń bez biegu. Kandydaci, których zgłoszenia spełniają wymogi formalne podlegają dalszej ocenie pod względem spełnienia przez nich przesłanek materialnoprawnych wymienionych w art. 158 i 159 pusp. Rady gmin zasięgają też informacji o kandydatach na ławników od właściwych organów Policji (art. 162 § 9 pusp).

Przed przystąpieniem do wyborów ławników rada gminy powołuje zespół, który przedstawia na sesji gminy swoją opinię o zgłoszonych kandydatach, w szczególności w zakresie spełnienia przez nich wymogów określonych w ustawie (art. 163 § 2 pusp).

Zespół dokonuje zatem oceny zgłoszeń kandydatów pod względem formalnym i spełniania przez nich przesłanek z art. 158 i 159 pusp. Jednakże zespół ten pełni wyłącznie funkcję pomocniczą i opiniodawczą. Jest on powołany przede wszystkim do sprawdzenia czy zgłoszenia spełniają wymogi określone w ustawie i rozporządzeniu, czy zawierają odpowiednie załączniki, a także czy wpłynęły do rady gminy w ustawowym terminie. Zespół ten powinien ponadto zebrać informacje o kandydatach (w tym informacje przekazane przez organy Policji) potrzebne do ustalenia czy dane osoby spełniają przesłanki materialnoprawne, aby móc pełnić funkcję ławnika.

Przepis art. 163 § 2 pusp. wyraźnie stanowi, iż kompetencją i zarazem obowiązkiem zespołu jest przedstawienie na sesji rady gminy opinii o zgłoszonych kandydatach, w szczególności w zakresie spełnienia przez nich wymogów określonych w ustawie. Oznacza to, że kandydatury na ławników, które zostały zgłoszone radzie gminy powinny być przedstawione na sesji temu organowi przez zespół, który przedstawia swoją opinię o kandydatach na ławników we wskazanym zakresie.

Natomiast to radni w głosowaniu tajnym, po zapoznaniu się z opiniami zespołu, podejmują decyzję, czy dany kandydat powinien brać udział w sprawowaniu wymiaru sprawiedliwości w Rzeczypospolitej Polskiej. Zatem zespół opiniujący ma za zadanie jedynie sporządzić opinie o kandydatach i przedstawić je radnym, którzy w głosowaniu tajnym sami podejmują decyzję, który z kandydatów zostanie ławnikiem. Podkreślić należy, że do wyboru ławników uprawniona jest wyłącznie rada gminy, co następuje w drodze uchwały tego organu podejmowanej w głosowaniu tajnym (por. wyrok WSA w Łodzi z dnia 30 lipca 2020 r., sygn. akt III SA/Łd 37/20, wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 4 marca 2016 r., sygn. akt III SA/Wr 1280/15 - dostępne na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl/cbo/query).

Odnosząc poczynione uwagi do przedmiotu sprawy wskazać należy, że kandydatura skarżącego na ławnika do orzekania w Sądzie Okręgowym we [...] na kadencję 2020-2023 została zgłoszona Radzie Miejskiej w terminie. Wniosek spełniał wymagania formalne. Kandydatura skarżącego została zaopiniowana pozytywnie przez powołany na mocy odrębnej uchwały Rady Miejskiej - Zespół do spraw zaopiniowania kandydatów na ławników na kadencję 2020-2023. W sprawie zasięgnięto również informacji o skarżącym oraz pozostałych kandydatach na ławników od właściwych organów Policji.

Opinia Zespołu wraz z opiniami (także pozytywnymi) o czterech pozostałych kandydatach została przekazania pod obrady Rady Miejskiej. Kandydatura skarżącego uzyskała najmniejszą liczby głosów, w przeprowadzonym na podstawie przyjętego regulaminu tajnym głosowaniu radnych, wobec czego nie został on wybrany na ławnika, gdyż Kolegium Sądu Okręgowego we [...] ustaliło na kadencję 2020-2023 liczbę 4 ławników.

W ocenie Sądu procedura wyboru ławników i niewybrania skarżącego na ławnika odbyła się zgodnie z zasadami wyrażonymi przez ustawę Prawo o ustroju sądów powszechnych. Skarżący miał możliwość zgłoszenia swojej kandydatury na ławnika i nie został wybrany ławnikiem po przeprowadzeniu całej procedury wyboru ławników przewidzianej przez ustawę Prawo o ustroju sądów powszechnych.

Należy również podkreślić, biorąc pod uwagę zarzuty skarżącego, że ustawa Prawo o ustroju sądów powszechnych nie nakłada na organ uchwałodawczy obowiązku indywidualnego zawiadamiania kandydatów na ławników o terminie sesji, podczas której ma być dokonany wybór ławników do sądów powszechnych. Kwestie dotyczące zawiadamiania o sesji Rady Miejskiej reguluje Statut Gminy [...] (Dz. Urz. Województwa [...] z [...] r. poz. [...]), który w § 14 ust. 3 stanowi, że o sesji należy powiadomić radnych, Burmistrza, sołtysów i mieszkańców z wyprzedzeniem co najmniej 3 dniowym wskazując termin i miejsce rozpoczęcia posiedzenia oraz proponowany porządek obrad, przy czym: radnych, Burmistrza i sołtysów powiadamia się pisemnie, elektronicznie lub ustnie, odnotowując skuteczność powiadomienia, a mieszkańców powiadamia się za pośrednictwem BiP albo w drodze ogłoszeń. W sprawie obowiązek ten został zrealizowany, gdyż jak wynika ze znajdującego się w aktach zawiadomienia z dnia [...] września 2019 r. o sesji Rady Miejskiej w dniu [...] września 2019 r., mieszkańcy o przedmiotowym zawiadomieniu dowiedzieli się w dniu [...] września 2019 r., gdyż w tym dniu zawiadomienie to zostało wywieszone na tablicy ogłoszeń. Skarżący miał zatem możliwość dowiedzenia się o terminie sesji Rady Miejskiej, na której podjęta została przedmiotowa uchwała. Zauważyć też należy, że z akt sprawy wynika, że podjęto też próbę poinformowania skarżącego telefonicznie o terminie sesji, niemniej skarżący nie odebrał telefonu. Jednocześnie podkreślić należy, że na sesji w dniu [...] września 2019 r., żaden z kandydatów na ławników nie zabrał głosu przed głosowaniem radnych.

W tych okolicznościach, uznając że w sprawie zachowane zostały wszystkie ustawowe procedury wyboru ławników oraz, że niewybranie skarżącego na ławnika nie nastąpiło wraz z naruszeniem obiektywnego porządku prawnego, Sąd na podstawie art. 151 ppsa oddalił wniesioną w sprawie skargę.