Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Waldemar Inerowicz Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Nikodem Sędzia WSA Karol Pawlicki (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 04 sierpnia 2021 r. sprawy ze skargi Firma "A" sp. z o.o. w [...] na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] sierpnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania uchyla zaskarżone postanowienie

Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z [...] sierpnia 2020 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania, Firmy "A" Sp. z o.o. z/s w [...], odmówiło przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Burmistrza [...] z [...] kwietnia 2020 r. nr [...], w przedmiocie odmowy korekty zobowiązania podatkowego za 2017 r.

W uzasadnieniu postanowienia Kolegium wyjaśniło, iż z koperty nadawczej wynika, że przesyłka zawierająca tę decyzję awizowania była w dniu 10 kwietnia 2018 r. i powtórnie awizowana w dniu 18 kwietnia 2018 r., po czym z uwagi na niepodjęcie jej przez adresata nastąpił zwrot do nadawcy. Kolegium zaznaczyło, że z wniosku o przywrócenie terminu wynika, iż przyczyną jego uchybienia było nieotrzymanie zawiadomienia o pozostawionej w urzędzie pocztowym przesyłce poleconej. Przytaczając brzmienie art. 162 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. 2019 r. poz. 900 ze zm. - dalej: "O.p.") oraz przedstawiając jego interpretację odnośnie do zachowania przez zainteresowanego reguł starannego działania, organ wskazał, że po analizie zgromadzonego materiału dowodowego nie daje wiary twierdzeniom strony, że w punkcie odbiorczym adresata nie została pozostawiona informacja o próbie doręczenia przesyłki poleconej i pozostawieniu jej na okres 7 dniu operatora pocztowego. Podkreślił, że czynność ta miała miejsce dwa razy - przez pierwsze awizo 10 kwietnia 2018 r. i drugie w dniu 18 kwietnia 2018 r. i dotyczyło łącznie czterech przesyłek poleconych. W tej sytuacji organ uznał, że strona nie uprawdopodobniła tego, iż uchybienie terminu do wniesienia odwołania nastąpiło bez jej winy.

W skardze z [...] września 2020 r. skarżąca wniosła o uchylenie postanowienia w całości i zasądzenie na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi skarżąca zarzuciła organowi, że nie zebrał w sposób wyczerpujący materiału dowodowego i nie ustalił wszystkich okoliczności faktycznych (uzupełnienia z [...] marca 2021 r. wniosku o przywrócenie terminu oraz złożonej w urzędzie pocztowym reklamacji przesyłki pocztowej z 26 marca 2019 r.), na których powinno być oparte rozstrzygnięcie. Podkreśliła, że zgromadzony materiał nie zawiera żadnych dowodów, że w punkcie odbiorczym adresata została pozostawiona informacja o próbie doręczenia przesyłki poleconej i do twierdzenia, że czynność ta miała miejsce dwa razy. Wymienione i nie sprecyzowane cztery przesyłki najprawdopodobniej dotyczyły trzech odrębnych decyzji w sprawie korekty podatku za lata 2016-2018. Zatem uznanie przez SKO, że spółka nie uprawdopodobniła tego, iż uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy nie zostało oparte na całym zgromadzonym materiale dowodowym. Skarżąca przypomniała, że w dniu [...] stycznia 2019 r. złożyła wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania i uzupełniła go pismem z [...] marca 2019 r., wskazując szczególne okoliczności, które uniemożliwiły odbiór korespondencji w siedzibie spółki i podając przyczyny odbierania korespondencji przez korzystanie ze skrytki pocztowej. Podkreśliła, że przesyłka pocztowa zawierająca decyzję nie została podjęta tylko i wyłącznie z powodu braku awiza w skrytce pocztowej, co wyklucza jej winę, bo tej przeszkody nie mogła przewidzieć i usunąć. Zaznaczyła, że uzupełniła w dniu [...] marca 2019 r. wniosek o przywrócenie terminu o dowody popierające jej twierdzenia, ale to uzupełnienie zostało zwrócone 20 marca 2019 r. bez wykorzystania, o czym dowiedziała się z pisma Urzędu Miejskiego w [...] z 25 marca 2019 r. Pismem z [...] października 2020 r. oraz z [...] grudnia 2020 r. skarżąca uzupełniła skargę.

Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Sprawa została rozpoznana przez Sąd w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm. - dalej: "P.p.s.a.").

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Oceniając zgodność z prawem zaskarżonego postanowienia, Sąd podkreśla, że sprawa była już przedmiotem kontroli WSA w Poznaniu, który wyrokiem z [...] listopada 2019 r. o sygn. akt I SA/Po [...] uchylił postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z [...] lutego 2019 r. nr [...]

W powołanym wyżej wyroku, po rozpoznaniu skargi Firmy "A" sp. z o.o. w [...], Sąd uchylił postanowienie SKO w [...] z dnia [...] lutego 2019 r. nr [...] wydane w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Uzasadniając wyrok Sąd wyjaśnił, że pismem z [...] stycznia 2019 r. spółka wniosła o przywrócenie terminu do złożenia odwołania od decyzji Burmistrza [...] z [...] kwietnia 2018 r., składając wraz z tym wnioskiem odwołanie. Natomiast postanowieniem z [...] lutego 2019 r. SKO odmówiło skarżącej przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. W rozważaniach Sąd podkreślił, że w reakcji na treść decyzji z [...] kwietnia 2018 r., skarżąca złożyła dwa pisma: odwołanie od decyzji oraz wniosek o przywrócenie terminu do złożenia tegoż odwołania. Zachowanie skarżącej winno więc uruchomić dwa tryby postępowania, tj. organ winien wydać odrębne rozstrzygnięcie co do odwołania oraz odrębne co do wniosku o przywrócenie terminu.

Odnosząc się do drugiej kwestii, tj. wniosku o przywrócenie terminu, Sąd wskazał określone w art. 162 O.p. przesłanki przywrócenia terminu, dostrzegając że okoliczności jakie organ powinien brać pod uwagę rozstrzygając na podstawie art. 228 § 1 pkt 2 O.p. i na podstawie art. 162 O.p. są całkowicie odmienne. Sąd zaznaczył, że instytucja przywrócenia terminu została przewidziana do takich sytuacji, w których już doszło do uchybienia terminu. Wyniki badania prawidłowości doręczenia stanowią o dochowaniu lub przekroczeniu terminu, co w tym ostatnim przypadku musi skutkować stwierdzeniem uchybienia terminowi do wniesienia odwołania. Natomiast inną sprawą jest dalsze procesowanie nad wnioskiem o przywrócenie terminu z punktu widzenia oceny braku zawinienia w uchybieniu terminu, oczywiście przy spełnieniu wymogów formalnych oraz zachowaniu właściwego czasu jego złożenia. Sąd podkreślił, że w przypadku uznania, iż doszło do uchybienia terminu, organ powinien przystąpić do rozpoznania wniosku o jego przywrócenie. W tym zakresie powinien ocenić, czy skarżąca uprawdopodobniła swój brak winy w przekroczeniu terminu. Sąd zaznaczył również, że organ powinien wziąć pod uwagę tę cześć rozważań i załączonych przez skarżącą dowodów w pismach z [...] stycznia 2019 r. i [...] marca 2019 r., którymi skarżąca wskazuje na brak swojego zawinienia w przekroczeniu terminu.

W tej sytuacji należy podkreślić, że orzekanie w niniejszej sprawie odbywa się w warunkach związania, o których mowa w art. 153 P.p.s.a., gdyż niniejszy wyrok jest poprzedzony przytoczonym wyżej wyrokiem tut. Sądu z [...] listopada 2019 r. o sygn. akt I SA/Po [...]. Zgodnie bowiem z ww. przepisem ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. Przez ocenę prawną należy rozumieć sąd o prawnej wartości sprawy. Ocena prawna może dotyczyć stanu faktycznego, wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego, prawidłowości korzystania z uznania administracyjnego oraz kwestii zastosowania określonego przepisu prawa jako podstawy do wydania decyzji. Wskazania co do dalszego postępowania stanowią z reguły konsekwencję oceny prawnej. Dotyczą one sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych i wskazanie kierunku, w którym winno zmierzać przyszłe postępowanie (J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2012 r., s. 397 uw. 1, 2; M. Jagielska, J. Jagielski, R. Stankiewicz, w: red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2011 r., s. 544, Nb 1-3).

Biorąc pod uwagę wiążący charakter wyroku rolą Sądu w niniejszym postępowaniu było przede wszystkim zweryfikowanie, czy organ wykonał wskazania sformułowane w prawomocnym wyroku. Jednocześnie zgodnie z art. 170 P.p.s.a. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby.

Powyższy wyrok wiązał zatem SKO przy rozpatrywaniu sprawy i wydawaniu zaskarżonego postanowienia oraz wiąże również Sąd rozpoznający skargę spółki. Należy również dodać, że postanowieniem z [...] sierpnia 2020 r. nr [...] SKO w [...] stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania, a skarga spółki na to postanowienie została zarejestrowana pod sygnaturą I SA/Po [...]. Do tej sprawy, jak i do rozpoznawanej sprawy organ przedłożył wspólne akta administracyjne.

Sąd zauważa, że Kolegium nie tylko nie odniosło się w zaskarżonym postanowieniu do ww. wyroku, ale w przedłożonych Sądowi wraz ze skargą wspólnych aktach administracyjnych, poza jego kopią, nie zamieściło istotnych dla sprawy dokumentów – wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Burmistrza [...] z [...] kwietnia 2018 r. nr [...], ww. decyzji wraz z dowodem jej doręczenia skarżącej spółce, czy jakichkolwiek innych dokumentów postępowania prowadzonego z wniosku skarżącej o przywrócenie terminu. W tej sytuacji organ został zobowiązany przez Sąd do nadesłania kompletnych akt administracyjnych. Przesłane akta są również aktami wspólnymi dla obu ww. spraw, tj. I SA/Po [...] i I SA/Po [...]. Znajduje się w nich wniosek z [...] stycznia 2019 r. o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania m. in. od decyzji nr [...], w którym skarżąca wyjaśnia kiedy dowiedziała się o wydaniu zaskarżonej decyzji, powołuje się na niemożność przebywania na terenie jej zakładu osób z nią związanych i wskazuje na wiedzę organu o tej trudnej sytuacji, konieczności odbioru przesyłek pocztowych z Urzędu Pocztowego w [...] przy wykorzystaniu skrytki pocztowej, w której umieszczane są awiza, zaznaczając że przesyłka nie została podjęta tylko i wyłącznie z powodu braku awiza w skrytce pocztowej. Nadto w nadesłanych aktach znajduje się kserokopia odpisu pisma skarżącej z [...] marca 2019 r. "Uzupełnienie wniosku i odwołania z dnia [...] stycznia 2019 r.", adresowanego do SKO w [...] za pośrednictwem Burmistrza [...], w którym spółka również zawarła argumentację uzasadniającą jej wniosek o przywrócenie terminu. W piśmie tym skarżąca wymienia załączniki, których w nadesłanych aktach brak, tak jak i brak oryginału ww. pisma.

Zawarta w art. 153 P.p.s.a zasada związania prawomocnym wyrokiem sądu obligowała Kolegium - po ustaleniu, że doszło do uchybienia terminu do wniesienia odwołania - do dokonania oceny czy skarżąca uprawdopodobniła swój brak winy w przekroczeniu terminu. Sąd nakazał organowi wziąć pod uwagę tę część rozważań i załączonych przez skarżącą dowodów w pismach z [...] stycznia 2019 r. i [...] marca 2019 r., którymi skarżąca wskazuje na brak swojego zawinienia w przekroczeniu terminu. Tego SKO, zdaniem Sądu rozpoznającego niniejszą skargę, nie dokonało, poprzestając jedynie na lakonicznym stwierdzeniu, że po analizie zgromadzonego materiału dowodowego nie daje wiary twierdzeniom strony, iż w punkcie odbiorczym adresata nie została pozostawiona informacja o próbie doręczenia przesyłki poleconej i pozostawieniu jej na okres 7 dni u operatora pocztowego. SKO podkreśliło jeszcze, że czynność awizowania miała miejsce dwa razy (10 i 19 kwietnia 2018 r.) i dotyczyła łącznie czterech przesyłek poleconych. Takiego uzasadnienia odmowy przywrócenia terminu nie można uznać za spełniającego wymogi art. 217 § 2 i art. 210 § 4 w zw. z art. 219 O.p., ponieważ organ nie odniósł się do twierdzeń skarżącej zawartych we wniosku o przywrócenie terminu i piśmie z [...] marca 2019 r. wniosek ten uzupełniającym, ani do jakichkolwiek załączników wraz z nimi przedłożonych. Z zaskarżonego postanowienia nie wynika jaki to materiał dowodowy został poddany analizie przez Kolegium i z jakich powodów SKO odmówiło wiary twierdzeniom spółki, że "w punkcie odbiorczym adresata nie została pozostawiona informacja o próbie doręczenia przesyłki poleconej". Należy zauważyć, że organ w ogóle nie wyjaśnił, co rozumie pod pojęciem "punkt odbiorczy adresata", natomiast skarżąca w swoich pismach wyjaśnia, że korespondencja była awizowana w skrytce pocztowej. Podkreślenia wymaga również, że taki sposób odniesienia się do wniosku i twierdzeń skarżącej nie wykonuje zaleceń Sądu zawartych w wyroku o sygn. akt I SA/Po [...], w którym Sąd wyraźnie nakazał organowi wziąć pod uwagę rozważania spółki i załączone przez nią dowody w pismach z [...] stycznia 2019 r. i [...] marca 2019 r., w których skarżąca wskazuje na brak zawinienia w przekroczeniu terminu. O pismach tych, jak i dołączonych do nich dokumentach SKO w zaskarżonej decyzji nawet nie wspomniało. W tym stanie rzeczy zaskarżone postanowienie, jako naruszające przepis art. 153 P.p.s.a., musiało zostać uchylone.

Celem ułatwienia organowi podatkowemu poczynienia ustaleń niezbędnych do dokonania oceny zasadności wniosku skarżącej o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania Sąd wskazuje, że w pierwszej kolejności (nakazane jest to również w wyroku I SA/Po [...]) organ powinien stwierdzić, czy doszło do skutecznego doręczenia decyzji z [...] kwietnia 2018 r., co uczyni w ponownie prowadzonym postępowaniu na skutek uchylenia jego postanowienia z [...] sierpnia 2020 r. nr [...] wyrokiem tut. Sądu wydanym w dniu [...] sierpnia 2021 r. w sprawie I SA/Po [...]. Gdyby w tamtym postępowaniu Kolegium stwierdziło, że ww. decyzja nie została skutecznie doręczona, a zatem nie weszła do obrotu prawnego, wniosek o przywrócenie terminu, złożony mimo braku uchybienia temu terminowi, jest niedopuszczalny. Dopiero wydanie postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania otwiera drogę do rozpatrzenia wniosku o przywrócenie terminu. Umożliwia ono zajęcie się badaniem jego zasadności, w szczególności oceną przesłanek uzasadniających przywrócenie terminu. Ocena taka jest możliwa tylko i wyłącznie wtedy, gdy termin odwoławczy został przekroczony. Wówczas nie ma już racji bytu badanie okoliczności przekroczenia terminu jako "załatwionej" postanowieniem o stwierdzeniu uchybienia terminowi. Takie postanowienie nie stoi też w żaden sposób na przeszkodzie załatwieniu wniosku o przywrócenie terminu, także w sposób pozytywny (por. wyroki NSA z 5 maja 2015 r., I FSK 322/1 oraz z 8 sierpnia 2012 r. o sygn. akt: I FSK 1445/11, I FSK 1443/11, I FSK 1444/11 i I FSK 1446/11 oraz Etel Leonard (red.), Ordynacja podatkowa. Komentarz aktualizowany LEX/el. 2020 - komentarz, autor fragmentu - Pietrasz Piotr].

Sąd stwierdza, że w sprawie doszło również do naruszenia art. 121 § 1, art. 122, art. 187 § 1 oraz art. 191 O.p., w myśl których organy podatkowe prowadząc postępowanie podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. Organy administracji publicznej obowiązane są tym samym do prowadzenia postępowania w taki sposób, by wyjaśnione zostały wszystkie okoliczności sprawy i do wnikliwego przeanalizowania wpływu ustalonych okoliczności na treść podejmowanego rozstrzygnięcia i ujęcia tego w uzasadnieniu rozstrzygnięcia.

Ponownie prowadząc postępowanie, SKO będzie zobowiązane uwzględnić przedstawioną wyżej ocenę prawną i wskazania co do dalszego postępowania, biorąc także pod uwagę ocenę prawną oraz wskazania zawarte w wyroku I SA/Po [...]. Należy zaznaczyć, że po ustaleniu, iż wniosek skarżącej spełnia formalne przesłanki z art. 162 § 2 i 3 O.p., Kolegium będzie zobowiązane rozpatrzyć go merytorycznie, oceniając czy skarżąca uprawdopodobniła, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy. Dokona tego na podstawie kompletnych akt administracyjnych (ułożonych w porządku chronologicznym i ponumerowanych), w których znajdą się wszystkie załączniki przedłożone przez skarżącą z jej pismami, a nie na podstawie wybranych z tych akt dokumentów.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.