Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zbigniew Romała, Sędziowie Sędzia NSA Małgorzata Gorzeń (spr.), Sędzia WSA Irena Wesołowska, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Dorota Kotlarek, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 28 stycznia 2026 r. sprawy ze skargi T. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 20 sierpnia 2025 r. sygn. akt SKO Gd/2340/25 w przedmiocie zmiany decyzji w sprawie opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej uchyla zaskarżoną decyzję.

1. Zaskarżoną decyzją z dnia 20 sierpnia 2025 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku (dalej "SKO", "Kolegium"), po rozpatrzeniu odwołania T.K. (dalej "Skarżący") od decyzji Wójta Gminy Lipusz (dalej "Wójt Gminy") z dnia 18 kwietnia 2025 r. zmieniającą decyzję z dnia 29 lipca 2024 r. w przedmiocie ustalenia dla Skarżącego i jego dzieci wysokości odpłatności za pobyt K.K. w Domu Pomocy Społecznej w C. (dalej "DPS"), utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

2. Rozstrzygnięcie zapadło na tle następującego stanu faktycznego sprawy:

2.1. Postanowieniem Sądu Rejonowego w K. z dnia 13 lutego 2023 r. zezwolono Szpitalowi Specjalistycznemu w K. na umieszczenie K.K. w DPS bez jej zgody. K.K. została skierowana do DPS na podstawie decyzji z dnia 24 kwietnia 2024 r. Decyzją z dnia 8 maja 2024 r. ustalono K.K. miesięczną opłatę za pobyt w DPS w wysokości 2.599,07 zł, tj. 70% dochodu – emerytury.

Na podstawie wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniach 6 i 13 maja 2024 r. ustalono m.in., że Skarżący uzyskuje dochód w kwocie 7.833,85 zł. Dochód ten jest obciążony kredytem spłacanym bezpośrednio z należnego wynagrodzenia ze stosunku pracy. Skarżący odmówił podpisania umowy w myśl art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2023 r. poz. 901 ze zm., dalej "u.p.s.").

Decyzją z dnia 29 lipca 2024 r. Wójt Gminy ustalił: Skarżącemu wysokość odpłatności za pobyt żony w DPS w kwocie 2.838,22 zł miesięcznie, K.K.1 za pobyt matki – w kwocie 299,78 zł miesięcznie oraz P.K. za pobyt matki – w kwocie 295,90 zł miesięcznie; począwszy od dnia 24 kwietnia 2024 r.

Zgodnie z Zarządzeniem nr 4/2025 Starosty Kościerskiego z dnia 27 stycznia 2025 r. w sprawie ustalenia średniego miesięcznego kosztu utrzymania mieszkańca w DPS w 2025 r. (Dz.Urz. Woj.Pom. z 2025 r. poz. 376), koszt ten od 1 lutego 2025 r. wynosi 6.423,42 zł.

W dniach 24, 25 i 27 lutego 2025 r. przeprowadzono aktualizację wywiadu środowiskowego, zgodnie z którą dochód Skarżącego w styczniu 2025 r. wyniósł 7.183,15 zł. Kryterium dochodowe dla osoby samotnie gospodarującej określone w art. 8 ust. 1 u.p.s. wynosi 1.010 zł x 300% = 3.030 zł. Dochód strony wynosi ostatecznie (7.183,15 zł - 3.030 zł) 4.153,15 zł. Do obciążań finansowych należą leki i usługi medyczne, dentysta ok. 750 zł, prąd ok. 600 zł, śmieci ok. 200 zł, paliwo ok. 400 zł, opał ok. 700 zł, pożyczka zapomogowa ok. 834 zł. Dochód K.K.1 wynosi 3.216,92 zł, jej obciążenia finansowe to utrzymanie samochodu ok. 320 zł miesięcznie, dojazdy do pracy ok. 500/600 zł, kredyt odnawialny 13.000 zł, karta kredytowa 12.000 zł, rata 91,55 zł, koszty leczenia 200 zł miesięcznie. Rodzina P.K. składa się z 3 osób, łączny dochód rodziny wynosi 6.264,24 zł, co w przeliczeniu na osobę w rodzinie daje dochód w kwocie 2.088,08 zł. Kryterium dochodowe określone art. 8 ust. 2 u.p.s. na osobę w rodzinie wynosi 823zł x 300%= 2.469 zł. Dochód na osobę w rodzinie P.K. nie przekracza 300% kryterium dochodowego tj. 823 zł.

2.2. Decyzją z dnia 18 kwietnia 2025 r. Wójt Gminy orzekł o zmianie decyzji pierwotnej z dnia 29 lipca 2024 r. poprzez ustalenie wysokości odpłatności za pobyt K.K. w DPS począwszy od 1 lutego 2025 r. dla: Skarżącego w kwocie 3.637,43 zł miesięcznie, dla K.K.1 w kwocie 186,92 zł miesięcznie i dla P.K. w kwocie 0 zł miesięcznie. Organ określił termin i sposób uregulowania ww. kwot przez podmioty zobowiązane.

Wskazując różnicę między dochodem każdej z osób zobowiązanych a 300% kryterium dochodowego organ wskazał, że może ona stanowić górną granicę przedmiotowej opłaty. W odniesieniu do Skarżącego organ wskazał, że jego dochód jest obciążony kredytem spłacanym bezpośrednio z należnego wynagrodzenia oraz stałymi miesięcznymi opłatami, zakupami leków i usług medycznych. Organ stwierdził, że ustalenie wysokości opłaty poprzedzone zostało analizą wysokości dochodów i możliwości strony.

2.3. Decyzją z dnia 20 sierpnia 2025 r. Kolegium utrzymało ww. decyzję w mocy.

W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że w trakcie realizacji świadczenia nastąpiła zmiana dochodu, w związku z czym zaszła konieczność zmiany w części dot. ustalonej odpłatności przez osoby zobowiązane z tytułu pobytu K.K. w DPS. Kryterium dochodowe, o którym mowa w art. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.s. w wysokości 1.010 zł dla osoby samotnie gospodarującej obowiązuje od dnia 1 stycznia 2025 r. Zmiana ta wynika z przepisu § 1 pkt 1 lit. a Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 12 lipca 2024 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz.U.2024.1044) i podwyższa poprzednie kryterium z 776 zł do 1.010 zł.

Kolegium wskazało, że Wójt Gminy przy ustalaniu wysokości opłaty w stosunku do osób zobowiązanych do jej ponoszenia poza kryterium dochodowym z art. 61 ust. 2d u.p.s. uwzględnił też dochody i możliwości osoby zobowiązanej wyraźnie wskazane w art. 103 ust. 2 u.p.s. i zastosował się do uwzględnienia ograniczeń z art. 61 ust. 2 pkt 2 u.p.s. oraz wskazanych w art. 103 ust. 2 u.p.s. okoliczności życiowych, rodzinnych i osobistych. Dlatego z uwagi na obciążenia kredytowe, stałe miesięczne opłaty, konieczność zakupu leków, opłacenia usług medycznych w przypadku Skarżącego ustalona wysokość opłaty wyniosła miesięcznie 3.637,43 zł, a nie 4.153,15 zł jak wynikało z przeprowadzonych wyliczeń.

Organ odwoławczy stwierdził, że wskutek zmian kryterium dochodowego organ uprawniony był do wydania decyzji zmieniającej, ustalenia odnośnie sytuacji dochodowej Skarżącego poczynione zostały zgodnie z przepisami u.p.s. Trudna sytuacja finansowa strony nie może przesadzać o wadliwości zaskarżonej decyzji, tym bardziej w sytuacji gdy organ w przypadku Skarżącego przy ustalaniu wysokości opłaty poza kryterium dochodowym i dochodami strony uwzględnił też możliwości osoby zobowiązanej, w tym obciążenia kredytowe, konieczność ponoszenia stałych miesięcznych opłat, konieczność zakupu leków i usług medycznych.

3. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez obniżenie opłaty ustalonej dla Skarżącego do wysokości orzeczonej względem pozostałych członków rodziny, zarzucając naruszenie:

- art. 61 ust. 2 pkt 2 u.p.s. przez niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że Skarżący posiada dochód w wysokości 6.076,43 zł, w sytuacji gdy jego faktyczny dochód jest zasadniczo mniejszy;

- art. 7 w zw. z art. 77 § 1 oraz art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 572, dalej "K.p.a.") przez brak wyczerpującego zgromadzenia materiału dowodowego, co skutkowało niewystarczającą weryfikacją dochodów i kosztów Skarżącego oraz brak wyczerpującego, rzetelnego i wszechstronnego rozpatrzenia materiału sprawy.

Organ ustalił odpłatność za pobyt małżonki w DPS w wysokości 70% dochodu Skarżącego, pozostała kwota nie starczy na pokrycie codziennych wydatków. Skarżący podał, że posiada następujące obciążenia finansowe: opłata za prąd 400 zł miesięcznie, opał ok. 7.000 zł rocznie, kasa zapomogowa ok. 620 zł, kredyty 834 zł, paliwo ok. 400 zł miesięcznie, rehabilitacja ok. 300 zł miesięcznie, podatki, śmieci. Zdaniem Skarżącego, organ sugerując się dochodem netto nie wziął pod uwagę wszystkich kosztów związanych z normalnym funkcjonowaniem i utrzymaniem domu. Skarżący wskazał, że jego przychody zostały błędnie uwzględnione przy wyliczeniu dopłaty, gdyż posiada stałą pensję oraz ruchome wynagrodzenie za nadgodziny, które nie są składnikami stałymi wynagrodzenia. Po opłaceniu pobytu żony w DPS pozostanie mu niecałe 2.000 zł. Organ powinien wziąć pod uwagę wysokość kosztów utrzymania małżonka, zstępnych przed wstępnymi, tak aby nie doszło do sytuacji, w której rodzina nie miałaby środków na pokrycie własnych kosztów utrzymania.

4. W odpowiedzi na skargę, Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

5.1. Skarga zasługuje na uwzględnienie. Badając rozpoznawaną sprawę pod względem zgodności z prawem, Sąd stwierdził naruszenie prawa, które skutkowało koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji.

5.2. Aktem poddanym sądowej kontroli w niniejszej sprawie jest decyzja Kolegium utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy zmieniającą wysokość odpłatności ustalonej Skarżącemu i jego dzieciom za pobyt członka rodziny w DPS.

Materialnoprawną podstawą wydanych w sprawie decyzji są przepisy ustawy o pomocy społecznej. Jedną z zasad wyrażonych w tej ustawie jest zasada finansowania pomocy społecznej ze środków publicznych. Państwo i samorząd terytorialny nie tylko mają obowiązek wykonywania zadań pomocy społecznej, ale muszą również ponosić związane z tym obciążenia finansowe. Jest to jedna z podstawowych cech odróżniających pomoc społeczną od ubezpieczeń społecznych, które w znacznej części finansowane są ze składek. Uzupełnieniem powyższej zasady jest zasada odpłatności, określająca udział beneficjentów w pokrywaniu kosztów świadczeń pomocy społecznej (tak: I. Sierpowska, Pomoc społeczna. Komentarz, wyd. IV, Wolters Kluwer Polska, 2017). W piśmiennictwie zauważa się również, że obowiązki rodzinne wyprzedzają powinności państwa. Jeżeli zatem istnieją osoby, które zgodnie z obowiązkiem alimentacji mogą dostarczyć osobie potrzebującej niezbędnych środków utrzymania, to ich powinności wyprzedzają świadczenia z pomocy społecznej (tak: I. Sierpowska, Pomoc społeczna jako administracja świadcząca. Studium administracyjnoprawne, Wolters Kluwer Polska, 2012).

Z poszczególnych przepisów omawianej ustawy wynika, że osobie wymagającej całodobowej opieki z powodu wieku, choroby lub niepełnosprawności, niemogącej samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu, której nie można zapewnić niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych, przysługuje prawo do umieszczenia w domu pomocy społecznej (art. 54 ust. 1). Wydatki związane z zapewnieniem całodobowej opieki mieszkańcom oraz zaspokajaniem ich niezbędnych potrzeb bytowych i społecznych w całości pokrywa dom pomocy społecznej (art. 58 ust. 1). Pobyt w domu pomocy społecznej jest odpłatny do wysokości średniego miesięcznego kosztu utrzymania mieszkańca. Koszt ten jest ustalany przez wójta (burmistrza, prezydenta miasta), starostę lub marszałka województwa, w zależności od zasięgu domu pomocy społecznej (art. 60 ust. 1 i 2).

Do ponoszenia opłat z tytułu pobytu w domu pomocy społecznej obowiązani są w następującej kolejności: 1) mieszkaniec domu, a w przypadku osób małoletnich przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka, 2) małżonek, zstępni przed wstępnymi, 3) gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej - przy czym osoby i gmina określone w pkt 2 i 3 nie mają obowiązku wnoszenia opłat, jeżeli mieszkaniec domu ponosi pełną odpłatność (art. 61 ust. 1 u.p.s.). W przypadku niewywiązywania się tych osób z obowiązku opłaty za pobyt mieszkańca domu w domu pomocy społecznej, ustalonego w decyzji lub umowie, o której mowa w art. 103 ust. 2, opłaty te zastępczo wnosi gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej. Wydatki gminy podlegają ściągnięciu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (art. 61 ust. 3 u.p.s.).

W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, że ustalając w drodze decyzji opłatę za pobyt mieszkańca DPS organ ma obowiązek zarówno określić krąg osób zobowiązanych do pokrycia pozostałej części opłaty, jak i ustalić warunki finansowo-majątkowe tych osób, pozwalające na stwierdzenie, czy są one wystarczające do obciążenia tych osób stosownymi opłatami. W przypadku, gdy osób zobowiązanych jest więcej, organ powinien objąć sprawę ustalenia wysokości odpłatności za pobyt w DPS jednym postępowaniem i w jego toku poczynić ustalenia dotyczące ich sytuacji dochodowej i możliwości ponoszenia kosztów z tego tytułu. Rzeczą organu jest wówczas ustalenie wysokości kwoty stanowiącej różnicę pomiędzy średnim miesięcznym kosztem utrzymania mieszkańca i wnoszoną przez niego opłatą, stanowiącą nie więcej niż 70% jego dochodów. Następnie organ powinien ustalić krąg osób zobowiązanych do wnoszenia opłaty za pobyt w DPS i podjąć działania zmierzające do ustalenia ich sytuacji dochodowej i w konsekwencji wysokości opłaty (zob. wyroki: WSA w Białymstoku z 24 czerwca 2020 r. sygn. akt II SA/Bk 321/20 i WSA w Szczecinie z 30 stycznia 2020 r. sygn. akt II SA/Sz 770/19, wszystkie przywołane orzeczenia są dostępne na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl). Organ nie może zatem arbitralnie dokonać wyboru spośród zstępnych osoby, którą stać na uiszczenie wymaganej części opłaty, bez należytego rozważenia możliwości finansowych pozostały zstępnych, a nawet samego mieszkańca DPS (zob. wyrok WSA w Olsztynie z 8 lutego 2018 r. sygn. akt II SA/Ol 5/18). Organ powinien dążyć do równomiernego obciążenia zstępnych opłatą za pobyt krewnego w DPS. Każdy bowiem z nich ma taki sam obowiązek ponoszenia tych opłat, a różnicować je może jedynie wykazana przez każdego ze zstępnych sytuacja dochodowa lub majątkowa (zob. wyrok WSA w Białymstoku z 30 maja 2017 r. sygn. akt II SA/Bk 259/17).

Opłata obciążająca małżonka, wstępnych i zstępnych za pobyt danej osoby w DPS może zostać nałożona albo na podstawie umowy zawartej w trybie art. 103 ust. 2 u.p.s. albo na podstawie decyzji administracyjnej. Zgodnie z art. 103 ust. 2 u.p.s. kierownik ośrodka pomocy społecznej albo dyrektor centrum usług społecznych, o którym mowa w ustawie z dnia 19 lipca 2019 r. o realizowaniu usług społecznych przez centrum usług społecznych, ustala w drodze umowy z małżonkiem, zstępnymi przed wstępnymi mieszkańca domu wysokość wnoszonej przez nich opłaty za pobyt tego mieszkańca w domu pomocy społecznej, biorąc pod uwagę wysokość dochodów i możliwości. Natomiast w przypadku odmowy przez osoby, o których mowa w art. 61 ust. 1 pkt 2, zawarcia umowy, o której mowa w art. 103 ust. 2, wysokość ich opłaty za pobyt mieszkańca domu w domu pomocy społecznej ustala w drodze decyzji organ gminy właściwej zgodnie z art. 59 ust. 1, z uwzględnieniem ograniczeń, o których mowa w ust. 2 pkt 2 i art. 103 ust. 2 (art. 61 ust. 2d u.p.s.). Zgodnie zaś z art. 61 ust. 2e u.p.s., w przypadku odmowy przez osoby, o których mowa w ust. 1 pkt 2, zawarcia umowy, o której mowa w art. 103 ust. 2, oraz niewyrażenia zgody na przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego, wysokość ich opłaty za pobyt mieszkańca domu w domu pomocy społecznej ustala, w drodze decyzji, organ gminy właściwej zgodnie z art. 59 ust. 1, w wysokości różnicy między średnim kosztem utrzymania w domu pomocy społecznej a opłatą wnoszoną przez mieszkańca domu i opłatami wnoszonymi przez inne osoby obowiązane, o których mowa w ust. 1 pkt 2.

Z przywołanych wyżej regulacji wynika, że w przypadku odmowy przez osoby zobowiązane, o których mowa w art. 61 ust. 1 pkt 2 u.p.s., zawarcia umowy w trybie art. 103 ust. 2 tej ustawy należy rozróżnić dwie sytuacje. Pierwszą, w której osoba zobowiązana odmawia zawarcia umowy, ale wyraża zgodę na przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego (art. 61 ust. 2d u.p.s.) oraz drugą, w której osoba ta odmawia i zawarcia umowy i przeprowadzenia wywiadu (art. 61 ust. 2e u.p.s.). W sytuacji pierwszej organ powinien uwzględnić nie tylko kryterium dochodowe, określone w art. 61 ust. 2 pkt 2 u.p.s., lecz także – co istotne – możliwości osoby zobowiązanej. W sytuacji drugiej przy ustaleniu wysokości opłaty znajdzie zastosowanie tylko kryterium dochodowe (zob. wyroki NSA: z 6 lutego 2024 r. sygn. akt I OSK 1152/22 i z 20 lipca 2023 r. sygn. akt I OSK 1620/23).

Możliwość zmiany decyzji w sprawie opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej została przewidziana w przepisie art. 106 ust. 5 u.p.s. Zgodnie z jego treścią, decyzję administracyjną zmienia się lub uchyla na niekorzyść strony bez jej zgody w przypadku zmiany przepisów prawa, zmiany sytuacji dochodowej lub osobistej strony, pobrania nienależnego świadczenia, a także można zmienić lub uchylić decyzję, jeżeli wystąpiły przesłanki, o których mowa w art. 11, art. 12 i art. 107 ust. 5. Zmiana decyzji administracyjnej na korzyść strony nie wymaga jej zgody.

W rozpatrywanej sprawie decyzja Wójta Gminy z dnia 29 lipca 2024 r. została zmieniona w związku ze zmianą przepisów prawa, tj. podwyższeniem kryterium dochodowego z 776 zł do 1.010 zł na podstawie § 1 pkt 1 lit. a Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 12 lipca 2024 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz.U.2024.1044).

Podstawa dokonania zmiany wysokości opłaty za pobyt małżonki w DPS nie była przez Skarżącego kwestionowana, jego zarzuty odnosiły się bowiem do nowo ustalonej wysokości tej odpłatności.

W niniejszej sprawie doszło do przeprowadzenia aktualizacji rodzinnego wywiadu środowiskowego w dniach 24, 25 i 27 lutego 2025 r. W związku z tym ustalając nową wysokość odpłatności za pobyt żony Skarżącego w DPS organ zobowiązany był uwzględnić ograniczenia ustawowe wynikające z treści art. 61 ust. 2 pkt 2 i art. 103 ust. 2 u.p.s., co oznacza, że istotny jest nie tylko warunek dochodowy określony w art. 61 ust. 2 pkt 2 lit. a u.p.s., ale również możliwości osoby ponoszącej odpłatność.

W piśmiennictwie wskazuje się, że w odniesieniu do możliwości zobowiązanego należy mieć na względzie różne okoliczności życiowe, rodzinne i osobiste, które mogą zmniejszać zdolność danej osoby do ponoszenia opłaty. Tym samym, mimo rygorów rządzących finansami publicznymi, należy dopuścić sytuacje, w których obciążenia podmiotów zobowiązanych będą niższe niż wynika to z regulacji u.p.s. (tak: I. Sierpowska [w:] Pomoc społeczna. Komentarz, wyd. VI, LEX/el. 2021, art. 103). Z kolei w judykaturze zwraca się uwagę, że do organu należy również ocena możliwości ponoszenia opłaty przez konkretnego zobowiązanego już na etapie jej określania, która to ocena powinna być poczyniona zgodnie z zasadami wynikającymi z ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (zob. wyroki NSA: z 12 lipca 2023 r. sygn. akt I OSK 1588/22, z 11 stycznia 2023 r. sygn. akt I OSK 318/22 i z 18 maja 2022 r. sygn. akt I OSK 1848/21).

Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy, Sąd wskazuje, iż organy dokonały analizy sytuacji majątkowej Skarżącego jedynie w kontekście spełniania kryterium dochodowego, natomiast nie przeprowadziły właściwej analizy ograniczeń, o jakich mowa w art. 103 ust. 2 u.p.s., a dotyczących możliwości Skarżącego do ponoszenia ustalonej opłaty.

Z przeprowadzonej dnia 24 lutego 2025 r. aktualizacji wywiadu środowiskowego wynika m.in., że dochód Skarżącego w styczniu 2025 r. wyniósł 7.183,15 zł, a obciążenia finansowe to: leki i usługi medyczne, dentysta ok. 750 zł, prąd ok. 600 zł, śmieci ok. 200 zł, paliwo ok. 400 zł, opał ok. 700 zł, pożyczka zapomogowa ok. 834 zł.

Organ pierwszej instancji w decyzji z 18 kwietnia 2025 r. podał, że przy ustalaniu opłaty uwzględnił nie tylko kryterium dochodowe, o którym mowa w art. 61 ust. 2d u.p.s., ale również dochody i możliwości osoby zobowiązanej wskazane w art. 103 ust. 2 u.p.s. Stwierdzenie to nie znajduje jednak żadnego odzwierciedlenia w wyliczonej Skarżącemu kwocie opłaty za pobyt żony w DPS. Pomimo takiego zapisu w decyzji ("ustalenie wysokości opłaty poprzedzone zostało analizą wysokości dochodów i możliwości strony") Wójt Gminy ograniczył się wyłącznie do zbadania strony dochodowej, tj. wysokości dochodu, jaki uzyskuje Skarżący. Pomimo ustalenia kwoty odpłatności w wysokości niższej aniżeli wynikająca z matematycznych obliczeń (3.673,43 zł zamiast 4.153,15 zł) i przywołania okoliczności, że dochód Skarżącego jest obciążony kredytem spłacanym bezpośrednio z należnego wynagrodzenia oraz stałymi miesięcznymi opłatami, zakupami leków i usług medycznych, organ pierwszej instancji nie uwzględnił braku możliwości pokrycia przez Skarżącego kosztów bieżącego życia i opłat ustalonych w trakcie aktualizacji wywiadu środowiskowego po uiszczeniu kosztów pobytu małżonki w DPS w nowo ustalonej przez organ wysokości. Wysokość miesięcznych opłat wskazanych przez Skarżącego, bez uwzględnienia kosztów życia codziennego, jak wyżywienie, chemia gospodarcza, czy odzież, już znacząco przekracza kwotę, która pozostałaby Skarżącemu do dyspozycji po uiszczeniu odpłatności za pobyt małżonki w DPS. Co więcej, jak słusznie zauważył Skarżący, wysokość jego dochodu została określona wyłącznie na podstawie dochodu z jednego miesiąca, podczas gdy Skarżący podnosił, że otrzymuje wynagrodzenie składające się z elementu stałego oraz zmiennego, odnoszącego się do wypracowanych nadgodzin. Rozważenia wymaga zatem ustalenie średniomiesięcznego dochodu Skarżącego, który w sposób zbliżony rzeczywistości oddawałby wysokość środków pieniężnych, jakimi dysponuje Skarżący.

W zaskarżonej decyzji zaś organ odwoławczy wymienił obciążenia finansowe Skarżącego (str. 3 decyzji), jednak również nie uwzględnił ich w swoim rozstrzygnięciu, utrzymując w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Kolegium wskazało jedynie, że zmieniając wysokość odpłatności organ uwzględnił obciążenia kredytowe, stałe miesięczne opłaty, konieczność zakupu leków i opłacenia usług medycznych, nie odnosząc się przy tym do ich wysokości, ani pozostałej Skarżącemu kwoty pieniężnej na utrzymanie i bieżące życie.

Należy zwrócić uwagę, że okoliczność, iż Skarżący utrzymuje się ze stałych dochodów przekraczających ustawowe kryterium, zezwalające na ustalenie odpłatności za pobyt żony w DPS, a jego sytuacja mieszkaniowa jest stabilna, nie oznacza, że Skarżący ma możliwości ponoszenia przedmiotowych opłat. Może bowiem dojść do sytuacji, w której osoba zobowiązana, mimo stosunkowo wysokich dochodów, zmuszona jest do ponoszenia dużych wydatków na różne życiowe cele, co może wpływać na jej możliwości płatnicze. W związku z tym obowiązkiem organu jest dokonanie analizy tych możliwości.

Należy podkreślić, że decyzja dotycząca odpłatności za pobyt w DPS powinna być wydana przy uwzględnieniu całokształtu sytuacji życiowej Skarżącego i jego możliwości płatniczych. Należało zatem poddać analizie nie tylko dochody Skarżącego, ale także ponoszone przez niego wydatki w kontekście jego potrzeb życiowych. W rozpoznawanej sprawie organy nie dokonały prawidłowej weryfikacji możliwości płatniczych Skarżącego, uwarunkowanych jego sytuacją osobistą, rodzinną, zdrowotną i majątkową, co należy uczynić przy ponownym rozpoznaniu sprawy.

Biorąc pod uwagę powyższe należało stwierdzić, że organ naruszył przepisy postępowania administracyjnego, tj. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a., przez niewystarczające ustalenie okoliczności istotnych dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy i związaną z nim błędną ocenę materiału dowodowego, co z kolei spowodowało, że stanowisko organów nie zostało uzasadnione w sposób odpowiadający wymogom art. 107 § 3 K.p.a. W konsekwencji doszło do naruszenia art. 61 ust. 2 pkt 2 i art. 103 ust. 2 u.p.s., które niewątpliwie miało wpływ na jej wynik.

5.3. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.), uchylił zaskarżoną decyzję, uznając to za wystarczające do ponownego, właściwego załatwienia sprawy. Kolegium posiada bowiem kompetencje merytoryczno-reformacyjne umożliwiające wydanie prawidłowego rozstrzygnięcia w sprawie, zgodnego z wiążącą oceną prawną wyrażoną przez Sąd w uzasadnieniu niniejszego wyroku dotyczącą interpretacji przepisów art. 61 ust. 2 pkt 2 i art. 103 ust. 2 u.p.s. dokonanej na tle okoliczności niniejszej sprawy.