Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA - Jadwiga Smołucha (spr.), Sędzia WSA - Marek Krawczak, Sędzia WSA - Arkadiusz Tomczak, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 13 sierpnia 2020 r. sprawy ze skargi [...] na decyzję Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji z dnia [...] listopada 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości z tytułu opłat abonamentowych oddala skargę.

Przedmiotem skargi H. K. (dalej: "skarżący", "strona") jest decyzja Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji (dalej: "organ", "KRRiT") z [...] listopada 2019 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia zaległości w płatności opłat abonamentowych.

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym:

Pismem z [...] sierpnia 2016 r. skarżący wystąpił do KRRiT o umorzenie zaległości w płatności opłat abonamentowych w wysokości [...] zł. W uzasadnieniu skarżący podał, że jest inwalidą wojskowym, jego świadczenie emerytalne nie przekracza 50 % przeciętnego wynagrodzenia i ma ukończone [...] lat. Skarżący wskazał, że kilka lat wcześniej złożył w urzędzie pocztowym stosowne oświadczenia w celu uzyskania zwolnienia z opłat abonamentowych i nie otrzymał negatywnej odpowiedzi w tej sprawie.

Po uzupełnienie przez skarżącego braków formalnych wniosku, organ pismem z [...] kwietnia 2017 r. wezwał skarżącego do dalszego uzupełnienia wniosku przez przedstawienie dowodów potwierdzających, że w jego przypadku występują szczególne względy społeczne lub przypadki losowe tj. decyzji organu emerytalno-rentowego o wysokości pobieranej renty lub emerytury lub kserokopii zeznania podatkowego PIT za ostatni rok, zaświadczenia o dochodach lub bezrobociu osób prowadzących z wnioskodawcą wspólne gospodarstwo domowe; zaświadczenia o ilości osób w gospodarstwie domowym, innych dokumentów potwierdzających występowanie szczególnych względów społecznych lub przypadków losowych; ewentualnie zaświadczenia z ośrodka pomocy społecznej o korzystaniu z pomocy finansowej lub rzeczowej wskazującego na spełnienie przesłanek występujących w art. 10 ust. 1 ustawy z 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych.

W odpowiedzi na powyższe wezwanie strona przy piśmie z [...] maja 2017 r. dołączyła kopie orzeczeń stwierdzających u skarżącego lekki stopień niepełnosprawności (zaliczenie do III grupy inwalidów) oraz formularze przerejestrowania odbiorników RTV na żonę skarżącego z dniem [...] października 2016 r. i zwolnienia jej z opłat abonamentowych.

KRRiT decyzją z [...] lipca 2017 r. odmówiła umorzenia zaległości w płatności opłaty abonamentowej za okres od [...] stycznia 2011 r. do [...] sierpnia 2016 r. (data wpływu wniosku do organu) w wysokości [...] zł wraz z odsetkami w wysokości [...] zł. Odpis tej decyzji doręczono skarżącemu [...] sierpnia 2017 r.

[...] sierpnia 2017 r. (data nadania w urzędzie pocztowym) skarżący wniósł pismo zatytułowane jako odwołanie, które organ potraktował jako wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Skarżący wniósł w nim o umorzenie zaległości, ponosząc że powstały one nie z jego winy.

W wyniku rozpatrzenia wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy KRRiT decyzją z [...] listopada 2019 r. uchyliła w całości zaskarżoną decyzję własną z [...] lipca 2017 r. i umorzyła postępowanie administracyjne w części dotyczącej zaległości za okres od [...] stycznia 2011 r. do [...] grudnia 2013 r. oraz odmówiła umorzenia zaległości w płatności opłat abonamentowych za okres od [...] stycznia 2014 r. do [...] czerwca 2016 r. w wysokości [...] zł wraz z odsetkami w wysokości [...] zł. W uzasadnieniu KRRiT wskazała, że we wniosku z [...] sierpnia 2016 r. skarżący wyznaczył zakres przedmiotowy sprawy wnosząc o umorzenie zaległości określonych w upomnieniu [...] z [...] lipca 2016 r. tj. za okres od stycznia 2011 r. do czerwca 2016 r. W decyzji z [...] lipca 2017 r. organ nieprawidłowo zakreślił ramy postępowania na okres od [...] stycznia 2011 r. do [...] sierpnia 2016 r. i przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ skorygował te nieprawidłowość poprzez objęcie zakresem rozstrzygnięcia zaległości za okres od stycznia 2011 r. do czerwca 2016 r. Organ podał dalej, że toku postępowania wyjaśniającego uzyskał od Poczty Polskiej S.A. informację, że zaległości za okres od stycznia 2011 r. do grudnia 2013 r. uległy przedawnieniu. Wobec wygaśnięcia przedawnionych zobowiązań skarżącego KRRiT uznała postępowanie w tej części za bezprzedmiotowe i umorzyła w tym zakresie postępowanie z powołaniem się na art. 105 § 1 k.p.a. Co do pozostałej części zaległości z opłat abonamentowych za lata organ stwierdził brak podstaw do umorzenia zaległości, wskazując, że w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy nie można ustalić, by wskazane przez skarżącego okoliczności uniemożliwiały mu wywiązanie się z ustawowego obowiązku regulowania zobowiązań publicznoprawnych. Organ wskazał, że z materiału dowodowego wynika, iż skarżący prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną, a źródłem utrzymania są świadczenia emerytalno-rentowe małżonków, które w 2018 r. wynosiły miesięcznie: [...] zł brutto ( ok. [...] zł netto) dla skarżącego i [...] zł brutto (ok. [...] zł netto) dla małżonki skarżącego. Miesięczny dochód na osobę w gospodarstwie domowym w 2018 r. wynosił więc ok. [...] zł brutto ([...] zł netto) i zgodnie z danymi zawartymi w opracowaniu GUS "Sytuacja gospodarstw domowych w 2018 r. w świetle wyników badania budżetów gospodarstw domowych", plasował się w trzeciej grupie kwintylowej. Oznacza to, że uzyskiwane miesięczne dochody na osobę w gospodarstwie domowym wnioskodawcy są większe niż miesięczne dochody na osobę co najmniej 40% gospodarstw domowych. Wnioskodawca i jego żona mają stałe źródła dochodu w postaci świadczeń emerytalno-rentowych, a stan zdrowia nie ma bezpośredniego wpływu na możliwość pozyskiwania środków na spłatę należności. Według organu materiał dowodowy nie wskazuje też na wystąpienie nadzwyczajnych okoliczności. W konkluzji organ uznał, że sytuacja finansowa w gospodarstwie domowym wnioskodawcy nie potwierdza, że obowiązek zapłaty należności wiązałby się z utratą przez niego środków niezbędnych do zapewnienia właściwej egzystencji.

W skardze na decyzję KRRiT z [...] listopada 2019 r. strona zarzuciła brak podstaw do obciążania jej opłatami abonamentowymi podnosząc, że .brak zawiadomienia jej o nadaniu numeru ewidencyjnego świadczy o tym, że miała wyrejestrowany odbiornik.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2017 r. poz. 1369, ze zm., dalej: p.p.s.a.) a także gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Rozpoznając skargę w świetle powyższych kryteriów uznać należało, że nie zasługuje ona na uwzględnienie.

Przechodząc do merytorycznego rozpoznania sprawy przede wszystkim wskazać trzeba, że przedmiotem postępowania jest decyzja w przedmiocie odmowy umorzenia należności RTV wraz z odsetkami. Sąd zatem będzie badał sprawę tylko w zakresie możliwości umorzenia tych należności, pod kątem spełniania przez stronę przesłanek określonych w art. 10 ust. 1 ustawy o opłatach abonamentowych.

Zgodnie z art. 10 ust. 1 ustawy o opłatach abonamentowych w wyjątkowych sytuacjach, jeżeli przemawiają za tym szczególne względy społeczne lub przypadki losowe, Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji może umorzyć lub rozłożyć na raty zaległości w płatności opłat abonamentowych, odsetki za zwłokę w ich uiszczaniu, opłatę, o której mowa w art. 5 ust. 3, oraz odsetki za zwłokę w jej uiszczeniu. Zapis "może" dowodzi tego, że umorzenie należności nawet w przypadku zaistnienia okoliczności, które przemawiałyby za umorzeniem zaległości pozostawione jest swobodnemu uznaniu i ocenie Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji, która każdorazowo bada indywidualne okoliczności obrazujące sytuację wnioskodawcy. Co więcej okoliczności wskazane w powyższym przepisie musi wskazać i uprawdopodobnić wnioskodawca.

Skarżący nie złożył dokumentów, z których wynikałaby jego szczególna sytuacja życiowa, zły stan finansów lub zdrowia, który przemawiałby za umorzeniem wspomnianych należności. We wniosku o umorzenie należności skarżący wskazał na brak podstaw do obciążania go opłatami abonamentowymi wobec skorzystania przez niego ze zwolnienia z opłat abonamentowych. Skarżący w żaden sposób nie wykazał, mimo wezwania i pouczenia przez organ, stanu swojego majątku i ponoszonych wydatków, które to informacje mogłyby mieć wpływ na rozważenie możliwości umorzenia tych należności. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy skarżący złożył jedynie kopię dokumentu PIT 40a za 2018 r. (roczne obliczenie podatku przez organ rentowy), w oparciu o który organ ustalił wysokość miesięcznych dochodów skarżącego i jego małżonki. Organ prawidłowo ocenił, że ustalone dochody pozwalają na uregulowanie przez skarżącego zaległości bez uszczerbku dla kosztów niezbędnych dla jego egzystencji.

Skarżący w toku całego postępowania konsekwentnie wskazywał w zasadzie przede wszystkim na okoliczności, które doprowadziły do niewłaściwego jego zdaniem uznania, że istnieją zaległości po jego stronie, mimo, że w istocie należność ta nie istnieje. Skarżący odwoływał się do faktu wyrejestrowania przez niego odbiorników RTV i nieskutecznym nadaniu mu indywidualnego numeru identyfikacyjnego. Odnosząc się do tych wszystkich twierdzeń należy wskazać, że zarzuty dotyczące wykonania zobowiązania, jego nieistnienia, czy też jego przedawnienia, mogą być skutecznie wykazywane tylko w postępowaniu egzekucyjnym, jeśli nie zostaną one wcześniej uwzględnione choćby w związku z doręczeniem abonentowi upomnienia.

Reasumując zatem, zdaniem sądu orzekającego w sprawie, rozstrzygnięcie zawarte w zaskarżonej decyzji jest prawidłowe, bowiem na gruncie stanu faktycznego sprawy oraz prawidłowo zastosowanych przepisów prawa zaistniały w określonym zakresie okoliczności uzasadniające odmowę umorzenia zaległości z tytułu opłat abonamentowych.

Na marginesie sąd wskazuje, że zgodnie z art. 1 ustawy z 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych, opłaty abonamentowe pobiera się w celu umożliwienia realizacji misji publicznej, o której mowa w art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 29 grudnia 1992 r. o radiofonii i telewizji, przez jednostki publicznej radiofonii i telewizji. Obowiązek uiszczania opłat abonamentowych wynika wprost z przepisu prawa - z art. 2 ust. 1 i 3 ustawy abonamentowej - powstaje on od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym dokonano rejestracji odbiornika radiofonicznego lub telewizyjnego i trwa do czasu ich wyrejestrowania lub dopełnienia w placówce pocztowej Poczty Polskiej S.A. formalności związanych ze zwolnieniem od opłat abonamentowych. Skarżący nie przedstawił żadnych dowodów na okoliczność wyrejestrowania przez niego odbiorników, jak również nie wskazał na istnienie żadnych okoliczności, które stanowiłyby przesłankę do zwolnienia z opłat abonamentowych zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy z 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych, wobec czego skarżący nie może się w ten sposób skutecznie uchylić od obowiązku zapłaty opłat abonamentowych. W odniesieniu natomiast do indywidualnego numeru rejestracyjnego sąd wskazuje, że zgodnie z § 5 ust. 1 rozporządzenia Ministra Transportu z 5 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych, dotychczasowe dowody zarejestrowania odbiorników w formie imiennej książeczki opłaty abonamentowej za używanie odbiorników stanowią dowód zarejestrowania odbiorników nie dłużej niż przez okres dwunastu miesięcy od dnia wejścia w życie rozporządzenia. Natomiast w myśl ust. 2 tego paragrafu operator publiczny w terminie dwunastu miesięcy od dnia wejścia w życie rozporządzenia z urzędu nadaje posiadaczom imiennych książeczek, o których mowa w ust. 1, indywidualny numer identyfikacyjny. O nadaniu numeru operator publiczny powiadamia użytkownika, przesyłając zawiadomienie określone w załączniku nr 2 do rozporządzenia. Z treści cytowanych przepisów nie wynika, aby powiadomienie dokonywane poprzez przesłanie użytkownikowi zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego, stanowiło warunek skuteczności dokonania czynności nadania takiego numeru. Przesłanie zawiadomienia nie kreuje i nie wpływa na skuteczność czynności operatora publicznego, który z urzędu nadaje posiadaczom imiennych książeczek indywidualny numer identyfikacyjny. Prawodawca nie wprowadza obowiązku, aby dla skuteczności nadania użytkownikowi odbiornika rtv numeru identyfikacyjnego, konieczne było doręczenie zawiadomienia o jego nadaniu. Takiej zależności cytowane przepisy nie wprowadzają. Przesłanie zawiadomienia ma wobec tego charakter wyłącznie informacyjny, wtórny do samego nadania numeru identyfikacyjnego, która to czynność dokonywana jest z urzędu, a organ nie jest zobowiązany do uzyskania potwierdzenia odbioru powiadomienia strony o jego nadaniu. Dla skuteczności nadania numeru identyfikacyjnego, nie jest konieczne legitymowanie się przez operatora dowodem nadania, czy też zwrotnym potwierdzeniem odbioru takiego powiadomienia (podobnie NSA w wyrokach z 1 czerwca 2016r., sygn. akt II GSK 913/15, oraz z 13 grudnia 2016r., II GSK 1297/15 dostępne na: www.orzeczenia.nsa.gov.pl ).

Reasumując zatem zdaniem sądu rozstrzygnięcie zawarte w zaskarżonej decyzji jest prawidłowe bowiem na gruncie stanu faktycznego sprawy oraz prawidłowo zastosowanych przepisów prawa zaistniały w określonym zakresie okoliczności uzasadniające odmowę umorzenia zaległości z tytułu opłat abonamentowych. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na zasadach przepisów art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę jako bezzasadną.