Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Włodzimierz Kowalczyk po rozpoznaniu w dniu 15 października 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu D.W. i M.W. od postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 sierpnia 2015 r. odmawiającego przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi D.W., M.W., J.W., M.W. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lutego 2015 r. znak: [...] w przedmiocie umorzenia postępowania nieważnościowego postanawia odmówić D.W. i M.W. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata

Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie do sprawy VII SA/Wa 870/15 wpłynął na formularzu PPF wniosek D.W. i M.W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Dane w formularzu PPF zostały uzupełnione wyjaśnieniami które wpłynęły do Sądu w dniu 27 lipca 2015 r.

Z treści nadesłanego przez wnioskodawców formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że wnioskodawcy wspólnie prowadzą gospodarstwo domowe i utrzymują się z dochodów uzyskiwanych z tytułu emerytur o łącznej wysokości 2 781 zł miesięcznie. Wnioskodawcy podali, że są współwłaścicielami działek nr [...] i nr [...] o powierzchni 2488 m2 w [...]. Oświadczyli, iż domu, mieszkania, innych nieruchomości, zasobów pieniężnych oraz przedmiotów wartościowych nie posiadają. W domu nie ma ogrzewania ani wody, nikt z nimi nie mieszka i nie prowadzi gospodarstwa domowego. Z dodatkowych wyjaśnień wynika, że wnioskodawcy mieszkają w [...] w mieszkaniu o nr [...] o powierzchni 57 m2. Wskazali, ze ich emerytury są na poziomie minimum socjalnego i wydatki z uwagi na prowadzenie tak licznych spraw sądowych są nie do wytrzymania. Dodali, że w ich mieszkaniu nie ma zimnej wody i ogrzewania. Nie mają kont bankowych. Dzieci wnioskodawców nie prowadzą z nimi wspólnego gospodarstwa, są tylko zameldowani, w tym miejscu. Nie mają pojazdów mechanicznych poza rowerami, nie otrzymują pomocy od dzieci, znajomych i organizacji społecznych. Dodali, że M.W. zaczęła prowadzić działalność gospodarczą, ale nie osiąga z niej dochodów, J.W. nie prowadzi żadnej działalności gospodarczej. Dom został wybudowany staraniem własnej pracy (budowa od 1996 r.), nie jest zamieszkany. Budowa była także prowadzona z kredytów spłacanych i pobieranych przez syna wnioskodawców. Do pisma dołączono oświadczenia J.W. i M.W. na okoliczność, iż nie zamieszkują razem z wnioskodawcami w [...] oraz kopie dokumentów PIT D.W. i M.W.

Postanowieniem Referendarza Sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 sierpnia 2015 r. sygn. akt VII SA/Wa 870/15 odmówiono D.W. i M.W. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata.

Na to orzeczenie został skutecznie (w zakreślonym terminie) złożony sprzeciw.

W sprzeciwie D.W. i M.W. wskazali, że "postanowienie jest niesprawiedliwe a wskazane w nim fakty są zmyślone i nieprawdziwe, a skarżący nie są w stanie opłacić swoich spraw zawisłych przed Sądem bez uszczerbku koniecznego dla siebie i swojej rodziny. Wszystkie nadsyłane przez skarżących wyjaśnienia i dokumenty interpretowane są na ich niekorzyść, a Sąd uważa że są niewłaściwe."

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Rozpoznając w niniejszej sprawie wniosek o przyznanie prawa pomocy stwierdzić należy, że nie zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie wskazać należy, iż wobec skutecznego wniesienia przez wnioskodawców sprzeciwu - na podstawie art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.), postanowienie referendarza sądowego traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega ponownie rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym.

Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Żądanie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym.

Ten zakres pomocy zarezerwowany jest tylko i wyłącznie dla osób ubogich, znajdujących się w wyjątkowo trudnej sytuacji, uniemożliwiającej wyłożenie jakichkolwiek środków na pokrycie kosztów sądowych bądź ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika (bądź obu tych pomocy) i takiej, w której wnioskodawca nie ma potencjalnych możliwości na zdobycie tychże środków (brak majątku i obiektywnych możliwości na jego pozyskanie). Okoliczności braku środków powinny być zatem wiarygodnie udokumentowane, ponieważ zwolnienie od ponoszenia ciężaru postępowania sądowego stanowi w istocie przerzucenie tego ciężaru na współobywateli. Jest to zatem instytucja umożliwiająca prowadzenie sprawy sądowej osobom bardzo ubogim.

Konkludując wskazać trzeba, że instytucja przyznania prawa pomocy została stworzona w celu zapewnienia realizacji konstytucyjnego prawa do sądu osobom znajdującym się w wyjątkowo trudnej sytuacji majątkowej, ubogim, nie posiadającym środków na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa, czyli faktycznie przez innych obywateli i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Komentarz B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, wyd. Zakamycze 2005, s. 594).

W niniejszej sprawie, Sąd nie może prawidłowo i rzetelnie ocenić sytuacji finansowej wnioskodawców wskutek nie udzielenia przez nich szczegółowych informacji. Wnioskodawcy nie wykazali w sposób nie budzący wątpliwości, iż znajdują się w sytuacji materialnej, uzasadniającej przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Z formularza wniosku nie wynika dostatecznie dużo informacji, na podstawie których Sąd mógłby ocenić sytuację materialną wnioskodawców, w szczególności w świetle nie udzielenia informacji na temat ponoszonych comiesięcznych wydatków, a zatem uniemożliwili sądowi podjęcie decyzji o przyznaniu prawa pomocy w jakimkolwiek zakresie. Nadesłane dodatkowe wyjaśnienia nadal są niepełne i niewystarczające dla ustalenia faktycznych możliwości finansowych strony (nie podano jakie strona ponosi miesięczne wydatki – co dopiero pozwoli porównać konieczne wydatki z wpływami i pozwoli na prawidłową ocenę możliwości materialnych strony, ponadto wniosek w zasadzie nie zawiera uzasadnienia odnoszącego się do trudnej sytuacji materialnej strony, brak jest dokumentów źródłowych – wyciągów z rachunków bankowych, a niektóre informacje są ze sobą sprzeczne (okoliczność, iż syn wnioskodawców nie pracuje, jednakże pobierał i spłacał kredyty na budowę domu).

Skarżący nie wykazali zatem, iż nie są w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Dopiero porównanie koniecznych wydatków z wpływami pozwoli na prawidłową ocenę możliwości materialnych strony. Podkreślić należy, że wnioskodawcy otrzymują stale emeryturę, co wynika z nadesłanych kserokopii dokumentów PIT, co z kolei skłania do wniosku, że ich sytuacja materialna jest stabilna. Emerytura jest bowiem stale wypłacanym przychodem, z którego skarżący żyją. Gdyby skarżący udzielili odpowiedzi w sposób do którego zostali zobowiązani Sąd miałby podstawy do oceny czy można skarżących zaliczyć do osób wyjątkowo ubogich, spełniających warunek do przyznania prawa pomocy. Złożone przez skarżących oświadczenie jest zaś niewystarczające dla ustalenia faktycznych możliwości finansowych.

Budzące wątpliwości są również informacje podane przez skarżących a dotyczące pozostawania przez wnioskodawców inwestorami budowy domu, który przeczy okoliczności, iż wnioskodawcy znajdują się w trudnej sytuacji materialnej. Podobnie okoliczność, iż wnioskodawcy nie posiadają kont bankowych jest mało wiarygodna w świetle wskazania, że przy budowie ww. domu wnioskodawcy korzystają z kredytów. Dodatkowo w poprzednich sprawach wnioskodawcy wskazywali posiadanie nieruchomości - dwóch działek o powierzchni 2 488 m². W obecnie składanym wniosku strona nie wskazała tych nieruchomości, zatem albo nieruchomości te zostały sprzedane w związku z czym osiągnięto dochód, albo strona zataiła ten fakt.

Składanie niepełnych czy też niewiarygodnych oświadczeń i brak współpracy z sądem pomimo stosownych wezwań utrudnia ocenę rzeczywistych zdolności finansowych skarżących. Podawanie informacji mylących i wprowadzających w błąd utrudnia Sądowi rzeczywistą ocenę sytuacji materialnej wnioskodawców, a w konsekwencji przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.

Jeszcze raz podkreślić należy, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek uprawdopodobnienia swojej sytuacji materialnej a zatem przedstawienia okoliczności i wskazania faktów uzasadniających przyznanie prawa pomocy.

W związku z niewystarczającym uzasadnieniem wniosku zawartym w formularzu PPF oraz nieustosunkowaniem się skarżących do zawartych w zarządzeniu pytań, brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku skarżących o przyznanie prawa pomocy. Sąd w sytuacji braku informacji wymaganych od wnioskodawcy, na których mógłby oprzeć orzeczenie o przyznaniu prawa pomocy, uznał, że brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku skarżących o przyznanie prawa pomocy i zmuszony był odmówić jego przyznania.

Z tych względów na podstawie art. 260 w związku z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. orzeczono, jak w sentencji postanowienia.