Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Zofia Flasińska (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Grzegorz Czerwiński Sędzia NSA Małgorzata Miron po rozpoznaniu w dniu 23 kwietnia 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi M. S., M. R., M. J., E. K., E. M., U. G., D. P., D. L., Z.S., E. G., M. K., E.Z., M. Z. i innych na uchwałę Państwowej Komisji Wyborczej z dnia [...] kwietnia 2020 r., nr [...] w przedmiocie pozostawienia skargi bez rozpoznania postanawia: odrzucić skargę.

Uchwałą nr [...] z dnia 14 kwietnia 2020 r. Państwowa Komisja Wyborcza pozostawiła bez rozpoznania skargę M. S., M. R., M. J., E. K., E.M., U. G., D. P., D. L., Z. S., E. G., M. K., E. Z., M. Z. i innych na postanowienie nr [...] Komisarza Wyborczego w J. z dnia [...] kwietnia 2020 r. w sprawie utworzenia odrębnych obwodów głosowania w Gminie Miejskiej K. w wyborach Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej zarządzonych na dzień 10 maja 2020 r.

Postanowieniem tym, działając na podstawie art. 12 § 4 i 11 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. - Kodeks wyborczy (Dz. U. z 2019 r., poz. 684 ze zm.), Komisarz Wyborczy w J. utworzył na obszarze gminy miejskiej K. trzy odrębne obwody głosowania (nr 7 w Domu Pomocy Społecznej, nr 8 w [...] Spółka z o. o. w K., Szpitalu "[...]" i nr 9 w Wojewódzkim Centrum Szpitalnym [...]), a także ustalił ich numery, granice oraz siedziby obwodowych komisji wyborczych. Postanowienie to zostało podane do publicznej wiadomości w dniu 3 kwietnia 2020 r.

W dniu 9 kwietnia 2020 r., za pośrednictwem poczty elektronicznej, wpłynęła do Państwowej Komisji Wyborczej skarga 19 wyborców gminy miejskiej K. na to postanowienie. W skardze wnoszący ją kwestionują utworzenie obwodu głosowania nr 8 w [...] Spółka z o. o. w K., Szpitalu "[...]", co według nich naraża pacjentów na pogorszenie stanu zdrowia i utratę życia oraz wnoszą o nieutworzenie obwodu głosowania w tej placówce.

Pozostawiając tę skargę bez rozpoznania, Państwowa Komisja Wyborcza wskazała, iż zgodnie z art. 12 § 13 Kodeksu wyborczego na postanowienie komisarza wyborczego m.in. dotyczące utworzenia odrębnych obwodów głosowania w zakładach leczniczych, domach pomocy społecznej, zakładach karnych i aresztach śledczych oraz w oddziałach zewnętrznych takich zakładów i aresztów, wyborcom w liczbie co najmniej 15 przysługuje prawo wniesienia skargi do Państwowej Komisji Wyborczej, w terminie 3 dni od daty podania ich do publicznej wiadomości. Postanowienie zostało podane do wiadomości publicznej na stronie internetowej Delegatury Krajowego Biura Wyborczego w J., obsługującej Komisarza Wyborczego w J., w dniu 3 kwietnia 2020 r., a nie jak twierdzą skarżący w dniu 6 kwietnia 2020 r. Zgodnie z art. 9 § 1 Kodeksu wyborczego, ilekroć w Kodeksie jest mowa o upływie terminu do wniesienia skargi do organu wyborczego, należy przez to rozumieć dzień złożenia skargi organowi wyborczemu.

Skarga wpłynęła do Państwowej Komisji Wyborczej w dniu 9 kwietnia 2020 r. za pośrednictwem poczty elektronicznej. Państwowa Komisja Wyborcza stwierdziła, że - z uwagi na powołany art. 9 § 1 Kodeksu wyborczego - skarga wniesiona pocztą elektroniczną nie spełnia przepisanych prawem warunków pozwalających na jej merytoryczne rozpoznanie, gdyż nie może to zostać uznane za skuteczne wniesienie skargi. Ponadto skarga nawet w formie elektronicznej wpłynęła do Komisji po upływie terminu. W związku z tym Państwowa Komisja Wyborcza postanowiła, jak w sentencji uchwały. Państwowa Komisja Wyborcza jednocześnie nie znalazła podstaw prawnych do kwestionowania postanowienia w trybie nadzoru.

Skargę na tę uchwałę do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosła grupa wyborców: M. S., M. R., M. J., E. K., E.M., U. G., D. P., D. L., Z. S., E. G., M. K., E. Z., M. Z. i inni.

Skarżący zarzucili naruszenie prawa materialnego, tj.

- art. 68 § 1, 3 i 4 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej poprzez jego niezastosowanie, co naraża na utratę życia lub pogorszenie stanu zdrowotnego pacjentów Szpitala "[...]" należącego do Spółki [...] Sp. z o.o., a w szczególności pacjentów hospicjum, którzy z racji podeszłego wieku należą do grupy podwyższonego ryzyka w związku z epidemią COVID - 19;

- art. 12 § 4 ustawy Kodeks wyborczy poprzez jego błędną wykładnię lub niezastosowanie polegające na pominięciu wniosku kierującego zakładem leczniczym i utworzenie odrębnego obwodu głosowania w Szpitalu "[...]", pomimo panującej pandemii oraz bezwzględnej konieczności ochrony życia i zdrowia pacjentów ww. Szpitala;

- art. 12 § 13 ustawy Kodeks wyborczy poprzez jego błędną wykładnię lub niezastosowanie, które doprowadziło do uznania, iż skarga w sprawie o sygn. akt [...], została przez skarżących wniesiona po terminie co skutkowało pozostawieniem skargi bez rozpoznania, gdy jednocześnie zaskarżone postanowienie Komisarza Wyborczego w J. zostało upublicznione na stronie BIP Urzędu Miasta K. dnia 6 kwietnia 2020 r.

Skarżący wnieśli o uchylenie postanowienia Komisarza Wyborczego w J.

W uzasadnieniu skargi wskazano na argumenty przemawiające za tym, aby wskazane odrębne obwody głosowania nie zostały utworzone. Skarżący podnieśli również, że skarga z dnia 8 kwietnia 2020 r. została złożona dnia 9 kwietnia 2020 r., nie uchybiono więc terminowi na wniesienie skargi wskazanemu w art. 12 § 13 ustawy Kodeks wyborczy. Postanowienie nr [...] zostało opublikowane na stronie Biuletynu Informacji Publicznej Urzędu Miejskiego w K. dnia 6 kwietnia 2020 r. Skarga przesłana za pośrednictwem poczty elektronicznej, a także poczty tradycyjnej dnia 9 kwietnia 2020 r. została prawidłowo wniesiona i bezzasadne jest w tym momencie stanowisko Państwowej Komisji Wyborczej przedstawione w uchwale z dnia [...] kwietnia 2020 r.

W odpowiedzi na skargę Państwowa Komisja Wyborcza wniosła o jej odrzucenie.

Wskazała, że przepisy ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. - Kodeks wyborczy (Dz. U. z 2019 r. poz. 684 i 1504 oraz z 2020 r. poz. 568) nie przewidują możliwości wniesienia skargi do Naczelnego Sądu Administracyjnego na uchwałę Państwowej Komisji Wyborczej w sprawie skargi na postanowienie komisarza wyborczego dotyczące utworzenia odrębnych obwodów głosowania, o czym mowa w art. 12 § 4 Kodeksu wyborczego. Z art. 12 § 14 Kodeksu wyborczego wynika możliwość wniesienia do Naczelnego Sądu Administracyjnego skargi na uchwałę Państwowej Komisji Wyborczej, w związku ze skargą na postanowienie komisarza wyborczego, wyłącznie w zakresie podziału gminy na stałe obwody głosowania, o czym mowa w art. 12 § 2 Kodeksu wyborczego, a nie w zakresie utworzenia odrębnych obwodów głosowania, o czym mowa w art. 12 § 4 Kodeksu wyborczego. Państwowa Komisja Wyborcza wyraziła zatem opinię, że na uchwałę w sprawie skargi na postanowienie komisarza wyborczego w sprawie utworzenia odrębnych obwodów głosowania w zakładach leczniczych, domach pomocy społecznej, zakładach karnych i aresztach śledczych oraz w oddziałach zewnętrznych takich zakładów i aresztów, o czym stanowi art. 12 § 4 Kodeksu wyborczego, skarga nie przysługuje.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga podlega odrzuceniu jako niedopuszczalna.

Zgodnie z art. 12 § 1 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. - Kodeks wyborczy (Dz. U. z 2019 r., poz. 684 ze zm.) w wyborach głosowanie przeprowadza się w stałych i odrębnych obwodach głosowania utworzonych na obszarze gminy, z zastrzeżeniem art. 14 § 1 i art. 15 § 1. Podziału gminy na stałe obwody głosowania dokonuje komisarz wyborczy (art. 12 § 2 Kodeksu wyborczego). W myśl art. 12 § 4 Kodeksu wyborczego komisarz wyborczy tworzy odrębny obwód głosowania w zakładzie leczniczym, domu pomocy społecznej, zakładzie karnym i areszcie śledczym oraz w oddziale zewnętrznym takiego zakładu i aresztu, jeżeli w dniu wyborów będzie w nim przebywać co najmniej 15 wyborców.

Na postanowienia komisarza wyborczego, o których mowa w § 2, 4 i 9, wyborcom w liczbie co najmniej 15 przysługuje prawo wniesienia skargi do Państwowej Komisji Wyborczej, w terminie 3 dni od daty podania ich do publicznej wiadomości. Państwowa Komisja Wyborcza rozpoznaje sprawę w ciągu 5 dni i wydaje postanowienie (art. 12 § 13 Kodeksu wyborczego). Natomiast – zgodnie z art. 12 § 14 Kodeksu wyborczego - na postanowienie Państwowej Komisji Wyborczej dotyczące skarg na postanowienie komisarza wyborczego, o którym mowa w § 2, wyborcom w liczbie co najmniej 15 przysługuje prawo wniesienia skargi do Naczelnego Sądu Administracyjnego, w terminie 3 dni od daty podania tego postanowienia do publicznej wiadomości. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów nie później niż w ciągu 5 dni od dnia jej wniesienia. Od orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego nie przysługuje środek prawny. Przepis art. 420 § 3 stosuje się. Przepis art. 12 § 14 Kodeksu wyborczego w obecnym brzmieniu obowiązuje od dnia 1 stycznia 2019 r. (art. 10 w zw. z art. 6 pkt 1 ustawy z dnia 15 czerwca 2018 r. o zmianie ustawy - Kodeks wyborczy oraz niektórych innych ustaw – Dz. U. z 2018 r., poz .1349).

Oznacza to, że skarga do Naczelnego Sądu Administracyjnego przysługuje wyłącznie na postanowienie Państwowej Komisji Wyborczej dotyczące skargi na postanowienie komisarza wyborczego, o którym mowa w art. 12 § 2 Kodeksu wyborczego, a więc na postanowienie w przedmiocie podziału gminy na stałe obwody głosowania. Na postanowienie Państwowej Komisji Wyborczej dotyczące skargi na postanowienie komisarza wyborczego o utworzeniu odrębnego obwodu głosowania w zakładzie leczniczym, domu pomocy społecznej, zakładzie karnym i areszcie śledczym oraz w oddziale zewnętrznym takiego zakładu i aresztu (art. 12 § 4 Kodeksu wyborczego) skarga do Naczelnego Sądu Administracyjnego nie przysługuje.

W tej sprawie skarżący wnieśli skargę do Państwowej Komisji Wyborczej na postanowienie nr [...] Komisarza Wyborczego w J. z dnia [...] kwietnia 2020 r. w sprawie utworzenia odrębnych obwodów głosowania w Gminie Miejskiej K. w wyborach Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej zarządzonych na dzień 10 maja 2020 r., wydane na podstawie art. 12 § 4 Kodeksu wyborczego. Uchwałą z dnia [...] kwietnia 2020 r. nr [...] Państwowa Komisja Wyborcza pozostawiła tę skargę bez rozpoznania, gdyż została wniesiona po upływie ustawowego terminu. Skarga do Naczelnego Sądu Administracyjnego na uchwałę jest niedopuszczalna i podlega odrzuceniu.

Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; dalej jako "p.p.s.a.") sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.