Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Grzegorz Czerwiński po rozpoznaniu w dniu 13 kwietnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia G. S., L. S., B. M., M. M, od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 15 października 2015 r., sygn. akt II SA/Gd 445/15 o odrzuceniu skargi G. S. w sprawie ze skargi G. S. i M. M. na decyzję Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku z dnia [...] czerwca 2015 r., nr [...] w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie

Postanowieniem z dnia 15 października 2015r., sygn. akt II SA/Gd 445/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odrzucił skargę G. S. w sprawie ze skargi G. S. i M. M. na decyzję Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku z dnia [...] czerwca 2015 r., nr [...] w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego.

W uzasadnieniu Sąd wskazał, że zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 7 sierpnia 2015 r. wezwano pełnomocnika skarżących do usunięcia braków formalnych skargi w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi przez wskazanie adresu zamieszkania skarżących, nadesłanie jednego odpisu skargi poświadczonego za zgodność z oryginałem oraz dołączenie do akt sprawy pełnomocnictw procesowych do działania w imieniu skarżących przed wojewódzkim sądem administracyjnym lub przed sądami administracyjnymi. Wezwanie zostało doręczone pełnomocnikowi skarżącej w dniu 12 sierpnia 2015 roku. W wyznaczonym terminie pełnomocnik skarżących wskazał adresy zamieszkania skarżących, przedłożył trzy odpisy skargi oraz nieuwierzytelniony odpis pełnomocnictwa udzielonego przez M. M., B. M., G. S. i L. S. W tym stanie rzeczy zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 25 sierpnia 2015 roku ponownie wezwano pełnomocnika skarżących do usunięcia braków formalnych skargi w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi przez złożenie oryginału pełnomocnictwa procesowego lub jego uwierzytelnionego odpisu. Wezwanie zostało doręczone pełnomocnikowi skarżących w dniu 28 sierpnia 2015 roku, zatem termin do jego wykonania upłynął w dniu 4 września 2015 roku. W wyznaczonym terminie pełnomocnik skarżących przedłożył jedynie uwierzytelniony odpis pełnomocnictwa udzielonego przez M. M. oraz uczestniczkę postępowania B. M. Tym samym w zakreślonym terminie pełnomocnik nie uzupełnił braków formalnych skargi przez nadesłanie oryginału lub uwierzytelnionej kopii pełnomocnictwa procesowego udzielonego mu przez skarżącą G. S.

Mając powyższe na uwadze Sąd stwierdził, że skargę G. S. należało odrzucić na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 w związku z art. 37 § 1 i art. 57 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej jako P.p.s.a.) bowiem, pomimo kierowanych do podającego się za jej pełnomocnika adw. A. T. wezwań do uzupełnienia braków formalnych skargi poprzez dostarczenie prawidłowego pełnomocnictwa do jej reprezentowania w niniejszej sprawie, brak ten nie został w wyznaczonym do tego terminie usunięty.

W zażaleniu na powyższe postanowienie pełnomocnik skarżących G. S. i M. M. oraz uczestników postępowania L. S. i B. M. wniósł o jego uchylenie. Zarzucił, że Sąd błędnie przyjął, iż pełnomocnik skarżących nie wykonał zarządzeń Sądu. Stwierdził, że przedłożył pełnomocnictwa w zakresie objętym żądaniem Sądu i tym samym wykonał zarządzenia Sądu. Nie było zatem podstaw do odrzucenia skargi G. S. Jednocześnie dołączył do zażalenia odpis pełnomocnictwa udzielonego mu przez ww. skarżących i uczestników postępowania poświadczony za zgodność z oryginałem i opatrzony jego własnoręcznym podpisem.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie zasługuje na uwzględnienie jednak z przyczyn innych niż wskazane w zażaleniu. Przyczyną, z powodu której NSA uchylił zaskarżone postanowienie jest zaistnienie przesłanki stwierdzenia nieważności postępowania wymienionej w art. 183 § 2 pkt 5 P.p.s.a. tj. że strona została pozbawiona możności obrony swych praw. NSA stosownie do art. 183 § 1 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a. uprawniony był wziąć tę okoliczność przy rozpatrywaniu zażalenia z urzędu.

Stosownie do treści art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. Sąd odrzuca skargę, gdy nie uzupełniono braków formalnych skargi w terminie.

Zgodnie zaś z art. 37 § 1 P.p.s.a., pełnomocnik obowiązany jest przy pierwszej czynności procesowej dołączyć do akt sprawy pełnomocnictwo z podpisem mocodawcy lub wierzytelny odpis pełnomocnictwa. Oznacza to, że do akt sprawy powinien zostać złożony pisemny dokument potwierdzający istnienie pełnomocnictwa uprawniającego do reprezentowania strony w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Braki w tym zakresie podlegają uzupełnieniu na wezwanie, w trybie art. 49 § 1 P.p.s.a. Zgodnie z tym ostatnim przepisem jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni, pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej (§1). Pismo poprawione lub uzupełnione w terminie wywołuje skutki od dnia jego wniesienia (§ 3). Zauważyć w tym miejscu należy, iż przepisy o pozostawieniu pisma bez rozpoznania nie dotyczą w szczególności skargi albowiem w tym przypadku następuje jej odrzucenie (art. 58 § 3 P.p.s.a.).

Podkreślić należy, iż każde pismo strony w tym i skarga do Sądu pierwszej instancji powinno zawierać niezależnie od elementów składowych tego pisma zawartych w art. 46 § 1 P.p.s.a. w szczególności podpis strony albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika (pkt 4). Do pisma należy dołączyć pełnomocnictwo lub jego wierzytelny odpis, jeżeli pismo wnosi pełnomocnik, który w danej sprawie nie złożył jeszcze tych dokumentów przed sądem (art. 46 § 3).

W niniejszej sprawie nie ulega wątpliwości, że skarga wniesiona została przez pełnomocnika. To on w imieniu skarżących G. S. i M. M. podpisał skargę. Do skargi nie zostało dołączone pełnomocnictwo uprawniające do działania w imieniu skarżących przed sądami administracyjnymi. Tym samym Przewodniczący Wydziału stosownie do art. 49 § 1 P.p.s.a. zarządzeniem z dnia 7 sierpnia 2015 r. wezwał osobę podpisaną pod skargą adw. A. T. m.in. do uzupełnienia tego braku formalnego skargi poprzez dołączenie stosownego pełnomocnictwa. W odpowiedzi do Sądu nadesłano nieuwierzytelniony odpis pełnomocnictwa udzielonego przez M. M, B. M, G. S. i L. S. (zabrakło własnoręcznego podpisu pełnomocnika na potwierdzanym przez niego za zgodność z oryginałem odpisie pełnomocnictwa - k. 15 akt). W tej sytuacji Przewodniczący Wydziału zarządzeniem z dnia 25 sierpnia 2015 r. ponownie wystąpił o usunięcie braków formalnych skargi poprzez nadesłanie oryginału udzielonego mu pełnomocnictwa lub jego uwierzytelnionego odpisu w wyznaczonym terminie pod rygorem odrzucenia skargi. W efekcie Sąd otrzymał jedynie uwierzytelniony odpis pełnomocnictwa udzielonego przez M. M. i uczestniczkę postępowania B. M. (k. 20 akt). Zatem do akt nie zostało złożony oryginał pełnomocnictwa lub jego uwierzytelniony odpis, z którego wynikałoby umocowanie adw. A. T. do działania w imieniu skarżącej G. S. Mając powyższe na uwadze twierdzenie zażalenia o tym, że pełnomocnik wykonał prawidłowo zarządzenie Sądu i przedłożył pełnomocnictwa w zakresie objętym wezwaniem Sądu uznać należy za niezasadne.

W tym miejscu należy jednak zwrócić uwagę na fakt, że skarga na etapie postępowania przed Sądem pierwszej instancji mogła być wniesiona przez skarżącą. Wobec czego uzupełnienie braków formalnych skargi w postaci braku podpisu osoby upoważnionej do jej wniesienia (brak wykazania umocowania przez pełnomocnika) mogło nastąpić także przez podpisanie skargi przez samą skarżącą.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, uznanie przez Sąd pierwszej instancji, że braki formalne skargi nie zostały uzupełnione przez pełnomocnika strony zobowiązywało Sąd pierwszej instancji do bezpośredniego skierowania do skarżącej G. S. wezwania do uzupełnienia braków skargi poprzez jej podpisanie. Wobec niedokonania przez Sąd pierwszej instancji tej czynności, zaskarżone orzeczenie należy uznać za przedwczesne. Wykładnia art. 49 § 1 P.p.s.a. dokonana przez pryzmat konstytucyjnej zasady prawa strony do sądu (art. 45 Konstytucji Rzeczypospolitej) prowadzi do konstatacji, iż odrzucenie skargi bez bezpośredniego wezwania strony do jej podpisania w określonym stanie prawnym wypełnia przesłankę nieważności postępowania sądowego z art. 183 § 2 pkt 5 P.p.s.a. Podkreślić raz jeszcze należy, że skarga na decyzję Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku z dnia [...] czerwca 2015 r., nr [...] do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku mogła zostać wniesiona przez samą stronę. Tym samym strona mogła w pełnym zakresie uzupełnić braki takiej skargi przez jej samodzielne podpisanie.

Zgodnie z poglądem panującym w orzecznictwie prawo do zastępstwa procesowego jest ściśle związane z prawem do sądu. Wykładnia przepisów dotyczących działania pełnomocnika nie powinna ograniczać stronie realizacji tego prawa. Podpisanie skargi przez osobę, która nie może być pełnomocnikiem, bądź która pełnomocnictwa takiego nie przedstawiła, jest brakiem formalnym, który może podlegać usunięciu przez wezwanie strony do podpisania skargi na podstawie art. 49 § 1 P.p.s.a. w związku z art. 57 § 1 i w związku z art. 46 § 1 pkt 4 P.p.s.a. (zob. postanowienie NSA z dnia 12 grudnia 2005 r., sygn. akt I GSK 2703/05, postanowienie NSA z 13 stycznia 2012 r., sygn. akt II OSK 2634/11, postanowienie NSA z 18 marca 2014 r., sygn. akt I OSK 465/14, postanowienie NSA z 25 września 2014 r., sygn. akt II OSK 2509/14; z dnia 19 maja 2015r., sygn. akt II OSK 1082/15 publ.CBOSA).

Podsumowując, Sąd pierwszej instancji odrzucił skargę G. S. bez uprzedniego wezwania jej do osobistego podpisania skargi. Zaistniały w sprawie brak formalny skargi (brak podpisu osoby upoważnionej do wniesienia skargi) mógłby zostać zatem definitywnie uzupełniony i skardze można by było nadać dalszy bieg. Sąd nie dokonał tej czynności co spowodowało, że skarżąca poniosła negatywne konsekwencje działania swego pełnomocnika. Jej skarga została odrzucona. W tym stanie sprawy zaniechanie Sądu doprowadziło do pozbawienia strony możności obrony swych praw a zatem zaistniała podstawa do uchylenia zaskarżonego postanowienia w oparciu o art. 183 § 2 pkt 5 P.p.s.a.

Okoliczność dołączenia przez adw. A. T. na etapie postępowania zażaleniowego uwierzytelnionego odpisu pełnomocnictwa do reprezentowania skarżących i uczestników postępowania nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Nie usuwa to bowiem braku formalnego skargi, do którego uzupełnienia w wyznaczonym terminie wzywał Sąd pierwszej instancji wezwaniem z 25 sierpnia 2015 r. Uzupełnienie braku formalnego skargi po terminie skutkuje jej odrzuceniem zgodnie z art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. A zatem rozstrzygnięcie w istocie nie uległoby zmianie.

Na marginesie zauważyć należy, że w sytuacji kiedy brak formalny pisma nie został uzupełniony w wyznaczonym do tego terminie a zobowiązany nie ponosi winy za uchybienie terminowi do dokonania tej czynności sądowej, to może on, przy spełnieniu wymogów z art. 86 § 1 i art. 87 P.p.s.a., wnosić o przywrócenie terminu do uzupełnienia tego braku formalnego. W niniejszej sprawie jednak również taki wniosek okazałby się bezzasadny bowiem niedostarczenie właściwego pełnomocnictwa przez pełnomocnika prawdopodobnie było efektem jego niedopatrzenia, za które w pełni ponosi odpowiedzialność. Świadczy o tym chociażby fakt przesłania pełnomocnictwa upoważniającego do działania tylko w imieniu skarżącego M. M. i uczestniczki postępowania B. M. a nie dołączenie pełnomocnictwa od skarżącej G. S., zwłaszcza, że jak wynika z akt (k. 15) dysponował on takim pełnomocnictwem, które jednak nie zostało uwierzytelnione w sposób prawem przewidziany.

Zaznaczyć także należy, że stosownie do art. 232 § 1 pkt 1 P.p.s.a. Sąd pierwszej instancji odrzucając skargę powinien orzec o zwrocie skarżącej całego uiszczonego przez nią wpisu od skargi, czego nie uczyniono.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 i art. 183 § 2 pkt 5 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.