Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Grzegorz Czerwiński Sędziowie: Sędzia NSA Teresa Zyglewska (spr.) Sędzia del. WSA Tomasz Świstak po rozpoznaniu w dniu 3 października 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Burmistrza M. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Burmistrzem M. a Starostą K. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku o podjęcie działań mających przywrócić pierwotny system na jeziorze postanawia: oddalić wniosek.

Wnioskiem z [...] czerwca 2019 r. Burmistrz M. zwrócił się do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy Burmistrzem M. a Starostą K. poprzez wskazanie Starosty K. jak organu właściwego do rozpoznania wniosku R.K. z [...] marca 2019 r. o podjęcie pilnych działań kontrolnych i naprawczych mających przywrócić pierwotny system na jeziorze [...] oraz natychmiastowe przywrócenie zmienionych stosunków wodnych na gruntach przyległych.

W uzasadnieniu wniosku Burmistrz wskazał, że [...] kwietnia 2019 r. wpłynęło do Urzędu Miejskiego w M. pismo Starosty K. z [...] kwietnia 2019 r. o przekazaniu według właściwości, na podstawie art. 65 k.p.a., wniosku mieszkańca [...] R.K. – o podjęcie pilnych działań kontrolnych i naprawczych mających przywrócić pierwotny ekosystem na jeziorze [...] i przywrócenie zmienionych stosunków wodnych na gruntach przyległych. W uzasadnieniu Starosta wskazał ogólnie, że zagadnienia poruszane przez wnioskodawcę dotyczą zmiany stosunków wodnych na gruncie. Zdaniem Starosty sprawy z tego zakresu należą na podstawie art. 234 ust. 3 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz.U. z 2018 r. poz. 2268 t.j.) do właściwości wójta, burmistrza lub prezydenta miasta.

Burmistrz M. nie zgodził się ze stanowiskiem Starosty, uznał się za organ niewłaściwy w sprawie i zwrócił się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z [...] maja 2019 r. uznało się za organ niewłaściwy w sprawie wskazując, że właściwy będzie Naczelny Sąd Administracyjny.

Burmistrz wskazał, że zaistniały spór powstał na gruncie ustawy Prawo wodne. Zgodnie z jej treścią to starosta realizuje wskazane w niej zadania zlecone z zakresu administracji rządowej, w związku z czym jego organem wyższego stopnia jest Minister Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej. Na podstawie tej ustawy samorządowe kolegium odwoławcze jest organem wyższego stopnia jedynie w bardzo ograniczonym zakresie - w stosunku do orzeczeń wydawanych przez wójta w sprawach indywidualnych podlegających załatwieniu w drodze decyzji administracyjnej, przede wszystkim związanych ze zmianami stanu wody na gruncie i odprowadzania wody, które szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 15 § 1 pkt 4 w związku z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), dalej "p.p.s.a.", Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Przez spór o właściwość, o którym mowa w art. 4 p.p.s.a., należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej, jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też żaden z nich nie uważa się za właściwy do jej załatwienia (spór negatywny). Rozstrzyganie sporów o właściwość, należących do sądów administracyjnych, objęte jest właściwością Naczelnego Sądu Administracyjnego (art. 15 § 1 pkt 4 p.p.s.a.).

Spór zainicjowany wnioskiem złożonym w niniejszej sprawie ma charakter negatywnego sporu o właściwość pomiędzy Burmistrzem M. a Starostą K. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku o podjęcie działań mających przywrócić pierwotny system na jeziorze, albowiem wymienione wyżej organy uznają się w sprawie za niewłaściwe miejscowo.

Wniosek podlegał oddaleniu.

Formułując wniosek o rozstrzygniecie sporu o właściwość organ zobowiązany jest poczynić ustalenia i rozważania pozwalające na stwierdzenie, że przy wykorzystaniu wszelkich metod wykładni organ, do którego wpłynęło żądanie nie jest właściwy, a następnie precyzyjnie sformułować przedmiot sporu, który ma być rozpoznany (por. postanowienie NSA z 23 sierpnia 2011 r., sygn. akt II OW 62/11).

Wskazać należy, że podstawowe znaczenie przy wskazywaniu przez Naczelny Sąd Administracyjny organu właściwego do załatwienia sprawy ma wyjaśnienie stanu faktycznego, który stanowi podstawę sporu o właściwość pomiędzy organami. Konieczne jest zatem na tyle precyzyjne sformułowanie przedmiotu sporu by możliwe było określenie zakresu sprawy, która ma być rozpoznana. W sporze kompetencyjnym, o którego rozstrzygnięcie organy zwracają się do Naczelnego Sądu Administracyjnego, musi być bowiem zgoda pomiędzy nimi co do przedmiotu tego sporu, a zatem nie może być rozbieżności w zakresie ustaleń dotyczących stanu faktycznego. Sytuacja, kiedy ustaleń takich nie poczyniono bądź nie zrobiono tego jednoznacznie, uniemożliwia Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu wskazanie organu właściwego do załatwienia sprawy (por. postanowienia NSA z: 24 lipca 2007 r., sygn. akt II OW 25/07, 10 stycznia 2012 r., sygn. akt II OW 150/11).

Ustalenia organów odnośnie do stanu faktycznego sprawy stanowią bowiem w przypadku sporu o właściwość podstawę analizy przepisów prawa, które będą miały zastosowanie w sprawie (por. R. Hauser, M. Wierzbowski, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. 3, Warszawa 2015).

Przenosząc powyższe na grunt przedmiotowej sprawy stwierdzić należy, że w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego organy nie przeprowadziły żadnego postępowania wyjaśniającego, które pozwoliłoby na wyjaśnienie czy w sprawie istotnie, jak wskazuje Starosta K., doszło do takiego naruszenia stosunków wodnych, które uzasadnia zastosowanie art. 234 ust. 2 Prawa wodnego i wskazuje na właściwość Wójta. W szczególności w aktach sprawy brak jest wskazania na jakiej podstawie Wójt uważa się za organ niewłaściwy w sprawie. We wniosku nie zwarto ani podstawy prawnej, na podstawie której organ uważa się za niewłaściwy ani też jakiejkolwiek argumentacji, która stanowiłaby uzasadnienie wniosku o wskazanie Starosty jako organu właściwego w sprawie, zatem nie wiadomo jakie ustalenia stanu faktycznego, zdaniem wnioskodawcy, wskazują na właściwość Starosty.

Jednocześnie podkreślić należy, że rolą Naczelnego Sądu Administracyjnego nie jest ustalanie stanu faktycznego sprawy ani wyszukiwanie właściwej podstawy materialnoprawnej do rozpoznania i rozstrzygnięcia danego zdarzenia prawnego, zwłaszcza w sytuacji gdy nie ustalono stanu faktycznego w jakim zdarzenie to wystąpiło. Kompetencje te należą do organ administracji publicznej, który powołany jest do ustalenia stanu faktycznego i rodzaju sprawy, które mogą doprowadzić do wskazania właściwej podstawy materialnoprawnej. W zaistniałej sytuacji brak podstaw do pozytywnego rozstrzygnięcia wniosku.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 15 § 2 w zw. z art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.