Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Wesołowska (spr.), sędzia WSA Dorota Apostolidis, sędzia WSA Elżbieta Lenart, , po rozpoznaniu w dniu 29 czerwca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M. R. i T. R. w przedmiocie niewykonania przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 27 maja 2014 r., sygn. akt I SAB/Wa 42/14 1. wymierza Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 1 000 (jeden tysiąc) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala skargę w pozostałym zakresie; 4. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz skarżących M. R. i T. R. solidarnie kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

M. R. i T. R. (dalej jako "skarżący") wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na niewykonanie przez Prezydenta [...](dalej jako "Prezydent" lub "organ") wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 27 maja 2014 r. sygn. akt I SAB/Wa 42/14, mocą którego Sąd zobowiązał organ do rozpatrzenia wniosku o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. ul. [...] ozn. "Osada [...]", w terminie trzech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. W uzasadnieniu skargi wskazano, że mimo upływu terminu do wydania decyzji, skierowanego do organu wezwania do wykonania wyroku oraz wymierzenia już przez Sąd grzywien z uwagi na jego niewykonywanie, organ nadal pozostaje w bezczynności. Wobec powyższego skarżący wnieśli o wymierzenie organowi grzywny w maksymalnej wysokości; przyznanie od organu na ich rzecz sumy pieniężnej na podstawie art. 154 § 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), powoływanej dalej jako "p.p.s.a.", oraz zasądzenie kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i zauważył, że postanowieniem z [...] stycznia 2020 r. nr [...] podjął postępowanie administracyjne w przedmiocie ustalenia odszkodowania za nieruchomość, zawieszone postanowieniem z [...] marca 2011 r. Następnie pismem z [...] lutego 2020 r. wystąpiono do Ministerstwa Finansów z prośbą o informację, czy przedmiotowa nieruchomość objęta była układem indemnizacyjnym zawartym pomiędzy Rządem Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej a państwami trzecimi, a także, czy byli właściciele gruntu lub inne osoby otrzymały za niego odszkodowanie na podstawie tych umów. Z kolei pismem z [...] listopada 2020 r. wystąpiono do Sądu Rejonowego dla W. [...] Wydział Ksiąg Wieczystych o przesłanie odpisu księgi wieczystej, w której ujawniona jest przedmiotowa nieruchomość. Organ zaznaczył również, że z uwagi na skomplikowany charakter sprawy, jak również ww. wystąpienia do innych instytucji, nie było możliwe załatwienie sprawy w terminie, tym bardziej, że organ wciąż nie dysponuje oryginałami dokumentów.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga jest częściowo uzasadniona.

Zgodnie z art. 154 § 1 p.p.s.a. w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny.

Z powołanego art. 154 § 1 p.p.s.a. wynikają zatem dwie przesłanki, które muszą być spełnione łącznie, aby sąd administracyjny mógł organowi administracji publicznej wymierzyć grzywnę. Po pierwsze, organ musi pozostawać w bezczynności po wyroku uwzględniającym skargę na podstawie art. 149 p.p.s.a. i zobowiązującym organ do wydania w określonym terminie stosownego aktu lub dokonania czynności. Po drugie, strona przed wniesieniem skargi musi wystąpić do właściwego organu z pisemnym wezwaniem do wykonania wyroku. W ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie obie ww. przesłanki zostały spełnione.

Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika bowiem, że wyrokiem z 27 maja 2014 r. sygn. akt I SAB/Wa 42/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uwzględnił skargę na bezczynność Prezydenta i zobowiązał organ do rozpatrzenia wniosku o ustalenie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość, w terminie trzech miesięcy od daty zwrotu akt administracyjnych wraz z odpisem prawomocnego wyroku.

Zaznaczyć przy tym należy, że kwestię terminu załatwienia sprawy po uprawomocnieniu się orzeczenia sądu reguluje art. 286 § 2 p.p.s.a., zgodnie z którym termin do załatwienia sprawy przez organ administracji określony w przepisach prawa lub wyznaczony przez sąd liczy się od dnia doręczenia akt organowi.

Jak wynika z analizy akt sprawy, odpis prawomocnego wyroku z 27 maja 2014 r. wraz z uzasadnieniem oraz akta administracyjne doręczone zostały Prezydentowi w dniu 4 września 2014 r. Termin załatwienia sprawy wyznaczony przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie upłynął zatem w dniu 4 grudnia 2014 r. Tymczasem do dnia rozpoznania przez Sąd niniejszej skargi w przedmiocie wymierzenia Prezydentowi grzywny, tj. do 29 czerwca 2021 r., organ administracji publicznej nie załatwił przedmiotowej sprawy zgodnie z powołanym wyrokiem.

Z analizy akt administracyjnych wynika ponadto, że w sprawie spełniony został również drugi warunek dopuszczalności skargi, określony w powołanym art. 154 § 1 p.p.s.a., dotyczący uprzedniego pisemnego wezwania organu do wykonania wyroku sądu. W aktach sprawy znajdują się bowiem pisma skarżących z 30 kwietnia 2020 r. i 12 sierpnia 2020 r., którymi wezwano Prezydenta do wykonania wyroku z 27 maja 2014 r. sygn. akt I SAB/Wa 42/14. Nie ulega więc wątpliwości, że w sprawie spełnione zostały przesłanki uzasadniające zastosowanie art. 154 § 1 p.p.s.a. i wymierzenie Prezydentowi grzywny.

Stosownie natomiast do treści art. 154 § 6 p.p.s.a., grzywnę, o której mowa w § 1, wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. W okolicznościach niniejszej sprawy, tj. biorąc pod uwagę długość przekroczenia terminu załatwienia sprawy wyznaczonego wyrokiem z 27 maja 2014 r. oraz fakt, że organ nie wydał decyzji w przedmiocie wniosku o ustalenie odszkodowania za nieruchomość, Sąd uznał, że grzywna w wysokości 1000 zł jest adekwatną sankcją dla Prezydenta za niewykonanie ww. wyroku. Ustalając wysokość grzywny Sąd wziął pod uwagę, że postępowanie w przedmiocie ustalenia odszkodowania za nieruchomość było zawieszone od [...] marca 2011 r. (por. postanowienie Prezydenta z [...] marca 2011 r. nr [...] zawieszające postępowanie do czasu zakończenia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z [...] kwietnia 2001 r., którą stwierdzono, że orzeczenie administracyjne Prezydium Rady Narodowej [...] z [...] marca 1954 r. odmawiające przyznania prawa własności czasowej do przedmiotowego gruntu zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa, zaś stwierdzenie jego nieważności nie jest możliwe, gdyż wywołało nieodwracalne skutki prawne) do [...] stycznia 2020 r. (por. postanowienie Prezydenta z [...] stycznia 2020 r. nr [...]). Mając zatem na uwadze art. 103 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r. poz. 735), zgodnie z którym zawieszenie postępowania wstrzymuje bieg terminów przewidzianych w kodeksie, wymierzając grzywnę Sąd oceniał działania podjęte przez organ od [...] stycznia 2020 r. (tj. od wydania postanowienia o podjęciu postępowania o odszkodowanie) do [...] lutego 2021 r. (tj. do wydania postanowienia nr [...], którym postępowanie to ponownie zawieszono do czasu rozpatrzenia wniosku z [...] lutego 1949 r. o przyznanie prawa użytkowania wieczystego do gruntu przedmiotowej nieruchomości – na postanowienie to wprawdzie wniesiono zażalenie, jak jednak wynika z pisma Wojewody [...] z [...] kwietnia 2021 r. (k-59 akt sądowych) nie zostało ono jeszcze rozpoznane).

Rozpoznając sprawę, Sąd stwierdza jednocześnie, stosownie do treści art. 154 § 2 zd. 2 p.p.s.a., czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu, bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 października 2013 r. sygn. akt I OSK 1181/13; http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

W ocenie Sądu, w przedmiotowej sprawie bezczynność miała charakter rażącego naruszenia prawa. Zastrzeżenia Sądu w niniejszej sprawie budzi przede wszystkim fakt, że mimo wydania przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzji z [...] października 2016 r. o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji z [...] kwietnia 2001 r. (które to postępowanie było przyczyną zawieszenia w dniu [...] marca 2011 r. niniejszego postępowania) oraz mimo złożenia przez skarżących w dniu [...] grudnia 2016 r. wniosku o podjęcie tego postępowania, postanowienie o podjęciu wydano dopiero w dniu [...] stycznia 2020 r. Do zintensyfikowania działań organu nie zmobilizowało również czterokrotne wymierzenie przez Sąd grzywny w związku z niewykonaniem wyroku z 27 maja 2014 r. sygn. akt I SAB/Wa 42/14 (wyrokiem z 15 lipca 2015 r. sygn. akt I SA/Wa 713/15 wymierzono grzywnę w wysokości 1000 zł, wyrokiem z 28 lutego 2017 r. sygn. akt I SA/Wa 1975/16 – 3000 zł, wyrokiem z 6 września 2018 r. sygn. akt I SA/Wa 1219/18 – 5000 zł, zaś wyrokiem z 18 czerwca 2019 r. sygn. akt I SA/Wa 2021/18 – 10000 zł i sumę pieniężną w wysokości po 3000 zł na rzecz każdego ze skarżących). Z kolei po podjęciu zawieszonego postępowania podjęto jedynie dwie czynności w sprawie, tj. pismem z [...] lutego 2020 r. wystąpiono do Ministerstwa Finansów z prośbą o informację, czy przedmiotowa nieruchomość objęta była układem indemnizacyjnym zawartym pomiędzy Rządem Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej a państwami trzecimi, a także, czy byli właściciele gruntu lub inne osoby otrzymały za niego odszkodowanie na podstawie tych umów (odpowiedź wpłynęła w dniu 4 marca 2020 r.), zaś pismem z [...] listopada 2020 r., wystąpiono do Sądu Rejonowego dla W. [...] Wydział Ksiąg Wieczystych o przesłanie odpisu księgi wieczystej, w której ujawniona jest przedmiotowa nieruchomość. Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że Prezydent prowadził postępowanie administracyjne opieszale, co skutkowało uznaniem, że jego bezczynność miała charakter rażącego naruszenia prawa.

Za niezasadny Sąd uznał natomiast wniosek o przyznanie od organu na rzecz skarżących sumy pieniężnej stosownie do art. 154 § 7 p.p.s.a. i w tej części skargę oddalił. Powołany przepis nie precyzuje charakteru przyznawanej kwoty pieniężnej, stanowiąc jedynie o "sumie pieniężnej". Kwota ta, poza funkcją represyjną i prewencyjną, ma też znaczenie kompensacyjne. Oznacza to, że ma ona na celu zadośćuczynienie za krzywdę, jaką strona poniosła wskutek wadliwie działającej administracji publicznej. W związku z tym wniosek o przyznanie sumy pieniężnej winien zawierać uzasadnienie, w którym skarżący powinien nawiązać do krzywdy wywołanej bezczynnością lub przewlekłością postępowania. Aktywność sądu jest w takiej sytuacji uwarunkowana wskazaną argumentacją. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy stwierdzić, że w skardze w żaden sposób nie wykazano, jaką szkodę w związku z bezczynnością organu ponieśli skarżący. Nie bez znaczenia jest przy tym okoliczność, że poprzednio wydanym wyrokiem z 18 czerwca 2019 r. sygn. akt I SA/Wa 2021/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przyznał już skarżącym od organu sumę pieniężną w wysokości po 3 000 zł, a zatem zrekompensowano im brak działań organu. Z kolei w chwili obecnej nie można zarzucić organowi zwłoki w wydaniu decyzji, bowiem postępowanie administracyjne ponownie zostało zawieszone postanowieniem z 9 lutego 2021 r. W tej sytuacji złożony wniosek należało uznać za bezzasadny.

W związku z powyższym, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 154 § 1, § 2 i § 6 p.p.s.a., orzekł jak w pkt 1 i 2 sentencji. O oddaleniu skargi w pkt 3 sentencji orzeczono na podstawie art. 151 p.p.s.a. W przedmiocie kosztów postępowania (pkt 4 wyroku) orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2018 r. poz. 265). Na powyższe koszty składają się wynagrodzenie pełnomocnika skarżących w kwocie 480 zł oraz wpis sądowy od wniesionej skargi w wysokości 200 zł.

Rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 2 w zw. z art. 120 p.p.s.a., który to przepis dopuszcza stosowanie ww. trybu, gdy strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Taka zaś sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie.