Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący: asesor WSA Zbigniew Kruszewski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 5 listopada 2020 r. sprawy ze skargi T. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za I, II, III i IV kwartał 2015 roku postanawia: 1. Odrzucić skargę. 2. Zwrócić stronie skarżącej kwotę 3.000 (trzy tysiące) złotych uiszczoną tytułem wpisu sądowego od skargi.

T. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, wniosła skargę na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej wymienioną w sentencji niniejszego postanowienia.

Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 2 października 2019 r. (k. 37 akt sądowych) wezwano skarżącą do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 8.713 zł, w terminie 7 dni od daty doręczenia odpisu zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu, pod rygorem odrzucenia skargi.

W odpowiedzi skarżąca wpłaciła 1.000 zł (k. 41 akt) oraz wniosła o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych ponad tę kwotę. WSA w Gorzowie Wlkp. postanowieniem z 19 listopada 2019 r. sygn. akt I SPP/Go 126/19 oddalił wniosek, a NSA postanowieniem z 26 maja 2020 r. I FZ 4/20 oddalił zażalenie skarżącej spółki na orzeczenie WSA.

Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału I z 30 czerwca 2020 r. skarżąca została wezwana do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 7.713 zł, (stanowiącej różnicę pomiędzy wpisem należnym, a częściowo uiszczonym) w terminie 7 dni od daty doręczenia odpisu zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu, pod rygorem odrzucenia skargi (k. 44 akt).

W reakcji na to wezwanie skarżąca ponownie wpłaciła 1.000 zł tytułem wpisu (polecenie przelewu k.46 akt sądowych) oraz pismem z [...] lipca 2020 r. wniosła o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych. Postanowieniem z 22 września 2020 r. sygn. akt I SPP/Go 62/20 tut. Sąd utrzymał w mocy postanowienie referendarza sądowego z 3 września 2020 r. o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych.

Zarządzeniem z 9 października 2020 r. Przewodniczącego Wydziału wezwano skarżącą do wykonania, w terminie 7 dni, prawomocnego zarządzenia Przewodniczącego Wydziału I z 2 października 2019 r. wzywającego do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w zakresie brakującej części wpisu, pod rygorem odrzucenia skargi (k. 55, 56).

Odpowiadając na wezwanie spółka znów uiściła 1.000 zł (k.57 akt) i złożyła kolejny wniosek o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych (sprawa zarejestrowana pod sygn. akt I SPP/Go 97/20).

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 220 § 1 w związku z art. 220 § 3 p.p.s.a., sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata. Skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania, od których pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis podlegają odrzuceniu przez sąd.

W rozpoznawanej sprawie strona skarżąca, pomimo wezwania do wykonania prawomocnego zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu od skargi z dnia

2 października 2019 r., w wyznaczonym terminie uiściła jedynie kwotę 1.000 zł. Jednakże kwota ta nie stanowi brakującej sumy, którą strona była obowiązana uiścić na podstawie powyższego wezwania.

Nieuiszczenie wpisu przez skarżącą w terminie wskazanym w wezwaniu dokonanym po prawomocnym utrzymaniu w mocy postanowienia referendarza sądowego o odmowie przyznania prawa pomocy powoduje w konsekwencji, że skarga, jako nieopłacona podlega odrzuceniu. Inna interpretacja przepisów dotyczących kosztów sądowych i prawa pomocy umożliwiłaby stronie skuteczne blokowanie możliwości rozstrzygnięcia sprawy przez Sąd, poprzez składanie kolejnych wniosków o przyznanie prawa pomocy, prowadząc do przewlekłości postępowania sądowoadministracyjnego (por. postanowienie WSA w Gliwicach z dnia 13 lutego 2019 r. sygn. akt III SA/Gl 1037/17; postanowienie WSA w Warszawie z dnia 11 października 2019 r sygn. akt III SA/Wa 1160/18; postanowienie NSA z dnia 23 marca 2009 r. sygn. akt I FZ 60/09, z dnia 6 marca 2018 r. sygn. akt I FZ 49/18; orzeczenia dostępna na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl).

Zauważyć przy tym należy, że częściowe uiszczenie wpisu przez stronę stanowiące reakcję na wezwanie do jego uiszczenia, nie stanowi "należytej opłaty" w rozumieniu art. 220 § 1 p.p.s.a. Również uznać należy, że wpis nieopłacony w pełnej wysokości powinien być potraktowany tak samo, jak wpis w ogóle nieuiszczony. Odrzucenie skargi z powodu nieuiszczenia pełnego wpisu nie jest nieuprawnionym ograniczeniem prawa do sądu, o czym wypowiadał się zarówno Naczelny Sąd Administracyjny (por. postanowienie NSA z 23 listopada 2010 r., sygn. akt II FZ 486/10), Trybunał Konstytucyjny (wyrok z 16 listopada 2011 r., sygn. akt SK 45/09, OTK-A 2011, Nr 9, poz. 97), jak i Europejski Trybunał Praw Człowieka (m.in. w wyroku w sprawie 6289/73 Airey v. Ireland, par. 20 in.).

Nadmienić również należy, że w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że złożenie kolejnego wniosku o przyznanie prawa pomocy, nawet w terminie przewidzianym do uiszczenia wpisu, nie może uchylić skutków prawomocności pierwotnego rozstrzygnięcia w kwestii prawa pomocy. Nie przerywa biegu terminu do uiszczenia wpisu od skargi wniosek o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych złożony po prawomocnym oddaleniu uprzednio złożonego wniosku w tym przedmiocie, jeżeli nie zachodzą nowe okoliczności uzasadniające odmienną oceną możliwości poniesienia kosztów sądowych przez stronę. Wniosek taki nie uchyla bowiem skutków prawomocnego rozstrzygnięcia w stosunku do toczącego się postępowania i obowiązku uiszczenia przez stronę wymaganego wpisu. Ponowny wniosek o przyznanie prawa pomocy nie chroni zatem strony przed skutkami niezastosowania się do treści wezwania (por. m.in. postanowienie NSA z dnia 11 maja 2010 r. sygn. II OSK 831/10; postanowienie z dnia 11 kwietnia 2013 r. sygn. I OSK 536/13; postanowienie NSA z dnia 21 marca 2012r. sygn. II GZ 95/12).

W postanowieniu z 23 sierpnia 2016 r. sygn. akt II OSK 1924/16 Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że przed zastosowaniem rygoru określonego w zarządzeniu ponownie wzywającym do uiszczenia wpisu sąd powinien rozważyć, na podstawie art. 165 p.p.s.a., czy wnioskodawca w kolejnym wniosku o przyznanie prawa pomocy nie wskazał nowych okoliczności dotyczących jego sytuacji materialnej, które powodowałyby istotną zmianę tej sytuacji w stosunku do stanu ustalonego we wcześniejszym, prawomocnym orzeczeniu.

W niniejszej sprawie, po prawomocnym oddaleniu pierwszego wniosku o przyznanie prawa pomocy (postanowieniem z 19 listopada 2019 r. I SPP/Go 126/19, zaskarżonym zażaleniem, które NSA oddalił postanowieniem z 26 maja 2020 r. I FZ 4/20), skarżąca, wnioskiem z [...] lipca 2020 r., ponowiła żądanie częściowego zwolnienia od wpisu od skargi. Referendarz sądowy nie uwzględnił tego wniosku i odmówił przyznania prawa pomocy, a WSA w Gorzowie Wlkp. postanowieniem z 22 września 2020 r. (I SPP/Go 62/20) utrzymał w mocy postanowienie referendarza, uznając, że skarżąca nie wykazała, iż po oddaleniu pierwszego wniosku doszło do zmiany okoliczności faktycznych uzasadniającej zmianę (na podstawie art. 165 p.p.s.a.) prawomocnego postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy z 19 listopada 2019 r. I SPP 126/19.

W tej sytuacji, uwzględniając przytoczone wcześniej poglądy co do warunków skuteczności ponownego wniosku o przyznanie prawa pomocy, należało uznać, że wniosek skarżącej z [...] lipca 2020 r. nie przerwał terminu do uiszczenia wpisu od skargi, wynikającego z zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z 30 czerwca 2020 r. Już wówczas - wobec nieuiszczenia wpisu w pełnej wysokości - spełniona została przesłanka odrzucenia skargi na podstawie art. 220 § 3 p.p.s.a.

Przesłanki tej nie mogło uchylić wezwanie z 12 października 2020 r. do wykonania prawomocnego zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu (k. 56). Stąd trzeci z wniosek o częściowe zwolnienie od wpisu od skargi datowany na [...] października 2020 r. (I SPP/Go 97/20 - załącznik do akt sprawy) nie stanowił przeszkody do odrzucenia skargi.

Dlatego też Sąd, na podstawie art. 220 § 3 p.p.s.a., odrzucił skargę (pkt 1 sentencji postanowienia). O zwrocie uiszczonego częściowo wpisu od skargi (pkt 2 sentencji postanowienia) orzeczono na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a., zgodnie z którym sąd z urzędu zwraca stronie cały uiszczony wpis od pisma odrzuconego lub cofniętego do dnia rozpoczęcia rozprawy.