III OSK 1026/25 - Wyrok

Data orzeczenia	2026-02-19	
Data wpływu	2025-06-04	
Sąd	Naczelny Sąd Administracyjny	
Sędziowie	Małgorzata Pocztarek /przewodniczący/
Mariusz Kotulski /sprawozdawca/
Zbigniew Ślusarczyk	
Symbol z opisem	6480
658	
Hasła tematyczne	Dostęp do informacji publicznej	
Sygn. powiązane	I SAB/Sz 2/25	
Skarżony organ	Starosta	
Treść wyniku	Uchylono zaskarżony wyrok i stwierdzono, że organ dopuścił się bezczynności/przewlekłości, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa	
Powołane przepisy	Dz.U. 2022 nr 0 poz 902; art. 13 ust.1; Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.	
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek Sędziowie: Sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk Sędzia del. WSA Mariusz Kotulski (sprawozdawca) Protokolant: asystent sędziego Ewelina Gee – Milan po rozpoznaniu w dniu 19 lutego 2026 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 13 marca 2025 r. sygn. akt I SAB/Sz 2/25 w sprawie ze skargi J. K. na bezczynność Starosty [...] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej 1. uchyla zaskarżony wyrok, 2. stwierdza, że Starosta [...] dopuścił się bezczynności w rozpoznaniu wniosku J. K. z 27 listopada 2024 r. o udostępnienie informacji publicznej, a bezczynność ta nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, 3. zasądza do Starosty [...] na rzecz J. K. kwotę 1037 (jeden tysiąc trzydzieści siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.	
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wyrokiem z dnia 13 marca 2025 r. sygn. akt I SAB/Sz 2/25 oddalił skargę J. K. na bezczynność Starosty [...] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej.

Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

Wnioskiem z dnia 27 listopada 2024 r. J. K. (dalej: "wnioskodawca", "skarżący") zwrócił się do o podanie na podstawie jakich konkretnych zapisów planu zagospodarowania Starosta [...] wydał pozwolenie na budowę - decyzja nr [...], znak [...] z dnia [...] grudnia 2013 r., a także mając na uwadze stwierdzenie w decyzji, że inwestycja jest zgodna z planem zagospodarowania Gminy [...] oraz miasta [...], podczas gdy - jak wskazał wnioskodawca - działki w niej wymienione są w zdecydowanej większości terenami produkcji rolnej, o informację w jakim celu mają być zasilane działki rolne i na czym polega owa zgodność.

Odpowiadając na ww. wniosek organ w piśmie z dnia 18 grudnia 2024 r. przytoczył przepisy miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, które dopuszczają lokalizację infrastruktury technicznej na terenie objętym planem jak i poinformował, że przedmiotem decyzji pozwolenia na budowę z dnia [...] grudnia 2013 r. jest budowa stacji transformatorowej wraz z powiązaniem liniami energetycznymi w celu zasilenia kompleksu działek w miejscowości [...] i [...], gm. [...], która to inwestycja jest zgodna z zapisami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Gminy Miasta [...] i Gminy [...]. Wyjaśnił także, że organ wydający decyzję pozwolenia na budowę nie ma obowiązku wymagać od inwestora wskazania jaki jest cel zasilania działek w energię elektryczną.

W dniu 20 grudnia 2024 r. J. K. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skargę na bezczynność Starosty [...] w załatwieniu wniosku o udostępnienie informacji publicznej z dnia 27 listopada 2024 r. podnosząc, że organ nie przesłał w terminie 14 dni żądanej informacji publicznej, ani też nie wydał decyzji o odmowie jej udzielenia lub decyzji o umorzeniu postępowania.

W odpowiedzi na skargę Starosta [...] wniósł o jej odrzucenie na podstawie art. 58 §1 pkt 6 w związku z § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi z uwagi na okoliczność, iż żądane dane nie stanowią informacji publicznej. Stwierdził, że treść wniosku de facto zmierza do dokonania przez organ wykładni planu miejscowego w kontekście zapadłej decyzji administracyjnej z dnia [...] grudnia 2013 r. oraz do weryfikacji przyszłych i nie objętych decyzją administracyjną zamierzeń i planów inwestora w kontekście dalszego przeznaczenia inwestycji. Niezależnie od powyższego organ wskazał, że mając na uwadze zasady dobrej administracji, a także zasady zawarte w kodeksie postępowania administracyjnego, pismem z dnia 18 grudnia 2024 r. udzielił wnioskowanej informacji, przy czym działanie to nie zostało dokonane w trybie informacji publicznej, gdyż rzeczone informacje nie stanowią danych objętych zapisami ustawy o dostępie do informacji publicznej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w powołanym wyżej wyroku uznał, że skarga nie była zasadna i ją oddalił.

Uzasadniając swoje stanowisko Sąd I instancji wskazał, że Starosta [...], jako organ władzy publicznej, należy do kręgu podmiotów zobowiązanych do udostępnienia informacji publicznej wymienionych w art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p.

Jednocześnie WSA w Szczecinie zgodził się ze stanowiskiem organu wyrażonym w odpowiedzi na skargę, że informacja, o którą skarżący wnioskował, nie jest informacją publiczną, która podlega udostępnieniu w trybie u.d.i.p. Sąd I instancji podkreślił, że informacja publiczna musi dotyczyć sfery faktów. W orzecznictwie podnosi się, że wyjaśnianie podstawy prawnej działań organu nie jest informacją o sprawach publicznych, nie należy bowiem do sfery faktów, tylko do kwestii prawnych. Również domaganie się informacji o obowiązującym prawie nie nosi znamion informacji publicznej Podobnie wykładnia przepisów prawa, jak też ocena ich zastosowania, czyli swego rodzaju opinia prawna, nie stanowi informacji publicznej. Udostępnienie informacji publicznej nie może służyć wyjaśnianiu przez organ motywów własnego działania, interpretacji prawa bądź oceny jego zastosowania. Udostępnieniu podlega bowiem sama informacja, stanowiąca obiektywnie istniejący fakt, a nie przyczyny, dla których dana informacja ma określoną treść, czy z powodu których została podjęta przez dany podmiot. Tego typu informacje nie stanowią informacji publicznej dotyczącej spraw publicznych. Informacja publiczna musi istnieć w formie zmaterializowanej, tj. w postaci zapisu na nośniku informacji i nie może być przedmiotem poszukiwań i dociekań ze strony organu, które prowadziłyby do jej wytworzenia. W związku z tym tego przymiotu nie posiadają informacje dotyczące sfery świadomości, wiedzy bądź opinii organu na dany temat.

Niewątpliwie konkretyzacja możliwości zagospodarowania nieruchomości zgodnie z planem miejscowym, będąca wyrazem interpretacji przepisów planu i jego zastosowania, dokonywana jest w decyzji o pozwoleniu na budowę (ewentualnie w zaświadczeniu o jakim mowa w art. 48b ust. 2 pkt 1 ustawy Prawo budowlane), a zatem okoliczność, czy planowana inwestycja będzie zgodna z obowiązującym planem zagospodarowania przestrzennego, czy też nie i w jakim zakresie należy do kompetencji organu architektoniczno-budowlanego działającego na podstawie przepisów Prawa budowlanego. Żądanie dokonania w trybie u.d.i.p. przez organ, który podjął taką decyzję, wykładni postanowień planu oraz zasadności inwestycji nie mogło zatem odnieść zamierzonego skutku. Instytucja dostępu do informacji publicznej nie może bowiem służyć kontroli prawidłowości funkcjonowania (działalności) organu architektoniczno-budowlanego. Jak trafnie wskazał Starosta w odpowiedzi na skargę postanowienia miejscowego planu nie stanowiły treści decyzji z dnia [...] grudnia 2013 r. Decyzją tą zatwierdzono projekt budowlany i udzielano inwestorowi, którym nie był powiat, pozwolenia na budowę stacji transformatorowej wraz z powiązaniem liniami energetycznymi w celu zasilenia kompleksu działek w miejscowości [...] i [...], gmina [...]. Inwestycja ta nie jest inwestycją powiatu, zaś przyczyny dla których działki mają być zasilane energią elektryczną nie dotyczy sfery faktów, odnoszących się do publicznej działalności organu. Kwestia intencji i motywacji inwestora nie wchodzi w zakres decyzji i nie może być kwalifikowana jako informacją publiczna.

Z tego też względu żądanie skarżącego sprowadzające się do wskazania przez organ zapisów planu miejscowego będących podstawą prawną wydania decyzji o pozwoleniu na budowę stacji transformatorowej jak i celu zasilenia działek w energię elektryczną oraz wykazania jej zgodności z postanowieniami planu nie mieści się w zakresie przedmiotowym u.d.i.p.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, stosownie do art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.

Skargę kasacyjną od tego wyroku wniósł J. K., zaskarżając wyrok w całości i zarzucając mu naruszenie:

- art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. w związku z art. 13 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej polegające w istocie na nieprawidłowym i niepełnym ustaleniu stanu faktycznego, co niewątpliwie nie tylko mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, ale w istocie taki wpływ miało. W szczególności skarżący kasacyjnie wskazał, że jego wniosek o udostępnienie informacji publicznej wpłynął do organu w dniu 29 listopada 2024 r., a odpowiedź została udostępniona dopiero pismem z dnia 18 grudnia 2024 r., a więc 5 dni po ustawowym terminie (powinna być ona udzielona do 13 grudnia 2024 r.).

- naruszenie art. 13 ust. 1 u.d.i.p. polegające na jego błędnej wykładni. "W ocenie WSA w Szczecinie, jeśli żądana informacja nie jest informacją publiczną – to organ nie jest w ogóle zobowiązany do załatwienia takiego żądania (wniosku) w jakikolwiek sposób (w tym jakimkolwiek terminie). Taka wykładnia jest absolutnie wadliwa i sprzeczna z liną orzeczniczą sądów administracyjnych."

- naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. co nie tylko mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, ale taki wpływ w istocie miało. Błędne uzasadnienie orzeczenia stanowi podstawę kasacyjną wymieniona w art. 172 pkt 2 p.p.s.a., jeżeli prowadzi do niezgodnego z prawem załatwienia prawy. Z taką sytuacją z pewnością mamy do czynienia w przedmiotowej sprawie.

- naruszenie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. traktowanym jak przepis prawa materialnego polegające na jego niezastosowaniu (bezspornie sprawa wniosku o udzielenie informacji publicznej nie została załatwiona w ciągu 14 dni – stąd bezczynność). "WSA w Szczecinie dokonał wadliwej oceny w zakresie bezczynności, a w szczególności wadliwie uznał, że Starosta [...] nie miał obowiązku załatwienia wniosku o udostępnienie informacji publicznej ustawowym terminie 14 dni."

- naruszenie art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. oraz art. 1 § 1 i § 2 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych tj. "naruszenie przepisów postępowania polegające na niewłaściwym zbadaniu sprawy i dokonaniu oceny działania organu."

- naruszenie art. 151 p.p.s.a. tj. naruszenie postępowania polegające na oddaleniu skargi zamiast na jej uwzględnieniu (art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a.) i zasądzeniu kosztów postępowania (art. 200 p.p.s.a.).

W konsekwencji skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Szczecinie oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego. Skarżący kasacyjnie nie wyklucza zastosowania przez NSA przepis art. 188 p.p.s.a.

Powyższe zarzuty rozwinięto w uzasadnieniu skargi kasacyjnej.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Starosta [...] wniósł o jej oddalenie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpatrywaniu sprawy na skutek wniesienia skargi kasacyjnej związany jest granicami tej skargi, a z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania w wypadkach określonych w § 2, z których żaden w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego orzeczenia determinują zakres kontroli dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny. Sąd ten, w odróżnieniu od wojewódzkiego sądu administracyjnego, nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów postawionych w skardze kasacyjnej.

Podstawy, na których można oprzeć skargę kasacyjną zostały określone w art. 174 p.p.s.a. Przepis art. 174 pkt 1 p.p.s.a. przewiduje dwie postacie naruszenia prawa materialnego, a mianowicie błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Przez błędną wykładnię należy rozumieć niewłaściwe zrekonstruowanie treści normy prawnej wynikającej z konkretnego przepisu, natomiast przez niewłaściwe zastosowanie, dokonanie wadliwej subsumcji przepisu do ustalonego stanu faktycznego. Również druga podstawa kasacyjna wymieniona w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. – naruszenie przepisów postępowania – może przejawiać się w tych samych postaciach, co naruszenie prawa materialnego, przy czym w wypadku oparcia skargi kasacyjnej na tej podstawie skarżący powinien nadto wykazać istotny wpływ wytkniętego uchybienia na wynik sprawy.

Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie, chociaż nie wszystkie podniesione w niej zarzuty są zasadne.

Przede wszystkim bezzasadny jest zarzut naruszenie art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. oraz art. 1 § 1 i § 2 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych tj. "naruszenie przepisów postępowania polegające na niewłaściwym zbadaniu sprawy i dokonaniu oceny działania organu." Otóż art. 3 § 2 p.p.s.a. nie zawiera samodzielnej treści normatywnej, określa zakres kontroli sądów administracyjnych i nie może być podstawą zarzutu kasacyjnego bez powiązania z innymi przepisami procesowymi. Przepis ten ma charakter ustrojowy, który w sposób najbardziej ogólny i generalny określa zakres sprawowania wymiaru sprawiedliwości przez sądy administracyjne. Zawarte w nim unormowania nie mogą stanowić samodzielnej podstawy kasacyjnej albowiem sądy administracyjne realizują swoje ustawowe kompetencje w ramach wykonywania kontroli legalności administracji publicznej na podstawie i w trybie szeregu konkretnych, określonych przepisów prawa, które w przypadku zarzutu ich naruszenia, winny być wskazane w skardze kasacyjnej z towarzyszącym temu sprecyzowaniem i umotywowaniem, do jakiego przekroczenia bądź niedopełnienia prawa doszło i na czym ono polegało. W przypadku zatem, gdy strona chce zarzucić niewłaściwą kontrolę skargi, przepis ten musi zostać powołany w połączeniu z przepisami, które Sąd mógł naruszyć w toku sprawowania tej kontroli (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 5 kwietnia 2019 r., I OSK 1598/17, LEX nr 2865751). Tego rodzaju przepisem nie jest art. 1 § 1 i 2 p.u.s.a. Treść tego przepisu wskazuje, że o jego naruszeniu można mówić wyłącznie w sytuacji, gdyby sąd przekroczył zakres kontroli określony w art. 1 § 1 p.u.s.a., co w tej sprawie niewątpliwie nie miało miejsca. Otóż przepis art. 1 § 1 i 2 p.u.s.a. ma charakter ustrojowy i może stanowić podstawę kasacyjną jedynie w drodze wyjątku, np. gdy sąd odmówił rozpoznania skargi, mimo prawidłowości jej wniesienia, czy też orzekał w sprawie, która nie podlega rozpoznaniu przez sądy administracyjne, albo rozpoznając prawidłowo wniesioną skargę dokonał kontroli w sprawie w oparciu o inne kryterium, niż kryterium legalności. Okoliczność, iż strona skarżąca kasacyjnie nie zgadza się ze stanowiskiem i argumentacją Sądu I instancji, przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, nie uzasadnia zarzutu naruszenia powyższego przepisu. Zwłaszcza, że przedmiotowa sprawa należy do kognicji sądów administracyjnych, została rozpoznana przez właściwy sąd, a fachowy pełnomocnik skarżącego nie wskazał w skardze kasacyjnej jakie to inne kryteria kontroli (celowość, rzetelność, gospodarność itd.), zamiast kryterium legalności stosował Sąd I instancji w niniejszej sprawie.

Niezasadny jest także zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a., który określa elementy, jakie powinno zawierać uzasadnienie wyroku i ma charakter formalny. O naruszeniu tego przepisu można mówić w przypadku, gdy uzasadnienie wyroku nie spełnia określonych w nim warunków. W orzecznictwie przyjmuje się, że art. 141 § 4 p.p.s.a. może stanowić samodzielną podstawę kasacyjną wówczas, gdy uzasadnienie wyroku nie zawiera stanowiska co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę rozstrzygnięcia (por. uchwała składu siedmiu sędziów NSA z dnia 15 lutego 2010 r. sygn. akt II FPS 9/09 ONSAiWSA 2010/3/39) bądź uniemożliwia dokonanie przez Naczelny Sąd Administracyjny kontroli instancyjnej zaskarżonego wyroku (por. wyroki NSA z dnia: 28 września 2010 r., sygn. akt I OSK 1605/09; 13 października 2010 r., sygn. akt II FSK 1479/09). W niniejszej sprawie uzasadnienie zaskarżonego wyroku spełnia wymogi określone w art. 141 § 4 p.p.s.a., a przede wszystkim zawiera stanowisko Sądu I instancji co do ustalonego stanu faktycznego oraz uniemożliwia dokonanie kontroli instancyjnej NSA. Przedstawiono w nim stan faktyczny sprawy, podano zarzuty sformułowane w skardze, stanowisko organu oraz wskazano podstawę prawną rozstrzygnięcia i jej wyjaśnienie. Analiza uzasadnienia zaskarżonego wyroku pozwala zatem na prześledzenie toku rozumowania Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie i poznanie motywów, jakimi kierował się podejmując rozstrzygnięcie w sprawie. Podkreślenia wymaga, iż za pomocą zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a nie można skutecznie zwalczać prawidłowości przyjętego przez sąd stanu faktycznego, czy też stanowiska co do wykładni bądź zastosowania prawa materialnego, czy procesowego. Fakt reprezentowania odmiennego poglądu prawnego przez skarżącego kasacyjnie, nie oznacza wadliwości uzasadnienia zaskarżonego wyroku.

Natomiast jako zasadne ocenić należy zarzuty naruszenia art. 13 ust. 1 u.d.i.p. i art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Prawidłowo stwierdził Sąd I instancji, iż w analizowanym przypadku obowiązek informacyjny z art. 10 ust. 1 u.d.i.p. został w pełni zrealizowany a oceny jedynie wymaga, czy udzielono wnioskowanej informacji w terminie, o którym mowa w art. 13 ust. 1 u.d.i.p.

Na gruncie u.d.i.p. bezczynność podmiotu obowiązanego do rozpoznania wniosku informacyjnego ma miejsce wówczas, gdy organ - będąc w posiadaniu żądanej informacji - nie podejmuje stosownej czynności materialno-technicznej w postaci udzielenia informacji publicznej (art. 10 ust. 1 u.d.i.p.), nie wydaje decyzji o odmowie jej udostępnienia (art. 16 ust. 1 u.d.i.p.), ewentualnie nie informuje wnioskodawcy, że w danej sprawie przysługuje inny tryb dostępu do wnioskowanej informacji publicznej (art. 1 ust. 2 u.d.i.p.) bądź też, że wnioskowana informacja nie posiada waloru informacji publicznej w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p. Udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust. 2. (art. 13 ust. 1 u.d.i.p.). Jeżeli podmiot obowiązany do udostępnienia informacji publicznej nie podjął wymaganej przepisami u.d.i.p. czynności, to dla dopuszczalności skargi na bezczynność nie ma znaczenia powód, z uwagi na który to nie nastąpiło.

Zasadnie Sąd I instancji stwierdził, że żądana przez skarżącego informacja nie ma waloru informacji publicznej. Zatem zobowiązany organ powinien niezwłocznie, nie później niż w terminie 14 dni, poinformować go o tym. Konstytucyjne prawo dostępu do informacji publicznej jest zaspokajane tylko przez niezwłoczne uzyskanie tej informacji. Dlatego ustawodawca w art. 13 u.d.i.p. określił termin realizacji wniosku dostępowego. Jego przekroczenie stanowi o bezczynności organu w realizacji wniosku bez względu na tego przyczyny. W niniejszej sprawie nie budzi wątpliwości, że wniosek skarżącego o udostępnienie informacji publicznej z 27 listopada 2024 r. wpłynął do organu w dniu 29 listopada 2024 r., a odpowiedź została udostępniona dopiero pismem z dnia 18 grudnia 2024 r. (którą doręczono wnioskodawcy w dniu 23 grudnia 2024 r.), a więc 5 dni po ustawowym terminie (powinna być ona udzielona do 13 grudnia 2024 r.).

W konsekwencji zasadny jest zarzut naruszenia art. 151 p.p.s.a., gdyż zaistniały w sprawie stan faktyczny wskazuje, że udzielenie odpowiedzi na wniosek o udostępnienie informacji publicznej nastąpiło po upływie ustawowego terminu, a więc doszło do bezczynności ze strony zobowiązanego organu. Tym samym Sąd I instancji zamiast oddalić skargę powinien ją uwzględnić i zastosować podstawę wyrokowania z art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a.

Z przedstawionych wyżej rozważań Sądu kasacyjnego wynika, że zrealizowanie obowiązku informacyjnego przez organ przed wydaniem zaskarżonego wyroku, spowodowało, iż bezprzedmiotowe stało się zobowiązywanie organu do rozpoznania wniosku na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Zauważyć bowiem należy, że w wyniku zmian ustawodawczych wprowadzonych w dniu 11 kwietnia 2011 r. (do dotychczasowej ww. treści przepisu dodano wówczas przewlekłe prowadzenie postępowania) i w dniu 17 maja 2011 r. (dodano zdanie drugie w § 1 mówiące o jednoczesnym stwierdzaniu przez sąd, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa) w judykaturze zarysowała się różnica stanowisk co do tego, czy pogląd wyrażony w ww. uchwale z 26 listopada 2008 r., I OPS 6/08 zachowuje aktualność. W przypadku umorzenia postępowania pozostawała bowiem nierozstrzygnięta kwestia charakteru opieszałości organu w prowadzeniu postępowania. Problem rozbieżności orzecznictwa w zakresie czy użyty przez ustawodawcę w zdaniu drugim § 1 art. 149 p.p.s.a. zwrot "jednocześnie" pozwala na merytoryczne orzekanie o bezczynności lub przewlekłości w zakończonym przez organ postępowaniu stracił jednak na znaczeniu wskutek kolejnych zmian ustawodawczych wprowadzonych ustawą z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. poz. 658). Aktualnie, a także w dacie rozstrzygania sprawy przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, art. 149 p.p.s.a. ma bowiem następującą treść:

"§ 1. Sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a:

1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności;

2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa;

3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.

§ 1a. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

§ 1b. Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego.

§ 2. Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6".

Z powyższego wynika, że w zależności od stanu faktycznego istniejącego w chwili wydawania orzeczenia (czy po wniesieniu skargi organ załatwił sprawę, czy też nadal nie wydał decyzji lub innego aktu) sąd administracyjny decyduje albo o zobowiązaniu do załatwienia sprawy z punktu 1 § 1, albo o zaistnieniu stanu przewlekłości lub bezczynności z punktu 3 § 1. Ten pierwszy przypadek sam w sobie przesądza także o zaistnieniu okoliczności z punktu 3, tj. że wystąpiła bezczynność lub przewlekłość w prowadzonym postępowaniu. Z kolei rozstrzygnięcie przewidziane w punkcie 3 w istocie, po wyjaśnieniu zagadnienia prawnego będącego przedmiotem uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 czerwca 2020 r., II OPS 5/19 (odnoszącej się do możliwości merytorycznego rozstrzygania o tak zwanej "historycznej" bezczynności organu, tj. w odniesieniu do sprawy zakończonej przed wniesieniem skargi), zagwarantowane jest obecnie wyłącznie dla przypadku, gdy organ załatwił sprawę w toku postępowania sądowoadministracyjnego, czyli po wniesieniu skargi, a przed wydaniem wyroku. Problematyczne w poprzednim stanie prawnym obowiązującym do 15 sierpnia 2015 r. określenie "jednocześnie" zawarte obecnie w § 1a art. 149 p.p.s.a., a odnoszące się do charakteru bezczynności lub przewlekłości, jak również pozostałe środki dyscyplinowania organu z § 2 (grzywna i suma pieniężna) odnoszą się zarówno do przypadku, gdy sąd zobowiązuje organ do załatwienia sprawy (§ 1 pkt 1), jak i gdy rozstrzyga o zaistnieniu przewlekłości lub bezczynności w sprawie załatwionej po wniesieniu skargi (§ 1 pkt 3). Świadczy o tym zarówno sama treść art. 149 p.p.s.a., budowa i układ jego poszczególnych elementów (paragrafów i punktów), a także kolejne wyżej opisane zmiany ustawodawcze (por. wyroki NSA z 24 stycznia 2024 r., sygn. akt III OSK 99/23, z 14 listopada 2024 r., sygn. akt III OSK 2112/24).

Biorąc powyższe pod uwagę wyjaśnić należy, że w obecnym stanie prawnym, załatwienie sprawy przez organ po wniesieniu skargi na bezczynność lub przewlekłość nie skutkuje już umorzeniem całego postępowania sądowoadministracyjnego, lecz co najwyżej umorzeniem postępowania jedynie w odniesieniu do żądania skargi zobowiązania organu do załatwienia sprawy w określonym terminie. Nie jest to jednak element konieczny wyroku, skoro taką samą rolę spełnia rozstrzygnięcie przewidziane w § 1 pkt 3 p.p.s.a. stwierdzające, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania (por. wyrok NSA z 7 września 2021 r., sygn. akt III OSK 977/21).

W tym stanie rzeczy stwierdzając, że skarga kasacyjna jest uzasadniona, a istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona, Naczelny Sąd Administracyjny miał podstawy do uchylenia zaskarżonego wyroku oraz do rozpoznania skargi w oparciu o art. 188 p.p.s.a.

Z przedstawionych wyżej rozważań Sądu kasacyjnego wynika, że zrealizowanie obowiązku informacyjnego przez organ przed wydaniem zaskarżonego wyroku, spowodowało, że bezprzedmiotowe stało się zobowiązywanie organu do rozpoznania wniosku na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Aktualne natomiast jest stwierdzenie na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. bezczynności organu w załatwieniu wniosku dostępowego skarżącego z 27 listopada 2024 r., (który wpłynął do organu 29 listopada 2024 r.) na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a.

Na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, ze względu na nieznaczne przekroczenie ustawowego terminu rozpoznania wniosku dostępowego.

O kosztach postępowania sądowego od Starosty [...] na rzecz J. K., na które składają się wynagrodzenie radcy prawnego za obie instancje, wpisy od skargi i od skargi kasacyjnej, opłata od wniosku o uzasadnienie wyroku, opłata skarbowa od pełnomocnictwa, orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1 p.p.s.a. i 200 p.p.s.a. w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a.