Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Grzelak po rozpoznaniu w dniu 23 października 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia W. Ś. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjny w Warszawie z dnia 29 października 2019 r. sygn. akt V SA/Wa 1065/18 w zakresie odrzucenia sprzeciwu w sprawie ze skargi W. Ś. na decyzję Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Warszawie z dnia [...] kwietnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji w przedmiocie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z dnia 29 października 2019 r., sygn. akt V SA/Wa 1065/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił sprzeciw W. Ś. z dnia 13 maja 2018 r. na decyzję Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Warszawie z dnia

[...] kwietnia 2018 r. .w przedmiocie uchylenia decyzji w przedmiocie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia.

Z akt sprawy wynika, że wraz ze skargą od ww. decyzji W. Ś. (dalej: skarżący, strona) wniósł o przyznanie prawa pomocy.

Wobec prawomocnego postanowienia WSA z dnia 16 stycznia 2019 r. utrzymującego zarządzenie starszego referendarza sądowego WSA w Warszawie z dnia 20 września 2018 r. o pozostawieniu wniosku strony o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania, zarządzeniem z 4 lutego 2019 r. Przewodniczący Wydziału wezwał skarżącego do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 100 zł, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucenia środka zaskarżenia.

W zakreślonym przez Sąd terminie strona wniosła zażalenie na powyższe zarządzenie z 4 lutego 2019r., które zostało oddalone przez Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 16 maja 2019 r., sygn. akt I GZ 148/19.

W międzyczasie, pismem z dnia 2 kwietnia 2019 r., skarżący ponownie wniósł o przyznanie prawa pomocy.

Po zwrocie akt z NSA, zarządzeniem z 17 lipca 2019 r., strona została wezwana do wykonania prawomocnego zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z 4 lutego 2019 r.

Natomiast referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, po rozpoznaniu ponownego wniosku skarżącego z 2 kwietnia 2019 r., zarządzeniem z dnia 25 lipca 2019 r., pozostawił wzmiankowany wniosek bez rozpoznania (v. akta sygn. V SPP 97/19).

Kolejne wnioski o przyznanie prawa pomocy zostały wniesione przez stronę w pismach z 30 czerwca 2019 r. i 1 sierpnia 2019 r.

Wobec niewykonania przez skarżącego zarządzenia z 17 lipca 2019 r., a w efekcie nieuiszczenia przez stronę wpisu od skargi na decyzję Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Warszawie z dnia [...] kwietnia 2018 r. Sąd I instancji odrzucił wniesiony środek zaskarżenia z powołaniem się na art. 220 § 1 i 3 w zw. z art. 64b §1 p.p.s.a. ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej jako: "p.p.s.a."). Sąd I instancji wskazał, że zgodnie z art. 220 § 1 i 3 p.p.s.a. Sąd odrzuca skargę od której pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis. Art. 64b § 1 p.p.s.a. stanowi natomiast, że do sprzeciwu od decyzji stosuje się odpowiednio przepisy o skardze, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej.

Sąd I instancji stwierdził, że w rozpoznawanej sprawie wezwanie do wykonania prawomocnego zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z 4 lutego 2019 r. o wezwaniu do uiszczenia wpisu doręczono stronie 1 sierpnia 2019 r. (ZPO – k. 54 akt sądowych). Termin do uiszczenia wpisu upływał zatem z dniem 8 sierpnia 2019 r. Tymczasem, zgodnie z informacją z 4 października 2019 r. (k. 79 akt sądowych) w Rejestrze Opłat Sądowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie nie zidentyfikowano wpisu sądowego należnego w niniejszej sprawie. W tej sytuacji, zdaniem Sądu I instancji, odrzucenie wniesionego środka zaskarżenia było uzasadnione.

Jednocześnie, odnosząc się do ponownie składanych przez skarżącego wniosków o przyznanie prawa pomocy Sąd I instancji, powołując się na konkretne judykaty Naczelnego Sądu Administracyjnego stwierdził, że wniosek taki nie uchyla skutków prawomocnego zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu od sprzeciwu. W tym zakresie wyjaśnił, że ponowny wniosek o przyznanie prawa pomocy nie chroni strony przed skutkami niezastosowania się do treści wezwania we wskazanym przez sąd terminie.

Zażalenie na powyższe postanowienie złożył W. Ś. wnosząc o uchylenie zaskarżonego w całości, względnie o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji.

Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie:

1. art. 220 § 3 p.p.s.a. w zw. z art. 64b §1 p.p.s.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie i odrzucenie sprzeciwu od decyzji w sytuacji, gdy skarżący po otrzymaniu kolejnego (ostatniego) wezwania (z dnia 22.07.2019 r.) do uiszczenia wpisu sądowego przed upływem terminu do uiszczenia tego wpisu sądowego (określonego wskazanym wezwaniem), a więc w terminie otwartym do uiszczenia wpisu, zgłosił ponownie wniosek (podpisane pismo z dnia 01.08.2019 r. przesłane najpierw korespondencją w dniu 08.08.2019 r., a później po uzupełnieniu o podpis przy piśmie z dnia 18.09.2019 r.) o przyznanie prawa pomocy, a wniosek ten dotychczas nie został rozpoznany, zaś skarżący został zarazem wezwany przez WSA w Warszawie do uzupełnienia braku formalnego tego wniosku o przyznanie prawa pomocy wezwaniem z dnia 04.11.2019 r. sygn. akt V SPP/Wa 288/19 z informacją, że (cyt.) "Sekretariat Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie informuje, iż wniosek o przyznanie prawa pomocy prowadzony jest pod sygn. akt V SPP/Wa 288/19, która dotyczy sprawy głównej, tj. V SA/Wa 1065/18. ", a więc już po wydaniu postanowienia z dnia 29.10.2019 r. o odrzuceniu sprzeciwu w sprawie sygn. akt V SA/Wa 1065/18, co wskazuje, że wniosek ten (o przyznanie prawa pomocy w sprawie sygn. akt V SA/Wa 1065/18) wniesiony do WSA w Warszawie w terminie otwartym na uiszczenie wpisu jest nadal procedowany przez WSA w Warszawie, co prawidłowo uniemożliwia odrzucenie sprzeciwu na skutek nie uiszczenia wpisu od sprzeciwu na wezwanie do jego uiszczenia przed rozpoznaniem zgłoszonego wniosku o prawo pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych;

2. art. 220 § 3 p.p.s.a. w zw. z art. 64b § 1 p.p.s.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie i odrzucenie sprzeciwu od decyzji w sytuacji gdy skarżący poinformował WSA w Warszawie najpierw w piśmie z dnia 16.07.2018 r. a następnie w piśmie z dnia 18.09.2019 r. o wszczętym postępowaniu administracyjnym w sprawie wznowienia postępowania odwoławczego, w którym wydano decyzję Nr [...], jeszcze przed wniesieniem do WSA w Warszawie sprzeciwu od tej decyzji, a WSA w Warszawie nie zbadał tej kwestii, pominął i zignorował te informacje, a są one istotne dla toku postępowania przed WSA w Warszawie z uwagi na dyspozycję art. 56 p.p.s.a. w zw. z art. 64b § 1 p.p.s.a., zgodnie z którą w razie wniesienia sprzeciwu do sądu po wszczęciu postępowania administracyjnego w celu wznowienia postępowania, postępowanie sądowe podlega zawieszeniu, zatem postępowanie sygn. akt V SA/Wa 1065/18 powinno zostać zawieszone z urzędu przez WSA w Warszawie, a więc także wskazuję na ww. naruszenia przez WSA w Warszawie przepisów art. 56 p.p.s.a. w zw. z art. 64b § 1 p.p.s.a. poprzez jego pominięcie i art. 220 § 3 p.p.s.a. w zw. z art. 56 p.p.s.a. w zw. z art. 64b § 1 p.p.s.a. przez jego niewłaściwe zastosowanie i błędne odrzucenie sprzeciwu od decyzji w zaistniałej sytuacji, gdy postępowanie przed WSA w Warszawie powinno zostać z urzędu zawieszone przez Sąd I instancji;

3. art. 220 § 3 p.p.s.a. w zw. z art. 64b § 1 p.p.s.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie i odrzucenie sprzeciwu od decyzji bez uprzedniego rozpoznania wniosku skarżącego zawartego w jego piśmie z dnia 18.09.2019 r. o zawieszenie postępowania sądowego w sytuacji gdy skarżący obok poinformowania WSA w Warszawie o swoim wniosku o wznowienie administracyjnego postępowania odwoławczego wniesionym przed wniesieniem sprzeciwu do WSA w Warszawie od ww. decyzji (a więc obok poinformowania WSA w Warszawie o toczącym się i wszczętym postępowaniu wznowieniowym przed wniesieniem sprzeciwu do WSA w Warszawie od ww. decyzji) zgłosił do WSA w Warszawie wniosek o zawieszenie postępowania sądowego toczącego się przed WSA w Warszawie, co skutkować powinno uprzednim rozpoznaniem tego wniosku o zawieszenie przez WSA w Warszawie postępowania i zawieszeniem przez Sąd I instancji postępowania sądowego, w tym z ewentualnym uwzględnieniem art. 56 ppsa.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Argumenty zażalenia nie zasługiwały na uwzględnienie.

Istota podniesionych zarzutów sprowadza się do zakwestionowania przez skarżącego stanowiska Sądu I instancji, że można było odrzucić wniesiony przez stronę sprzeciw na decyzję Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Warszawie z dnia [...] kwietnia 2018 r. pomimo złożonego przez skarżącego kolejnego wniosku o przyznanie prawa pomocy, a także w sytuacji, gdy zostało na jego wniosek wszczęte postępowanie administracyjne w przedmiocie wznowienia postępowania odwoławczego, zakończonego ww. decyzją.

Odnosząc się do powyższego, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że analizując sposób procedowania w sprawie przez Sąd I instancji w powiązaniu z postępowaniem wpadkowym, które dotyczyło wniosków skarżącego o przyznanie prawa pomocy konieczne jest przypomnienie, że rozstrzygnięcie przez Sąd I instancji pierwszego wniosku strony o przyznanie prawa pomocy, uzyskało moc wiążącą między innymi wobec Sądu, który je wydał, a to z uwagi na ostateczne postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 maja 2019 r., sygn. akt I GZ 148/19. Co prawda, nie dotyczy ono istoty sprawy, a zatem nie korzysta z powagi rzeczy osądzonej, jednakże posiada w pełni przymiot prawomocności (por. postanowienie NSA z dnia 28 lipca 2009 r., I FZ 252/09). Nadto należy zauważyć, że zarządzenie referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 lipca 2019 r. o pozostawieniu (powtórnego) wniosku skarżącego z 2 kwietnia 2019 r. bez rozpoznania, nie zostało przez W. Ś. zaskarżone. Zatem również stało się prawomocne. Dodatkowo należy podkreślić, że analiza treści tego wniosku, a także kolejnych wniosków skarżącego o przyznanie prawa pomocy, prowadzi do konkluzji, że nie zawierają one nowych, istotnych okoliczności mogących mieć znaczenie z punktu widzenia przesłanek dla ewentualnego ich uwzględnienia.

Jak już powiedziano, w rozpoznawanej sprawie nie ulega wątpliwości, że wobec prawomocnego pozostawienia wniosku strony o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania, skarżący został wezwany do wykonania prawomocnego zarządzenia wzywającego do uiszczenia wpisu od wniesionego środka zaskarżenia i w wyznaczonym terminie wpisu tego nie uiścił. W orzecznictwie ugruntowany jest pogląd, że powtórne złożenie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, nawet dokonane w terminie określonym w ponownym wezwaniu do uiszczenia wpisu wystosowanym do strony po wydaniu prawomocnego postanowienia odmawiającego zwolnienia od kosztów, nie uchyla skutków tego prawomocnego rozstrzygnięcia na toczące się postępowanie (por. postanowienie NSA z 10 maja 2010 r., sygn. akt II FZ 115/10, postanowienie NSA z 8 stycznia 2014 r., sygn. akt II GZ 761/13, postanowienie NSA z dnia 11 kwietnia 2013 r., sygn. akt I OSK 536/13). W efekcie kolejne żądanie przyznania prawa pomocy (zgłoszone w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu) nie przerywało biegu terminu do uiszczenia opłaty sądowej oraz nie chroniło strony przed skutkami niezastosowania się do treści wezwania we wskazanym przez Sąd terminie. Odmienne postępowanie sądu może prowadzić do uniemożliwienia prowadzenia postępowania wskutek rozpoznawania kolejnych wniosków strony o przyznanie prawa pomocy, co niewątpliwie da się zauważyć również w rozpoznawanej sprawie, skutkując nieuzasadnionym wydłużeniem postępowania. Powyższy pogląd jest konsekwentnie wyrażany w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. postanowienia NSA z dnia 19 lutego 2010 r., II FSK 621/09; z dnia 22 lipca 2010 r., II FSK 1349/10)., a Naczelny Sąd Administracyjny w składzie obecnym pogląd ten podziela i przyjmuje za własny.

Tym samym, w przedstawionych okolicznościach sprawy, zasadnie Sąd I instancji odrzucił sprzeciw W. Ś. na decyzję Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Warszawie z dnia [...] kwietnia 2018 r. z uwagi na nieuiszczenie w wyznaczonym terminie wpisu od tego środka zaskarżenia.

Na koniec należy odnieść się do argumentów skarżącego, który upatruje wadliwości zaskarżonego postanowienia w tym, że Sąd I instancji nie zawiesił postępowania w sprawie niniejszej (sygn. akt V SA/Wa 1065/18) z powodu, jak podaje skarżący, wznowienia postępowania administracyjnego odwoławczego, w którym wydano decyzję Nr [...]. Jest to zarzut nietrafny. Trzeba bowiem zaakcentować, że ewentualne zawieszenie postępowania sądowoadministracyjnego może nastąpić w sytuacji, gdy jest ono prowadzone, co w tej sprawie nie ma miejsca albowiem wniesiona skarga (sprzeciw) została odrzucona z powodu jej nieopłacenia.

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.