Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia del. WSA Jerzy Siegień po rozpoznaniu w dniu 13 stycznia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej [...] Spółka Jawna na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 26 października 2011 r., sygn. akt IV SAB/Po 37/11 o odrzuceniu skargi [...] Spółka Jawna na przewlekłe prowadzenie przez Prezydenta Miasta Poznania postępowania administracyjnego w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy i zagospodarowania terenu postanawia: oddalić skargę kasacyjną.

Postanowieniem z dnia 26 października 2011 r., sygn. akt IV SAB/Po 37/11, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 w zw. z art. 52 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270, z późn. zm., dalej: "p.p.s.a."), odrzucił skargę [...] Spółka Jawna na przewlekłe prowadzenie przez Prezydenta Miasta Poznania postępowania administracyjnego w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy i zagospodarowania terenu dla nieruchomości położonej w Poznaniu przy u. [...].

Przedmiotowe postanowienie zostało wydane w następujących okolicznościach sprawy.

[...] Spółka Jawna z siedzibą w Poznaniu, będąca właścicielką nieruchomości położonej w Poznaniu przy ul. [...], w 2008 r. złożyła wniosek o wydanie decyzji ustalającej warunki zabudowy ww. nieruchomości w związku z planowanymi inwestycjami.

Jako że organ administracji przedmiotowej decyzji nie wydawał, Spółka pismem z 20 stycznia 2009 r. zwróciła się do Urzędu Miasta Poznania Wydziału Urbanistyki i Architektury z żądaniem niezwłocznego zakończenia postępowania i wydania decyzji.

Następnie pismem z dnia 11 maja 2011 r. [...] Spółka Jawna, reprezentowana przez B. B., złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, wnosząc o stwierdzenie, że postępowanie prowadzone w sprawie wydania decyzji o warunkach zabudowy dla nieruchomości położonej w Poznaniu przy ul. [...] obarczone jest wadą bezczynności, a jednocześnie prowadzone jest w sposób przewlekły.

Uzasadniając powyższe skarżąca ponosiła, że do dnia wniesienia skargi organ nie wydał jakiejkolwiek decyzji w sprawie i nie udzielił Spółce jakichkolwiek wyjaśnień w zakresie przeszkód dla wydania decyzji. Na zgromadzenie materiału dowodowego i wydanie decyzji wystarczyłby okres 3 miesięcy. Organ przeprowadził natomiast postępowanie tak nieudolnie i bezradnie, że stwierdzenie przewlekłości postępowania jest w tej sprawie oczywiste. Działania, a nade wszystko zaniechania pracowników organu miały charakter bezprawny i spowodowały niczym nieuzasadnioną przewlekłość postępowania administracyjnego, która nie znajduje jakiegokolwiek uzasadnienia.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o odrzucenie względnie o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uznał, że skarga na przewlekłe prowadzenie przez Prezydenta Miasta Poznania postępowania administracyjnego podlega odrzuceniu.

W uzasadnieniu ww. rozstrzygnięcia Sąd w pierwszej kolejności ocenił, czy Spółka było prawidłowo reprezentowana w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Dokonując w tym zakresie analizy postanowień umowy spółki cywilnej z 14 grudnia 1992 r. i uchwały z 19 grudnia 2001 r. o przekształceniu spółki cywilnej "[...]" w spółkę jawną pod firmą [...] Spółka Jawna oraz odpisu aktualnego z Krajowego Rejestru Sądowego dotyczącego Spółki, Sąd doszedł do przekonania, że składane przez wspólnika B. B. oświadczenia woli, zawarte w pismach procesowych, są skutecznie.

Sąd przypomniał, że w myśl art. 52 § 1 i 2 p.p.s.a. skargę do sądu administracyjnego można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie. Środkiem zaskarżenia jest zażalenie na przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ administracji publicznej (art. 37 § 1 k.p.a.).

Sąd wskazał, że w aktach sprawy brak było dowodu potwierdzającego wyczerpanie przez stronę skarżącą środków zaskarżenia, a zatem została ona wezwana do wykazania, czy przed wniesieniem skargi wniosła zażalenie do organu wyższego stopnia na przewlekłe prowadzenie postępowania wraz z dowodem wysłania listem poleconym bądź dowodem doręczenia tego zażalenia organowi.

W odpowiedzi Spółka wyjaśniła, że pismem z dnia 20 stycznia 2009 r. zwróciła się do Urzędu Miasta Poznania Wydziału Urbanistyki i Architektury z żądaniem niezwłocznego zakończenia postępowania i wydania decyzji dotyczącej warunków zabudowy nieruchomości. Na dowód dokonania ww. czynności przesłała Sądowi niepotwierdzony za zgodność komputerowy wydruk pisma datowanego "20 stycznia 2009 r.", wyjaśniając, że przedłożony odpis stanowi wyciąg z archiwum komputerowego skarżącej, a także, iż nie dysponuje dowodem nadania pisma bądź odpisem złożonym bezpośrednio w biurze podawczym Urzędu, bowiem nie zdawała sobie sprawy z tego, że taki dokument może być jej w przyszłości potrzebny.

Sąd stwierdził, że w nadesłanych aktach administracyjnych, w tym: [...],[...] i [...], pełnych aktach [...], nie ma pisma Spółki z dnia 20 stycznia 2009 r. i z tej przyczyny uznał, że Spółka nie wykazała, aby przed wniesieniem skargi z dnia 11 maja 2011 r. wystąpiła do organu wyższego stopnia z zażaleniem w trybie art. 37 § 1 k.p.a., co stanowiło przesłankę odrzucenia skargi. Ponadto Sąd nie dał wiary twierdzeniom Spółki o złożeniu pisma z dnia 20 stycznia 2009 r. w biurze podawczym Urzędu Miasta Poznania, bowiem nie było ono poparte jakimkolwiek dowodem i jest sprzeczne z doświadczeniem życiowym, aby podmiot gospodarczy, występujący w trwającym od 2008 r. postępowaniu, żalący się na działania organu administracji publicznej, nie złożył pisma za potwierdzeniem wpływu do organu.

Sąd podniósł, że ustawa z dnia 3 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2011 r., Nr 6, poz. 18), zmieniająca w szczególności art. 37 § 1 k.p.a., art. 3 § 2 pkt 8 i art. 149 § 1 p.p.s.a., weszła w życie dnia 11 kwietnia 2011 r. W związku z tym, zdaniem Sądu, zażalenie na przewlekłe prowadzenie postępowania, aby było wniesione skutecznie musiałoby być złożone po dniu 10 kwietnia 2011 r., gdyż przed tą datą polski system prawny nie znał takiej instytucji prawnej. Tymczasem z aktach administracyjnych badanych przez Sąd w niniejszej sprawie nie wynika by Spółka po dniu 10 kwietnia 2011 r., a przed wniesieniem skargi do Sądu złożyła zażalenie na przewlekłe prowadzenie postępowania. Powyższe oznacza, że nie wyczerpała środków zaskarżenia w postępowaniu administracyjnym, a zatem skargę jako niedopuszczalną należało odrzucić.

Skargę kasacyjną na przedmiotowe postanowienie z dnia 26 października 2011 r. wniosła [...] Spółka Jawna, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik rozstrzygnięcia. W ocenie strony skarżącej Sąd dokonał błędnego ustalenia faktów przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia uznając, że strona skarżąca nie zgłosiła zażalenia na "niefrasobliwy" - przewlekły tok postępowania administracyjnego w sprawie wydania decyzji ustalającej warunki zabudowy.

Uzasadniając powyższe strona skarżąca podniosła, że odrzucając skargę Sąd stwierdził, iż akta postępowania administracyjnego nie zawierają pisma skarżącej z dnia 20 stycznia 2009 r. Tymczasem skarżąca informowała Sąd, jeszcze przed wydaniem postanowienia z dnia 26 października 2011 r., że część dokumentów z postępowania administracyjnego znajduje się w aktach sprawy zawisłej przed Sądem Rejonowym Poznań - Grunwald i Jeżyce i, że ww. pismo z dnia 20 stycznia 2009 r. może tam właśnie być. Sąd pierwszej instancji wspomnianą informację zignorował. Po odnalezieniu pisma wraz z prezentatą zostało ono niezwłocznie przedłożone Sądowi Administracyjnemu, co jednak miało miejsce już po podjęciu przez ten Sąd postanowienia o odrzuceniu skargi.

Powyższe, zdaniem strony skarżącej, uzasadnia twierdzenie, że Sąd naruszył art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. bowiem bezzasadnie odrzucił skargę chociaż spełniała ona wymogi formalne, gdyż strona skarżąca wykazała, że przed wystąpieniem ze skargą na bezczynność organu do sądu administracyjnego wyczerpała wszelkie środki zaskarżenia, przysługujące jej w postępowaniu przed organami administracji.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie ma uzasadnionych podstaw, a zatem nie może odnieść zamierzonego skutku.

W art. 37 § 1 k.p.a., w brzmieniu obowiązującym od dnia 11 kwietnia 2011 r., ustawodawca ustanowił nieznaną dotąd polskiemu systemowi prawa – na co słusznie zwrócił uwagę Sąd pierwszej instancji – instytucję zażalenia na przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ administracji. W przypadku, gdy działanie organu nosi cechy przewlekłości, wniesienie ww. zażalenia jest warunkiem koniecznym dla skutecznego wniesienia skargi do sądu administracyjnego (art. 52 § 1 i § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a.).

Skoro - pomimo wezwania Sądu - strona skarżąca nie wykazała, że przed wystąpieniem do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu ze skargą na przewlekłe prowadzenie przez Prezydenta Miasta Poznania postępowania w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy i zagospodarowania terenu, wniosła do organu wyższego stopnia (którym, w myśl art. 60 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, Dz. U. Nr 80, poz. 717, z późn. zm., w związku z art. 17 pkt 1 k.p.a. jest samorządowe kolegium odwoławcze) zażalenia, o którym mowa w art. 37 § 1 k.p.a., to prawidłowo Sąd pierwszej instancji postanowił o odrzuceniu skargi [...] Spółka Jawna z dnia 11 maja 2011 r.

Podkreślenia także wymaga, że przywołany przez stronę skarżącą w skardze kasacyjnej fakt wniesienia do Urzędu Miasta Poznania Wydziału Urbanistyki i Architektury pisma z dnia 20 stycznia 2009 r. z całą pewnością nie mógł zostać uznany za czynność, która wyczerpała środki zaskarżenia przysługujące stronie przed organem administracji, bowiem pismo to wniesiono do organu na ponad dwa lata przed datą wprowadzenia przez ustawodawcę do systemu prawa polskiego instytucji zażalenia na przewlekłe prowadzenie postępowania, a nadto adresatem ww. pisma był urząd obsługujący organ pierwszej instancji, a nie organ wyższego stopnia nad organem pierwszej instancji, jak przewiduje art. 37 § 1 k.p.a.

Mając powyższe na względzie Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 z związku z art. 182 § 1 i § 3 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.