Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodnicząca: Sędzia NSA Teresa Zyglewska po rozpoznaniu w dniu 18 października 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażaleń L.M. i R.M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 18 stycznia 2024 r., sygn. akt II SA/Kr 1420/23 o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi L.M. i T.M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 5 lipca 2023 r., znak SKO.PW/4171/131/2022 w przedmiocie nakazu wykonania urządzeń zapobiegających szkodom postanawia: oddalić zażalenia.

L.M. i T.M. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, nadaną w dniu 3 października 2023 r., skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z 5 lipca 2023 r., znak SKO.PW/4171/131/2022 w przedmiocie nakazu wykonania urządzeń zapobiegających szkodom, doręczoną skarżącym w dniu 24 lipca 2023 r.

Wraz ze skargą skarżący wnieśli o przywrócenie terminu do jej wniesienia.

Podnieśli, że w ostatnim czasie ich rodzina znajdowała się w bardzo ciężkiej sytuacji osobistej, w związku z czym nie byli w stanie wnieść skargi w terminie 30 dni. Opiekowali się A.D. (bratem skarżącej), który w ciężkim stanie (pacjent leżący) przebywał najpierw w szpitalu, potem w domu pomocy społecznej, w końcu znów w szpitalu, chorując na raka mózgu. Nie miał nikogo innego do pomocy, jego żona zmarła w 2017 r., a syn w 2018 r. Skarżący poświęcali choremu cały czas, załamali się, a skarżąca wpadła w depresję. Brat skarżącej zmarł 25 września 2023 r.

Dopiero 3 października 2023 r. skarżący zauważyli, że odebrali wcześniej zaskarżoną decyzję w sprawie, która jest dla nich ważna, o którą walczyli od kilku lat. Ich zdaniem zatem dopiero 3 października 2023 r. ustała przyczyna uchybienia terminu.

We wniosku o przywrócenie terminu skarżący wskazali, że załączają kartę informacyjną z leczenia szpitalnego brata skarżącej (czego jednak nie uczynili).

Postanowieniem z 18 stycznia 2024 r., sygn. akt II SA/Kr 1420/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie (dalej: Sąd I instancji, WSA) odmówił przywrócenia terminu do wniesienia skargi.

W uzasadnieniu wskazano, że skoro zaskarżona decyzja została doręczona skarżącym 24 lipca 2023 r., to 30-dniowy termin do wniesienia skargi do sądu, o którym mowa w art. 53 § 1 p.p.s.a., upłynął z dniem 23 sierpnia 2023 r. Skargę wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu skarżący wnieśli 3 października 2023 r.

Powyższych okoliczności skarżący nie kwestionują, usprawiedliwiając opóźnienie wniesienia skargi ciężkim stanem zdrowia brata skarżącej i sprawowaną nad nim opieką, zajmującą całą uwagę skarżących.

Biorąc pod rozwagę przedstawione okoliczności Sąd I instancji stwierdził, że w niniejszej sprawie został zachowany 7-dniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, liczony od ustania przyczyny uchybienia wskazywanej przez skarżących.

W ocenie Sądu I instancji, wniosek nie zasługiwał jednak na uwzględnienie, bowiem skarżący nie uprawdopodobnili braku swej winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi.

Zdaniem WSA nie uprawdopodobniono też podnoszonych we wniosku o przywrócenie terminu twierdzeń dotyczących zaistnienia po stronie skarżących przeszkód uniemożliwiających im wniesienie skargi w terminie. Mimo wskazania we wniosku, że załączają kartę informacyjną z leczenia szpitalnego brata skarżącej, ww. karta nie została załączona. Brak jest też dokumentów potwierdzających załamanie stanu zdrowia skarżącej, na który się powołuje.

Podsumowując wskazano, że wzbudzające współczucie okoliczności, przedstawione przez skarżących we wniosku o przywrócenie terminu, nie zostały uprawdopodobnione. Skarżący nie uprawdopodobnili ani faktu choroby, ani tego, by choroba i śmierć członka ich bliskiej rodziny, uniemożliwiły im wniesienie skargi w terminie.

Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła L.M., zarzucając zaskarżonemu rozstrzygnięciu naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 87 § 2 p.p.s.a. w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, albowiem skarżąca uprawdopodobniła brak swojej winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi. Wobec powyższego skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości. Jednocześnie skarżąca poinformowała, że w dniu 17 stycznia 2024 r. zmarł T.M., dołączając do zażalenia kserokopię aktu zgonu.

W odpowiedzi na wezwanie Sądu, pismem z 23 lutego 2023 r. skarżąca poinformowała, że następcami prawnymi zmarłego T.M. są L.M. (żona) oraz R.M. (syn).

W konsekwencji powyższego, postanowieniem z 1 marca 2024 r., sygn. akt II SA/Kr 1420/23 Sąd I instancji zawiesił postępowanie sądowe oraz podjął je z udziałem R.M. – następcy prawnego T.M.

Następnie R.M., pismem z 29 marca 2023 r. wniósł zażalenie na postanowienie Sądu I instancji z 18 stycznia 2024 r., sygn. akt II SA/Kr 1420/23 o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia skargi, zarzucając zaskarżonemu rozstrzygnięciu naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na wynik sprawy, tj. art. 86 i art. 87 p.p.s.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i odmowę przywrócenia terminu do wniesienia skargi w sytuacji, gdy skarżący we wniosku o przywrócenie terminu do złożenia skargi uprawdopodobnił okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi, a jednocześnie dopełnił czynności, której nie dokonał w terminie. Wobec powyższego skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935; dalej: p.p.s.a.), jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. W świetle art. 87 § 1 i § 2 p.p.s.a., pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, zaś w piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Ponadto, równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 4 p.p.s.a.). Oznacza to, że sąd może przywrócić termin jedynie pod warunkiem wniesienia prośby o jego przywrócenie w ciągu siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia terminu z równoczesnym dopełnieniem czynności, dla której termin był określony oraz uprawdopodobnieniem przez wnioskodawcę braku winy w uchybieniu terminu. Zgodnie z art. 87 § 5 p.p.s.a., po upływie roku od uchybionego terminu, jego przywrócenie jest dopuszczalne tylko w przypadkach wyjątkowych.

Brak winy w uchybieniu terminu w kontekście badania zasadności jego przywrócenia winien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o własne interesy, biorąc przy tym pod uwagę także uchybienia spowodowane nawet lekkim niedbalstwem. Powyższe wynika z faktu, że przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i winno być traktowane w sposób ścisły – może nastąpić wyłącznie w sytuacji, gdy niedochowanie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych okolicznościach wysiłku. Warunkiem przywrócenia terminu jest zatem uprawdopodobnienie braku winy strony w jego uchybieniu, przy czym pojęcie winy należy rozumieć w sposób obiektywny – wymagający od strony staranności. Dopuszczenie się przez stronę choćby lekkiego niedbalstwa wyłącza możliwość zastosowania art. 86 § 1 powołanej ustawy.

Jak wynika z art. 87 § 2 powołanej ustawy, na wnioskodawcy spoczywa obowiązek uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu. Uprawdopodobnienie istnienia braku winy nie daje pewności, lecz wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o jakimś fakcie. Pojęcie uprawdopodobnienia sprowadza się do postępowania zmierzającego do stwierdzenia istnienia lub nieistnienia określonego zdarzenia, czynności podjętej w ramach postępowania, w wyniku tego postępowania bądź do zastępczego środka dowodowego. Strona zobowiązana jest sprostać złagodzonemu reżimowi procedowania dowodowego, niemniej – co należy w tym miejscu wyraźnie zaznaczyć – ocena, czy w realiach konkretnej sprawy rzeczone uprawdopodobnienie braku winy w istocie nastąpiło, pozostawione jest ocenie sądu. Sąd nie jest związany twierdzeniami wniosku, gdyż istota uprawdopodobnienia sprowadza się do jego przekonania przynajmniej o prawdopodobieństwie zaistnienia okoliczności mających wpływ na ocenę niezawinienia w uchybieniu terminu. Podstawą tej oceny powinien być obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy. Nie jest to więc ocena dowolna, a stanowiąca wypadkową okoliczności powoływanych w sprawie oraz dyrektyw oceny dowodów – dokonywanej przy uwzględnieniu zasad logicznego rozumowania oraz doświadczenia życiowego, przez pryzmat specyfiki uprawdopodobnienia (vide postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 1 lutego 2023 r., sygn. akt III OZ 26/23 - orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w bazie internetowej na stronie NSA: orzeczenia.nsa.gov.pl).

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, kontrolowane postanowienie jest zgodne z prawem, a wniesione zażalenia należy uznać za nieuzasadnione. Za trafną bowiem należy uznać ocenę dokonaną przez Sąd I instancji, że skarżący nie sprostali obowiązkowi uprawdopodobnienia przesłanki braku winy, o którym mowa w art. 87 § 2 powołanej ustawy. Nie można zgodzić się z twierdzeniami skarżących, jakoby okoliczności wskazane we wniosku o przywrócenie terminu i powtórzone w zażaleniu, mogły być podstawą przywrócenia terminu. Do przeszkód uniemożliwiających terminowe dokonanie czynności zalicza się m.in. przerwę w komunikacji, nagłą chorobę strony lub pełnomocnika, która nie pozwala na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar i inne zjawiska niemożliwe do przewidzenia. Chodzi zatem o okoliczności od strony całkowicie niezależne i nieprzewidywalne.

Mając na uwadze powyższe, za prawidłową uznać należy ocenę wniosku skarżących o przywrócenie uchybionego terminu, jakiej dokonał Sąd I instancji stwierdzając, że przedstawione przez skarżących okoliczności nie mogą usprawiedliwić braku ich winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi. Skarżący nie uprawdopodobnili braku winy w uchybieniu terminu, o którym mowa w art. 87 § 2 powołanej ustawy. Skarżący we wniosku o przywrócenie terminu nie uprawdopodobnili twierdzeń dotyczących zaistnienia przeszkód uniemożliwiających im wniesienie skargi w terminie, nie załączyli karty informacyjnej z leczenia szpitalnego brata skarżącej, pomimo wskazania jej we wniosku ani dokumentów potwierdzających załamanie stanu zdrowia skarżącej, na który się powołuje. Dodatkowo wskazać należy, że skarżący, chcąc dochować należytej staranności przy prowadzeniu własnych spraw, będąc jednocześnie świadomymi specyfiki choroby członka rodziny i czasu, który należało poświęcić celem opieki nad osobą ciężko chorą, winni np. już w postępowaniu administracyjnym ustanowić pełnomocnika z wyboru, co zapewniłoby im dokonanie czynności procesowej w terminie. Rację ma zatem Sąd I instancji, że skarżący nie uprawdopodobnili faktu choroby, ani tego, by choroba i śmierć członka rodziny uniemożliwiły im wniesienie skargi w terminie. Powyższej oceny nie zmieniają argumenty zawarte w zażaleniach, są one bowiem powtórzeniem twierdzeń ujętych we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi i stanowią jedynie polemikę ze stanowiskiem Sądu I instancji wyrażonym w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

W konsekwencji uznać należało, że Sąd I instancji słusznie odmówił przywrócenia terminu do wniesienia skargi na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a.

Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.