Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Elżbieta Trykoszko, Sędziowie asesor sądowy WSA Elżbieta Lemańska, sędzia WSA Małgorzata Roleder (spr.), Protokolant sekretarz sądowy Katarzyna Derewońko, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 2 lipca 2020 r. sprawy ze skargi J. G. na czynność Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego w W. Placówki Terenowej w Z. z dnia [...] grudnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu kosztów przejazdu na wezwanie do osobistego stawiennictwa na badanie lekarskie oddala skargę

Wnioskiem z dnia [...] listopada 2019 r. J.G. (dalej powoływany jako: "skarżący") zwrócił się do Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego

w W. Placówka Terenowa w Z. (dalej: "Prezes KRUS") o zwrot kosztów przejazdu samochodem osobowym o pojemności 1,3 l, w wysokości 76,89 zł, na wezwanie do osobistego stawiennictwa w dniu [...] listopada 2019 r. na badanie lekarskie argumentując, że ich poniesienie jest dla niego dużym obciążeniem, bowiem brakuje mu środków finansowych pozwalających zaspokoić jego podstawowe potrzeby życiowe. Ponadto wskazał, że w 2019 r. dotknęły go zdarzenia losowe w postaci nawalnego deszczu w maju 2019 r. oraz suszy, zaś poniesione

z tego tytułu szkody oszacowano łącznie na niespełna 5.000 zł. W konsekwencji ww. zdarzeń brakuje mu paszy dla siedmiu rocznych opasów.

W odpowiedzi na ww. wniosek Kierownik Samodzielnego Referatu ds. Prewencji, Rehabilitacji i Orzecznictwa Lekarskiego Placówki Terenowej KRUS

w Z. odpowiedział wnioskodawcy pismem z dnia [...] grudnia 2019 r., że Prezes KRUS nie wyraża zgody na przejazd samochodem prywatnym na badanie lekarskie, powołując się na § 4 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia

31 grudnia 2004 r. w sprawie zwrotu kosztów przejazdu osób wezwanych do osobistego stawiennictwa oraz zawartą tam przesłankę wystąpienia wyjątkowych okoliczności, które w sytuacji wnioskodawcy nie występują. Wskazał również, że na podstawie § 3 ust. 2 ww. rozporządzenia zwracane są koszty przejazdu do wysokości równowartości ceny biletu za przejazd publicznymi środkami transportu.

W dniu [...] grudnia 2019 r. zatwierdzono do wypłaty wnioskodawcy 16 zł tytułem należności za stawiennictwo na badaniu lekarskim w dniu [...] listopada 2019 r.

W dniu [...] grudnia 2019 r. J.G. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku na ww. czynność Prezesa KRUS, wskazując, że doszło do celowego zaniżenia kosztów przejazdu środkami transportu publicznego. Podał, że choruje na trzy choroby zawodowe, za które nie otrzymał należnego odszkodowania, bowiem nie stać go było na łapówki dla lekarzy orzeczników oraz opisał swoją sytuację zdrowotną. Podniósł, że koszty przejazdu

z B. do Ł. zostały zaniżone, bowiem najtańszy bilet w jedną stronę kosztuje 9,50 zł.

W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej oddalenie jako niezasadnej.

Wskazał, że podstawą odmowy przyznania skarżącemu wnioskowanej kwoty tytułem zwrotu poniesionych kosztów osobistego stawiennictwa na badanie Komisji Lekarskiej Kasy w nawiązaniu do wniosku z dnia 29 listopada 2019 r. były przepisy § 2 ust. 1 oraz § 4 Rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 31 grudnia 2004 r. w sprawie zwrotu kosztów przejazdu osób wezwanych do osobistego stawiennictwa przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Następnie odnosząc treść wyżej wskazanych przepisów do sprawy niniejszej wyjaśnił, że organ rentowy z urzędu każdorazowo ustala koszt podróży na badania według stawek zakupu biletu komunikacji publicznej obowiązującej w dniu badania. Dnia [...] grudnia 2018 r. skarżący otrzymał przelewem kwotę 16,00 zł tytułem stawiennictwa na badanie lekarskie wyznaczone na dzień [...] listopada 2019 r. Organ rentowy zwrócił skarżącemu koszty osobistego stawiennictwa przyjmując koszt publicznych środków transportu, tj. koszt zakupu biletów MPK z miejscowości: B. – Ł. oraz Ł. – B. Koszt zakupu biletu na ww. linii wynosi 8,00 zł i ustalono go na podstawie informacji telefonicznej uzyskanej przez pracownika organu od MPK.

Skarżący składając swój wniosek z dnia [...] listopada 2019 r. o zwrot kosztów przejazdu na wezwanie do osobistego stawiennictwa na badanie lekarskie w kwocie 76,89 zł uzasadniał go koniecznością skorzystania z użyczonego samochodu osobowego [...] poj. 1300 nr rej. [...]. Dodatkowo wskazał na zdarzenia losowe uzasadniające skorzystanie z transportu prywatnym środkiem lokomocji w postaci nawalnego deszczu w dniu [...] maja 2019 r. oraz wystąpienia suszy w 2019 r. Koszt zaś osobistego stawiennictwa na badanie lekarskie przy wykorzystaniu ww. pojazdu osobowego ustalił w sposób następujący: odległość z B. (miejsca zamieszkania) do Z. wynosi 46 km. 46 km x 2 = 92 km x 0,8358 zł = 76,89 zł.

Powyższy wniosek skarżącego został przesłany pismem z dnia [...] grudnia 2019 r. do Dyrektora Oddziału Regionalnego KRUS w B., ze wskazaniem, że Kierownik Placówki Kasy w Z. wnosi o odmowę wyrażenia zgody na skorzystanie z uzgodnionego środka transportu z uwagi na brak wystąpienia tzw. "wyjątkowych okoliczności", w związku z możliwością skorzystania przez skarżącego z komunikacji publicznej. Dnia [...] grudnia 2019 r. Dyrektor Oddziału Regionalnego Kasy zaaprobował stanowisko Kierownika Placówki Terenowej Kasy w Z., czyniąc stosowną adnotacje na piśmie organu rentowego z dnia [...] grudnia 2019 r.

W tym stanie rzeczy pismem z dnia [...] grudnia 2019 r. skarżący został poinformowany przez Placówkę Terenową Kasy w Z., że Dyrektor Oddziału Regionalnego KRUS w B. nie wyraził zgody na skorzystanie

z uzgodnionego środka transportu. Ponadto, organ rentowy oświadczył, że Lekarz Regionalny Inspektor Orzecznictwa Lekarskiego na podstawie dokumentacji medycznej nie stwierdził wystąpienia u skarżącego "wyjątkowych okoliczności" uzasadniających skorzystanie z uzgodnionego środka transportu.

Końcowo organ wskazał, że w całości podziela stanowisko judykatury, że roszczenie o zwrot kosztów osobistego stawiennictwa ma charakter cywilnoprawny, dochodzi się go jednak w trybie administracyjnym (tak m. in.: wyroki WSA

w Poznaniu z dnia 17 grudnia 2008 r., II SA/Po 525/08 i z dnia 10 grudnia 2008 r.,

II SA/Po 526/08 oraz wyrok WSA w Warszawie z dnia 14 października 2010 r.,

II SA/Wa 919/10).

Ponadto organ zauważył, że analogiczny spór pomiędzy stronami w zakresie zwrotu kosztów przejazdu samochodem osobowym na wezwanie do osobistego stawiennictwa na badania lekarskie był już poprzednio rozstrzygany w wyroku WSA w Białymstoku z dnia 9 maja 2019 r. sygn. akt II SA/Bk 116/19.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie wyjaśnić należy, że przedmiotowa skarga dotyczy zaskarżenia czynności organu administracyjnego ujawnionej w piśmie skierowanym do skarżącego z dnia 11 grudnia 2019 r. o odmowie zwrotu kosztów przejazdu samochodem osobowym w związku z wezwaniem do osobistego stawiennictwa na badania lekarskie.

Na wstępie wskazać należy, że przyznanie albo odmowa zwrotu kosztów przejazdu osób wezwanych do osobistego stawiennictwa na badania lekarskie jest czynnością w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, dalej jako: "p.p.s.a."). Kognicja sądu administracyjnego w konkretnym przypadku wynika zatem z ww. przepisu p.p.s.a. Powyższe stanowisko nie budzi wątpliwości judykatury, nie jest też kwestionowane przez strony niniejszego postępowania. Jak słusznie przy tym zauważył organ w odpowiedzi na skargę, spełnienie należności cywilnoprawnej uznawane jest za czynność materialno-techniczną. Wypłacenie należności nie wymaga zatem dalej idących działań niż zapłata określonej kwoty pieniężnej. Odmowa wypłaty albo wypłata w niższej niż żądana wysokości, również nie wymaga wydania aktu, a tym bardziej decyzji administracyjnej.

Dopuszczalność skargi z przyczyn wyżej wskazanych, uzasadnia z kolei dokonanie kontroli zaskarżonej czynności pod względem jej zgodności z prawem.

Podstawą materialnoprawną zaskarżonej czynności stanowiły przepisy Rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 31 grudnia 2004 r. w sprawie zwrotu kosztów przejazdu osób wezwanych do osobistego stawiennictwa przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. z 2005 r. Nr 6, poz. 47), w szczególności

§ 2 ust. 1 oraz § 4. Zgodnie z § 2 ust. 1 ww. Rozporządzenia: "Zakład zwraca osobie wezwanej koszty przejazdu z miejsca zamieszkania tej osoby do miejsca wskazanego w wezwaniu i z powrotem". W myśl zaś § 4 ww. Rozporządzenia:

"W wyjątkowych okolicznościach, na wniosek osoby wezwanej, wzywająca jednostka organizacyjna Zakładu może wyrazić zgodę na zwrot kosztów za przejazd uzgodnionym środkiem transportu, z tym że zwracane koszty nie mogą przekraczać kwot określonych w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 25 marca 2002 r.

w sprawie warunków ustalania oraz sposobu dokonywania zwrotu kosztów używania do celów służbowych samochodów osobowych, motocykli i motorowerów niebędących własnością pracodawcy (Dz.U. Nr 27, poz. 271 oraz z 2004 r. Nr 237, poz. 76). Zgoda powinna być uzyskana przed wyjazdem osoby wezwanej". Zwrócić również należy uwagę na przepis § 3 Rozporządzenia, wedle którego: "Zakład zwraca osobie wezwanej koszty przejazdu do kwot równych: 1) cenie biletu za przejazd kolejowy wykonywany przez uprawnionego przewoźnika drugiej klasy pociągu osobowego (...), 2) cenie biletu za przejazd w autobusowej komunikacji zwykłej przewoźnika wykonującego regularne przewozy osób (...), 3) cenie biletu za przejazd publicznymi środkami komunikacji miejskiej (...)., w każdym przypadku

z uwzględnieniem posiadanych uprawnień do ulgowych przejazdów środkami publicznego transportu zbiorowego, bez względu na tytuł tych uprawnień.

Mając na uwadze treść powyższych przepisów wskazać należy, że regułą jest zwrot kosztów przejazdu z miejsca zamieszkania danej osoby do miejsca wskazanego w wezwaniu i z powrotem (§ 2), w kwotach odpowiadających cenie biletu najtańszego dostępnego środka komunikacji publicznej transportu zbiorowego (§ 3). Wyjątek stanowi natomiast § 4 Rozporządzenia, który wskazuje, że na wniosek osoby wezwanej, wzywająca jednostka organizacyjna Zakładu może wyrazić zgodę na zwrot kosztów za przejazd uzgodnionym środkiem transportu. Ustawodawca wprowadza jednakże warunek w postaci zaistnienia "wyjątkowych okoliczności". Inaczej rzecz ujmując przesłanką uzyskania zwrotu kosztów przejazdu uzgodnionym środkiem transportu jest wykazanie przez osobę ubiegającą się o taki zwrot, przesłanki "wyjątkowych okoliczności". Warunkiem jest także uprzedni wniosek zainteresowanej osoby oraz zgoda wzywającej jednostki organizacyjnej Zakładu.

Wprawdzie ustawodawca w omawianym akcie prawnym nie zawarł definicji pojęcia "wyjątkowych okoliczności", to jednakże zdaniem Sądu należy przyjąć rozumienie tego zwrotu jako sytuację życiową wynikającą z faktu zaistnienia wyjątkowych, niecodziennych i wpływających na nią zdarzeń, którym strona nie mogła przewidzieć. "Wyjątkowe okoliczności", to z pewnością okoliczności wskazujące na: niecodzienność zdarzeń, niefortunność zbiegów okoliczności wykraczających poza możliwości ludzkiej zapobiegliwości, nadzwyczajność sytuacji życiowej.

Jak wynika zaś z akt niniejszej sprawy, skarżący wnioskiem z dnia [...] listopada 2019 r. zwrócił się do organu o zwrot kosztów przejazdu na wezwanie do osobistego stawiennictwa na badania lekarskie, które przeprowadzić miała Komisja Lekarska Kasy w KRUS w dniu [...] listopada 2019 r. W uzasadnieniu powyższego wniosku wskazał, że jest w ciężkiej sytuacji finansowej, materialnej i zdrowotnej. Nadto wskazał, że jest osobą samotnie gospodarującą, mieszka sam na kolonii i nie ma bezpośredniego połączenia komunikacyjnego do Z., gdzie musi stawić się na wyznaczoną godzinę. Dlatego na badania musi dojechać pożyczonym od rodziców samochodem osobowym, co umożliwi mu powrót po zakończeniu badania do jego gospodarstwa i miejsca zamieszkania. Końcowo podkreślił, że poniesienie kosztów stawiennictwa na badanie wynoszące 77 zł jest dla niego bardzo dużym obciążeniem, tym bardziej, że brakuje mu pieniędzy na podstawowe potrzeby życiowe, obowiązkowe opłaty, zakup leków, dojazdy do lekarzy specjalistów i rehabilitację, remont i naprawę maszyn rolniczych, pilny remont domu itp. Ponadto wskazał, że w 2019 r. dotknęły go zdarzenia losowe w postaci nawalnego deszczu w maju 2019 r. oraz suszy, zaś poniesione z tego tytułu szkody oszacowano łącznie na niespełna 5.000 zł. W konsekwencji ww. zdarzeń brakuje mu paszy dla siedmiu rocznych opasów. We wrześniu musiał zaciągnąć pożyczkę w kwocie 20.000 zł, aby opłacić kombajn za skoszone zboże oraz na potrzeby bieżących opłat (prąd, gaz, telefon).

Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy za organem, że w zaistniałym stanie faktycznym skarżący nie wykazał, aby jego sytuacja osobista, w tym zdrowotna i materialna, wskazywała na istnienie wyjątkowych okoliczności uzasadniających przyznanie mu zwrotu kosztów za dojazd na badania uzgodnionym środkiem transportu. Przede wszystkim takich okoliczności nie stwierdził Lekarz Regionalny Inspektor Orzecznictwa Lekarskiego na podstawie dokumentacji medycznej dotyczącej skarżącego. Stan zdrowia skarżącego nie wskazuje bowiem na konieczność skorzystania przez niego z prywatnego środka transportu. Podnoszone zaś trudności związane z uzyskaniem dogodnego połączenia komunikacyjnego z miejscowości zamieszkania skarżącego do Z., celem stawiennictwa na badania wyznaczone na określoną godzinę, nie stanowią w ocenie Sądu "o okolicznościach wyjątkowych". Trudności czy niedogodności związane

z brakiem dogodnych połączeń komunikacyjnych nie stanowią takich przesłanek.

W szczególności, że jak wskazują akta sprawy, skarżący poprzednio wielokrotnie już korzystał z komunikacji publicznej. Powyższe stanowisko organu potwierdza materiał dowodowy zgromadzony w sprawie, z którego jednoznacznie wynika, że skarżący otrzymywał zwrot kosztów za przejazd na wyznaczone badania lekarskie na podstawie ceny zakupu biletów MPK i PKS.

Podobnie należy ocenić sytuację finansową i materialną skarżącego, która

z pewnością jest trudna, jednakże nie ma ona cech okoliczności wyjątkowych,

o których mowa wyżej. Nawalny deszcz czy susza nie stanowią aktualnie sytuacji szczególnych i niecodziennych, nie wyczerpują zatem znamion okoliczności wyjątkowych. Fakt zaś samodzielnego prowadzenia gospodarstwa rolnego, w tym potrzeba zajmowania się żywym inwentarzem nie daje podstaw do uznania, że skarżący znajduje się w wyjątkowej sytuacji osobistej, uzasadniających skorzystanie z uzgodnionego środka transportu. W ocenie Sądu, Skarżący może bowiem posłużyć się inna osobą, bliską lub zaprzyjaźnioną, celem przypilnowania gospodarstwa podczas jego kilkugodzinnej nieobecności, jeżeli faktycznie istnieje taka potrzeba.

Sąd w składzie obecnym podtrzymuje pogląd wyrażony w kwestii omawianych przepisów wyrażony przez tutejszy Sąd na tle analogicznej sprawy skarżącego – wyrok WSA w Białymstoku z dnia 9 maja 2019 r. II SA/Bk 116/19 (orzeczenie jest prawomocne).

Z wyżej zatem wskazanych powodów czynność organu wyrażona w piśmie

z dnia 11 grudnia 2019 r., odmawiającym wyrażenia zgody na skorzystanie

z uzgodnionego środka transportu, z uwagi na brak wystąpienia tzw. "wyjątkowych okoliczności", uznać należy za prawidłową i odpowiadającą prawu. Mające zastosowanie w niniejszej sprawie przepisy zostały należycie zinterpretowane i użyte przez organ. Podniesione zaś w tym kontekście zarzuty skargi okazały się niezasadne.

Mając powyższe na uwadze, na mocy art. 151 p.p.s.a., należało orzec jak

w sentencji.