Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Jacek Chlebny po rozpoznaniu w dniu 2 lipca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia W. O. i J. O. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 27 marca 2024 r. sygn. akt II SA/Ol 132/24 o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi W. O. i J. O. na decyzję Warmińsko-Mazurskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 11 grudnia 2023 r. nr P.7721.131.2023.08MMa w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego w sprawie wykonania robót budowlanych postanawia: oddalić zażalenie.

Warmińsko-Mazurski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z 11 grudnia 2023 r. umorzył postępowanie odwoławcze od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Iławie z 14 września 2023 r. nakładającej na inwestora M. D. obowiązek wykonania robót budowlanych w budynku mieszkalnym jednorodzinnym dwulokalowym położonym na działce nr [...] w miejscowości [...].

W. i J. O. złożyli na tę decyzję skargę do Wojewódzkiego Sąd Administracyjnego w Olsztynie, w której zawarli wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Uzasadniając wniosek podali, że rozpoczęcie realizacji robót budowlanych określonych w decyzji nie doprowadzi do usunięcia nieprawidłowości i może spowodować pogłębienie istniejących wad budynku.

Postanowieniem z 27 marca 2024 r. Sąd odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji wskazując, że decyzja umarzająca postępowanie odwoławcze wywołuje jedynie skutki procesowe, zatem nie można mówić o możliwości wywołania przez ten akt znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Sąd stanął na stanowisku, że decyzja organu I instancji nakładająca na inwestora obowiązek wykonania robót budowlanych nie mieści się w granicach sprawy i z tego względu nie może podlegać wstrzymaniu wykonania. Powołał się na uchwałę siedmiu sędziów NSA z 13 listopada 2023 r. II GPS 2/22.

Zażalenie na to postanowienie złożyli W. O. i J. O., zarzucając naruszenie art. 61 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.) dalej "p.p.s.a." poprzez przyjęcie, że zaskarżona decyzja nie zalicza się do kategorii aktów objętych zakresem postępowania o wstrzymanie wykonania w sytuacji gdy skutkiem tej decyzji jest możliwość wykonania decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Iławie z 14 września 2023 r. Wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia. W uzasadnieniu wskazano, że kwestia wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji nie powinna być rozpatrywana w oderwaniu od aktów, które poprzedziły jej wydanie, gdyż pozbawia to skarżących ochrony prawej z art. 61 § 3 p.p.s.a.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie jest zasadne.

Stosownie do art. 61 § 1 p.p.s.a. wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Jednakże, sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków (art. 61 § 3 p.p.s.a.).

Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji powołana została do tymczasowej ochrony przed negatywnymi i nieodwracalnymi skutkami, jakie mogłoby dla strony wywołać wykonanie takiej decyzji, zanim zostanie zbadana przez sąd administracyjny pod kątem jej legalności. Stanowi wyjątek od zasady ogólnej z art. 61 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którą wniesienie skargi do sądu nie wstrzymuje wykonania aktu i tak też powinna być interpretowana.

Przedmiotem udzielenia ochrony tymczasowej mogą być wyłącznie akty lub czynności, które nadają się do wykonania. Należy przez to rozumieć spowodowanie w sposób dobrowolny lub doprowadzenie w trybie przymusu państwowego (egzekucji) do takiego stanu rzeczy, który jest zgodny z rozstrzygnięciem zawartym w danym akcie. Nie każdy akt administracyjny wymaga wykonania. Wykonaniu podlegać mogą akty, z którymi wiąże się dla strony obowiązek określonego działania, zaniechania lub nakaz znoszenia zachowania innych podmiotów. Wstrzymanie wykonania dotyczy zatem sytuacji, gdy zaskarżony akt wywołuje określone skutki materialnoprawne.

W rozpoznawanej sprawie skarżący domagają się wstrzymania wykonania decyzji umarzającej postępowanie odwoławcze. Jest to rozstrzygnięcie o charakterze procesowym, nie przyznaje stronom żadnych uprawnień ani nie nakłada obowiązków, które mogłyby zostać wykonane dobrowolnie lub w drodze przymusu. Skutki prawne, na które wskazują skarżący, wywołuje decyzja organu pierwszej instancji nakładająca na inwestora obowiązek wykonania określonych robót budowlanych. Jak zasadnie wskazał Sąd pierwszej instancji, w postępowaniu ze skargi na decyzję umarzającą postępowanie odwoławcze nie jest dopuszczalne wstrzymanie wykonania decyzji organu pierwszej instancji. Decyzja organu pierwszej instancji nie mieści się w granicach rozpoznawanej sprawy, która dotyczy kwestii procesowych, a nie materialnoprawnych. Ustalając zakres ochrony tymczasowej w danej sprawie, Sąd powinien mieć na uwadze zakres i granice orzekania określone art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a. W tym zakresie nie mieści się decyzja organu pierwszej instancji, rozstrzygająca sprawę administracyjną co do istoty.

Sąd pierwszej instancji słusznie powołał się w tym względzie na uchwałę składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13 listopada 2023 r. sygn. II GPS 2/22 i przedstawione w niej stanowisko w kwestii możliwości wstrzymania wykonania decyzji organu pierwszej instancji w sprawach ze skarg na rozstrzygnięcia procesowe organu drugiej instancji.

W konsekwencji powyższego zarzuty zażalenia nie są zasadne, a zaskarżone postanowienie odpowiada prawu.

Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. oddalił zażalenie.