Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Olga Żurawska-Matusiak po rozpoznaniu w dniu 11 stycznia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Gminy [...] na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 października 2021 r., sygn. akt IV SA/Wa 1457/21 o odrzuceniu skargi [...] na decyzję Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia [...] lipca 2020 r., nr [...] w przedmiocie nakazania usunięcia odpadów postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 22 października 2021 r., sygn. akt IV SA/Wa 1457/21 odrzucił skargę Gminy [...] na decyzję Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z [...] lipca 2021r., nr [...] w przedmiocie nakazania usunięcia odpadów oraz zwrócił ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz Gminy [...] kwotę 200 złotych uiszczoną tytułem wpisu sądowego od skargi.

W uzasadnieniu postanowienia Sąd pierwszej instancji wskazał, że Gmina [...] (dalej: "skarżąca") pismem z [...] sierpnia 2021 r. (data stempla pocztowego) wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z [...] lipca 2021r., nr [...] w przedmiocie nakazania usunięcia odpadów.

Zaskarżona decyzja została doręczona skarżącej [...] lipca 2021 r. (Urzędowe Poświadczenie Przedłożenia w aktach administracyjnych sprawy). Zatem trzydziestodniowy termin do wniesienia skargi upłynął [...] sierpnia 2021 r. Z akt sprawy wynika, że skarżąca wniosła skargę [...] sierpnia 2021 r., na co wskazują adnotacje na kopercie zawierającej przedmiotową skargę (k.21 akt sądowych).

Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), odrzucił skargę, jako złożoną w uchybieniem terminu do jej wniesienia.

Skarżąca, nie zgadzając się z postanowieniem Sądu pierwszej instancji, złożyła zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego, zaskarżając je w całości.

Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 53 § 1 p.p.s.a. oraz art. 8, art. 392, art. 46 ust. 3-10 k.p.a., art. 16 ust. 1, art. 16 ust. 1a, 16 ust. 2a, art. 20a ust. 1 ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne (Dz. U. z 2021 r., poz. 670) w zw. z § 14, § 15, § 16 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 września 2011 r. w sprawie sporządzania i doręczania dokumentów elektronicznych oraz udostępniania formularzy, wzorów i kopii dokumentów elektronicznych (Dz. U. z 2018 r., poz. 180) oraz art. 32 Konstytucji RP, poprzez:

1) ustalenie, że skarga na decyzję Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z [...] lipca 2021 r. została wniesiona po upływie przewidzianego terminu;

2) przyjęcie, że datą doręczenia przedmiotowej decyzji jest data jej wpływu na skrzynkę podawczą skarżącej, wynikająca z UPP tej decyzji;

3) naruszenie zasady równości stron postępowania sądowoadministracyjnego wnikającej z art. 32 Konstytucji, poprzez skrócenie terminu do wniesienia skargi do sądu administracyjnego od decyzji administracyjnej, wskutek przyjęcia, że datą doręczenia gminie jako podmiotowi publicznemu decyzji i jednocześnie stronie postępowania, jest data jej wpływu na skrzynkę podawczą skarżącej, wynikająca z UPP tej decyzji.

Wobec powyższego skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości, zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania zażaleniowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, a ponadto na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. o dopuszczenie dowodu z metryki dokumentu w postaci zaskarżonej decyzji na okoliczność wygenerowania jej z systemu teleinformatycznego [...] lipca 2021 r. i zapoznania się z jej treścią przez skarżącą.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 53 § 1 p.p.s.a. skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcie w sprawie.

W przypadku, gdy skarga została wniesiona po upływie terminu sąd, stosownie do art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a., odrzuca tę skargę.

Istota sporu w rozpoznawanej sprawie sprowadza się do skuteczności doręczenia skarżącej, za pośrednictwem platformy e-PUAP, zaskarżonej decyzji, w szczególności daty jej doręczenia. Sąd pierwszej instancji w zaskarżonym postanowieniu przyjął, że datą doręczenia skarżącej zaskarżonej decyzji był [...] lipca 2021 r., podczas gdy strona skarżąca w zażaleniu podnosi, że datą tą był [...] lipca 2021 r. i tym samym, że od tej daty należało liczyć bieg terminu do wniesienia skargi o którym mowa w art. 53 § 1 p.p.s.a.

Zasady doręczania dokumentów drogą elektroniczną za pośrednictwem platformy e-PUAP określają przepisy ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne (Dz. U. z 2019 r. poz. 700, ze zm., dalej: "ustawa o informatyzacji") oraz rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 14 września 2011 r. w sprawie sporządzania i doręczania dokumentów elektronicznych oraz udostępniania formularzy, wzorów i kopii dokumentów elektronicznych (Dz. U. z 2018 r. poz. 180, dalej "rozporządzenie"), wydanego w wykonaniu delegacji zawartej w art. 16 ust. 3 ustawy o informatyzacji.

Według art. 3 pkt 20 ustawy o informatyzacji, urzędowe poświadczenie odbioru to dane elektroniczne powiązane z dokumentem elektronicznym doręczonym podmiotowi publicznemu lub przez niego doręczanym w sposób zapewniający rozpoznawalność późniejszych zmian dokonanych w tych danych, określające:

a) pełną nazwę podmiotu publicznego, któremu doręczono dokument elektroniczny lub który doręcza dokument,

b) datę i godzinę wprowadzenia albo przeniesienia dokumentu elektronicznego do systemu teleinformatycznego podmiotu publicznego – w odniesieniu do dokumentu doręczanego podmiotowi publicznemu,

c) datę i godzinę podpisania urzędowego poświadczenia odbioru przez adresata z użyciem mechanizmów, o których mowa w art. 20a ust. 1 albo 2 – w odniesieniu do dokumentu doręczanego przez podmiot publiczny,

d) datę i godzinę wytworzenia urzędowego poświadczenia odbioru.

Urzędowe poświadczenie odbioru jest wspólnym określeniem dla urzędowego poświadczenia przedłożenia (UPP, do którego odnosi się art. 3 pkt 20 lit. b) i urzędowego poświadczenia doręczenia (UPD, do którego z kolei odnosi się art. 3 pkt 20 lit. c) ustawy o informatyzacji).

W myśl zaś § 11 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia doręczenie dokumentu elektronicznego na informatycznym nośniku danych może być potwierdzone poświadczeniem przedłożenia, które jest przesyłane na adres poczty elektronicznej wskazany przez doręczającego (§ 11 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia). W przypadku odebrania dokumentu elektronicznego przez elektroniczną skrzynkę podawczą podmiotu publicznego wydane poświadczenie przedłożenia (UPP) jest automatycznie tworzone i udostępniane nadawcy tego dokumentu przez system teleinformatyczny służący do obsługi doręczeń (§ 13 ust. 1 rozporządzenia). W tym wypadku dokument jest automatycznie generowany przez system teleinformatyczny podmiotu publicznego i przekazywany nadawcy. Jeżeli zatem organ przesłał drogą elektroniczną do podmiotu publicznego decyzję, zgodnie z warunkami korzystania z platformy e-PUAP, to automatyczne wygenerowanie UPP pozwala przyjąć organowi administracji publicznej, że dokument ten wpłynął do urzędu.

Proces tworzenia poświadczenia doręczenia (UPD) przebiega odmiennie. Doręczenie wymaga przyjęcia przesyłki przez adresata dokumentu elektronicznego i dokonania potwierdzenia odbioru przez złożenie podpisu. Podpis elektroniczny, o którym mowa w § 15 rozporządzenia, może być złożony z wykorzystaniem certyfikatu kwalifikowanego lub danych potwierdzonych profilem zaufanym e-PUAP. Po opatrzeniu poświadczenia doręczenia podpisem elektronicznym system teleinformatyczny służący do obsługi doręczeń bezpośrednio po zakończeniu procesu weryfikacji podpisu elektronicznego adresata: udostępnia adresatowi do pobrania doręczany dokument elektroniczny wraz z podpisanym przez niego poświadczeniem doręczenia oraz udostępnia organowi doręczającemu podpisane poświadczenie doręczenia (§ 16 rozporządzenia).

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w świetle przedstawionej powyżej regulacji, akt sprawy oraz w związku z treścią zażalenia, uznanie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w zaskarżonym postanowieniu, że zaskarżoną decyzję doręczono [...] lipca 2021 r., było przedwczesne. W konsekwencji również przedwcześnie Sąd odrzucił skargę wniesioną przez skarżącą [...] sierpnia 2021 r. uznając, że została ona wniesiona z uchybieniem terminu o którym mowa w art. 53 § 1 p.p.s.a.

Sąd pierwszej instancji w zaskarżonym postanowieniu powołał się jedynie na urzędowe poświadczenie przedłożenia (UPP) i widniejącą tam datę doręczenia decyzji, jaką jest [...] lipca 2021 r. Sąd nie odniósł się natomiast do tego, czy doręczenie decyzji w rozpoznawanej sprawie może zostać uznane za skuteczne w świetle regulacji art. 46 k.p.a. Przede wszystkim Sąd pierwszej instancji nie wskazał w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, czy i kiedy (data oraz godzina) pełnomocnik skarżącej potwierdził odbiór pisma w sposób, o którym mowa w art. 3 pkt 20 ustawy o informatyzacji.

Ponadto zwrócić należy uwagę również na regulację § 14 rozporządzenia, zgodnie z którą poświadczenie doręczenia jest udostępniane przez system teleinformatyczny podmiotu publicznego w celu umożliwienia podpisania tego poświadczenia przez adresata dokumentu elektronicznego i zawiera: 1) pełną nazwę podmiotu publicznego, który doręcza dokument elektroniczny; 2) pełną nazwę podmiotu, któremu podmiot publiczny doręcza dokument elektroniczny; 3) oznaczenie sprawy; 4) jednoznaczne oznaczenie pisma, którego dotyczy; 5) w przypadku podpisania poświadczenia doręczenia - datę i czas podpisania rozumiane jako data i czas doręczenia dokumentu elektronicznego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w zaskarżonym postanowieniu nie dokonał oceny, czy urzędowe poświadczenie doręczenia decyzji w analizowanej sprawie spełnia opisane powyżej wymogi. W konsekwencji uznać należy, że zarzuty podniesione w zażaleniu, które w istocie zmierzały do podważenia stanowiska Sądu pierwszej instancji, okazały się usprawiedliwione.

Na obecnym etapie postępowania nie można ponad wszelką wątpliwość stwierdzić, że zaskarżoną decyzję doręczono pełnomocnikowi skarżącej skutecznie, z zachowaniem wymogów ustawy o informatyzacji oraz przepisów rozporządzenia, [...] lipca 2021 r.

Wskutek wskazanych w zażaleniu wątpliwości skarżącej co do daty doręczenia zaskarżonej decyzji, Sąd ponownie badając sprawę powinien wskazać, kiedy dokładnie (data oraz godzina), po opatrzeniu poświadczenia doręczenia podpisem elektronicznym, system teleinformatyczny służący do obsługi doręczeń bezpośrednio po zakończeniu procesu weryfikacji podpisu elektronicznego adresata, udostępnił adresatowi do pobrania doręczany dokument elektroniczny wraz z podpisanym przez niego poświadczeniem doręczenia (§ 16 rozporządzenia). Dopiero wyjaśnienie wskazanych powyżej kwestii pozwoli ponad wszelką wątpliwość ustalić datę doręczenia zaskarżonej decyzji, od której należy liczyć bieg terminu do złożenia skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego. Następnie, w wyniku przeprowadzenia tych czynności będzie można ocenić, czy skarga w rozpoznawanej sprawie została złożona z zachowaniem ustawowego terminu, o którym mowa w art. 53 § 1 p.p.s.a.

Odnosząc się do wniosku skarżącej o zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania zażaleniowego wskazać należy, przepisy ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie przewidują możliwości orzeczenia co do zwrotu kosztów w postępowaniu zażaleniowym. W myśl art. 209 p.p.s.a. o zwrocie kosztów sąd rozstrzyga w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę oraz w orzeczeniu, o którym mowa w art. 201, art. 203 i art. 204 p.p.s.a. Przepisy art. 203 i art. 204 p.p.s.a., które regulują kwestię zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, nie mają jednak zastosowania do postępowania toczącego się na skutek zażalenia, co wynika z zakresu odesłania zawartego w art. 197 § 2 p.p.s.a.

Z tych też względów, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 182 § 1 i § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.