Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Ludmiła Jajkiewicz po rozpoznaniu w dniu 18 sierpnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia O. G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Ł. z dnia 26 maja 2015 r. sygn. akt III SA/Łd 4/15 w zakresie odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi O. G. na decyzję D. Ł. O. R. A. R. i M. R. w Ł. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności rolnośrodowiskowej postanawia: oddalić zażalenie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Ł. postanowieniem z dnia 26 maja 2013 r., sygn. akt III SA/Łd 4/15 odmówił O. G. (skarżącej) przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi na postanowienie D. Ł. O. R. A. R. i M. R. (ARiMR) w Ł. z [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności rolnośrodkowiskowych.

Sąd I instancji badając sytuację majątkową skarżącej wskazał, iż ze złożonych przez nią dokumentów wynika, iż prowadzi ona samodzielnie gospodarstwo domowe. Nie jest właścicielem domu lub lokalu mieszkalnego, posiada nieruchomość rolną o powierzchni [...] ha (tj. [...] ha przeliczeniowych). Nie posiada żadnych oszczędności, ani przedmiotów o wartości przekraczającej [...] Euro. Jest współwłaścicielem samochodu ciężarowego służącego do przewozu zwierząt i pasz, a źródło jej utrzymania stanowi dochód, jaki uzyskuje z tytułu prowadzenia gospodarstwa rolnego o powierzchni [...] ha w kwocie około [...] zł miesięcznie. Nadto, spłaca kredyt w kwocie ponad [...] zł rocznie, zaciągnięty na zakup gruntów rolnych co powoduje, że stały miesięczny dochód ulega zmniejszeniu o kwotę około [...] zł.

W dalszej kolejności Sąd I instancji podkreślił, iż wyciągi z rachunku oszczędnościowo-rozliczeniowego i rachunku oszczędnościowego wskazują, że według stanu na dzień [...] r. saldo na rachunku oszczędnościowym wynosiło - [...] zł, z kolei saldo na rachunku oszczędnościowo-rozliczeniowym według stanu na dzień [...] r. wynosiło [...] zł. Dalsza analiza przepływów finansowych na rachunkach skarżącej wykazała m.in. następujące okoliczności: w dniu [...] r. wpływ z tytułu umowy o dzieło w kwocie [...] zł; w dniu [...] r. – wpływ z tytułu zwrotu części podatku akcyzowego zawartego w paliwie w kwocie [...] zł; w dniu [...] r. – wpływ z tytułu akcyza za II półrocze [...] r. - w kwocie [...] zł; w [...] r. wpływ na konto tytułem przeksięgowanie środków w kwocie [...] zł; w dniu [...] r. wpłata własna w kwocie [...] zł; w dniu [...] r. wpłata własna w kwocie [...] zł; w dniu [...] r. zasilenie konta kwotą [...] zł; w dniu [...] r. zasilenie konta kwotą [...] zł; w dniu [...] r. zasilenie konta kwotą [...] zł. Jak wskazywał Sąd z nadesłanych dokumentów wynika ponadto, że skarżąca otrzymała w maju [...] r. dopłaty do produkcji rolnej w wysokości [...]zł (jednolita płatność obszarowa) i w kwocie [...] zł (płatność ONW).

Wobec powyższego Sąd I instancji uznał, iż sytuacja materialna skarżącej nie jest na tyle trudna, by uniemożliwiało jej to uiszczenie na obecnym etapie postępowania wpisu sądowego od skargi w kwocie [...] zł.

Zażalenie na powyższe orzeczenie złożyła skarżąca wnosząc o jego uchylenie i zwolnienie od kosztów sądowych w związku ze składanymi odwołaniami oraz o umożliwienie przedstawienia rzetelnych, nieselektywnych, jawnych i publicznych, wszystkich okoliczności determinujących jej sytuację materialną i finansową.

W uzasadnieniu wskazała, m. in. iż wstrzymanie płatności przez organ za lata [...]r. doprowadziło do sytuacji, w którym niemożliwe stało się utrzymanie i dalsze samodzielne prowadzenie gospodarstwa rolnego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 199 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.), strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Wyjątek od tej reguły stanowi instytucja prawa pomocy. Instytucja prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym, która ma gwarantować możliwość realizacji konstytucyjnego prawa do sądu, wyrażonego w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, stanowi odstępstwo od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony. W związku z tym, że w przypadku przyznania prawa pomocy koszty postępowania sądowego pokrywane są z budżetu państwa, korzystanie z tej instytucji powinno mieć miejsce jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca rzeczywiście nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania, a przez to nie może zrealizować przysługującego mu prawa do sądu.

W myśl art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane osobie fizycznej w zakresie całkowitym w przypadku, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), oraz w zakresie częściowym, kiedy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2).

Zatem ciężar dowodu, co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na wnioskodawcy. Należy podkreślić, że strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku. Jedynym kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy jest bowiem kryterium finansowe.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd I instancji prawidłowo ocenił, że strona nie wykazała istnienia przesłanki pozwalającej na przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W swoich rozważaniach ujął wszystkie informacje przedstawione przez skarżącą (wynikające z danych zawartych we wniosku i wyciągów z kont bankowych) i prawidłowo uznał, że na dzień złożenia wniosku skarżąca dysponowała środkami, które uniemożliwiały uznanie za zasadne stanowiska, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania.

W zażaleniu strona ograniczyła się jedynie do polemiki ze stanowiskiem Sądu I instancji i ogólnych twierdzeń, niepowiązanych z konkretnymi argumentami tego Sądu. W tej sytuacji należy uznać, że skarżąca nie zdołała w sposób skuteczny podważyć stanowiska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego odnośnie zasadności odmowy przyznania skarżącej prawa pomocy w żądanym zakresie.

Z tych wszystkich względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.