Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krystyna Czajecka-Szpringer po rozpoznaniu w dniu 28 czerwca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w sprawie ze skargi E. S. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od maja 2012 r. do października 2013 r. - w zakresie sprzeciwu od postanowienia Referendarza sądowego z dnia 30 maja 2018 r. postanawia: utrzymać w mocy postanowienie Referendarza sądowego z dnia 30 maja 2018 r.

E. S. zastępowana przez zawodowego pełnomocnika wraz ze skargą

na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług wniosła o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie

od kosztów sądowych.

W złożonym na tę okoliczność wniosku oświadczyła, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Z mężem, od roku 2014, pozostaje w ustroju rozdzielności małżeńskiej. Utrzymuje się z dochodów z wynagrodzenia za pracę (1.530 zł netto) w "A" sp. z o.o. w B., w której funkcję prezesa zarządu sprawuje jej mąż. Dochód ten w całości przeznacza na bieżące utrzymanie. Skarżąca jednocześnie oświadczyła, że nie posiada żadnych oszczędności, gdyż wszystkie posiadane środki wydała na uregulowanie zobowiązań wobec dostawców i spłatę kredytów. Posiada natomiast udział w wielkości ½ prawa własności nieruchomości o wartości 4.200.000 zł, zabezpieczone w chwili obecnej hipotekami na rzecz banku, "A" sp. z o.o. oraz Urzędu Skarbowego w B. Następnie w odpowiedzi na wezwanie oświadczyła, że z dniem 5 lutego 2018 r. zawiesiła prowadzoną działalność gospodarczą. Aktualnie przebywa w mieszkaniu należącym do jej siostry nie ponosząc żadnych kosztów z tym związanych. Zapytana o koszty zastępstwa procesowego wskazał, iż dotychczas ich wysokość wyniosła 34.440 zł brutto. Ponadto złożyła wyciągi z rachunków bankowych małżonka oraz zeznania podatkowe w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 2016 i 2017 (własne oraz małżonka). Odnosząc się do stałych wydatków i zobowiązań w stosownej rubryce PPF skarżąca podała kredyt w Banku BGŻ BNP Paribas SA – 5.700.000 zł, zobowiązania wobec "A" Sp. o.o. – 750.000 zł, "B" – 502.431,39 zł oraz leczenie - 500 zł rocznie.

Postanowieniem z dnia 30 maja 2018 r. Referendarz sądowy odmówił stronie skarżącej przyznania prawa pomocy.

Od postanowienia Referendarza sądowego skarżąca złożyła sprzeciw argumentując, że w sprawie niniejszej zobowiązana będzie do zapłaty wpisu 100.000 zł co jest wielokrotnością jej wynagrodzenia. Zwracała uwagę na obciążenie hipoteczne majątku oraz na okoliczność, że jej małżonek osiąga co prawda dochody z działalności gospodarczej, lecz miesięcznie spłaca kilkadziesiąt tysięcy złotych rat kredytu, by powstrzymać egzekucję z nieruchomości. Zaznaczyła, że satysfakcjonujące dla niej byłoby zwolnienie od wpisu ponad określoną kwotę.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.) - dalej "P.p.s.a.", rozpoznając sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego w przedmiocie prawa pomocy, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 P.p.s.a.).

W ocenie Sądu sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie. Rozstrzygnięcie Referendarza sądowego, jest prawidłowe.

Skarżąca wnioskowała o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych.

Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Niewątpliwie ciężar udowodnienia okoliczności uzasadniających wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych, spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy.

Pamiętać również należy, że instytucja prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym, która ma gwarantować możliwość realizacji konstytucyjnego prawa do sądu, wyrażonego w art. 45 ust. 1 Konstytucji stanowi odstępstwo od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony (która wynika z treści art. 199 P.p.s.a.). W związku z tym, że w przypadku przyznania prawa pomocy koszty postępowania sądowego pokrywane są z budżetu państwa, korzystanie z tej instytucji powinno mieć miejsce jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca rzeczywiście nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania, a przez to nie może zrealizować przysługującego mu prawa do sądu. Prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku oraz – co istotne w rozpatrywanej sprawie - pozbawionym (obiektywnie) możliwości uzyskania środków na ten cel z jakichkolwiek źródeł. Skarżąca do takiego grona osób nie należy.

Należy bowiem zwrócić uwagę, że odnośnie do pozostawania w rozdzielności majątkowej stosownie do art. 27 ustawy z 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. z 2012 r., poz. 788; dalej: kro), małżonkowie są obowiązani, każdy według swych sił oraz swych możliwości zarobkowych i majątkowych, przyczyniać się do zaspokajania potrzeb rodziny, którą przez swój związek założyli. Zgodnie z art. 23 kro małżonkowie są zobowiązani do wzajemnej pomocy oraz do współdziałania dla dobra rodziny. Potrzeby rodziny mogą w konkretnych okolicznościach obejmować również zobowiązania względem Skarbu Państwa z tytułu kosztów sądowych w sprawach jednego z małżonków (por. postanowienie NSA z dnia 2 grudnia 2011 r. sygn. akt II OZ 1266/11, publ. na str. www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Innymi słowy na małżonkach spoczywa ciężar wzajemnej pomocy i alimentacji, w tym także obowiązek ponoszenia kosztów postępowania w sytuacji, gdy jeden z małżonków nie jest w stanie pokryć ich z własnego majątku.

W realiach niniejszej sprawy należy mieć na uwadze, iż małżonek wnioskującej podatniczki osiąga znaczny dochód miesięczny z działalności gospodarczej: z zeznania PIT-36L za rok 2017 J. S. wynika, że w 2017 roku osiągnął on przychód w kwocie 1.899.779,24 zł i dochód w kwocie 523.236,81 zł, przy tym spłaca zobowiązania rzędu kilkudziesięciu tysięcy złotych miesięcznie. W ocenie sądu, mając na uwadze przedstawione sądowi dochody małżonka skarżącej , nie można przyjąć, że w przypadku skarżącej mamy do czynienia z osobą ubogą, która, aby zrealizować prawo do sądu, wymaga wsparcia od innych obywateli. Sąd nie znajduje przyczyny, dla której kosztów sądowych w niniejszej sprawie skarżąca nie mogłaby sfinansować ze środków uzyskanych z prowadzonej przez małżonka działalności gospodarczej. Zwłaszcza, że poziom osiąganych z tej działalności przychodów możliwość taką daje.

Dla porządku tylko dodać należy, że wpis w sprawie niniejszej nie wyniesie 100.000 zł, jak twierdzi skarżąca, lecz niespełna 39.000 zł, co jest oczywiście kwotą dużą, jednak realną do zapłacenia mając na względzie stronę dochodową rodziny.

W świetle przedstawionych danych należało stwierdzić, że przy pomocy małżonka skarżąca jest w stanie opłacić koszt zainicjowanego przez siebie postępowania sądowoadministracyjnego. Oceny tej nie zmienia istniejąca między małżonkami rozdzielność majątkowa. Jak to już bowiem wskazano wyżej, fakt pozostawania w związku małżeńskim nakazuje uwzględnienie małżonka w szeroko rozumianym współdziałaniu dla dobra rodziny.

W tych okolicznościach, działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 i art. 260 § 1- § 3 P.p.s.a., sąd postanowił jak w sentencji.