II SA/Gd 1245/24 - Wyrok

Data orzeczenia	2025-05-28	
Data wpływu	2024-12-05	
Sąd	Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku	
Sędziowie	Dariusz Kurkiewicz /przewodniczący/
Krzysztof Kaszubowski
Wojciech Wycichowski /sprawozdawca/	
Symbol z opisem	6324 Rodzina   zastępcza,  pomoc na usamodzielnienie dla wychowanka rodziny zastępczej	
Hasła tematyczne	Pomoc społeczna	
Skarżony organ	Samorządowe Kolegium Odwoławcze	
Treść wyniku	Uchylono zaskarżoną decyzję	
Powołane przepisy	Dz.U. 2025 nr 0 poz 49; art. 92; Ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej	
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz Sędziowie: Sędzia WSA Krzysztof Kaszubowski Asesor WSA Wojciech Wycichowski (spr.) Protokolant Sekretarz sądowy Karolina Zielińska po rozpoznaniu w dniu 28 maja 2025 r. w Gdańsku na rozprawie sprawy ze skargi D. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku z dnia 3 października 2024 r. nr SKO.420.139.2024 w przedmiocie nienależnie pobranego świadczenia na pokrycie kosztów utrzymania dziecka w rodzinie zastępczej uchyla zaskarżoną decyzję.	
Uzasadnienie
Stan faktyczny sprawy przedstawia się następująco:

Wnioskiem z 26 lutego 2021 r. D. T. (dalej: "Wnioskodawczyni", "Strona", "Skarżąca") wystąpiła do Prezydenta Miasta Słupska (dalej: "Prezydent", "organ pierwszej instancji") o przyznanie świadczenia pieniężnego na pokrycie kosztów utrzymania Ł. K., który na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w Słupsku (dalej: "SR w Słupsku") z 19 lutego 2021 r. sygn. akt III Nsm 1088/20 został umieszczony w rodzinie zastępczej Wnioskodawczyni.

Decyzją z 26 lutego 2021 r. Prezydent, na podstawie art. 80 ust. 1 pkt 2, art. 87,

art. 88, art. 89 i art. 92 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (Dz. U. z 2020 r., poz. 821 ze zm.) - dalej: "u.w.r.", przyznał rodzinie zastępczej niezawodowej Wnioskodawczyni świadczenie na pokrycie kosztów utrzymania Ł. K. w kwocie 375,71 zł za okres od 19 lutego 2021 r. do 28 lutego 2021 r. oraz w kwocie 1.052 zł miesięcznie za okres od 1 marca 2021 r. Organ pierwszej instancji wskazał, że pomoc pieniężną przyznaje się do dnia faktycznego opuszczenia przez dziecko rodziny zastępczej, nie dłużej niż do osiągnięcia pełnoletności.

Decyzją z 14 marca 2024 r. Prezydent, na podstawie art. 87 i art. 88 ust. 5 u.w.r., uchylił z dniem 20 lutego 2024 r. swoją decyzję z 26 lutego 2021 r. przyznającą rodzinie zastępczej niezawodowej Wnioskodawczyni świadczenie na pokrycie kosztów utrzymania umieszczonego dziecka Ł. K.

W uzasadnieniu organ pierwszej instancji podał, że zgodnie z art. 87 ust. 1 u.w.r. świadczenia i dodatki przyznaje się od dnia faktycznego umieszczenia dziecka w rodzinie zastępczej do dnia faktycznego opuszczenia przez dziecko rodziny zastępczej. Prezydent wskazał, że postanowieniem z 20 lutego 2024 r. sygn. akt III Nsm 1343/23 SR w Słupsku zmienił zarządzenia opiekuńcze wobec małoletniego Ł. K. w ten sposób, że umieścił go w Placówce Socjalizacyjnej "[...]", rozwiązując spokrewnioną rodzinę zastępczą ciotki małoletniego D. T.

Mając powyższe na względzie organ pierwszej instancji podniósł, że świadczenie na pokrycie kosztów utrzymania Ł. K. w rodzinie zastępczej niezawodowej Wnioskodawczyni nie przysługuje od 20 lutego 2024 r.

Decyzją z 18 marca 2024 r. Prezydent, na podstawie art. 92 ust. 1 i art. 92 ust. 2

pkt 1 w zw. z art. 80 ust. 1 pkt 2, art. 87 i art. 89 u.w.r. oraz art. 61 ustawy z dnia

14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm.) - dalej: "k.p.a.", wszczął z urzędu postępowanie w sprawie nienależnie pobranego świadczenia na pokrycie kosztów utrzymania Ł. K. umieszczonego

w rodzinie zastępczej niezawodowej Wnioskodawczyni za okres od 20 do 29 lutego 2024 r. Jednocześnie organ pierwszej orzekł o uznaniu kwoty 469,31 zł za nienależnie pobrane świadczenie na pokrycie kosztów utrzymania Ł. K. umieszczonego

w rodzinie zastępczej Wnioskodawczyni za okres od 20 do 29 lutego 2024 r., przyznane decyzją z 26 lutego 2021 r.

W wyniku odwołania wniesionego od powyższej decyzji przez Wnioskodawczynię Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Słupsku (dalej: "Kolegium", "organ odwoławczy") decyzją z 8 maja 2024 r. uchyliło ją i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.

W uzasadnieniu Kolegium wskazało m.in., że Prezydent wydał decyzję zobowiązującą do zwrotu świadczenia nienależnie pobranego bez ustalenia, czy Strona miała świadomość tego, że ze względu na wydanie przez SR w Słupsku postanowienia odpadły przesłanki do tego, aby pobyt wychowanka w rodzinie zastępczej uwzględnić

w kwocie przyznanych Wnioskodawczyni środków. W szczególności nie ustalono, kiedy Strona dowiedziała się o wydanym przez SR w Słupsku postanowieniu o rozwiązaniu rodziny zastępczej, a także kiedy uprawomocniło się to postanowienie. Wobec tego nie sposób przyjąć, że Wnioskodawczyni przyjmując świadczenie pieniężne na pokrycie kosztów utrzymania dziecka działała w złej wierze, a tylko w takiej sytuacji świadczenie można byłoby uznać za nienależnie pobrane.

Zdaniem organu odwoławczego zasadnicze znaczenie dla sprawy ma także okoliczność faktycznego opuszczenia rodziny zastępczej przez dziecko. Kolegium wskazało, że okolicznością faktyczną determinującą możliwość zastosowania art. 87 u.w.r. jest konieczność ustalenia daty, do której dziecko przebywało faktycznie w rodzinie zastępczej. A contrario, jeżeli podopieczny nadal w takiej rodzinie przebywa, nie jest dopuszczalne orzeczenie o uchyleniu decyzji przyznającej stosowne świadczenia. Organ odwoławczy zwrócił uwagę, że organ pierwszej instancji wskazuje, iż faktyczne przyjęcie do placówki nastąpiło dopiero z dniem 8 marca 2024 r. oraz że weekendy od 24 do 25 lutego 2024 r. i od 2 do 3 marca 2024 r. małoletni spędzał na urlopowaniu u Strony.

Mając powyższe na uwadze Kolegium podniosło, że ustalony w sprawie stan faktyczny nie uprawniał do przyjęcia, że po stronie Wnioskodawczyni wystąpiły okoliczności uzasadniające uznanie, iż świadczenie wypłacone jej w okresie od 20 do 29 lutego 2024 r. było nienależnie pobrane.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ odwoławczy zobowiązał organ pierwszej instancji do uzupełnienia materiału dowodowego w niezbędnym zakresie, a w razie ustalenia, że brak jest dowodów potwierdzających świadomość Strony o nienależnym pobieraniu świadczenia do umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie.

Pismem z 20 czerwca 2024 r. Prezydent, na podstawie art. 61 § 1 i 4 k.p.a., zawiadomił o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie nienależnie pobranego świadczenia na pokrycie kosztów utrzymania Ł. K. umieszczonego

w rodzinie zastępczej niezawodowej Wnioskodawczyni.

Decyzją z 19 sierpnia 2024 r. Prezydent, na podstawie art. 92 ust. 1 i art. 92 ust. 2 pkt 1 w zw. z art. 80 ust. 1 pkt 2, art. 87 i art. 89 u.w.r., orzekł o uznaniu kwoty 469,31 zł za nienależnie pobrane świadczenie na pokrycie kosztów utrzymania Ł.K. umieszczonego w rodzinie zastępczej niezawodowej Wnioskodawczyni w okresie od 20 do 29 lutego 2024 r., przyznane decyzją z 26 lutego 2021 r.

W uzasadnieniu organ pierwszej instancji podał, że po ponownym rozpatrzeniu sprawy ustalił, iż po stronie Wnioskodawczyni wystąpiły okoliczności uzasadniające uznanie, że świadczenie wypłacone w okresie od 20 do 29 lutego 2024 r. było nienależnie pobranym. Prezydent zaznaczył, że zebrał i uzupełnił materiał dowodowy, który wskazuje jednoznacznie i potwierdza wystąpienie ww. okoliczności.

Organ pierwszej instancji wskazał, że na rozprawie, która odbyła się 20 lutego

2024 r., przy osobistym udziale Strony, SR w Słupsku wydał postanowienie zmieniające zarządzenia opiekuńcze wobec Ł. K. w ten sposób, że umieszczono małoletniego w Placówce Socjalizacyjnej "[...]", rozwiązując tym samym rodzinę zastępczą ciotki małoletniego D. T. W ocenie Prezydenta zebrany materiał dowodowy, tj. protokół elektroniczny z tej rozprawy, świadczy o tym,

że Wnioskodawczyni została poinformowana o fakcie, iż ww. postanowienie automatycznie rozwiązuje rodzinę zastępczą, którą tworzyła dla małoletniego. Ponadto SR w Słupsku powiadomił Stronę, że zarządzenia opiekuńcze są natychmiastowo wykonalne. Wnioskodawczyni powzięła również informację o możliwości urlopowania Ł. K. na weekendy, także po umieszczeniu chłopca w placówce opiekuńczo - wychowawczej, mimo że nie będzie stanowiła rodziny zastępczej dla małoletniego.

Organ pierwszej instancji wskazał, że zgodnie z zaświadczeniem wystawionym przez Dyrektora Zespołu Placówek Oświatowych w U. w dniu 29 marca 2024 r. Ł. K. jest wychowankiem Młodzieżowego Ośrodka Socjoterapii w U. oraz realizuje obowiązek szkolny przy tym ośrodku od 3 września 2021 r. Prezydent podał, że Zespół Placówek Oświatowych w U. w dniu 13 marca 2024 r. wystawił MOPR w Słupsku notę księgową nr [...], obciążającą Miasto Słupsk kosztami za wyżywienie wychowanka Ł. K. w wysokości 192 zł za luty 2024 r. (od 20 do 29 lutego 2024 r.). Należność ta została uregulowana przez MOPR 28 marca 2024 r.

Mając powyższe na uwadze organ pierwszej instancji podniósł, że świadczenie na pokrycie kosztów utrzymania Ł. K. nie przysługuje Wnioskodawczyni od 20 lutego 2024 r. Z uwagi zaś na fakt, że w lutym 2024 r. świadczenie zostało wypłacone Stronie w pełnej wysokości, tj. w kwocie 1.361 zł, Prezydent uznał, że świadczenie za okres od 20 do 29 lutego 2024 r. w kwocie 469,31 zł jest nienależnie pobrane.

W wyniku odwołania wniesionego od powyższej decyzji przez Wnioskodawczynię Kolegium decyzją z 3 października 2024 r. utrzymało ją w mocy.

W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał m.in., że materialnoprawną podstawę kwestionowanej odwołaniem decyzji stanowi art. 92 u.w.r., zgodnie z którym za nienależnie pobrane świadczenia pieniężne uważa się świadczenia wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie albo wstrzymanie wypłaty świadczenia pieniężnego

w całości lub w części (ust. 2 pkt 1). Nienależnie pobrane świadczenia pieniężne podlegają zwrotowi łącznie z ustawowymi odsetkami przez osobę, która je pobrała (ust. 1). Wysokość należności z tytułu nienależnie pobranych świadczeń pieniężnych oraz termin ich spłaty ustala, w drodze decyzji, organ, który przyznał świadczenie pieniężne (ust. 3). Nie wydaje się decyzji o zwrocie nienależnie pobranych świadczeń pieniężnych, jeżeli od terminu ich pobrania upłynęło 10 lat (ust. 6).

Zdaniem Kolegium z brzmienia przytoczonych regulacji wynika, że przesłanką nienależnie pobranego świadczenia pieniężnego jest wypłata świadczenia mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie albo wstrzymanie wypłaty świadczenia pieniężnego w całości lub w części.

Odwołując się do piśmiennictwa organ odwoławczy podał, że istota omawianego unormowania sprowadza się do stanów, które zaistniały w przeszłości. Za takim ujęciem przemawia posłużenie się przez ustawodawcę zwrotem "wypłacone" (czas przeszły dokonany). Przez "ustanie wypłaty" przyznanego świadczenia należy rozumieć sytuację,

w której osoba pobierająca je przestała spełniać wymogi formalne do jego otrzymywania. Zatem osoba taka w dniu wydania decyzji przyznającej świadczenie pieniężne spełniała wszystkie prawem przewidziane wymogi do jego otrzymania, a w trakcie jego realizacji nastąpiła taka zmiana sytuacji, że przestała spełniać te wymogi. Zatem okoliczność powodująca, że dana osoba przestała spełniać wymogi do otrzymania danego świadczenia ma nastąpić przed wypłatą świadczenia.

Odwołując się natomiast do orzecznictwa sądów administracyjnych Kolegium wskazało na konieczność rozróżnienia pomiędzy pojęciem "nienależnego świadczenia" oraz "świadczenia nienależnie pobranego". "Nienależne świadczenie" jest pojęciem obiektywnym, występuje m.in. wówczas gdy świadczenie zostaje wypłacone bez podstawy prawnej lub gdy taka podstawa odpadła, natomiast "świadczenie nienależnie pobrane" to świadczenie pobrane przez osobę, której można przypisać określone cechy co do stanu świadomości (woli) lub określone działania (zaniechania). Sformułowania te nie są pojęciami tożsamymi. Obowiązek obciąża tylko tego, kto przyjął świadczenie w złej wierze, wiedząc że mu się ono nie należy.

Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy organ odwoławczy stwierdził, że uzupełniony przez organ pierwszej instancji materiał dowodowy pozwala na ustalenie, iż Wnioskodawczyni miała świadomość tego, że ze względu na wydanie przez SR w Słupsku postanowienie odpadły przesłanki do tego, aby pobyt wychowanka

w rodzinie zastępczej uwzględnić w kwocie przyznanych Stronie środków. Kolegium zwróciło uwagę, że z protokołu rozprawy, na której SR w Słupsku orzekł o umieszczeniu Ł. K. w Placówce Socjalizacyjnej "[...]" Strona uczestniczyła osobiście. Zdaniem organu odwoławczego z protokołu rozprawy wynika,

że Wnioskodawczyni została poinformowana o tym, iż w związku z postanowieniem sądu rodzina zastępcza uległa automatycznemu rozwiązaniu, a także że postanowienie jest natychmiast wykonalne. Wnioskodawczyni powzięła również informację o możliwości urlopowania Ł. K. na weekendy, po umieszczeniu chłopca w placówce opiekuńczo-wychowawczej, mimo że nie będzie już stanowiła rodziny zastępczej dla małoletniego. Wobec tego, nie sposób przyjąć, że Strona przyjmując świadczenie pieniężne na pokrycie kosztów utrzymania dziecka mogła nie mieć świadomości,

iż świadczenie jej nie przysługuje.

W skardze na decyzję organu odwoławczego D. T. podała, że nie zgadza się z tą decyzją, gdyż dla niej słowo "nienależnie pobrane" oznacza, iż wzięła pieniądze i przeznaczyła je nie na dziecko, tylko np. na swoje potrzeby. Skarżąca podała, że z pobranych pieniędzy opłaciła MOS, zapewniła dziecku żywność, leki, kieszonkowe itp. Skarżąca podkreśliła, że nie miała świadomości, iż świadczenie jej nie przysługuje. Ponadto pracownik pomocy społecznej wprowadził ją w błąd zapewniając, że żadnych pieniędzy nie będzie musiała oddawać.

Kolegium w odpowiedzi na skargę, wnosząc o jej oddalenie, podtrzymało dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Na rozprawie w dniu 28 maja 2025 r. reprezentujący Skarżącą pełnomocnik zarzucił, że organy nie zbadały, kiedy faktycznie nastąpiło opuszczenie rodziny zastępczej przez dziecko (art. 87 u.w.r.).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku ustalił i zważył, co następuje:

Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia

25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności

z prawem.

Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.) - dalej: "P.p.s.a.", stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne.

W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia,

że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c P.p.s.a.).

Z przepisu art. 134 § 1 P.p.s.a. wynika z kolei, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Tym samym, sąd ma prawo i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został

w skardze podniesiony.

Aktem poddanym sądowej kontroli w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku z 3 października 2024 r. utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta Słupska z 19 sierpnia 2024 r. orzekającą o uznaniu kwoty 469,31 zł za nienależnie pobrane świadczenie na pokrycie kosztów utrzymania Ł. K. umieszczonego w rodzinie zastępczej niezawodowej D. T. w okresie od 20 do 29 lutego 2024 r., przyznane decyzją Prezydenta Miasta Słupska z 26 lutego 2021 r.

Materialnoprawną podstawą wydanych w sprawie decyzji są przepisy ustawy z dnia 9 czerwca 2001 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (Dz. U. z 2025 r.,

poz. 49), która w art. 92 reguluje kwestie związane ze zwrotem nienależnie pobranych świadczeń.

Zgodnie z art. 92 u.w.r. nienależnie pobrane świadczenia pieniężne podlegają zwrotowi, łącznie z odsetkami ustawowymi za opóźnienie, przez osobę, która je pobrała (ust. 1). Za nienależnie pobrane świadczenia pieniężne uważa się świadczenia wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie albo wstrzymanie wypłaty świadczenia pieniężnego w całości lub w części (ust. 2 pkt 1). Wysokość należności

z tytułu nienależnie pobranych świadczeń pieniężnych oraz termin ich spłaty ustala,

w drodze decyzji, organ, który przyznał świadczenie pieniężne (ust. 3). Nie wydaje się decyzji o zwrocie nienależnie pobranych świadczeń pieniężnych, jeżeli od terminu ich pobrania upłynęło 10 lat (ust. 6). Od kwot nienależnie pobranych świadczeń pieniężnych,

o których mowa w ust. 2 pkt 1 i 2, naliczane są odsetki ustawowe za opóźnienie (ust. 6a). Kwoty nienależnie pobranych świadczeń pieniężnych wraz z odsetkami, ustalone ostateczną decyzją, podlegają potrąceniu z bieżąco wypłacanych świadczeń pieniężnych (ust. 7). Należności z tytułu nienależnie pobranych świadczeń pieniężnych podlegają egzekucji w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (ust. 8).

W odniesieniu do przesłanki uregulowanej w art. 92 ust. 2 pkt 1 u.w.r., tj. wypłacenia świadczenia pieniężnego mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie albo wstrzymanie jego wypłaty w całości lub w części, w doktrynie zwraca się uwagę, że istota tego unormowania sprowadza się do stanów, które zaistniały w przeszłości. Za takim ujęciem przemawia czas wykorzystany w analizowanym unormowaniu, a mianowicie czas przeszły dokonany ("wypłacone"). Takie ujęcie oznacza, że organ prowadzący postępowanie zobowiązany jest do ustalenia, czy w okresie pobierania przyznanego świadczenia pieniężnego zaistniały (wystąpiły) przesłanki uzasadniające ustanie albo wstrzymanie ich wypłaty w całości lub w części. Przez ustanie wypłaty przyznanego świadczenia należy rozumieć sytuację, w której osoba pobierająca je przestała spełniać wymogi formalne do jego otrzymywania. Zatem osoba taka w dniu wydania decyzji przyznającej świadczenie pieniężne spełniała wszystkie prawem przewidziane wymogi do jego otrzymania, a w trakcie jego realizacji nastąpiła taka zmiana jej sytuacji osobistej lub sytuacji osobistej dziecka, że przestała spełniać te wymogi (tak: S. Nitecki [w:] S. Nitecki, A. Wilk, Wspieranie rodziny i system pieczy zastępczej. Komentarz, wyd. II, WKP 2024).

Zdaniem Sądu, aby móc zastosować regulacje art. 92 u.w.r. związane ze zwrotem nienależnie pobranych świadczeń, należy w pierwszej kolejności w sposób niewątpliwy ustalić stan faktyczny sprawy, do czego zobowiązują inne przepisy omawianej ustawy,

a które pozostały poza zakresem zainteresowania orzekających w sprawie organów.

Zgodnie bowiem z art. 87 ust. 1 pkt 1 u.w.r. świadczenia i dodatki, o których mowa

w art. 80 ust. 1 i art. 81, przyznaje się od dnia faktycznego umieszczenia dziecka odpowiednio w rodzinie zastępczej lub rodzinnym domu dziecka do dnia faktycznego opuszczenia przez dziecko lub osobę, o której mowa w art. 37 ust. 2 i 3, rodziny zastępczej lub rodzinnego domu dziecka.

Z przytoczonej wyżej regulacji wynika, że m.in. świadczenie na pokrycie kosztów utrzymania dziecka umieszczonego w rodzinie zastępczej (art. 80 ust. 1 u.w.r.) przysługuje do chwili faktycznego opuszczenia rodziny zastępczej lub rodzinnego domu dziecka. Innymi słowy, nie jest istotny moment podjęcia formalnego rozstrzygnięcia w tej kwestii przez sąd, lecz kluczową rolę w tym zakresie odgrywa stan faktyczny, a mianowicie rzeczywiste opuszczenie rodzinnej pieczy zastępczej. Opuszczenie to może wynikać ze zdarzeń prawnych, lecz może być też następstwem faktycznych czynności związanych

z wyprowadzeniem się dziecka lub osoby pełnoletniej.

W judykaturze wskazuje się, że o ile, zgodnie z art. 35 ust. 1 u.w.r., dla umieszczenia dziecka w pieczy zastępczej istotne znaczenie ma orzeczenie sądu, to dla ustalenia końcowego momentu przyznawania świadczenia na pokrycie kosztów utrzymania dziecka w rodzinie zastępczej, zgodnie z art. 87 ust. 1 tej ustawy, istotne znaczenie ma faktyczne sprawowanie pieczy zastępczej. Nie jest tu istotny moment podjęcia przez sąd formalnego rozstrzygnięcia w tym zakresie, lecz faktyczne opuszczenie rodzinnej pieczy przez dziecko. Opuszczenie to wynika tak ze zdarzeń prawnych, jak i zdarzeń faktycznych. Tym samym, świadczenie przysługuje do dnia faktycznego przebywania dziecka w rodzinie zastępczej (zob. wyrok WSA w Opolu z 24 października 2017 r. sygn. akt II SA/Op 441/17, dostępne na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl).

W sprawie nie jest sporne, że postanowieniem z 20 lutego 2024 r. sygn. akt III Nsm 1343/23 Sąd Rejonowy w Słupsku zmienił zarządzenia opiekuńcze wobec małoletniego Ł.K. w ten sposób, że umieścił go w Placówce Socjalizacyjnej "[...]", rozwiązując spokrewnioną rodzinę zastępczą ciotki małoletniego,

tj. Skarżącej.

Organy nie ustaliły natomiast, kiedy Ł.K. faktycznie opuścił rodzinę zastępczą Skarżącej, pomimo, że na tę okoliczność zwróciło uwagę Kolegium w decyzji uchylającej pierwotną decyzję Prezydenta z 18 marca 2024 r.

Na s. 4 decyzji z 8 maja 2024 r. Kolegium podkreśliło, że zasadnicze znaczenie dla sprawy ma także okoliczność faktycznego opuszczenia rodziny zastępczej przez dziecko. Organ odwoławczy wskazał, że okolicznością faktyczną determinującą możliwość zastosowania art. 87 u.w.r. jest konieczność ustalenia daty, do której dziecko przebywało faktycznie w rodzinie zastępczej. A contrario, jeżeli podopieczny nadal w takiej rodzinie przebywa nie jest dopuszczalne orzeczenie o uchyleniu decyzji przyznającej stosowne świadczenia. Kolegium zwróciło przy tym uwagę, że organ pierwszej instancji wskazuje,

iż faktyczne przyjęcie do placówki nastąpiło dopiero z dniem 8 marca 2024 r. oraz że weekendy od 24 do 25 lutego 2024 r. i od 2 do 3 marca 2024 r. małoletni spędzał na urlopowaniu u Skarżącej.

Pomimo zobowiązania organu pierwszej instancji do wyjaśnienia ww. kwestii Prezydent w ponownie przeprowadzonym postępowaniu okoliczność tę całkowicie pominął, co w ocenie Sądu świadczy o naruszeniu przez ten organ przepisów postępowania w stopniu, który miał istotny wpływ na wynik sprawy.

Ustalenie bowiem, że Ł. K. został przyjęty do Placówki Socjalizacyjnej "[...]" z dniem 8 marca 2024 r. (na co wskazuje znajdujące się

w aktach sprawy skierowanie nr [...] z 5 marca 2024 r.) oznaczałoby, że dopiero z tym dniem faktycznie opuścił on rodzinę zastępczą Skarżącej (w rozumieniu art. 87 ust. 1 pkt 1 u.w.r.), co bezprzedmiotowym uczyniłoby prowadzone przez organy postępowanie

w sprawie zwrotu nienależnie pobranego świadczenia na pokrycie kosztów utrzymania Ł. K. umieszczonego w rodzinie zastępczej Skarżącej w okresie od

20 do 29 lutego 2024 r. (na podstawie art. 92 ust. 2 pkt 1 u.w.r.).

Mając na uwadze przedstawione powyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c P.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję.

Ponownie rozpoznając sprawę Kolegium, na podstawie art. 136 k.p.a., przeprowadzi dodatkowe postępowanie, którego celem będzie jednoznaczne ustalenie daty, w której Ł. K. faktycznie opuścił rodzinę zastępczą Skarżącej. W tym zakresie organ odwoławczy wykorzysta wszelkie dostępne środki dowodowe (m.in. dokumenty, zeznania świadków, wyjaśnienia Strony). W przypadku ustalenia, że miało to miejsce po 29 lutego 2024 r., Kolegium wyda decyzję uchylającą decyzję Prezydenta z 19 sierpnia 2024 r.

i umorzy postępowanie w sprawie (art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a.).