Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Bożena Marciniak (spr.) Sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj Sędzia WSA Monika Sawa po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 6 września 2022 r. sprawy ze skargi J.M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 22 listopada 2021 r. nr KOC/6526/Op/21 w przedmiocie przyznania świadczenia pieniężnego z przeznaczeniem na energię elektryczną, opłatę czynszu, zakup środków czystości i doładowanie telefonu komórkowego oddala skargę.

Decyzją z 22 listopada 2021 r., nr KOC/6526/Op/21, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie, po rozpatrzeniu odwołania J. M., utrzymało w mocy decyzję Prezydenta m. W. z 24 września 2021 r., nr 2940/5102/2021, o przyznaniu świadczenia pieniężnego w wysokości 359,67 zł z przeznaczeniem na energię elektryczną, opłatę czynszu, zakup środków czystości i doładowanie telefonu komórkowego.

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym;

Wnioskiem z 30 sierpnia 2021 r. J.M. wystąpił o przyznanie pomocy finansowej na zakupione leki, dopłatę do komornego, koszty energii elektrycznej, dofinansowanie do żywności, zakup środków czystości, zwrot za zakupiona lodówkę - raty po 100 zł we wrześniu i październiku oraz zwrot za doładowanie telefonu komórkowego.

Decyzją z 24 września 2021 r. Prezydent m. W. w pkt 1 przyznał J.M. świadczenie pieniężne w formie zasiłku celowego w wysokości 359,67 zł, w tym 139,67 zł na pokrycie kosztów poniesionych na opłacenie rachunku za energię elektryczną za miesiąc wrzesień 2021, 60 zł na pokrycie kosztów poniesionych na opłacenie czynszu za wrzesień i październik 2021, 100 zł na zakup środków czystości i higieny osobistej i 60 zł na doładowanie do telefonu komórkowego i w pkt 2 odstąpił w całości od żądania zwrotu wydatków na świadczenie udzielone w formie powyższego zasiłku.

W uzasadnieniu powyższej decyzji Prezydent wskazał, że choć dochód wnioskodawcy przekracza kryterium dochodowe, to jednak jego sytuacja może zostać uznana za szczególnie uzasadniającą przyznanie pomocy co do potrzeb wskazanych w sentencji decyzji. Ponadto, organ podniósł, że zgłoszone przez J. M. żądanie zwrotu rat za zakupioną lodówkę nie jest niezbędną potrzebą wnioskodawcy w rozumieniu art. 39 ustawy o pomocy społecznej. Zdaniem organu, przyznanie świadczeń mających na celu zrekompensowanie wydatków poniesionych uprzednio przez wnioskodawców nie mieści się w zakresie dopuszczalnej powołaną ustawą formy wsparcia rodzin i osób.

Odwołanie od powyższej decyzji wniósł J.M. zarzucając, że obiecano mu zwrot za zakupioną lodówkę, ponieważ pożyczył na ten zakup pieniądze, a teraz wycofano się z tych obietnic.

Decyzją z 22 listopada 2021 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie utrzymało w mocy decyzję Prezydenta m. W. z 24 września 2021 r.

W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia organ odwoławczy przywołał treść art. art. 2 ust. 1, art. 7, art. 3 ust. 4 i art. 41 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej. Kolegium podniosło, że powołana ustawa nie precyzuje wysokości kwot, które przyznają ośrodki pomocy społecznej osobom uprawnionym do otrzymania takiej pomocy. O wysokości przyznanego zasiłku decyduje każdorazowo organ przyznający zasiłek, w zależności od posiadanych możliwości oraz potrzeb osób znajdujących w zasięgu jego działania.

Zdaniem organu odwoławczego, przyznana J. M. pomoc rozstrzyga jego wniosek, jednak za wyjątkiem punktu dotyczącego zwrotu "rat" za lodówkę. Kolegium wskazało, że rozpoznając zatem odwołanie nie znalazło powodu do zakwestionowania rozstrzygnięcia przyznającego wnioskodawcy pomoc w żądanej wysokości i na żądane cele. Jednakże, punkt dotyczący zwrotu kosztów zakupu lodówki nie znalazł odzwierciedlenia w sentencji decyzji Prezydenta, choć odniesiono się do niego w jej uzasadnieniu. W tej sytuacji Kolegium uznało odwołanie J.M. w części dotyczącej zwrotu kosztów zakupu lodówki za ponaglenie, które zostanie rozstrzygnięte odrębnym orzeczeniem.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję wniósł J. M. Skarżący podniósł, że pieniądze na zakup lodówki w kwocie 587,90 złotych musiał pożyczyć i obiecano mu ich zwrot w kwocie 100 złotych miesięcznie. Wskazał, że w miesiącach lipiec i sierpień 2021 r. pieniądze w kwotach po 100 złotych zwrócono zgodnie z ustaleniami, a we wrześniu wycofano się w tej obietnicy. Wobec powyższego, skarżący wniósł o zwrot kwoty 387,90 złotych.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie wniosło o jej oddalenie. Wskazało, że z uwagi na pominięcie przez Prezydenta w sentencji decyzji jednego z punktów wniosku J. M. o pomoc finansową oraz treści odwołania, przedmiotowe odwołanie organ odwoławczy uznał w części również za ponaglenie. W tej sytuacji postanowieniem z 22 listopada 2021 r., nr KOC/7301/Op/21 organ odwoławczy wyznaczył organowi pierwszej instancji termin na załatwienie wniosku J. M. w pozostałej części, dotyczącej zwrotu kosztów zakupu lodówki. Kolegium podniosło, że Prezydent decyzję w tym zakresie wydał w dniu 14 grudnia 2021 r.

Pismem procesowym z 10 marca 2022 r. skarżący wniósł o powołanie pracowników Ośrodka na świadków celem poparcia okoliczności wskazanych w skardze.

W dniu 4 lipca 2022 r. do Sądu wpłynęło, w uzupełnieniu skargi, pismo ustanowionego z urzędu pełnomocnika skarżącego, w którym zaskarżono decyzję z 22 listopada 2021 r. w całości i zarzucono jej naruszenie:

1) przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 106 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej, poprzez nieprzeprowadzenie rzetelnego wywiadu środowiskowego i ustalenie potrzeb J. M., w sytuacji gdy zgodnie z dyspozycją powołanego przepisu organ miał obowiązek stosowny wywiad przeprowadzić i ustalić potrzeby skarżącego, co z kolei mogło doprowadzić do ustalenia, że faktycznie skarżący w bieżącej chwili potrzebował nabyć nową lodówkę,

2) przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 2 ust. 1 w zw. z art. 3, art. 36 pkt 1 lit. a i art. 39 ustawy o pomocy społecznej, poprzez nieprzyznanie J. M. zasiłku celowego w kwocie 387,90 złotych w związku z kosztami zakupu lodówki, w sytuacji gdy powyższa potrzeba jest potrzebą podstawową i niezbędną do prowadzenia życia w warunkach odpowiadających godności człowieka,

3) przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., poprzez utrzymanie w mocy decyzji Prezydenta z 24 września 2021 r., podczas gdy przy ponownym rozpatrywaniu sprawy Kolegium powinno było, na podstawie powołanego przepisu, uchylić ww. decyzję w całości, a następnie orzec co do istoty sprawy poprzez przyznanie odwołującemu się zasiłku celowego z uwzględnieniem kosztów lodówki.

Powołując się na powyższe pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji.

Pismem procesowym z 1 września 2022 r. skarżący przedstawił dodatkową argumentację w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga okazała się niezasadna.

W niniejszej sprawie kontroli Sądu podlegała decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie, którą organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję Prezydenta m. W. z 24 września 2021 r. o przyznaniu skarżącemu świadczenia pieniężnego w wysokości 359,67 złotych z przeznaczeniem na energię elektryczną, opłatę czynszu, zakup środków czystości i doładowanie telefonu komórkowego.

Postępowanie zakończone zaskarżoną decyzją zostało zainicjowane wnioskiem skarżącego z 30 sierpnia 2021 r. o przyznanie pomocy finansowej na zakupione leki, dopłatę do komornego, koszty energii elektrycznej, dofinansowanie do żywności, zakup środków czystości, zwrot za zakupioną lodówkę – raty po 100 zł we wrześniu i październiku oraz zwrot za doładowanie telefonu komórkowego.

Rozpoznając powyższy wniosek organ ustalił, na podstawie przeprowadzonego w dniu 1 września 2021 r. wywiadu środowiskowego, że skarżący prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, jest osobą w wieku poprodukcyjnym, która nie nabyła uprawnień do świadczeń emerytalno-rentowych. Utrzymuje się z zasiłku stałego w kwocie 645 złotych, pobiera również dodatki: mieszkaniowy (90,76 złotych) oraz energetyczny (12,09 złotych). Wnioskodawca korzysta również w ośrodku pomocy społecznej z zasiłków celowych na bieżące potrzeby oraz pomocy w formie bezpłatnych posiłków. Prezydent wskazał, że wprawdzie dochód J. M. przekracza kryterium dochodowe, to jednak jego sytuacja może zostać uznana za szczególnie uzasadniającą przyznanie pomocy w oparciu o art. 41 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej. Zgodnie z powołanym przepisem, w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi (ust. 1) zasiłek okresowy, zasiłek celowy lub pomoc rzeczowa, pod warunkiem zwrotu części lub całości kwoty zasiłku lub wydatków na pomoc rzeczową (ust. 2). Kierując się powyższym organ przyznał skarżącemu świadczenie pieniężne w formie zasiłku celowego w wysokości 359,67 zł, w tym 139,67 zł na pokrycie kosztów poniesionych na opłacenie rachunku za energię elektryczną za miesiąc wrzesień 2021 r., 60 zł na pokrycie kosztów poniesionych na opłacenie czynszu za wrzesień i październik 2021 r., 100 zł na zakup środków czystości i higieny osobistej oraz 60 zł na doładowanie do telefonu komórkowego, jednocześnie odstępując od zwrotu przyznanego zasiłku.

Powyższe ustalenia oraz ocena organu co do przyznania pomocy we wskazanej wysokości i na wskazane cele nie są w skardze, a także stanowiącym jej uzupełnienie piśmie procesowym z 4 lipca 2022 r., kwestionowane i nie budzą również wątpliwości Sądu. Całość skierowanych wobec zaskarżonej decyzji zarzutów dotyczy natomiast wadliwego rozstrzygnięcia przez organy kwestii zwrotu kosztów zakupu lodówki. Rzecz jednak w tym, że - jak trafnie wskazał w odpowiedzi na skargę organ odwoławczy - kwestia zwrotu kosztów zakupu lodówki została wprawdzie opisana przez Prezydenta w uzasadnieniu decyzji z 24 września 2021 r., ale nie rozstrzygnięto o niej w sentencji tej decyzji. W tej sytuacji prawidłowo organ odwoławczy, z uwagi na pominięcie przedmiotowej kwestii w sentencji decyzji organu pierwszej instancji oraz treść odwołania, uznał wniesione odwołanie w części dotyczącej kwestii zwrotu kosztów zakupu lodówki za ponaglenie i postanowieniem z 22 listopada 2021 r. wyznaczył organowi pierwszej instancji termin na załatwienie wniosku J. M. w pozostałej części, dotyczącej zwrotu kosztów zakupu lodówki. Z akt sprawy wynika, że w związku z powyższym postanowieniem decyzją z 14 grudnia 2021 r. Prezydent m. W. rozpoznał wniosek skarżącego z 30 sierpnia 2021 r. o przyznanie pomocy na spłatę rat kosztów poniesionych na zakup lodówki.

Wobec powyższego Sąd uznał zaskarżoną decyzję za prawidłową. Jak już wyżej wskazano, kwestia kosztów zakupu lodówki nie była przedmiotem zaskarżonego rozstrzygnięcia. Rozstrzygnięcie w tym zakresie zapadło dopiero w wydanej, na skutek ponaglenia organu wyższej instancji, decyzji Prezydenta m. W. z 14 grudnia 2021 r., od której skarżącemu przysługiwało prawo wniesienia odwołania. Tym samym podniesione w skardze i pismach procesowych zarzuty naruszenia przepisów ustawy o pomocy społecznej oraz przepisów postępowania poprzez nieustalenie wszystkich potrzeb skarżącego, a w konsekwencji nieprzyznanie mu zwrotu kosztów zakupu lodówki, nie mogły mieć wpływu na prawidłowość zaskarżonego rozstrzygnięcia. Z tego samego powodu Sąd nie uwzględnił zawartego w piśmie procesowym z 10 marca 2022 r. wniosku skarżącego o przesłuchanie świadków. Poza tym wnioskowany dowód wykracza poza granice uzupełniającego postępowania dowodowego, o którym mowa w art. 106 § 3 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Biorąc powyższe pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.) orzekł jak w sentencji. Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym nastąpiło na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r., poz. 2095).