Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Marek Stojanowski (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Marian Wolanin Sędzia del. WSA Jakub Zieliński po rozpoznaniu w dniu 7 lutego 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Wojewody Śląskiego o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy Wojewodą Śląskim a Zarządem Województwa Śląskiego w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku Z.M. i G.D., wspólników spółki cywilnej S. s.c. o dokonanie waloryzacji odszkodowania postanawia: wskazać Zarząd Województwa Śląskiego jako właściwy w sprawie.

Pismem z 19 listopada 2024 r. Wojewoda Śląski (dalej: "wnioskodawca) wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy Wojewodą Śląskim a Zarządem Województwa Śląskiego w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku Z.M. i G.D., wspólników spółki cywilnej S. s.c. o dokonanie waloryzacji odszkodowania.

W uzasadnieniu wniosku wskazano, że decyzją z 26 marca 2021 r. nr IFVIII.7570.24.7.2017 Wojewoda Śląski ustalił odszkodowanie na rzecz Z.M. i G.D., wspólników spółki cywilnej S. s.c. za nieruchomość położoną w gminie M., obręb M., oznaczoną jako działka nr [...], wywłaszczoną pod drogę publiczną. W powyższej decyzji do wypłaty odszkodowania zobowiązany został Zarząd Województwa Śląskiego, jako zarządca drogi wojewódzkiej. W ocenie wnioskodawcy, wobec braku przepisów szczególnych w specustawie drogowej, w takim stanie faktycznym organem właściwym do rozpoznania wniosku o dokonanie waloryzacji odszkodowania jest organ zobowiązany do wypłaty odszkodowania.

W odpowiedzi na wniosek Zarząd Województwa Śląskiego podniósł, że brak jednoznacznych podstaw do przyjęcia jego właściwości, a jednocześnie obowiązujące przepisy wskazują na właściwość po stronie wojewody.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej: "ppsa"), sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej.

Spór między jednostką samorządu terytorialnego a organem administracji rządowej jest sporem kompetencyjnym, rozstrzyganym przez sąd administracyjny - art. 22 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572). Rozstrzyganie sporów kompetencyjnych należących do sądów administracyjnych, objęte jest kognicją Naczelnego Sądu Administracyjnego, stosownie do art. 15 § 1 pkt 4 ppsa. Przez spór o którym mowa w art. 4 ppsa, należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej, jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też żaden z nich nie uważa się za właściwy do jej załatwienia (spór negatywny). W niniejszej sprawie oba organy uważają się za niewłaściwe do rozpoznania sprawy, zatem spór ma charakter negatywny.

Odszkodowanie za nieruchomość wywłaszczoną w sprawie zostało ustalone na podstawie ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz. U. z 2024 r. poz. 311, dalej: "specustawa"). Zgodnie z art. 18 ust. 3 specustawy, odszkodowanie podlega waloryzacji na dzień wypłaty, według zasad obowiązujących w przypadku zwrotu wywłaszczonych nieruchomości. Przepisy powyższej ustawy nie wskazują natomiast organu właściwego do dokonania waloryzacji. W tej sytuacji, jak trafnie wskazał wnioskodawca, należy odwołać się do art. 23 specustawy, zgodnie z którym w sprawach nieuregulowanych w niniejszym rozdziale stosuje się przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami. Dla ustalenia organu właściwego do waloryzacji wypłacanego odszkodowania ma zatem zastosowanie przepis art. 132 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2024 r. poz. 1145, dalej: "ugn"), zgodnie z którym waloryzacji dokonuje organ, osoba lub jednostka organizacyjna zobowiązana do zapłaty odszkodowania. Nie jest prawidłowe stanowisko Zarządu Województwa Śląskiego, jakoby powyższe odesłanie nie miało zastosowania w sprawie. Wobec jednoznacznej treści art. 23 specustawy, przepisy ugn stosuje się wprost do wszystkich spraw nieuregulowanych w rozdziale 3 specustawy – co obejmuje wszystkie nieuregulowane w specustawie kwestie dotyczące zasad wypłaty odszkodowania – określone w jej art. 18 – w tym także zasady waloryzacji ustalonego odszkodowania.

Z powyższych względów na podstawie art. 18 w zw. z art. 23 specustawy w zw. z art. 132 ust. 3 ugn organem właściwym w sprawie jest Zarząd Województwa Śląskiego. Dlatego Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 w zw. z art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 ppsa orzekł jak w sentencji postanowienia.