Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Piotr Korzeniowski po rozpoznaniu w dniu 21 stycznia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Gminy W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 25 września 2024 r., sygn. akt II SA/Po 454/24 o odmowie dopuszczenia do udziału w postępowaniu w charakterze uczestnika postępowania w sprawie ze skargi E. sp. z o.o. z siedzibą w K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Pile z dnia 26 kwietnia 2024 r., nr SKO.4150.194.2.2024.OŚ w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań postanawia oddalić zażalenie.

Postanowieniem z 25 września 2024 r., sygn. akt II SA/Po 454/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu (dalej: "Sąd I. instancji", "WSA w Poznaniu") odmówił Gminie W. (dalej też: "wnioskodawca") dopuszczenia do udziału w postępowaniu w charakterze uczestnika postępowania w sprawie ze skargi E. sp. z o.o. z siedzibą w K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Pile z 26 kwietnia 2024 r., SKO.4150.194.2.2024.OŚ w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań.

W uzasadnieniu postanowienia Sądu I. instancji wskazano, że Wójt Gminy W. wydając decyzję w pierwszej instancji nie działał jako podmiot w sprawie, która dotyczy jego własnego interesu prawnego lub obowiązku prawnego, lecz jako organ administracji publicznej na mocy przyznanych mu ustawowo kompetencji. Tym samym organ gminy, który w pierwszej instancji wydał rozstrzygnięcie w sprawie, nie był uprawniony do wniesienia skargi do sądu administracyjnego w tej sprawie, czy też skutecznego złożenia wniosku o dopuszczenie do udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym i to bez względu na przedmiot sprawy i jego rzeczywisty związek z interesem prawnym gminy. Wynika to z faktu, iż inna jest rola procesowa organu, a inna strony.

Pismem z 14 października 2024 r. wnioskodawca, reprezentowany przez radcę prawnego, wywiódł zażalenie na ww. postanowienie WSA w Poznaniu z 25 września 2024 r., sygn. akt II SA/Po 454/24, wnosząc o jego uchylenie.

Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie:

art. 33 § 2 p.p.s.a. poprzez rozpoznanie wniosku jako pochodzącego od organu administracji Wójta Gminy W., mimo treści wniosku oraz pełnomocnictwa jednoznacznie określającego wnioskodawcę jako Gminę W., które to naruszenie mogło mieć wpływ na wynik sprawy, jako że wniosek rozpoznano jako pochodzący od organu administracji, a nie osoby prawnej;

art. 74 ust. 3a ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 1112) poprzez uznanie, że wynik postępowania nie dotyczy interesu prawnego wnioskodawcy;

art. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 1465) poprzez uznanie, że wynik postępowania nie dotyczy interesu prawnego wnioskodawcy.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie.

Stosownie do art. 33 § 2 p.p.s.a. udział w charakterze uczestnika może zgłosić również osoba, która nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym, jeżeli wynik tego postępowania dotyczy jej interesu prawnego (...). Postanowienie sąd wydaje na posiedzeniu niejawnym. Na postanowienie o odmowie dopuszczenia do udziału w sprawie przysługuje zażalenie.

Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest kwestia, czy Gminie W. przysługuje interes prawny w postępowaniu sądowoadministracyjnym ze skargi na decyzję organu odwoławczego, w sytuacji, w której decyzję pierwszoinstancyjną wydał Wójt Gminy W. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, ocena Sądu I. instancji w tym zakresie jest prawidłowa.

Ocenę tej kwestii rozpocząć należy od odnotowania, że zgodnie z art. 31 ustawy z dnia z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tj. Dz.U. 2024 r., poz. 1465 ze zm.) Wójt kieruje bieżącymi sprawami gminy oraz reprezentuje ją na zewnątrz. W tym stanie rzeczy uznać należało, że wniosek o dopuszczenie do udziału w postępowaniu został złożony przez Gminę W. reprezentowaną przez Wójta Gminy W. Oznacza to, że przyjęty sposób sformułowania sentencji zaskarżonego postanowienia nie stanowił naruszenia prawa.

W uchwale składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 maja 2003 r., sygn. akt OPS 1/03 (orzeczenia.nsa.gov.pl) przyjęto, że rola jednostki samorządu terytorialnego w postępowaniu administracyjnym jest wyznaczona przepisami prawa materialnego. Może być ona - jako osoba prawna - stroną tego postępowania i wówczas organy ją reprezentujące będą broniły jej interesu prawnego, korzystając z gwarancji procesowych, jakie przepisy k.p.a. przyznają stronom postępowania administracyjnego. Ustawa może jednak organowi jednostki samorządu terytorialnego wyznaczyć rolę organu administracji publicznej w rozumieniu art. 5 § 2 pkt 3 k.p.a. Wtedy będzie on "bronił" interesu jednostki samorządu terytorialnego w formach właściwych dla organu prowadzącego postępowanie. Powierzenie zatem organowi jednostki samorządu terytorialnego właściwości do orzekania w sprawie indywidualnej w formie decyzji administracyjnej, niezależnie od tego, czy nastąpiło to na mocy ustawy, czy też w drodze porozumienia, wyłącza możliwość dochodzenia przez tę jednostkę jej interesu prawnego w trybie postępowania administracyjnego, czy sądowoadministracyjnego.

Stanowisko takie znalazło również potwierdzenie w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 29 października 2009 r., K 32/08 (OTK-A 2009/9/139), w którym Trybunał uznał za zgodne z art. 165 ust. 1 i 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej przepisy art. 33 § 1 i 2 p.p.s.a., w zakresie, w jakim pozbawiają one prawa do udziału na prawach strony w postępowaniu sądowoadministracyjnym gminę, której wójt (burmistrz, prezydent) wydał decyzję jako organ I instancji, a także za zgodny z art. 165 ust. 1 i 2 Konstytucji RP przepis art. 50 § 1 p.p.s.a. w zakresie, w jakim odmawia jednostce samorządu terytorialnego prawa do wnoszenia skarg do sądów administracyjnych sprawach, w których organ danej jednostki rozpatrywał sprawę administracyjną i wydał decyzję w I instancji.

Powyższy pogląd został wyrażony także w uchwale składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 lutego 2016 r., sygn. akt I OPS 2/15.

Mając powyższe na względzie, Sąd I. instancji prawidłowo uznał, że wobec wydania decyzji pierwszoinstancyjnej przez Wójta Gminy W., interes prawny Gminy W. wynikający z przysługującego jej prawa własności zostaje wyłączony z uwagi na pełnienie przez Wójta Gminy W. roli organu administracji publicznej w tej sprawie.

Z tych względów i na podstawie art. 184 p.p.s.a. oraz w związku art. 197 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.