I OSK 1654/16 - Wyrok

Data orzeczenia	2016-11-10	
Data wpływu	2016-07-01	
Sąd	Naczelny Sąd Administracyjny	
Sędziowie	Jolanta Rudnicka
Mariola Kowalska /sprawozdawca/
Zbigniew Ślusarczyk /przewodniczący/	
Symbol z opisem	6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami	
Hasła tematyczne	Ruch drogowy	
Sygn. powiązane	II SA/Sz 1152/15	
Skarżony organ	Komendant Policji	
Treść wyniku	Oddalono skargę kasacyjną	
Powołane przepisy	Dz.U. 2013 nr 0 poz 395; art. 98 § 3; Ustawa z dnia 24 sierpnia 2001 r. Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia - tekst jednolity.
Dz.U. 2012 nr 0 poz 1137; art. 130 ust. 1; Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym - tekst jednolity	
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk Sędziowie: Sędzia NSA Jolanta Rudnicka Sędzia del. WSA Mariola Kowalska /spr./ po rozpoznaniu w dniu 10 listopada 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej S.J. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 17 marca 2016 r. , sygn. akt II SA/Sz 1152/15 w sprawie ze skargi S.J. na czynność Komendanta Wojewódzkiego Policji w Szczecinie z dnia [...] sierpnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie wpisania do ewidencji kierowców punktów karnych oraz odmowy ich wykreślenia oddala skargę kasacyjną.	
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 17 marca 2016 r. sygn. akt II SA/Sz 1152/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalił skargę S.J. na czynność Komendanta Wojewódzkiego Policji w Szczecinie z dnia [...] sierpnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie wpisania do ewidencji kierowców punktów karnych oraz odmowy ich wykreślenia.

W uzasadnieniu wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przedstawił następujący stan faktyczny:

S.J. pismem z dnia 24 sierpnia wniósł skargę na czynność i akty Komendanta Wojewódzkiego Policji w Szczecinie z dnia [...] sierpnia 2015 r. znak [...], w postaci:

- wpisania do ewidencji kierowców naruszających przepisy prawa 6 punktów obciążających go w związku z nałożonym w dniu 19 lipca 2013 r. mandatem karnym nr serii [...],

- odmowy usunięcia z ewidencji kierowców naruszających przepisy prawa 6 punktów z tytułu nałożonego mandatu karnego, wyrażonej w piśmie z dnia 20 lipca 2015 r. oraz - po uprzednim wezwaniu organu do usunięcia naruszenia prawa - w piśmie z dnia 10 sierpnia 2015 r. znak [...].

Uzasadniając skargę S.J. wskazał, że w dniu 19 lipca 2013 r., kierując pojazdem [...], uczestniczył w drobnej kolizji w miejscowości M. na ul. [...]. W toku prowadzonego na miejscu zdarzenia postępowania funkcjonariusze Policji uznali go za sprawcę wykroczenia i ukarali grzywną w kwocie 220 zł w drodze mandatu karnego kredytowego. Skarżący wskazał, że przyjął mandat poprzez umieszczenie na nim swojego podpisu, uczynił to jednak tylko dlatego, że funkcjonariusze Policji zapewnili go, iż nie zostaną nałożone na niego żadne punkty karne. Poinformowali go również, że w związku z omyłką, tzn. błędnie wpisaną kwalifikacją prawną (zamiast art. 97 Kodeksu wykroczeń wpisano art. 86 § 1 Kodeksu), nie jest możliwe dokonanie poprawek na miejscu, ponieważ jest to druk tzw. ścisłego zarachowania. Skarżący wskazał, że funkcjonariusze zapewnili go, że sprostowania dokonają w siedzibie Komisariatu i wobec tego zabrali od niego wszystkie podpisane druki. Pozostając w przeświadczeniu, że kwota 220 zł jest jedyną dolegliwością za popełnione wykroczenie, skarżący uiścił grzywnę w Urzędzie Skarbowym. W dniu 19 czerwca 2014 r. skarżący dowiedział się, że wbrew zapewnieniom policjantów punkty karne zostały wpisane do ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego, jak również pozostała błędna kwalifikacja prawna czynu, a mianowicie z art. 86 § 1 Kodeksu wykroczeń, zamiast prawidłowej z art. 97 Kodeksu. Skarżący wskazał, że próby naprawienia powyższego uchybienia w drodze postępowania sądowego nie przyniosły pożądanych rezultatów. Postanowieniem z dnia 9 września 2014 r. sygn. akt II Ko 1694/14 Sąd Rejonowy w Gryficach II Wydział Karny odmówił uchylenia prawomocnego mandatu karnego, wskazując, że wobec regulacji art. 101 § 1 Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia prawomocny mandat karny może zostać uchylony wyłącznie wówczas, gdy czyn w chwili jego popełnienia w ogóle nie stanowił wykroczenia. Czyn popełniony przez skarżącego nosił natomiast znamiona wykroczenia opisanego w art. 97 Kodeksu wykroczeń w zw. z art. 23 ust. 1 pkt 3 ustawy Prawo o ruchu drogowym.

W związku z powyższym pismem z dnia 8 lipca 2015 r. S.J. zwrócił się do Komendanta Wojewódzkiego Policji w Szczecinie z wnioskiem o usunięcie punktów karnych z ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego, które nieprawidłowo wpisano do ewidencji na skutek mandatu karnego nr [...] z dnia 19 lipca 2013 r.

W piśmie z dnia 20 lipca 2015 r. Komendant odmówił usunięcia punktów karnych stwierdzając, że brak jest podstaw prawnych do usunięcia z ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego punktów przypisanych do wykroczenia stwierdzonego w dniu 19 lipca 2013 r.

Skarżący pismem z dnia 30 lipca 2015 r. wezwał organ do usunięcia naruszenia

prawa.

Komendant Wojewódzki Policji w Szczecinie w piśmie z dnia 10 sierpnia 2015 r. podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w piśmie z dnia 20 lipca 2015 r. Wskazał, że zgodnie z § 4 ust. 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 25 kwietnia 2012 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego (Dz. U. z 2012 r., poz. 488) wpisu ostatecznego do ewidencji dokonuje się, jeżeli naruszenie zostało stwierdzone prawomocnym: wyrokiem sądu, postanowieniem sądu o warunkowym umorzeniu postępowania, mandatem karnym albo orzeczeniem organu orzekającego w sprawie o naruszenie w postępowaniu dyscyplinarnym. Przepisy Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia nie przewidują możliwości sprostowania lub dokonania korekty w treści mandatu karnego w części odnoszącej się do merytorycznych elementów objętego mandatem rozstrzygnięcia (kwalifikacji prawnej, opisu czynu, wysokości kwoty grzywny). Ingerencja w merytoryczną treść mandatu karnego może nastąpić tylko na mocy orzeczenia sądu, w zakresie i w trybie wskazanym w art. 101 § 1 i 2 Kodeksu postępowania w sprawach wykroczenia. Również Minister Spraw Wewnętrznych na podstawie art. 102 ww. ustawy nie jest władny w trybie nadzoru do uchylenia nałożonego mandatu karnego.

Komendant stwierdził, że w sprawie bezspornym jest popełnienie uchybień przez funkcjonariusza z Komisariatu Policji w T. nakładającego mandat, jak i prawomocna odmowa uchylenia powyższego mandatu karnego wyrażona przez Sąd Rejonowy w Gryficach (postanowienie o sygn. akt II Ko 1694/14 z dnia 9 września 2014 r.). Brak sądowej zmiany treści prawomocnego orzeczenia, jakim był nałożony mandat, powoduje powagę rzeczy osądzonych i uniemożliwia prawne dokonanie zmian w ewidencji kierowców we wpisie ostatecznym dotyczącym naruszenia przepisów ruchu drogowego z dnia 19 lipca 2013 r. Komendant wskazał, że wiążącym dla organu prowadzącego ewidencję kierowców jest prawomocne orzeczenie będące tytułem do dokonania wpisu do ewidencji, prawomocny mandat karny staje się więc podstawą do dokonania wpisu do ewidencji kierowców. Stwierdzone mandatem naruszenie przepisów ruchu drogowego jest równoznaczne z wpisem do ewidencji liczby punktów wynikających z załącznika Nr 1 do rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 25 kwietnia 2012 r. Wpis punktów do ewidencji ma charakter materialno-techniczny, będący konsekwencją naruszenia przepisów ruchu drogowego. Komendant stwierdził, że brak jest więc podstaw do usunięcia z ewidencji kierowców wpisu ostatecznego dotyczącego naruszenia przepisów ruchu drogowego z dnia 19 lipca 2013r., stwierdzonego mandatem karnym kredytowanym nr serii [...], jak i sprostowania zapisu w ewidencji dotyczącej liczby punktów przypisanych do stwierdzonego naruszenia przepisów ruchu drogowego.

W przekonaniu wnoszącego skargę S.J. odmowa usunięcia przez Komendanta Wojewódzkiego Policji w Szczecinie wadliwie wpisanych punktów karnych jest rażąco niesprawiedliwa i sprzeczna z prawem. Skarżący podniósł, że niesłuszne nałożenie 6 punktów karnych spowodowało przekroczenie dopuszczalnej normy i stało się przyczyną skierowania na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji oraz na badanie psychologiczne w zakresie psychologii transportu, co wiąże się z poważnymi utrudnieniami oraz kosztami, te dolegliwości są zupełnie nieuzasadnione i wynikają jedynie z omyłki funkcjonariuszy Policji.

Zaskarżonym w niniejszej sprawie wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalił skargę.

Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał, że z art. 130 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2012 r., poz.1137 ze zm.) wynika, iż podmiotem, któremu ustawodawca powierzył zadanie prowadzenia ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego jest policja. Podmiot ten ma dokonać oceny, czy zaistniał fakt naruszenia przepisów ruchu drogowego, a następnie winien stwierdzonemu naruszeniu przyporządkować właściwą liczbę punktów w skali od 0 do 10. Kolejnym krokiem jest wprowadzenie tej liczby punktów do ewidencji. Fakt naruszenia przepisów ruchu drogowego przez kierowcę organ prowadzący ewidencję stwierdza w oparciu o wyroki sądu, mandaty karne albo orzeczenia dyscyplinarne (§ 4 ust. 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 25 kwietnia 2012 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego).

Sąd pierwszej instancji podkreślił, że w myśl art. 98 § 3 ustawy Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia (Dz. U. z 2013 r., poz. 395) mandat karny kredytowy staje się prawomocny z chwilą pokwitowania jego odbioru przez ukaranego, przyjęcie mandatu oznacza przyznanie się sprawcy do winy i prawomocne zakończenie postępowania. Prawomocny mandat podlega uchyleniu przez sąd powszechny na zasadach i w okolicznościach określonych w art. 101 tego Kodeksu.

Sąd podniósł, że w niniejszej sprawie skarżący przyznał, że pokwitował odbiór mandatu, a więc mandat stał się prawomocny już w dniu popełnienia wykroczenia, zaś sąd powszechny prawomocnie odmówił uchylenia mandatu karnego (postanowienie Sądu Rejonowego w Gryficach sygn. akt II Ko 1694/14 z dnia 9 września 2014 r.).

Sąd zwrócił też uwagę, że mandat karny zawiera określenie wykroczenia zarzucanego sprawcy, wskazuje więc rodzaj i kwalifikację prawną czynu (art. 97 § 3 Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia) i stwierdził, iż prawomocny mandat karny w świetle art. 130 ust. 1 i 2 ustawy - Prawo o ruchu drogowym jest kategorią normatywną o tyle, o ile stwierdza popełnione naruszenie, określając jego rodzaj i kwalifikację prawną. Mandat karny nie posiada natomiast takiego waloru, jeśli chodzi o liczbę uwidocznionych w nim punktów. Organ prowadzący ewidencję na podstawie treści mandatu ustala jedynie rodzaj popełnionego naruszenia i jego kwalifikację prawną, dalszych czynności dokonuje już samodzielnie w oparciu o przepis art. 130 ust. 1 ustawy - Prawo o ruchu drogowym.

Jak podkreślił Sąd, wpis punktów do ewidencji ma jedynie charakter techniczny, będący konsekwencją naruszenia przepisów ruchu drogowego, a o ich naliczeniu nie decyduje wystawiający mandat policjant lub sąd, lecz są one przypisywane z mocy prawa do poszczególnych naruszeń. Sąd wskazał także, że żaden z przepisów ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz ustawy Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia nie przewiduje postępowania w sprawie usunięcia z ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego wpisu dotyczącego prawomocnego mandatu w zakresie punktów karnych przypisanych do określonego w mandacie wykroczenia i ustalonej w mandacie jego kwalifikacji prawnej, w przypadkach innych niż określone w § 5 ust. 2 i § 6 ust. 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 25 kwietnia 2012 r. (nie dotyczą one natomiast sytuacji skarżącego, o której mowa w skardze).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wskazał, że zmiana kwalifikacji prawnej wykroczenia jest możliwa jedynie odnośnie do nieprawomocnego mandatu, w oparciu o art. 99 Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia (W razie odmowy przyjęcia mandatu karnego lub nieuiszczenia w wyznaczonym terminie grzywny nałożonej mandatem zaocznym, organ, którego funkcjonariusz nałożył grzywnę, występuje do sądu z wnioskiem o ukaranie). Konsekwencją takiej zmiany w niniejszej sprawie mogło być usunięcie z ewidencji dokonanego wpisu tymczasowego również w zakresie przypisanych punktów.

Zdaniem Sądu Komendant Wojewódzki Policji nie posiada kompetencji do zmiany ostatecznego wpisu do ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego polegającej na usunięciu punktów karnych przypisanych konkretnemu naruszeniu przepisów, nawet gdy dokonana w mandacie karnym kwalifikacja prawna czynu jest nieprawidłowa.

Z tych przyczyn Sąd uznał, iż skarga nie może być uwzględniona.

Od powyższego wyroku S.J. złożył skargę kasacyjną, zaskarżając wyrok w całości.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie prawa materialnego przez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, a mianowicie art. 130 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym w zw. z § 4 ust. 1 pkt 2 lit. c i d rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 22 lutego 2002 r. w sprawie nakładania grzywien w drodze mandatu karnego (Dz. U. Nr 20 poz. 201 ze zm.) w zw. z art. 86 § 1 i art. 97 Kodeksu wykroczeń, poprzez pozostawienie w mocy błędnej czynności organu Policji, polegającej na wpisaniu na mandacie karnym błędnej kwalifikacji czynu oraz błędnego przypisania punktów karnych, a także umieszczeniu punktów w ewidencji kierowców.

W oparciu o art. 174 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej: p.p.s.a.), zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 98 § 3 Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia, poprzez uznanie mocy prawnej czynności nałożenia mandatu karnego i uznania jego prawomocności, w sytuacji braku odbioru tego mandatu przez skarżącego, mimo złożenia własnoręcznego podpisu.

Zarzucono także naruszenie art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 9, art. 77 § 1 i 3 Kodeksu postępowania administracyjnego, przejawiające się w niewłaściwej kontroli legalności działalności Komendanta Wojewódzkiego Policji w Szczecinie, skutkującej oddaleniem skargi, a tym samym uznaniem zaskarżonego aktu za odpowiadający prawu pomimo, że wydano go z naruszeniem przepisów postępowania skutkującym brakiem rozważenia wszystkich okoliczności sprawy i poczynieniem wadliwych ustaleń faktycznych, co przełożyło się na zastosowane w sprawie przepisy prawa materialnego.

W oparciu o tak postawione zarzuty skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Szczecinie oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, że S.J. w dniu 19 lipca 2013 r. uczestniczył w drobnej kolizji w miejscowości M. na ul. [...]j. Funkcjonariusze Policji uznali go za sprawcę wykroczenia i ukarali grzywną w kwocie 220 zł w drodze mandatu karnego kredytowego. Autor skargi kasacyjnej podniósł, że S.J. de facto nie przyjął mandatu, ponieważ po umieszczeniu na nim podpisu okazało się, że dokument zawiera błędną kwalifikację prawną czynu. Mandat został zabrany przez funkcjonariuszy Policji, którzy twierdzili, że nie mogą poprawek dokonywać na miejscu, zapewnili jednak skarżącego, że nie zostaną na niego nałożone żadne punkty karne. Sprawa została zarejestrowana w Komisariacie Policji w T. za [...]. W dniu 19 czerwca 2014 r. S.J. dowiedział się, że punkty karne zostały jednak wpisane do ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego, jak również pozostała błędna kwalifikacja prawna czynu, a mianowicie z art. 86 § 1, zamiast prawidłowej z art. 97 Kodeksu wykroczeń. Prośba skierowana do Komendanta Powiatowego Policji w G. o wyjaśnienie tego stanu rzeczy doprowadziła do wyrażenia przez ten organ stanowiska, wedle którego w rzeczywistości przy prawidłowej kwalifikacji prawnej zaistniałego zdarzenia drogowego nie powinny zostać na skarżącego nałożone żadne punkty karne, bowiem w załączniku nr 1 do Rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 25 kwietnia 2012 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego nie przewidziano punktów karnych za wykroczenie z art. 97 Kodeksu wykroczeń.

Autor skargi kasacyjnej przywołując § 4 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 22 lutego 2002 r. w sprawie nakładania grzywien w drodze mandatu karnego (Dz. U. Nr 20 poz. 201 ze zm.) wskazał, że obowiązkiem funkcjonariusza Policji nakładającego na sprawcę wykroczenia mandat karny kredytowany jest prawidłowe zakwalifikowanie czynu oraz skorelowanie z tym, w oparciu o odrębne przepisy, prawidłowej ilości punktów karnych. Zatem błędne wpisanie w mandacie kwalifikacji popełnionego czynu i nałożenie punktów karnych stanowi niewątpliwie naruszenie tego przepisu, a także art. 130 ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym, jako przepisu kompetencyjnego.

Autor skargi kasacyjnej podkreślił, że w chwili, gdy wprowadzony w błąd przez funkcjonariuszy Policji S.J. złożył swój podpis na dokumencie mandatu, który niezwłocznie został mu odebrany celem rzekomego sprostowania, skarżący utracił jakąkolwiek możliwość obalenia mandatu w trybie wykroczeń ¡owym, gdyż w świetle organów właściwych dla tego postępowania stał się on prawomocny. Przepisy żadnej z procedur przewidzianych przed sądami powszechnymi nie przewidują możliwości wznowienia postępowania bądź usunięcia skutków naruszenia prawa w inny sposób. Autor skargi kasacyjnej zwrócił jednak uwagę, że wbrew treści art. 98 § 3 Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia, skarżący jako ukarany nie odebrał mandatu, zatem jego podpis nie mógł potwierdzać tego odbioru, a tym samym mandat nie powinien zostać uznany za prawomocny. Wpisanie następnie w ewidencji kierowców 6 punktów karnych naruszyło przepisy dotyczące tej kwestii.

Przywołując treść art. 7, art. 9 i art. 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego autor skargi kasacyjnej podniósł, że organ nie przeanalizował dokładnie stanu faktycznego sprawy w kontekście pomyłki funkcjonariusza Policji oraz bezsporności tej pomyłki potwierdzonej stanowiskiem Komendanta Powiatowego Policji w G.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu bierze pod uwagę tylko nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z przesłanek nieważności postępowania wymienionych w art. 183 § 2 ustawy, sprawa ta mogła być zatem rozpoznana przez Naczelny Sąd Administracyjny tylko w granicach zakreślonych w skardze kasacyjnej.

Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw, wobec czego podlega oddaleniu.

Przedmiotem kontroli Sądu I instancji była czynność Komendanta Wojewódzkiego Policji w Szczecinie z dnia [...] sierpnia 2015 r. nr [...] polegająca na odmowie wykreślenia punktów karnych wpisanych do ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego.

Zgodnie z dyspozycją art. 130 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r. poz. 1137 z późn. zm.) organy Policji zobowiązano do prowadzenia ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego. Określonemu naruszeniu przypisuje się odpowiednią liczbę punktów w skali od 0 do 10 i wpisuje się ją do tej ewidencji. Szczegółowe regulacje dotyczące m.in. sposobu punktowania i liczby punktów odpowiadających naruszeniu przepisów ruchu drogowego oraz warunków i sposobu prowadzenia ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego, zawarte zostały, na podstawie delegacji określonej w art. 130 ust. 4 ustawy Prawo o ruchu drogowym, w rozporządzeniu Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 25 kwietnia 2012 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego (Dz.U. z 2012 r., poz. 488). W myśl § 3 ust. 1 tego rozporządzenia, ewidencję kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego prowadzi komendant wojewódzki Policji właściwy ze względu na miejsce zamieszkania ewidencjonowanych. Do ewidencji wpisuje się naruszenia wraz z odpowiadającą im liczbą punktów, zgodnie z wykazem określonym w załączniku nr 1 do rozporządzenia (§ 2 ust. 3). Rozporządzenie przewiduje dwie formy wpisu punktów karnych do ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego: ostateczny i tymczasowy. Wpisu ostatecznego do ewidencji dokonuje się, jeżeli naruszenie przepisów ruchu drogowego stwierdzone zostało prawomocnym: wyrokiem sądu, postanowieniem sądu o warunkowym umorzeniu postępowania, mandatem karnym albo orzeczeniem organu orzekającego w sprawie o naruszenie w postępowaniu dyscyplinarnym. Natomiast przed wydaniem rozstrzygnięcia, o którym mowa powyżej, do ewidencji wprowadza się, niezwłocznie po ujawnieniu naruszenia, wpis tymczasowy, zawierający informację o liczbie punktów, które zostaną ostatecznie przypisane w przypadku potwierdzenia naruszenia tym rozstrzygnięciem (§ 4 ust. 1, ust. 2). Zauważyć jednocześnie trzeba, że w przepisach ustawy Prawo o ruchu drogowym i wydanego na jej podstawie rozporządzenia przewidziano sytuacje, w których organ Policji usuwa z ewidencji wpis tymczasowy lub punkty za naruszenie przepisów ruchu drogowego przypisane na podstawie wpisu ostatecznego, sytuacje te zostały uregulowane w § 5 i § 6 rozporządzenia oraz art. 130 ust. 2 ustawy.

Podkreślenia wymaga, że analiza przepisów regulujących materię związaną z prowadzeniem ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego wskazuje, że organy Policji nie mają możliwości działania w ramach uznania administracyjnego - w przypadku stwierdzenia naruszenia przepisów ruchu drogowego zobowiązane są przypisać temu naruszeniu odpowiednią liczbę punktów wynikającą z załącznika nr 1 do rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 25 kwietnia 2012 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego, zatytułowanego "wykaz naruszeń przepisów ruchu drogowego i liczba punktów odpowiadająca tym naruszeniom" i wpisać punkty do ewidencji. Podkreślenia przy tym wymaga, że organ prowadzący ewidencję nie może też usuwać punktów karnych z ewidencji w okolicznościach innych aniżeli przewidziane w powołanych wyżej przepisach, bowiem powyższe przepisy w sposób wyczerpujący określają sytuacje, z którymi wiąże się usunięcie punktów karnych z ewidencji. Żadna z przewidzianych w tych przepisach sytuacji nie zachodziła natomiast w niniejszej sprawie.

W kontrolowanej sprawie skarżący domagał się od Komendanta Wojewódzkiego Policji w Szczecinie usunięcia 6 punktów karnych wpisanych do ewidencji kierowców z tytułu nałożonego mandatu karnego nr [...], kwestionując określoną w ww. mandacie kwalifikację prawną zdarzenia mającego miejsce w dniu 19 lipca 2013 r. Składając wniosek o usunięcie punktów karnych z ewidencji S.J. przedłożył pismo Komendanta Powiatowego Policji w G. z dnia 2 września 2014 r. potwierdzające, że nie zachodziły przesłanki do zakwalifikowania zdarzenia z art. 86 Kodeksu wykroczeń, lecz należało je zakwalifikować jako czyn z art. 97 Kodeksu wykroczeń w zw. z art. 23 ust. 1 pkt 3 Prawa o ruchu drogowym, z którym nie wiążą się żadne punkty karne.

Zauważyć wobec tego trzeba, że z § 4 ust. 1 rozporządzenia jednoznacznie wynika, że prawomocny mandat karny staje się podstawą do dokonania wpisu ostatecznego w ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego. Mandat kredytowany, a taki skarżący otrzymał, staje się natomiast prawomocny z chwilą pokwitowania jego odbioru przez ukaranego, co wynika z art. 98 § 3 ustawy z dnia 24 sierpnia 2001 r. Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia. Nie można przy tym zgodzić się ze stanowiskiem wyrażonym w skardze kasacyjnej, że mandat karny nr serii [...], na podstawie którego dokonano wpisu punktów karnych do ewidencji, był nieprawomocny. Bezsporne w sprawie jest bowiem, że S.J. pokwitował swym podpisem odbiór mandatu, mandat stał się więc prawomocny.

Należy przy tym zaznaczyć, że dokonywany przez organy Policji na podstawie prawomocnego mandatu wpis punktów w ewidencji ma jedynie charakter techniczny i na tym etapie nie jest możliwe kwestionowanie mandatu. W sytuacji, gdy naruszenie przepisów ruchu drogowego zostało stwierdzone prawomocnym mandatem karnym komendant wojewódzki Policji zobligowany jest, w świetle § 4 ust. 1 rozporządzenia, przypisać stwierdzonemu w nim naruszeniu przepisów odpowiednią liczbę punktów, dokonując wpisu ostatecznego punktów do ewidencji i nie jest uprawniony do badania, czy przyjęta w mandacie kwalifikacja prawna zdarzenia jest prawidłowa.

Zauważyć przy tym trzeba, że w świetle przepisów Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia nałożenie grzywny w drodze mandatu jest zawsze uzależnione od zgody sprawcy, bowiem z art. 97 § 2 Kodeksu wynika, że sprawca wykroczenia może odmówić przyjęcia mandatu karnego. Funkcjonariusz Policji nakładający grzywnę ma w związku z tym obowiązek wskazać wysokość grzywny, określić wykroczenie, za które ma być nałożona, a także pouczyć sprawcę o prawie odmowy przyjęcia mandatu oraz o konsekwencjach tej odmowy, czyli o tym, że sprawa będzie wówczas skierowana do sądu (z art. 99 Kodeksu wynika bowiem, że w razie odmowy przyjęcia mandatu karnego kredytowanego organ, którego funkcjonariusz nałożył grzywnę, występuje do sądu z wnioskiem o ukaranie). W świetle przywołanych regulacji podzielić należy zatem stanowisko Sądu pierwszej instancji, że zmiana przyjętej kwalifikacji prawnej wykroczenia jest możliwa jedynie w odniesieniu do nieprawomocnego mandatu karnego, w postępowaniu przed sądem, do którego Policja występuje z wnioskiem o ukaranie w przypadku odmowy przyjęcia mandatu. Konsekwencją przyjęcia innej kwalifikacji prawnej wykroczenia w postępowaniu przed sądem rozpoznającym sprawę na skutek wniosku o ukaranie mogłoby być natomiast usunięcie z ewidencji przypisanych sprawcy wykroczenia punktów karnych.

Po wyrażeniu zgody na przyjęcie mandatu kredytowanego i pokwitowaniu jego odbioru mandat staje się prawomocny i staje się podstawą do dokonania wpisu ostatecznego punktów przypisanych do stwierdzonego mandatem naruszenia. Ustawodawca przewidział wprawdzie szczególny tryb weryfikacji prawomocnych mandatów karnych, wynikający z art. 101 Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia, zgodnie z którym prawomocny mandat karny podlega uchyleniu - na wniosek ukaranego lub z urzędu - jeżeli grzywnę nałożono za czyn niebędący czynem zabronionym jako wykroczenie, jednak mimo skorzystania z tego trybu przez skarżącego mandat nie został uchylony. Sąd Rejonowy w Gryficach w postanowieniu z dnia 9 września 2014 r. sygn. akt II Ko 1694/14 stwierdził bowiem, iż nie ma możliwości podważenia prawomocnego mandatu karnego, wobec nałożenia mandatu za czyn będący wykroczeniem (tyle że z innego przepisu Kodeksu wykroczeń) i przyjęcia go przez S.J. Takiej możliwości tym bardziej mieć nie mógł organ prowadzący ewidencję kierowców, jak i Sąd rozpoznający skargę na czynność Komendanta Wojewódzkiego Policji w Szczecinie polegającą na odmowie usunięcia punktów karnych z ewidencji. Podkreślenia wymaga, że żadne inne przepisy nie przewidują możliwości weryfikowania prawomocnego mandatu karnego. W niniejszej sprawie nie zachodziły przesłanki określone w § 5 i § 6 rozporządzenia, pozwalające na usunięcie punktów karnych z ewidencji, brak jest również przepisów przewidujących możliwość zmiany ostatecznego wpisu punktów karnych do ewidencji w takiej sytuacji, jaka zachodzi w niniejszej sprawie. Należy zauważyć, że prawomocny mandat karny jest wiążący dla organów i sądów, które z tego faktu wywodzą dalsze konsekwencje prawne. Zarówno Komendant Wojewódzki Policji w Szczecinie, jak i Sąd I instancji, zobligowane były zatem uwzględnić skutki materialnoprawne, wynikające z prawomocności mandatu karnego, co prawidłowo uczyniono.

Trafnie zatem przyjął Sąd w zaskarżonym wyroku, że w okolicznościach niniejszej sprawy, pomimo że przyjęta w mandacie karnym kwalifikacja prawna czynu była nieprawidłowa, Komendant Wojewódzki Policji w Szczecinie nie posiadał kompetencji do zmiany ostatecznego wpisu do ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego, polegającej na usunięciu punktów karnych przypisanych naruszeniu przepisów.

Zarzuty postawione w rozpoznawanej skardze kasacyjnej okazały się więc nieuzasadnione, wobec czego Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. skargę kasacyjną oddalił.

-----------------------

ii