Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Dariusz Dudra po rozpoznaniu w dniu 21 czerwca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia P. Sp. j. w P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 21 listopada 2016 r.; sygn. akt III SA/Gl 457/16 w przedmiocie odmowy wstrzymania wykonania decyzji w sprawie ze skargi P. Sp. j. w P. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Katowicach z dnia [...] marca 2016 r.; nr [...] w przedmiocie opłaty paliwowej postanawia: oddalić zażalenie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach postanowieniem z dnia 21 listopada 2016 r. sygn. akt III SA/Gl 457/16, działając na podstawie art. 61 § 3 i § 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), odmówił skarżącej P. Spółce jawnej z siedzibą w P. wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Dyrektora Izby Celnej w Katowicach z dnia [...] marca 2016 r. oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji w przedmiocie opłaty paliwowej.

Sąd I instancji orzekał w następującym stanie faktycznym i prawnym:

W skardze został sformułowany wniosek o wstrzymanie wykonania wydanych w sprawie decyzji. W uzasadnieniu wniosku strona stwierdziła, że wykonanie decyzji grozi jej niepowetowaną stratą. Natomiast wykonanie decyzji o zabezpieczeniu podważy wiarygodność Spółki w oczach kontrahentów, co uniemożliwi wznowienie działalności gospodarczej i zdobycie środków na spłatę ewentualnego zadłużenia. Do wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji strona nie załączyła żadnej dokumentacji źródłowej.

Zdaniem WSA, wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji nie zasługiwał na uwzględnienie. Strona nie przedłożyła bowiem żadnej dokumentacji, która mogłaby stanowić podstawę do wstrzymania wykonania decyzji. Sąd zaznaczył, że sytuację finansową strony można było częściowo zbadać na podstawie dokumentów przedłożonych do wniosku o przyznanie prawa pomocy, jednakże nie były one wystarczające, aby pozytywnie rozstrzygnąć wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, gdyż przesłanki udzielenia prawa pomocy oraz wstrzymania wykonania decyzji nie są tożsame. Po dokonaniu analizy całokształtu zgromadzonej dokumentacji, Sąd I instancji uznał, że skarżąca nie wykazała, aby wykonanie zaskarżonej decyzji rodziło skutek w postaci groźby wyrządzenia znacznej szkody oraz że skutki wykonania decyzji byłyby trudne do odwrócenia.

Sąd podkreślił przy tym, że ocena wstępowania przesłanek wstrzymania wykonania decyzji powinna być dokonana w kontekście analizy całokształtu sytuacji majątkowej wnioskodawcy. W uzasadnieniu wniosku wskazano przykładowy łańcuch kolejnych następstw spowodowanych wykonaniem zaskarżonej decyzji po stronie skarżącej spółki. Wykonanie decyzji narazi ją na stratę, która podważy wiarygodność spółki w oczach kontrahentów, co w efekcie uniemożliwi dalszą działalność. Sformułowania zawarte w uzasadnieniu wniosku mają wzbudzić przekonanie, że w przypadku wykonania tej decyzji zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków po stronie wnioskodawcy. W tym stanie rzeczy skarżąca, zdaniem Sądu, w rzeczywistości nie wykazała występowania w sprawie przesłanek skutkujących uwzględnieniem wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Strona powołała jedynie ciąg następstw, jakie może pociągnąć za sobą wykonanie zaskarżonej decyzji. Co istotne, również z analizy akt administracyjnych nie wynika, aby istniały przesłanki do uwzględnienia wniosku złożonego przez skarżącą.

WSA podał, że sam fakt istnienia obowiązku wykonania zaskarżonej decyzji nie może stanowić samoistnej i skutecznej przesłanki uzasadniającej uwzględnienie wniosku o wstrzymanie wykonania aktu administracyjnego. W ocenie Sądu, powoływanie się przez stronę na powyższe okoliczności mogłoby odnieść skutek w rozpoznaniu wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu administracyjnego, w sytuacji, gdyby wnioskodawca wskazał konkretne okoliczności i sytuacje, wykazując, że okoliczności te są realne i mają miejsce w rzeczywistości. Jednakże zdarzenia hipotetyczne, posiadające nawet pewien stopień prawdopodobieństwa, nie mogą stanowić skutecznej przesłanki uwzględnienia wniosku. WSA wskazał, że skarżąca powołała się na to, że wykonanie zaskarżonego aktu administracyjnego pociągnie za sobą niekorzystne dla niej skutki. Tymczasem ogólnikowe twierdzenia wyrażane przez stronę skarżącą, pozbawione szerszego uzasadnienia i stosownych wyliczeń, nie mogły stanowić podstawy do orzeczenia przez sąd o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego aktu.

P. Spółka jawna z siedzibą w P. złożyła zażalenie na wspomniane postanowienie Sądu I instancji. Wniosła o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji.

Strona zarzuciła naruszenie art. 61 § 3 p.p.s.a. przez błędne przyjęcie, że nie wykazała występowania w sprawie realnych i rzeczywistych przesłanek skutkujących uwzględnieniem wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji oraz nie uprawdopodobniła realnego niebezpieczeństwa wystąpienia trudnych do odwrócenia skutków wydanego rozstrzygnięcia.

W uzasadnieniu strona stwierdziła w szczególności, że norma z art. 61 § 3 p.p.s.a. nie uzależnia wstrzymania wykonania decyzji od zaistnienia przesłanki wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, a jedynie niebezpieczeństwa zaistnienia takiej sytuacji. Przesłanki wstrzymania wykonania decyzji dotyczą zdarzeń przyszłych, będących spodziewanym skutkiem wykonania aktu. Nie jest zatem wymagane, aby w jakimś zakresie okoliczności opisane we wniosku rzeczywiście wystąpiły, wystarczy jedynie ryzyko ich wystąpienia. W ocenie strony nie miała ona zatem obowiązku udowadniać, że okoliczności uzasadniające uwzględnienie wniosku wystąpiły w rzeczywistości, bowiem wystarczające jest "zagrożenie ich wystąpieniem", które w niniejszej sprawie istnieje i zostało przywołane w uzasadnieniu wniosku.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Oznacza to, że chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego bądź wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu. Wprowadzona w omawianym przepisie ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowi wyjątek od zasady wynikającej z art. 61 § 1 p.p.s.a., w myśl której wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności.

Skoro sąd orzeka o wstrzymaniu aktu lub czynności na wniosek skarżącego, to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek uzasadnienia wniosku, tak aby przekonać sąd do zasadności zastosowania ochrony tymczasowej. Dla wykazania, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków nie jest wystarczające samo stwierdzenie strony. Uzasadnienie takiego wniosku powinno odnosić się do konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne w stosunku do wnioskodawcy.

W niniejszej sprawie wniosek o wstrzymanie wykonania dotyczył decyzji w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania w opłacie paliwowej wraz z odsetkami oraz zabezpieczeniem na majątku skarżącego ww. zobowiązania. W zaskarżonym postanowieniu Sąd I instancji uznał, że wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji nie mógł zostać uwzględniony, bowiem skarżąca nie załączyła dokumentacji, która pozwalałaby na ocenę, czy w kontekście całokształtu jej sytuacji majątkowej wykonanie wydanych w sprawie decyzji może skutkować wyrządzeniem jej szkody, która byłaby znaczna albo może doprowadzić do skutków, które byłyby trudne do odwrócenia.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, dokonana przez Sąd I instancji ocena jest prawidłowa. Przywołanych we wniosku okoliczności, mających wskazywać na niebezpieczeństwo wyrządzenia spółce znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków w przypadku wykonania wydanych w sprawie decyzji, nie sposób zweryfikować. Wprawdzie trafnie strona stwierdza w zażaleniu, że podmiot wnioskujący o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu administracyjnego nie musi udowadniać wystąpienia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków, lecz ma jedynie uprawdopodobnić, że takie skutki wykonania zaskarżonego aktu mogą realnie w danym przypadku wystąpić. Jednakże takie twierdzenie powinno zostać poparte dokumentami źródłowymi wskazującymi na sytuację majątkową i finansową spółki i realne ryzyko wystąpienia wskazanych skutków. W tej sprawie strona takiego uprawdopodobnienia nie dokonała. Ograniczenie się w tym zakresie do stwierdzenia we wniosku, że: 1) wykonanie decyzji grozi niepowetowaną stratą, 2) łączna suma wszystkich obciążeń określonych decyzjami przekracza kilkaset tysięcy złotych, a skarżąca nie jest w stanie ponieść takiego ciężaru finansowego, 3) wykonanie decyzji o zabezpieczeniu podważy wiarygodność Spółki w oczach kontrahentów, co uniemożliwi wznowienie działalności gospodarczej i zdobycie środków na spłatę ewentualnego zadłużenia, musi być uznane za gołosłowne. Strona nie zobrazowała bowiem swojej sytuacji majątkowej, co jest konieczne dla oceny, czy w przypadku tego konkretnego podmiotu zapłata kwoty objętej zaskarżoną decyzją (nawet w kontekście istnienia obowiązku zapłaty kwot opłaty paliwowej i podatku określonych w innych decyzjach wydanych w stosunku do spółki) może prowadzić do szkody, która dla spółki byłaby znaczna, czy do skutków, które byłyby trudne do odwrócenia w przypadku ewentualnego późniejszego uwzględnienia skargi. Sama wysokość określonych spółce zobowiązań nie świadczy automatycznie o wystąpieniu przesłanek wstrzymania wykonania decyzji, określonych w art. 61 § 3 p.p.s.a. Kwoty te muszą być bowiem odniesione do całokształtu aktualnej sytuacji majątkowej strony, jej płynności finansowej itp. Znajdujące się w aktach dokumenty na dokonanie takiej oceny nie pozwalały, wobec czego Sąd I instancji trafnie odmówił wstrzymania wykonania decyzji.

Ze wskazanych powodów Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., oddalił zażalenie