III SA/Łd 389/25 - Wyrok

Data orzeczenia	2025-08-13	
Data wpływu	2025-06-03	
Sąd	Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi	
Sędziowie	Agnieszka Krawczyk /przewodniczący sprawozdawca/
Anna Dębowska
Ewa Alberciak	
Symbol z opisem	6146 Sprawy uczniów	
Hasła tematyczne	Oświata	
Skarżony organ	Kurator Oświaty	
Treść wyniku	Uchylono decyzję I i II instancji	
Powołane przepisy	Dz.U. 2024 nr 0 poz 737; art. 68 ust. 2; Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe (t.j.)
Dz.U. 2022 nr 0 poz 2000; art. 7, art. 10 § 1, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 80, art. 81, art. 67, art. 107 § 3, art. 138 § 1 pkt 1; Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2024 nr 0 poz 935; art. 145 § 1 pkt 1 lit.c w zw. z art. 135, art. 209 § 1; Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)	
Sentencja
Dnia 13 sierpnia 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Agnieszka Krawczyk (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Ewa Alberciak, Sędzia WSA Anna Dębowska, Protokolant st. sekretarz sądowy Aneta Krawczyk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 sierpnia 2025 roku sprawy ze skargi M. P. reprezentowany przez przedstawiciela ustawowego E. P. na decyzję Łódzkiego Kuratora Oświaty z dnia 10 kwietnia 2025 roku nr 8/2025 w przedmiocie skreślenia z listy uczniów uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Zespołu Szkół [...] w Ł. z dnia 23 stycznia 2025 roku, nr 09/2025.	
Uzasadnienie
Decyzją nr 8/2025 z dnia 10 kwietnia 2025 r. Łódzki Kurator Oświaty (dalej: ŁKO lub organ odwoławczy) – po rozpatrzeniu odwołania E. P., przedstawicielki ustawowej M. P. (dalej: skarżący) od decyzji nr 09/2025 Dyrektora Zespołu Szkół [...] w Ł. (dalej: Dyrektor lub organ I instancji) z dnia 23 stycznia 2025 r. w sprawie skreślenia z dniem 23 stycznia 2025 r. z listy uczniów Branżowej Szkoły [...] w Ł. M. P., ucznia klasy 2a – w pkt 1: zaskarżoną decyzję uchylił w części dotyczącej wskazania przez organ I instancji daty skreślenia z listy uczniów szkoły tj. "z dniem 23.01.2025 r." i umorzył postępowanie przed organem I instancji w tej części; w pkt 2: w pozostałym zakresie utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu wskazał, że przyczyną skreślenia ucznia z listy uczniów było uczestnictwo M. P. w bójce na terenie szkoły. Uczeń dopuścił się zachowań, a zwłaszcza czynów i słów prowadzących do naruszenia nietykalności kolegi, dostarczając kawałek drewnianej klepki sprawcy pobicia oraz podżegając do przemocy. Decyzja została podjęta na podstawie uchwały nr 16/2024/2025 z dnia 22 stycznia 2025 r. rady pedagogicznej Zespołu Szkół [...] w Ł., po zasięgnięciu opinii samorządu uczniowskiego.

Decyzję Dyrektora w sprawie skreślenia z listy uczniów M. P. poprzedził wniosek wychowawcy klasy llab z dnia 21 stycznia 2025 r. We wniosku wychowawca poinformował, że uczeń w swym postępowaniu nie uwzględnia zasad panujących w szkole tj. ucieka z lekcji, samowolnie opuszcza stanowisko pracy podczas zajęć praktycznych oraz podczas zajęć lekcyjnych. Podczas rozmów z nauczycielami używa słów niecenzuralnych, nie reaguje na polecenia nauczycieli oraz na uwagi kierowane w jego stronę. Prośby nauczycieli traktuje w sposób lekceważący i arogancki. Uczeń wielokrotnie odbywał z pedagogiem szkolnym rozmowy, jednak jego zachowanie nie zmieniło się. Regularne rozmowy telefonicznie z mamą ucznia nie wpłynęły na jego postawę. W dniu 17 grudnia 2024 r. uczeń otrzymał naganę wychowawcy klasy. W dniu 19 grudnia 2024 r. odbyło się spotkanie w szkole, w którym m.in. uczestniczyła matka ucznia. Kolejno we wniosku wychowawca klasy wskazał, że podczas zebrania w dniu 16 maja 2025 r. matka jednego z uczniów przedstawiła nagranie ukazujące niebezpieczną i naganną sytuację z udziałem uczniów. Na nagraniu widać grupę uczniów klasy II ab, z których dwóch biło się ze sobą. M. P. początkowo "kibicował" kolegom, a następnie przyłączył się do nagannego zachowania kolegów i jednemu z uczniów wręczył deskę, a drugiego, uzbrojonemu w pałkę teleskopową, nakłaniał do wzmożonych wysiłków podczas bójki, czym w bezpośredni sposób przyczynił się do zwiększenia ryzyka utraty zdrowia lub życia obu uczniów. W związku z powyższym w dniu 17 stycznia 2025 r. wychowawca złożył wniosek o naganę dyrektora szkoły. Podczas spotkania w szkole matka ucznia zignorowała informację o zdarzeniu. We wniosku wychowawca wskazał, że postawa matki ucznia uniemożliwia szkole dalszą współpracę z rodzicem w zakresie działań wychowawczych mających na celu zapewnienie przestrzegania przyjętych powszechnie norm współżycia społecznego i bezpieczeństwa na terenie szkoły.

ŁKO stwierdził, że Dyrektor podjął decyzję na podstawie art. 68 ust. 2 ustawy – Prawo oświatowe oraz § 65 ust. 3 pkt 3 i 4 statutu szkoły. Decyzja w przedmiocie skreślenia z listy uczniów jest decyzją uznaniową. Zgodnie § 65 ust. 3 pkt 3 i 4 Statutu Branżowej Szkoły [...] wchodzącej w skład Zespołu Szkół [...] w Ł. w zależności od stopnia szkodliwości czynu, rada pedagogiczna może podjąć uchwałę w sprawie skreślenia ucznia z listy uczniów niezależnie od wykorzystania wszystkich możliwości oddziaływania wychowawczego na ucznia, w tym pomocy pedagogiczno-psychologicznej, oraz niezależnie od wyczerpania innych kar porządkowych, przewidzianych w statutem szkoły, w szczególności gdy uczeń: stworzył sytuację zagrożenia dla życia, zdrowia lub mienia innej osoby; spowodował zranienie, pobicie lub inny uszczerbek na zdrowiu innej osoby.

W ocenie organu II instancji w przedmiotowej sprawie nie było obowiązku zastosowaniu gradacji kar przewidzianej w statucie szkoły. Znamię "brania udziału" w bójce lub pobiciu obejmuje takie zachowania, które choćby w minimalny sposób zwiększają stopień niebezpieczeństwa - cechy bójki lub pobicia rozumiane jako zdarzenia charakteryzujące się ryzykiem wywołanym przez działanie wielu osób.

W ocenie organu II instancji M. P. brał udział w bójce chociażby poprzez podanie innemu uczniowi elementu krzesła. Nie ulega wątpliwości, że takie zachowanie stwarzało zagrożenie dla życia lub zdrowia dwóch pozostałych uczniów co wypełnia dyspozycję § 65 ust. 3 pkt 3 i 4 statutu szkoły. Nie doszło zdaniem organu II instancji do naruszenia § 61 oraz § 64 ust. 1 Statutu Szkoły przez Dyrektora. Postanowienia § 61 Statutu stanowią o zastosowania wobec ucznia, który nie wykonuje obowiązków i narusza zakazy, kar z uwzględnieniem ich gradacji. Jednakże zgodnie z § 65 ust. 3 pkt 3 i 4 statutu szkoły skreślenie ucznia z listy uczniów nie jest uzależnione od zastosowanie w pierwszej kolejności innych kar. Na marginesie należy wskazać, że uczniowi wymierzono karę nagany dyrektora za zachowanie, które miało miejsce w dniu 9 grudnia 2024 r. o czym poinformowano matkę ucznia. Zaś § 64 ust. 1 statutu wskazuje przypadki kiedy możliwe jest skreślenia ucznia z listy uczniów, jednakże żaden z nich nie był podstawą do podjęcia decyzji dotyczącej skreślenia z listy uczniów w niniejszej sprawie.

Zdaniem organu II instancji wprawdzie uzasadnienie decyzji organu I instancji jest stosunkowo krótkie, to jednak nie może przesądzać o stwierdzeniu naruszenia przepisu art. 107 § 3 k.p.a. w stopniu uzasadniającym uchylenie decyzji organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji Dyrektor zespołu szkół jako przyczynę skreślenia ucznia z listy uczniów wskazał na uczestnictwo M. P. w bójce na terenie szkoły. Uczeń dopuścił się zachowań, a zwłaszcza czynów i słów prowadzących do naruszenia nietykalności kolegi, dostarczając kawałek drewnianej klepki sprawcy pobicia oraz podżegając do przemocy. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji odniósł się do zdarzenia, które miało miejsce w szkole i opisuje naganne zachowanie ucznia. Przedmiotowa decyzja została podjęta na podstawie uchwały rady pedagogicznej oraz protokołu z jej posiedzenia. Dodatkowo decyzja poprzedzona była obszernym wnioskiem wychowawcy klasy dotyczącym skreślenia ucznia z listy uczniów, tj. dokumentami wymaganymi, zgodnie z przepisami ustawy Prawo oświatowe oraz statutem szkoły do skreślania ucznia z listy uczniów zawierającymi opis zdarzenia oraz zachowanie ucznia.

Dodatkowo organ II instancji wskazał, że z żadnego zgromadzonego w aktach sprawy dokumentu nie wynika, by jakakolwiek osoba negowała, że do zdarzenia doszło oraz kto jest osobą poszkodowaną. Do odwołania załączono oświadczenie rodzica jednego z uczniów (poszkodowanego), którzy brali udział w bójce. Krąg uczniów biorących udział w zdarzeniu został ustalony, a ich dane wskazane są w aktach sprawy (protokół z posiedzenia rady pedagogicznej). W ocenie organu II instancji brak wskazania w decyzji organu I instancji imion i nazwisk uczniów biorących udział w bójce, w tym poszkodowanego nie ma znaczenia dla oceny nagannego zachowania M. P. oraz podstawy podjęcia decyzji dotyczącej skreślania ucznia z listy uczniów.

Dalej organ II instancji stwierdził, że organ I instancji dopuścił się naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 61 § 4 oraz art. 10 § 1 k.p.a., który zobowiązuje organy administracji publicznej do zawiadomienia strony o wszczęciu postępowania z urzędu oraz do zapewnienia stronie czynnego udziału w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwienia wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Dyrektor nie zawiadomił strony o wszczęciu postępowania administracyjnego oraz o prawie do czynnego udziału w postępowaniu, możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, przeglądania akt sprawy oraz brania udziału w przeprowadzaniu dowodu. Stosownie do utrwalonej linii orzeczniczej sądów administracyjnych, niezastosowanie się przez organ administracji do przepisu art. 61 § 4 oraz art. 10 k.p.a. nie powoduje automatycznie wadliwości wydanej decyzji. Niezbędne jest wykazanie, iż uchybienie organu miało istotny wpływ na wynik sprawy, uniemożliwiło stronie dokonanie konkretnych czynności procesowych. Pełnomocnik strony został zawiadomiony przez organ II instancji o wszczęciu postępowania. Wniesione w dniu 17 lutego 2025 r. odwołanie zawierało dodatkowy dokument tj. oświadczenie A. O. złożone w dniu 6 lutego 2025 r., że jej syn nie wnosi żadnej skargi wobec M. P. oraz że dniu 9 grudnia 2024 r. M. P. pomógł jej synowi. Po zapoznaniu się z treścią odwołania oraz załączonego do niego oświadczenia, organ I instancji nie uwzględnił odwołania. Organ II instancji zapoznał się ze wszystkimi dokumentami zgromadzonymi w sprawie, również oświadczeniem dołączonym do odwołania od decyzji stąd też zdaniem organu II instancji brak realizacji obowiązku wynikającego z art. 61 § 4 oraz art. 10 § 1 k.p.a. przez organ I instancji należy uznać za uchybienie, które nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy.

Wyjaśniając motywy pkt 1 swej decyzji ŁKO wskazał, że Dyrektor w treści decyzji o skreśleniu z listy uczniów nieprawidłowo podał datę 23.01.2025 r. jako dzień skreślenia z listy uczniów. Zgodnie z art. 16 § 1 k.p.a. decyzje, od których nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji, są ostateczne. Ponieważ od decyzji rodzice ucznia (uczeń) mogą się odwołać w terminie czternastu dni od dnia jej doręczenia, przed upływem terminu do wniesienia odwołania decyzja nie ulega wykonaniu zgodnie z art. 130 § 1 k.p.a. Stąd też Dyrektor nie miał możliwości wskazania w decyzji daty z którą następuje skreślenie ucznia z listy uczniów, gdyż skreślenie z listy uczniów następuje z dniem, gdy decyzja w tej sprawie staje się ostateczna, tj. bezskutecznie upłynie termin do wniesienia odwołania albo po wniesieniu odwołania organ II instancji utrzyma zaskarżoną decyzję w mocy. Wobec powyższego nie sposób w decyzji przewidzieć daty, w którym skreślenie z listy uczniów nastąpi. Z informacji uzyskanych od dyrektora szkoła wynika, że M.P. pozostaje nadal uczniem szkoły.

W skardze na tę decyzję skarżący, reprezentowany przez przedstawicielkę ustawową – matkę E. P. (a ta przez pełnomocnika będącego adwokatem), wniósł o uchylenie decyzji ŁKO oraz poprzedzającej ją decyzji Dyrektora oraz o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Dyrektora. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie:

1) art. 68 ust. 2 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe (tj. Dz.U. z 2024 r. poz. 737, dalej: p.o.) w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, przez skreślenie z listy uczniów Branżowej Szkoły [...] wchodzącej w skład Zespołu Szkół [...] w Ł. ucznia klasy II ab M. P. urodzonego dnia 19 kwietnia 2008 r. w sytuacji gdy, okoliczności sprawy wskazują, że nie zachodzą przesłanki do podjęcia takiej decyzji,

2) art. 7, art. 77 § 1 art. 80, art. 84 § 1 i art. 86 k.p.a. w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, przez niepodjęcie wszelkich niezbędnych czynności do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego w niniejszej sprawie i nie zebranie w tym celu w sposób wyczerpujący materiału dowodowego, zwłaszcza: nieprzesłuchanie skarżącego w obecności psychologa, nieprzesłuchanie pozostałych uczestników zdarzenia z dnia 9 grudnia 2024 r. w tym w szczególności O. O. w obecności psychologa, nieprzesłuchanie rodziców pozostałych uczestników zdarzenia z dnia 9 grudnia 2024 r.,

- niezałączenie do akt sprawy nośnika zawierającego film na którym zarejestrowano zdarzenie z dnia 9 grudnia 2024 r.

3) art. 107 § 3 k.p.a. w zw. art. 140 k.p.a. w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, przez:

- sporządzenie uzasadnienia, które nie zawiera elementów o którym mowa w przepisie art. 107 § 3 k.p.a., a mianowicie niezawierającego wskazania faktów, które organ uznał za udowodnione oraz dowodów, na których się oparł,

- akceptację lakonicznego uzasadnienia organu I instancji, które również nie zachowało wymogów przepisu art. 107 § 3 k.p.a., które w zasadzie nie pozwalało na jego kontrolę w ramach procedury administracyjnej co z kolei prowadzi do naruszenia przez organ II instancji zasady przekonywania określonej w art. 11 k.p.a. oraz zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego (art. 15 k.p.a.),

- brak szczegółowej argumentacji, która legła u podstaw zastosowania przez organy najsurowszej kary z obowiązującego katalogu kar; organ I instancji nie wyjaśnił, dlaczego uznał, iż zastosowanie wobec skarżącego kary najsurowszej jest w tym wypadku uzasadnione, jak również nie podał, z jakich przyczyn uznał, że którakolwiek z kar łagodniejszych nie będzie karą adekwatną wobec tego zachowania.

W uzasadnieniu podniesiono, że zgodnie z przepisem art. 68 ust. 2 p.o. dyrektor szkoły lub placówki może, w drodze decyzji, skreślić ucznia z listy uczniów w przypadkach określonych w statucie szkoły lub placówki. Skreślenie następuje na podstawie uchwały rady pedagogicznej, po zasięgnięciu opinii samorządu uczniowskiego. Skreślenie z listy uczniów jest najdotkliwszą karą, jaka może być zastosowana wobec ucznia. Zgodnie z § 61 Statutu wobec uczniów, którzy nie wykonują obowiązków zawartych w Statucie, a zwłaszcza wobec łamiących zakazy, będą stosowane następujące kary - z uwzględnieniem gradacji: 1) upomnienie ustne wychowawcy klasy; 2) nagana wychowawcy klasy; 3) nagana Dyrektora. Zgodnie z § 64 ust. 1 Statutu uczeń może być skreślony z listy uczniów decyzją Dyrektora wydaną na podstawie uchwały Rady Pedagogicznej, podjętą na zaopiniowany przez Samorząd Uczniowski wniosek, w przypadkach wymienionych w tym przepisie. W końcu, zgodnie z § 65 ust. 3 Statutu, w zależności od stopnia szkodliwości czynu, Rada Pedagogiczna może podjąć uchwałę w sprawie skreślenia z listy uczniów niezależnie od wykorzystania wszystkich możliwości oddziaływania wychowawczego na ucznia, w tym pomocy psychologiczno - pedagogicznej oraz niezależnie od wyczerpania innych kar porządkowych przewidzianych Statutem Szkoły, w szczególności gdy uczeń swoim zachowaniem stworzył sytuację zagrożenia dla życia, zdrowia lub mienia innej osoby lub spowodował zranienie, pobicie lub uszczerbek na zdrowiu innej osoby.

Zdaniem skarżącego, z użytego w przepisie art. 68 ust. 2 p.o. sformułowania "może... skreślić", jak i użytego w § 64 ust. 1 Statutu sformułowania "może być skreślony" wynika, że podejmowane na tej podstawie decyzje mają charakter uznaniowy. Oznacza to, że organ decyzyjny posiada swobodę działania i możliwości wyboru określonego sposobu załatwienia sprawy. Okoliczność ta nakłada na organ szczególny obowiązek wnikliwego uzasadnienia przesłanek, jakimi organ kierował się wybierając właśnie taki sposób załatwienia sprawy oraz pełnego i wyczerpującego przeprowadzenia postępowania dowodowego celem zgromadzenia materiału dowodowego dającego podstawy do rozstrzygnięcia sprawy, czego w niniejszej sprawie zaniechano. Uzasadnienie decyzja organu I instancji jest ono bardzo lakoniczne i w praktyce nie pozwala na poznanie motywów którymi kierował się organ przy załatwianiu sprawy. Organ II instancji stwierdził, że wprawdzie uzasadnienie decyzji organu I instancji jest stosunkowo krótkie, jednak nie doszło jego zdaniem do naruszenia przepisu art. 107 § 3 k.p.a. W ocenie skarżącego ŁKO wydając zaskarżoną decyzję nie rozważył wszechstronnie wszystkich okoliczności faktycznych sprawy i istotnych dla jej rozpoznania i wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia. Akceptacja lakonicznego uzasadnienia decyzji organu I instancji stanowi naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego i zasady przekonywania. Wydana w sprawie zaskarżona decyzja została podjęta z przekroczeniem granic uznania administracyjnego. Wydana została nie tylko bez wyjaśnienia wszystkich wcześniej przedstawionych istotnych dla rozstrzygnięcia okoliczności, ale także zawarte w niej twierdzenia nie wynikają w sposób jednoznaczny z załączonych akt administracyjnych i znajdujących się tam dokumentów. W toku postępowania administracyjnego nie przesłuchano uczniów biorących udział w zdarzeniu, które stało się przyczyną do podjęcia przez radę pedagogiczną uchwały o skreśleniu skarżącego z listy uczniów. Nie ustalono jednoznacznie jaka była rola każdego z uczniów w wyżej wspomnianym zdarzeniu. Organ odwoławczy nie odniósł się w sposób wyczerpujący do zarzutu, że z uzasadnienia decyzji I instancji nie sposób wywnioskować, czy odwołujący był uczestnikiem bójki, czy może jednak pomógł sprawcy pobicia. W jednym miejscu czytamy, że uczeń uczestniczył w bójce, a w kolejnym zdaniu jest, że uczeń dostarczył kawałek drewnianej klepki sprawcy pobicia. Wobec oczywistej sprzeczności uzasadnienia uznać należy, że organ nie ustalił jaki charakter miało to konkretne zdarzenie, a więc czy było bójką, czy pobiciem. W toku postępowania stwierdzono, że M. P. dostarczył kawałek drewnianej klepki sprawcy pobicia oraz podżegał do przemocy. Powyższej konstatacji przeczy bowiem oświadczenie matki innego uczestnika zdarzenia O. O., gdzie stwierdzono, że skarżący mu pomógł. Należy zaznaczyć, że w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji jak i decyzji organu I instancji brak jest nawet wskazania czasu zdarzenia, które stało się podstawą do skreślenia skarżącego z listy uczniów. Skarżący za "udział" w ww. zdarzeniu został ukarany naganą dyrektora szkoły, na podstawie § 61 pkt 3 Statutu. Dyrektor szkoły następnie decyzją skreślił M. P. z listy uczniów szkoły po wydaniu przez Radę Pedagogiczną uchwały w dniu 22 stycznia 2025 r. Przy niezmienionych okolicznościach faktycznych skarżący został ukarany dwukrotnie za ten sam czyn. W ewidentny sposób została zatem przekroczona granica uznania administracyjnego. O ile bowiem Rada Pedagogiczna mogła podjąć uchwałę o skreśleniu M. P. z listy uczniów Zespołu Szkół [...] to Dyrektor nie powinien wydawać decyzji o skreśleniu, gdy parę dni wcześniej to samo zdarzenie było podstawą do ukarania skarżącego naganą dyrektora szkoły na wniosek wychowawcy złożony 17 stycznia 2025 r.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Jego zdaniem, zachowanie ucznia wypełniało przesłanki określone w § 65 ust. 3 pkt 3 i 4 Statutu. Odnosząc się do zarzutów naruszenia przepisów postępowania administracyjnego sformułowanych w skardze, stwierdził, że w sposób wyczerpujący zgromadzono materiał dowodowy w niniejszej sprawie. Z dokumentów wynika, że nośnik zawierający zarejestrowanie zdarzenia został dostarczony do Kuratorium Oświaty w Łodzi w dniu 26 marca 2025 r. Z nagraniem została zapoznana E. P., matka skarżącego w dniu 20 stycznia 2025 r. podczas spotkania z dyrektorem szkoły, wychowawcą klasy oraz pedagogiem szkolnym, jak również rada pedagogiczna w dniu 22 stycznia 2025 r. Również do nagrania nawiązuje skarżący w odwołaniu od decyzji. Okoliczność, że w dniu wglądu w dokumentację prowadzonego postępowania nie było nośnika zawierającego zarejestrowanie zdarzenia (nośnik został dostarczony do Kuratorium Oświaty w Łodzi tego samego dnia) nie przesądza, że ŁKO nie dokonał oceny merytorycznych podstaw do skreślenia skarżącego z listy uczniów. Przed wydaniem decyzji administracyjnej organ zapoznał się ze wszystkimi zgromadzonymi w sprawie dowodami.

Postanowieniem z dnia 12 czerwca 2025 r. Sąd wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji. Sąd podkreśla, że ochrona tymczasowa udzielana na podstawie art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm. – dalej: p.p.s.a.) nie obejmuje decyzji organu I instancji, gdyż ta – w razie wstrzymania wykonania decyzji II instancji – nie wywołuje samodzielnych skutków w obrocie. Dlatego też, mimo wniosku skarżącego o wstrzymanie wykonania decyzji organów obu instancji, Sąd wstrzymał wykonanie tylko decyzji zaskarżonej, do czego upoważnia go wspomniany przepis art. 61 § 3 p.p.s.a. Ochrona ta jest dla skarżącego wystarczająca, żadna z wydanych przez organy decyzji nie wywołuje bowiem w takiej sytuacji skutków prawnych aż do chwili uprawomocnienia się wyroku (art. 152 p.p.s.a.), który jest dla skarżącego korzystny, bo w jego wyniku doszło do eliminacji decyzji organów obu instancji z obrotu prawnego. Ani przez chwilę zatem nie można uznać skarżącego za skreślonego z listy uczniów.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył co następuje.

Skarga była zasadna.

Podstawą prawną decyzji o skreśleniu z listy uczniów jest przepis art. 68 ust. 2 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. - Prawo oświatowe (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 737 ze zm. – dalej: Pr.ośw.), który stanowi, że dyrektor szkoły lub placówki może, w drodze decyzji, skreślić ucznia z listy uczniów w przypadkach określonych w statucie szkoły lub placówki. Skreślenie następuje na podstawie uchwały rady pedagogicznej, po zasięgnięciu opinii samorządu uczniowskiego.

Nie ulega wątpliwości, że taka decyzja jest decyzją uznaniową, ale kwestia ta na tym etapie ma znaczenie drugorzędne. Najważniejszy problem, którego nie dostrzegł organ II instancji polega na tym, że znajdujący się w aktach sprawy wydruk Statutu Branżowej [...] wchodzącej w skład Zespołu Szkół [...] w Ł. (dalej: Statut) nie odpowiada treści statutu zamieszczonego w Biuletynie Informacji Publicznej Szkoły ([...] Są między nimi istotne różnice, w tym w zakresie treści § 64, odnoszącego się do skreślenia ucznia z listy uczniów. Nie ma więc pewności, czy przywołana przez organ podstawa prawna jest właściwa. Wątpliwość ta oznacza, że decyzja nie może być uznana za prawidłową, bo aby Sąd mógł to stwierdzić decyzja musi po pierwsze i przede wszystkim spełniać wymagania stawiane przez wyrażoną w art. 6 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 572 ze zm. – dalej: k.p.a.) zasadę praworządności, która wymaga od organów wydających decyzje administracyjne ustalenia w sposób niebudzący żadnych wątpliwości podstawy prawnej jej wydania.

Jest to o tyle istotne, że "przypadki określone w statucie szkoły", które uprawniają do skreślenia z listy uczniów, a do których odsyła art. 68 ust. 2 Pr.ośw., zostały w sposób enumeratywny (lista zamknięta) zawarte w § 64 ust. 1 Statutu. Oznacza to, że z żadnego innego powodu nie można ucznia skreślić z listy uczniów. Katalog tych okoliczności obejmuje: pkt 1) dopuszczanie się czynów zakazanych lub nierealizowanie obowiązków określonych w Statucie – po wyczerpaniu wszystkich przewidzianych w Statucie kar (ale dotyczy to ucznia pełnoletniego, a więc skarżący unormowaniem tym nie jest objęty); pkt 2) powtórny brak promocji do klasy wyższej lub nieukończenie szkoły po raz drugi (przesłanka nieistotna w tej sprawie); pkt 3) niedopełnienie warunków przyjęcia do szkoły (przesłanka nieistotna w tej sprawie); pkt 4) odmowa terapii w związku z uzależnieniem od alkoholu lub innych substancji psychoaktywnych (przesłanka nieistotna w tej sprawie); pkt 5) skazanie prawomocnym wyrokiem przebywanie w areszcie śledczym (przesłanka nieistotna w tej sprawie); pkt 6) dopuszczenie się czynów zabronionych, o których mowa w § 60 ust. 2, 5, 6 i 7. Ta ostatnia przesłanka jest istotna w sprawie, bowiem owe czyny zabronione uzasadniające skreślenie z listy uczniów obejmują: wszelkie zachowania agresywne, a zwłaszcza czyny i słowa prowadzące do naruszenia nietykalności lub godności osobistej innych uczniów, nauczycieli i innych pracowników Szkoły (§ 60 ust. 2); przywłaszczanie cudzego mienia (kradzieży, wyłudzania, rozbójniczego wymuszania) (§ 60 ust. 5); wnoszenie, sprzedawanie, udostępnianie i przyjmowanie wszelkich substancji odurzających (psychoaktywnych) (§ 60 ust. 6); wnoszenie i posiadanie broni palnej i innych przedmiotów, które mogą stać się przyczyną zagrożenia bezpieczeństwa lub zostać użyte jako broń (materiały wybuchowe, miotacze gazu) (§ 60 ust. 7).

Problem w tym, że wedle statutu zamieszczonego w BIP szkoły, te czyny zabronione mogą doprowadzić do skreślenia z listy uczniów tylko takiego ucznia, który jest pełnoletni. Takiego ograniczenia nie zawiera natomiast wydruk statutu znajdujący się w aktach sprawy. Skoro skarżący jest niepełnoletni, możliwość skreślenia go z listy uczniów wchodziłaby w grę tylko pod warunkiem, że w rzeczywistości statut dopuszcza taką możliwość wobec uczniów niepełnoletnich. Tego jednak nie wiadomo i organy muszą wyjaśnić w ponownie prowadzonym postępowaniu, która wersja statutu obowiązuje (która jest prawidłowa).

Jest to bardzo ważne, ponieważ przepis § 65 statutu – w tym jego ust. 3 – może być zastosowany tylko wtedy, gdy istnieje podstawa do skreślenia z listy uczniów w § 64 ust. 1. Taka jest zależność między tymi przepisami, której organy zdają się nie dostrzegać. Nie można przejść do stosowania § 65 statutu bez ustalenia, że na skreślenie z listy uczniów pozwala któryś z punktów z § 64 ust. 1 (w tej sprawie miarodajny byłby pkt 6).

Dalsze rozważania Sądu dotyczą pozostałych aspektów sprawy przy założeniu, że statut, którego wydruk znajduje się w aktach sprawy, to ten właściwy akt prawny. Sąd zastrzega jednak, że nie można być tego pewnym z uwagi na wskazane wyżej rozbieżności.

Przyjmując, że podstawa do skreślenia skarżącego z listy uczniów istnieje, i jest nią § 64 ust. 1 pkt 6 w zw. z § 60 ust. 7 statutu (zachowania agresywne, a zwłaszcza czyny i słowa prowadzące do naruszenia nietykalności lub godności osobistej innych uczniów) to organy muszą wykazać (najpierw Dyrektor, a w razie odwołania od jego decyzji – ŁKO), że uczeń "dopuścił się" czynu zabronionego, o którym mowa. Oznacza to obowiązek przeprowadzenia postępowania z zachowaniem zasad przewidzianych w k.p.a. i samym statucie. Ten ostatni ustanawia "tok postępowania w sytuacjach wymagających skreślenia ucznia z listy uczniów" (§ 64 ust. 1a), który w pewnym stopniu odpowiada regułom kodeksowym: po pierwsze, wychowawca sporządza notatkę, zawierającą informacje o zdarzeniu osób biorących w nim udział opatrzoną ich podpisami i przekazuje ją Dyrektorowi Zespołu Szkół; po drugie, wychowawca klasy przedstawia wniosek o skreślenie ucznia z listy uczniów Zarządowi Samorządu Uczniowskiego, którego członkowie wyrażają opinię w tej sprawie na piśmie, po trzecie, wychowawca klasy informuje ucznia, jego rodziców/opiekunów prawnych o wszczęciu procedury skreślenia z listy uczniów i możliwości wglądu do dokumentacji oraz odwołania się od decyzji Dyrektora Zespołu Szkół do Łódzkiego Kuratora Oświaty, po czwarte, Dyrektor Zespołu Szkół na wniosek wychowawcy klasy zwołuje posiedzenie Rady Pedagogicznej, na którym wychowawca informuje o okolicznościach i przebiegu zdarzenia oraz wnioskuje o skreślenie ucznia z listy uczniów. Rada Pedagogiczna podejmuje uchwałę o skreśleniu ucznia z listy uczniów lub innym sposobie jego ukarania, po piąte, na podstawie uchwały Rady Pedagogicznej oraz własnego postępowania wyjaśniającego Dyrektor Zespołu Szkół podejmuje decyzję co do sposobu ukarania ucznia i powiadamia o niej ucznia oraz jego rodziców (opiekunów prawnych). Jeżeli jest to decyzja o skreśleniu z listy uczniów, zostaje sporządzona wg wzoru wymaganego przez art. 107 KPA, po szóste, Dyrektor Zespołu Szkół doręcza decyzję o skreśleniu z listy uczniów uczniowi, jego rodzicom/opiekunom prawnym osobiście. W razie braku możliwości przekazania jej wysyła ją listem poleconym za potwierdzeniem odbioru; po siódme, uczeń, jego rodzice/opiekunowie prawni mogą odwołać się od decyzji Dyrektora Zespołu Szkół zgodnie z zapisami § 63 Statutu.

Warunkiem uruchomienia tej procedury, w sytuacji gdy uczeń jest niepełnoletni, jest jednak wypełnienie przez Szkołę obowiązków przewidzianych w § 65 ust. 2 statutu, a mianowicie podjęcia przez Szkołę wszelkich możliwych działań wychowawczych i naprawczych wobec ucznia, a także działań pomocowych na rzecz jego rodziny. Gdy Szkoła podjęła wszelkie możliwe działania wychowawcze i naprawcze wobec niego, a także działania pomocowe na rzecz jego rodziny, Dyrektor Zespołu Szkół występuje do Sądu Rodzinnego i Nieletnich z prośbą o wgląd w sytuację rodzinną ucznia, a także zwraca się do Łódzkiego Kuratora Oświaty z prośbą o wskazanie placówki/szkoły, gdzie uczeń mógłby kontynuować naukę.

Od warunku "wykorzystania wszystkich możliwości oddziaływania wychowawczego na ucznia, w tym pomocy pedagogiczno-psychologicznej" można odstąpić dopiero w razie spełnienia przesłanek z § 65 ust. 3 statutu, co dotyczy czynów zabronionych o znamionach wyższego, niż przeciętny, stopnia szkodliwości czynu. Mianowicie, jak stanowi wspomniany przepis, w zależności od stopnia szkodliwości czynu, Rada Pedagogiczna może podjąć uchwałę w sprawie skreślenia ucznia z listy uczniów niezależnie od wykorzystania wszystkich możliwości oddziaływania wychowawczego na ucznia, w tym pomocy pedagogiczno-psychologicznej, oraz niezależnie od wyczerpania innych kar porządkowych, przewidzianych Statutem Szkoły, w szczególności, gdy uczeń: 1) został skazany wyrokiem sądu w sprawie karnej, 2) został osadzony w więzieniu prawomocnym wyrokiem sądu, 3) stworzył sytuację zagrożenia dla życia, zdrowia lub mienia innej osoby, 4) spowodował zranienie, pobicie lub inny uszczerbek na zdrowiu innej osoby, 5) dokonał rozboju, kradzieży, wyłudzenia, wymuszenia lub niszczenia mienia, 6) spożywał na terenie Szkoły alkohol oraz przebywał pod wpływem alkoholu, 7) niegodnie reprezentował Szkołę poza jej siedzibą (w szczególności spożywał alkohol oraz przebywał pod wyraźnym wpływem alkoholu lub używania narkotyków poza Szkołą podczas zajęć o charakterze edukacyjnym lub wychowawczym, praktycznej nauki zawodu, wycieczek, zawodów sportowych i innych imprez szkolnych).

Organy powołały się na § 65 ust. 3 pkt 3 i 4 statutu zapominając, że opisane w tych punktach czyny to mocniejsza postać zachowań agresywnych, o których mowa w § 60 ust. 2, uzasadniających w ogóle możliwość skreślenia z listy uczniów (§ 64 ust. 1 pkt 6 statutu) i dlatego statutu pozwala na odstępstwo od warunku przewidzianego w § 65 ust. 2. Oznacza to, że aby zastosować § 65 ust. 3 należy wykazać, że uczeń dopuścił się zachowań agresywnych (§ 60 ust. 2) w stopniu o wyższej szkodliwości (§ 65 ust. 3 pkt 3 i 4), a więc, że w wyniku zachowań agresywnych stworzył sytuację zagrożenia dla życia, zdrowia lub mienia innej osoby i / lub spowodował zranienie, pobicie lub inny uszczerbek na zdrowiu innej osoby.

Aby te okoliczności uznać za udowodnione, nie wystarczy dysponować nagraniem video, czy informacją od wychowawcy, musi być spełniony szereg dodatkowych warunków przewidzianych w statucie, a także k.p.a.

Punktem wyjścia jest notatka wychowawcy, musi ona zawierać informacje o zdarzeniu osób biorących w nim udział opatrzoną ich podpisami; notatka taka jest przekazywana Dyrektorowi Zespołu Szkół.

Notatki takiej w aktach sprawy brak.

Po drugie, wychowawca klasy przedstawia wniosek o skreślenie ucznia z listy uczniów Zarządowi Samorządu Uczniowskiego, którego członkowie wyrażają opinię w tej sprawie na piśmie.

Warunek ten został spełniony – zarówno wniosek wychowawcy, jak i opinia samorządu uczniowskiego (pozytywnie opiniująca wniosek) znajdują się w aktach sprawy (wniosek wychowawcy z 21 stycznia 2025 r. i opinia samorządu uczniowskiego z 21 stycznia 2025 r.).

Po trzecie, wychowawca klasy informuje ucznia, jego rodziców/opiekunów prawnych o wszczęciu procedury skreślenia z listy uczniów i możliwości wglądu do dokumentacji oraz odwołania się od decyzji Dyrektora Zespołu Szkół do Łódzkiego Kuratora Oświaty.

Warunek ten jest istotny, ponieważ realizuje prawo do wysłuchania, o którym mowa w art. 10 k.p.a. i wielu innych przepisach Kodeksu. Zgodnie z art. 10 § 1 k.p.a., organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Przejawem realizacji tej zasady jest przepis art. 61 § 4 k.p.a., zgodnie z którym, o wszczęciu postępowania z urzędu lub na żądanie jednej ze stron należy zawiadomić wszystkie osoby będące stronami w sprawie. Bez jego zachowanie nie jest możliwe uznanie za udowodnioną żadnej okoliczności faktycznej, na którą powołuje się organ. Wynika to z art. 81 k.p.a., który stanowi, że okoliczność faktyczna może być uznana za udowodnioną, jeżeli strona miała możność wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów (chyba że zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 10 § 2 – a takowych w sprawie nie stwierdzono).

W tej sprawie warunek ten nie został zachowany, bowiem ani skarżący, ani jego matka nie zostali powiadomieni ani o wszczęciu procedury skreślenia z listy uczniów, ani o możliwości wglądu do dokumentacji. W aktach znajdują się dwa oświadczenia matki skarżącego (z 19 grudnia 2024 r. i 20 stycznia 2025 r.), ale w żadnym nie ma jej oświadczenia, że została powiadomiona o wszczęciu procedury skreślenia z listy uczniów, czy możliwości wglądu do akt.

Nie ma racji organ II instancji, że to uchybienie nie miało wpływu na wynik sprawy i wcale tego nie potwierdzają przywołane przezeń orzeczenia. Należy odróżniać prawo do czynnego udziału w postępowaniu od prawa do wypowiedzenia się co do zebranych dowodów przed wydaniem decyzji. Tylko uchybienie temu drugiemu nie musi mieć wpływu na wynik sprawy, natomiast naruszenie tego pierwszego zawsze przesądza o wadliwości decyzji i tak było w rozpoznanej sprawie. Skoro naruszenia dopuścił się organ I instancji, to okoliczności faktyczne nie mogą być uznane za udowodnione, co wynika ze wspomnianego art. 81 k.p.a. (zob. wyrok NSA z dnia 13 lutego 1986 r., II SA 2015/85, ONSA 1986, nr 1, poz. 13, w którym stwierdzono, że "zachowanie wymagań art. 79 i 81 k.p.a., niezależnie od wagi i treści przeprowadzonego dowodu, jest bezwzględnym obowiązkiem organu administracji państwowej. Naruszenie tego obowiązku stanowi naruszenie przepisów o postępowaniu administracyjnym, mającym istotny wpływ na wynik sprawy").

Czwarty warunek dochowania procedury jest taki, że Dyrektor Zespołu Szkół na wniosek wychowawcy klasy zwołuje posiedzenie Rady Pedagogicznej, na którym wychowawca informuje o okolicznościach i przebiegu zdarzenia oraz wnioskuje o skreślenie ucznia z listy uczniów. Rada Pedagogiczna podejmuje uchwałę o skreśleniu ucznia z listy uczniów lub innym sposobie jego ukarania.

Warunek ten został spełniony, bowiem zapadła uchwała Rady Pedagogicznej o skreśleniu skarżącego z listy uczniów (uchwała z dnia 22 stycznia 2025 r. – w aktach).

Nie został jednak dochowany warunek piąty, który polega na tym, że na podstawie uchwały Rady Pedagogicznej oraz własnego postępowania wyjaśniającego Dyrektor Zespołu Szkół podejmuje decyzję, przy czym jeżeli jest to decyzja o skreśleniu z listy uczniów, zostaje sporządzona wg wzoru wymaganego przez art. 107 KPA.

Jak z tego wynika, do skreślenia ucznia z listy uczniów nie wystarczy uchwała Rady Pedagogicznej, bo to jeden z dwóch warunków skreślenia. Konieczne jest jeszcze (słowo "oraz") przeprowadzenie przez Dyrektora "własnego postępowania wyjaśniającego". W statucie nie określono zasad prowadzenia tego postępowania w związku z czym mają zastosowanie reguły kodeksowe, które wchodzą w grę wszędzie tam, gdzie jest wydawana decyzja administracyjna (zob. art. 1 pkt 1 i 2 k.p.a., zgodnie z którym Kodeks postępowania administracyjnego normuje: 1) postępowanie przed organami administracji publicznej w należących do właściwości tych organów sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnych; 2) postępowanie przed innymi organami państwowymi oraz przed innymi podmiotami, gdy są one powołane z mocy prawa lub na podstawie porozumień do załatwiania spraw określonych w pkt 1).

Podstawowe znaczenie mają przepisy o dowodach. Mianowicie, jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny (art. 75 § 1 k.p.a.). Słowo "w szczególności" oznacza, że mogą to być inne jeszcze dowody, takie np. jak nagrania video, jednak aby taki dowód mógł uchodzić za dowód w kodeksowym rozumieniu, powinien być właściwie udokumentowany (opisany), o czym będzie jeszcze mowa. Dowodami podstawowymi, które w tej sprawie powinny być przeprowadzone, są dowody z zeznań świadków: uczestników zdarzenia zakwalifikowanego przez organ jako bójka na terenie szkoły (małoletni nie muszą być przesłuchiwani w obecności psychologa), rodziców uczniów, czy innych osób, które mają jakąkolwiek wiedzę o zdarzeniu. Świadkami nie mogą być tylko osoby niezdolne do spostrzegania lub komunikowania swych spostrzeżeń, osoby obowiązane do zachowania w tajemnicy informacji niejawnych na okoliczności objęte tajemnicą, jeżeli nie zostały w trybie określonym obowiązującymi przepisami zwolnione od obowiązku zachowania tej tajemnicy oraz duchowni co do faktów objętych tajemnicą spowiedzi (art. 82 k.p.a.), pozostałe osoby mają prawny obowiązek zeznawania. Świadek ma jednak prawo odmowy zeznań i prawo odmowy odpowiedzi na pytanie (art. 83 k.p.a.). Jeżeli organ widzi ku temu powody, gdy w sprawie wymagane są wiadomości specjalne, może zwrócić się do biegłego lub biegłych o wydanie opinii (art. 84 k.p.a.), np. psychologa, czy specjalisty informatyka w celu potwierdzenia autentyczności nagrania, daty jego powstania itd. Organ może też przeprowadzać oględziny (miejsc, rzeczy, osób) (art. 85 k.p.a.), a także przesłuchać stronę – czyli skarżącego (art. 86 k.p.a.). Z każdej czynności postępowania, mającej istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, należy sporządzić zwięzły protokół, chyba że czynność została w inny sposób utrwalona na piśmie (art. 67 § 1 k.p.a.). Protokół należy sporządzić w szczególności z przesłuchania strony, świadka i biegłego; oględzin i ekspertyz dokonywanych przy udziale przedstawiciela organu administracji publicznej (art. 67 § 2 k.p.a.). Elementy, które zawiera protokół, wymienione są w art. 68 k.p.a. (protokół sporządza się tak, aby z niego wynikało, kto, kiedy, gdzie i jakich czynności dokonał, kto i w jakim charakterze był przy tym obecny, co i w jaki sposób w wyniku tych czynności ustalono i jakie uwagi zgłosiły obecne osoby - § 1; protokół odczytuje się wszystkim osobom obecnym, biorącym udział w czynności urzędowej, które powinny następnie protokół podpisać. Odmowę lub brak podpisu którejkolwiek osoby należy omówić w protokole - § 2). Zgodnie z art. 69 § 1 k.p.a., protokół przesłuchania powinien być odczytany i przedstawiony do podpisu osobie zeznającej niezwłocznie po złożeniu zeznania. Jak stanowi art. 72 § 1 k.p.a., czynności organu, z których nie sporządza się protokołu, a które mają znaczenie dla sprawy lub toku postępowania, utrwala się w aktach w formie adnotacji (tzw. notatki służbowej) podpisanej przez pracownika, który dokonał tych czynności.

Tylko przy zachowaniu tych zasad dowody są dowodami w sensie prawnym (mają moc dowodową).

Poza tym w postępowaniu wyjaśniającym należy respektować prawa strony (skarżącego). I tak, zgodnie z art. 78 k.p.a., żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy (§ 1). Organ może nie uwzględnić takiego żądania, które nie zostało zgłoszone w toku przeprowadzania dowodów lub w czasie rozprawy, jeżeli żądanie to dotyczy okoliczności już stwierdzonych innymi dowodami, chyba że mają one znaczenie dla sprawy (§ 2). Stosownie do art. 79 k.p.a., strona powinna być zawiadomiona o miejscu i terminie przeprowadzenia dowodu ze świadków, biegłych lub oględzin przynajmniej na siedem dni przed terminem (§ 1). Strona ma prawo brać udział w przeprowadzeniu dowodu, może zadawać pytania świadkom, biegłym i stronom oraz składać wyjaśnienia (§ 2).

Dotyczy to także dowodu z filmu, który powinien być odtworzony w toku jego oględzin, przy udziale strony, który ma prawo się co do niego wypowiedzieć, a wszystko powinno być udokumentowane w protokole. Ma to związek z treścią wspominanego już art. 81 k.p.a., zgodnie z którym okoliczność faktyczna może być uznana za udowodnioną, jeżeli strona miała możność wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów. Nagranie znajdujące się w aktach nie ma obecnie żadnej mocy dowodowej.

Należy pamiętać, że to na organie spoczywa obowiązek zebrania w sposób wyczerpujący i rozpatrzenia całego materiału dowodowego (art. 77 § 1 k.p.a.), oceny na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 k.p.a.), a wszystko to powinno znaleźć odzwierciedlenie w decyzji kończącej postępowanie. Decyzja taka musi odpowiadać wymaganiom z art. 107 k.p.a., a więc zawierać: 1) oznaczenie organu; 2) datę wydania; 3) oznaczenie strony; 4) powołanie podstawy prawnej; 5) rozstrzygnięcie; 6) uzasadnienie faktyczne i prawne; 7) pouczenie, czy i w jakim trybie służy od niej odwołanie; 8) podpis z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego pracownika organu upoważnionego do wydania decyzji (§ 1). Uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa (§ 3).

W rozpoznanej sprawie ani postępowanie przeprowadzone przez Dyrektora, ani następnie przez ŁKO, ani decyzje organów obu instancji wymagań tych nie spełniają. Organ odwoławczy uznał za udowodnione okoliczności, których nie mógł za takowe uznać, bo dowody nie zostały prawidłowo przeprowadzone, a strona została pozbawiona prawa do czynnego udziału w postępowaniu i wady tej nie można było naprawić w postępowaniu odwoławczym. Decyzje organów w części dotyczącej ich uzasadnienia tylko to potwierdzają.

Jako takie decyzje te nie mogły się ostać – zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa procesowego (art. 7, art. 10 § 1, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 80, art. 81, art. 67, art. 107 § 3, art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a.) w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.) i jako taka podlegała uchyleniu. Te same wady zawierała decyzja I instancji, którą Sąd na podstawie art. 135 p.p.s.a. również uchylił w ramach środków stosowanych w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, uznając, że jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

Oznacza to, że sprawa wraca do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji, który chcąc podjąć decyzję o skreśleniu skarżącego z listy uczniów musi dochować wymagań opisanych w niniejszym wyroku, począwszy od ustalenia podstawy prawnej decyzji, na prawidłowo sporządzonej decyzji skończywszy. Sąd wyjaśnia, że niniejszym wyrokiem, po jego uprawomocnieniu się, organy obu instancji są związane na podstawie art. 153 p.p.s.a., który stanowi, że "ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie". Działanie sprzeczne z wyrokiem Sądu podlega ocenie jako naruszenie tego przepisu.

W tym stanie rzeczy orzeczono jak w sentencji.

O zwrocie kosztów postępowania sądowego stronie skarżącej nie orzeczono, bo Sąd czyni to tylko na wniosek (art. 209 § 1 p.p.s.a.), a pełnomocnik wniosku takiego nie złożył (ani w skardze, ani na rozprawie).

a.kr.