Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jolanta Górska Sędziowie: Sędzia WSA Janina Guść Sędzia WSA Dorota Jadwiszczok (spr.) Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Małgorzata Kuba po rozpoznaniu w Gdańsku na rozprawie w dniu 3 września 2014 r. sprawy ze skargi J. S. na decyzję Wojewody z dnia 17 marca 2014 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oddala skargę.

Decyzją z 17 marca 2014 r. Wojewoda utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta, wykonującego zadanie starosty z zakresu administracji rządowej, z 31 grudnia 2012 r. o odmowie zwrotu części nieruchomości położonej w G. przy ul. P., oznaczonej w dacie wywłaszczenia jako działka nr [...] o pow. 597 m2, k. m. 60, aktualnie będącej częścią działki oznaczonej numerem [...] o pow. 796 m2, stanowiącej własność Gminy Miasta G..

W uzasadnieniu Wojewoda przedstawił stan faktyczny sprawy:

Aktem z 24 marca 1962 r. Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej Urząd Spraw Wewnętrznych, orzekło o wywłaszczeniu na rzecz skarbu Państwa - Dowództwa Marynarki Wojennej w G. części nieruchomości położonej w G. przy ul. T., wpisanej w księdze wieczystej Sądu Powiatowego w G. - KW nr [...], stanowiącej oznaczone katastralnie parcele nr: [...], [...] i [...] o pow. 1489 m, będącej własnością A. S. i S. S.. Z uzasadnienia powyższego orzeczenia wynika, że wywłaszczenia dokonano "na budowę szkoły 1000 - lecia".

Decyzją z 23 kwietnia 2001 r. Wojewoda , działając na podstawie art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm), w związku z art. 5 ust. 1 tej ustawy, stwierdził nieodpłatne nabycie z mocy prawa przez Gminę Miasta G., m.in. własności działki nr [...] o pow. 0,0597 ha, będącej przedmiotem niniejszego postępowania.

Wnioskiem z 14 listopada 2006 r. J. S. zwrócił się w imieniu własnym, B. K. - S. oraz S. S. do Prezydenta Miasta, wykonującego zadanie starosty z zakresu administracji rządowej, "o zwrot wywłaszczonej nieruchomości - pozostałej części działki Nr [...], o obszarze 366 m", wskazując w uzasadnieniu, że Prezydent Miasta, wykonujący zadanie starosty z zakresu administracji rządowej, decyzją z 31 stycznia 2003 r., orzekł o zwrocie części tej działki (tj. nr [...]), o pow. 294 m2. Ponadto wnioskodawca stwierdził, że wówczas przesłanką braku możliwości zwrotu całej działki była okoliczność, iż na pozostałej jej części znajdowały się dwa segmenty czterosegmentowego budynku, zamieszkałego przez lokatorów, którzy "mają prawo pierwokupu mieszkań, które zajmują, wraz z pozostałą częścią działki". Z uwagi na fakt, że "lokatorom odmówiono wykupu mieszkań i zostali wykwaterowani, przesłanka, dla której nastąpiła odmowa zwrotu całości działki nie istnieje ".

Postanowieniem z 31 lipca 2007 r. Wojewoda wyłączył Prezydenta Miasta, wykonującego zadania starosty z zakresu administracji rządowej, od załatwienia wniosku o zwrot części nieruchomości oraz wyznaczył Prezydenta Miasta, wykonującego zadanie starosty z zakresu administracji rządowej, do rozpatrzenia przedmiotowej sprawy.

Pismem z 15 września 2008 r. Prezydent Miasta, wykonujący zadanie starosty z zakresu administracji rządowej, wezwał J. S. do uzupełnienia wniosku o postanowienie sądu stwierdzające nabycie spadku po wywłaszczonych współwłaścicielach przedmiotowej działki, tj. S. i A. S. oraz o wnioski pozostałych osób występujących z roszczeniem o zwrot przedmiotowej nieruchomości, względnie pełnomocnictwo dla wnioskodawcy do reprezentowania B. K. - S. i S. S. do działania w ich imieniu w przedmiotowej sprawie.

Z przedłożonych uwierzytelnionych kserokopii postanowień Sądu Rejonowego w G. (sygn. akt [...] z 28 maja 1974 r. oraz sygn. akt [...] z 20 października 1981 r.) wynika, że spadek po A. i S. S. nabyli po połowie J. S. i W. S.. Spadek po W. S. zaś, zgodnie z postanowieniem o nabyciu spadku z 31 stycznia 2006 r., sygn. akt II Ns 475/06, nabyli - żona B. K. – S. oraz syn S. S..

Dostarczone do organu zostało także pełnomocnictwo J. S. do działania w imieniu B. K.- S. oraz S. S..

Pismem z 16 czerwca 2009 r. Prezydent Miasta , wykonujący zadanie starosty z zakresu administracji rządowej, zawiadomił strony o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, położonej w G. przy ul. P., oznaczonej geodezyjnie jako część działki nr [...], obecnie w granicach działki nr 1608/32 o pow. 796 m2, dla której Sąd Rejonowy w G., Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą Nr [...]".

W dniu 16 lipca 2009 r. dokonano oględzin przedmiotowej nieruchomości. Z protokołu spisanego po ich przeprowadzeniu wynika, że część dawnej działki nr [...], będąca przedmiotem prowadzonego przez organ I instancji postępowania, obecnie znajdująca się w granicach działki nr [...], zabudowana jest przez część murowanego budynku mieszkalnego, 4 - segmentowego o 2 kondygnacjach, którego dwa segmenty znajdują się na części objętej wnioskiem o zwrot. Ustalono także, że na nieruchomości znajduje się droga dojazdowa do budynku mieszkalnego oraz chodnik betonowy usytuowany wzdłuż budynku. Nieruchomość stanowiąca przedmiot oględzin graniczy bezpośrednio z pasem drogowym ul. P. poprzez skarpę porośniętą trawą i krzakami oraz z działkami nr [...] i [...], od których odgrodzona jest metalową siatką posadowioną na betonowej podmurówce. Według ustaleń z protokołu z oględzin Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w G. (dalej zwany - "MOPS") w przedmiotowym budynku prowadził trening mieszkaniowy dla osób niepełnosprawnych w ramach działalności środowiskowego domu samopomocy. Powyższą działalność MOPS w G. prowadził na podstawie umowy użyczenia podpisanej z Gminą Miasta G. z dnia 27 listopada 2008 r. Czas trwania umowy - 3 lata.

Decyzją z 6 maja 2011 r. Prezydent Miasta, wykonujący zadanie starosty z zakresu administracji rządowej, orzekł o odmowie zwrotu przedmiotowej nieruchomości.

Odwołanie od powyższego rozstrzygnięcia złożył J. S..

Decyzją z 24 lutego 2012 r. Wojewoda uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji, wskazując na konieczność uzupełnienia materiału dowodowego.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, Prezydent Miasta. , wykonujący zadanie starosty z zakresu administracji rządowej, ponownie orzekł o odmowie zwrotu na rzecz wnioskodawców przedmiotowej nieruchomości. W uzasadnieniu decyzji stwierdzono m.in., że budynki mieszkalne, funkcjonalnie związane z budową szkoły, stanowią jeden z elementów celu wywłaszczenia, jakim była budowa szkoły 1000 – lecia, zatem na nieruchomości został zrealizowany cel wywłaszczenia, co uniemożliwia je zwrot.

Wnioskujący o zwrot nieruchomości ponownie wnieśli odwołanie.

Rozpoznając przedmiotową sprawę Wojewoda wskazał, że problematyka zwrotu nieruchomości wywłaszczonych została uregulowana w rozdziale 6 działu III ustawy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (j. t. Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 ze zm.), zwanej dalej skrótem "u.g.n.".

W art. 136 ust. 6 tej ustawy stwierdzono m.in., że poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu.

Zgodnie z art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli:

pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo

pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany.

W niniejszej sprawie wywłaszczenia dokonano pod rządami ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Ustawa ta nie posługiwała się pojęciem zbędności nieruchomości przyjętym w aktualnie obowiązującej ustawie o gospodarce nieruchomościami. W art. 34 ust. 1 i 2 ustawy z 1958 r. przewidziano, że nieruchomość wywłaszczona w jej trybie podlega zwrotowi na rzecz wywłaszczonego właściciela, jeżeli naczelnik powiatu ustali, że nieruchomość nie została użyta i jest zbędna na cele, dla których orzeczono wywłaszczenie, a orzekanie o zwrocie nieruchomości następuje za zgodą wywłaszczonego właściciela.

Obowiązkiem organu prowadzącego postępowanie w sprawie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości jest zatem dokonanie niebudzących wątpliwości ustaleń, czy wywłaszczona nieruchomość stała się zbędna na ceł określony w decyzji o wywłaszczeniu. W takim tylko przypadku, stosownie do treści przepisu art. 136 pkt 3 u.g.n. poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Wcześniej jednak precyzyjne określenie przez organ celu wywłaszczenia stwarza organowi możliwość badania i ustalenia, czy cel ten nie został zrealizowany, względnie czy nie rozpoczęto nawet prac związanych z jego realizacją.

Istotą postępowań o zwrot wywłaszczonej nieruchomości jest określenie celu, na jaki została ona wywłaszczona oraz ustalenie, czy cel ten udało się zrealizować.

W niniejszej bezspornym jest, że w ramach inwestycji pod nazwą "budowa szkoły 1000 - lecia" planowano zrealizować nie tylko budynek szkoły, ale także towarzyszącą jej infrastrukturę, taką jak: internat, boisko oraz budynek mieszkalny dla nauczycieli. Potwierdzają to dowody zebrane w niniejszym postępowaniu takie jak np. pismo Kwatermistrzostwa Marynarki Wojennej - Zarząd Kwat. - Budowlany z 3 maja 1962 r., nr 1306, w którym, w odpowiedzi na pismo w sprawie ustosunkowania się do odwołania A. S. od orzeczenia wywłaszczeniowego Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Gdańsku, wskazano, iż "Sugestia Ob. A. S., że teren jest zbędny dla potrzeb szkoły, bo nie jest w całości zajęty pod budynki jest pozbawiona racji, gdyż teren nie tylko jest konieczny pod sam budynek, ale również na urządzenie dojazdów, zaplecza, boisk itp.". Dowodem potwierdzającym powyższe stwierdzenie jest także odwołanie A. S. od orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Gdańsku z 24 marca 1962 r. o wywłaszczeniu na rzecz Państwa - Dowództwa Marynarki Wojennej w G., części nieruchomości położonej w G. przy ul. T., w którym odwołujący się sugeruje, że "odnośnie części działki nr [...] (...) projektowany, a nie rozpoczęty budynek mieszkalny (...) może być bez szkody dla całości inwestycji przesunięty kilka metrów w kierunku ul. Dzierżyńskiego". W dalszej części odwołania wymieniony pisze: "Moim skromnym zdaniem liceum, a więc szkoła dla dorastającej młodzieży z internatem i budynkiem mieszkalnym dla personelu pedagogicznego, nie powinna być lokalizowana w mieście ".

Analiza dołączonych do materiału dowodowego map, w tym projektu zagospodarowania terenu Szkoły1000-lecia" w G. przy ul. Dierżyńskiego, nr 46/61, którego elementem był plan zagospodarowania terenu, zatwierdzony w dniu 6 lipca 1961 r. przez Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej, pozwala na stwierdzenie, że w miejscu obecnej działki nr [...] zaplanowano budynek oznaczony nr 46/3, który kształtem i lokalizacją odpowiada budynkowi znajdującemu się w chwili obecnej na przedmiotowej działce przy ul. P. 26. Również w pozwoleniu na budowę wydanym w dniu 22 marca 1962 r. jest mowa o budowie domu "mieszkalnego (dla nauczycieli) ul. P. 26".

O fakcie zaś, że obecnie znajdująca się na działce [...], a częściowo na byłej działce nr [...], nieruchomość budynkowa była użytkowana przez władze szkoły na potrzeby mieszkaniowe jej pracowników oraz, że istniała już w 1963 r. świadczą załączone do materiału dowodowego umowy najmu znajdujących się w budynku mieszkań zakładowych zawarte z pracownikami oświaty przez Wydział Oświaty Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w G. (np. umowa najmu mieszkania służbowego znajdującego się w budynku nr 26 przy ul. P., z dnia 14 października 1963 r. zawarta pomiędzy Dyrektorem III Liceum Ogólnokształcącego im. Marynarki Wojennej w G., a jego pracownikiem, P. M.).

W aktach sprawy znajduje się także protokół zdawczo - odbiorczy spisany w dniu 29 listopada 2001 r., dotyczący przejęcia od Zespołu Szkół Ogólnokształcących nr 1 w G., ul. L. 27, w administrację (zarząd) przez Administrację Budynków Komunalnych nr IV w G., ul. W. 67 A, nieruchomości położonej w G. przy ul. P. 26. W opisie technicznym budynku wskazano rok budowy - 1963.

Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy wskazuje zatem, że na części nieruchomości gruntowej, będącej przedmiotem niniejszego postępowania, położonej w G. przy ul. P., oznaczonej w dacie wywłaszczenia jako działka nr [...], o pow. 597 m , aktualnie stanowiącej część działki nr 1608/32 o pow. 796 m2, KW nr [...], stanowiącej własność Gminy Miasta G., został zrealizowany cel wywłaszczenia w przewidzianych przez prawo terminach oraz, że nieruchomość ta była zgodnie z tym celem wykorzystana.

Ponadto Wojewoda stwierdził, że organ I instancji w sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył materiał dowodowy, w związku z czym nie uchybił przepisom art. 7, 77 i 80 k.p.a.. Zaskarżona decyzja zawiera zarówno uzasadnienie faktyczne jak i prawne. Organ I instancji wymienił w swym orzeczeniu najważniejsze dowody i fakty. Przedstawił również powody, dla których uznał, że cel wywłaszczenia na przedmiotowej działce został zrealizowany. Przytoczył i wyjaśnił przepisy mające zastosowanie w niniejszej sprawie.

W odpowiedzi na zarzut dotyczący braku realizacji celu wywłaszczenia Wojewoda powtórzył stanowisko, że celu wywłaszczenia nie należy ograniczać jedynie do wskazanej w akcie notarialnym lub decyzji nazwy inwestycji, ale obejmuje on również towarzyszącą infrastrukturę. Organ I instancji prawidłowo zebrał i ocenił materiał dowodowy, wykazując, że celem wywłaszczenia była budowa szkoły oraz, że zrealizowany na nieruchomości będącej przedmiotem roszczenia o zwrot budynek mieszkalny dla nauczycieli stanowił infrastrukturę towarzyszącą.

Skargę wniósł J. S., zarzucając obrazę przepisów prawa materialnego przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 136 ust. 3, 137 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 o gospodarce nieruchomościami poprzez uznanie, że na nieruchomości objętej wnioskiem o zwrot został zrealizowany cel wywłaszczenia w przewidzianych przez prawo terminach oraz, że nieruchomość ta była zgodnie z tym celem wykorzystana, co powoduje, że nie może być uznana za nieruchomość zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu oraz obrazę przepisów prawa procesowego (art. 7, 12, 77, 80 k.p.a.) poprzez naruszenie naczelnych zasad procedury administracyjnej: zasady kontroli i nadzoru nad przestrzeganiem prawa, uwzględniania interesu społecznego i słusznego interesu obywateli, zasady szybkości postępowania, obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, zasady swobodnej oceny dowodów.

Skarżący zarzucił także zbyt długi czas prowadzenia postępowania, co stanowi naruszenie art. 12 k.p.a.. W ocenie skarżącego organ pominął także znaczenie decyzji Prezydenta Miasta G. orzekającej o zwrocie na rzecz skarżącego części wywłaszczonej nieruchomości oznaczonej jako działka [...], gdzie jasno zostało stwierdzone, że cel wywłaszczenia został zrealizowany, jednak częściowo działka stała się zbędna i należy ja zwrócić. W kwestionowanej decyzji organy orzekające zaprezentowały całkowicie odmienne stanowisko. W ocenie skarżącego szkoła 1000 - lecia została posadowiona jedynie na części wywłaszczonej nieruchomości, a zatem pozostała część powinna podlegać zwrotowi. Skarżący w całości zakwestionował ustalenia i rozważania organów w przedmiocie budynku mieszkalnego oznaczonego jako 26 przy ulicy P.. Zdaniem skarżącego dowolne jest przyjęcie, że cel wywłaszczenia w postaci budowy szkoły jest tożsamy z realizacją budynku mieszkalnego. Nie sposób także uznać tego budynku za infrastrukturę szkoły. Funkcja i zadanie tych obiektów jest całkowicie inne. Twierdzenie organu, że w ramach inwestycji zamierzano zrealizować internat, boisko czy budynek mieszkalny dla nauczycieli nie znajduje poparcia w zgromadzonym materiale dowodowym. Bezspornie nieruchomość została wywłaszczona na cel określony jako budowa szkoły 1000-lecia. Decyzja wywłaszczeniowa nosi datę 24 marca 1962 r.. Tymczasem pozwolenie na budowę nosi datę 22 marca 1962 r.. Stąd nie do przyjęcia jest argumentacja organu, że istotnym dowodem zasadności budowy domu mieszkalnego dla nauczycieli miałby być pochodzący z 6 lipca 1961 r. projekt terenu szkoły 1000-lecia wraz z planem zagospodarowania terenu, z którego wynika lokalizacja budynku przy ul. P. 26. Faktem bezspornym jest funkcja mieszkalna spornego budynku i fakt jego użytkowania przez nauczycieli na podstawie umów najmu od 1963 r..

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Zgodnie z brzmieniem art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a., sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego. Oznacza to, że kontrola sądowoadministracyjna sprowadza się do zbadania, czy organy wydając zaskarżony akt nie naruszyły przepisów prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

Postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie było prowadzone na podstawie przepisów ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (j. t. Dz. U z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.), dalej u.g.n..

Organy obu instancji nie uwzględniły żądania skarżącego ze względu na ustalenie, że na części nieruchomości objętej wnioskiem o zwrot cel wywłaszczenia został zrealizowany. W ocenie Sądu stanowisko to, wobec zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego jest zasadne, co skutkuje oddaleniem skargi.

Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji (i decyzji ją poprzedzającej) stanowił przepis art. 136 ust. 3 u.g.n., zgodnie z którym poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137 u.g.n., stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. W art. 137 u.g.n. ustawodawca sprecyzował przesłankę zwrotu nieruchomości, wskazując w ust. 1, że nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli:

1) pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo

2) pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany. W ust. 2 tego artykułu ustawodawca przewidział zaś, że jeżeli w przypadku, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, cel wywłaszczenia został zrealizowany tylko na części wywłaszczonej nieruchomości, zwrotowi podlega pozostała część.

Z przytoczonych przepisów wynika, że uwzględnienie wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości jest uzależnione od ustalenia, że nieruchomość ta stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Tylko nieruchomość, która spełnia wskazane w przepisie art. 137 ust. 1 u.g.n. warunki może być uznana za zbędną i w konsekwencji zwrócona byłym właścicielom lub ich spadkobiercom. Zasadniczym zadaniem organów orzekających w tym zakresie jest więc ustalenie, czy nieruchomość została zagospodarowana zgodnie z celem wywłaszczenia. Podstawowym warunkiem zwrotu wywłaszczonej nieruchomości jest bowiem jej obiektywnie stwierdzona zbędność dla realizacji celu wywłaszczenia. Przy czym, przyjęta w art. 136 ust. 3 w zw. z art. 137 ust. 1 u.g.n. konstrukcja materialnoprawnej przesłanki zwrotu wywłaszczonej nieruchomości jednoznacznie przesądza, że podstawą oceny zbędności jest wyłącznie okoliczność zrealizowania celu określonego w decyzji wywłaszczeniowej.

Wyjaśnić w tym miejscu także wypada, że instytucja zwrotu wywłaszczonej (przejętej) nieruchomości nie jest instytucją nową, występowała bowiem już w poprzednio obowiązującym ustawodawstwie. Pierwotnie, także w ustawie o gospodarce nieruchomościami, uprawnienie do żądania zwrotu nieruchomości nie wiązało się z żadnymi ograniczeniami czasowymi, przewidzianymi dla realizacji celu wywłaszczenia. Ograniczenia te wprowadził dopiero art. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. z 2004 r. Nr 141, poz. 1492), który wszedł w życie w dniu 22 września 2004 r. Na skutek powyższej nowelizacji, treść art. 137 ust. 1 u.g.n. (i określone w nim terminy) budziła szereg wątpliwości interpretacyjnych. Aktualnie powyższa kwestia została rozstrzygnięta wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z 13 marca 2014 r. (sygn. akt P 38/11), w którym Trybunał Konstytucyjny orzekł, iż art. 137 ust. 1 pkt 2 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 ze zm.) – w zakresie, w jakim za nieruchomość zbędną uznaje nieruchomość wywłaszczoną przed 27 maja 1990 r., na której w dniu złożenia wniosku o zwrot, a nie później niż przed 22 września 2004 r., zrealizowano cel określony w decyzji o wywłaszczeniu - jest niezgodny z art. 2 w związku z art. 165 ust. 1 z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej. Wyrok ten został opublikowany w Dzienniku Ustaw z 2014 r. pod poz. 376 z dnia 24 marca 2014 r. i wszedł w życie z dniem jego publikacji. W uzasadnieniu wyroku, w konkluzji, Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że zgodnie z jego sentencją, nie podlegają zwrotowi na rzecz byłych właścicieli te nieruchomości, na których cel określony w decyzji o wywłaszczeniu został zrealizowany przed dniem złożenia wniosku o ich zwrot, niezależnie od tego, czy realizacja inwestycji nastąpiła po upływie 10 lat od chwili wywłaszczenia.

Taka sytuacja w niniejszej sprawie występuje. Działki wymienione we wniosku o zwrot nieruchomości zostały wywłaszczone celem uzyskania terenu pod budowę szkoły 1000-lecia. Do realizacji celu wywłaszczenia doszło jeszcze pod rządami ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r., Nr 10, poz. 64). Okoliczność ta, zdaniem Sądu, wynika z oceny całokształtu dowodów zgromadzonych w sprawie. W szczególności o realizacji na części przedmiotowej działki domu dla nauczycieli świadczy protokół z dnia 10-17 października 1963 r. dotyczący odbioru końcowego "Bud. Mieszkalnego przy szkole 1000 lecia – ul. P." w G.. W tej dacie został w zrealizowany cel wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości.

Należy także dostrzec, iż niezasadny jest zarzut skarżącego, który z zestawienia dat decyzji o wywłaszczeniu (24 marca 1962 r.) i decyzji o pozwoleniu na budowę (21 marca 1962 r.) wysnuł wniosek, że daty te wskazują, iż przed wywłaszczeniem jego cel został zrealizowany. Uszło uwagi wnioskodawcy, że przedmiotowe pozwolenie zostało wydane na podstawie warunkowego zaświadczenia o lokalizacji szczegółowej z 6 listopada 1959 r., nr 300/5. Nie dowodzi to, jak oczekiwałby skarżący, okoliczności, że wywłaszczenie nie zostało dokonane celem pozyskania terenu na budowę szkoły, ponieważ sam cel wywłaszczenia został zrealizowany po wydaniu decyzji o wywłaszczeniu.

Ponadto w planie realizacyjnym zostało wskazane (i zatwierdzone), że w ramach budowy szkoły zostanie wybudowany także budynek mieszkalny dla nauczycieli (potwierdza to plan realizacyjny zatwierdzony wraz z wydaniem pozwolenia na budowę, a także analiza dołączonych do materiału dowodowego map, w tym projektu zagospodarowania terenu "Szkoły 1000-lecia" w G. przy ul. Dierżyńskiego, nr 46/61, którego elementem był plan zagospodarowania terenu, zatwierdzony w dniu 6 lipca 1961 r. przez Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej). Pozwala to na stwierdzenie, że w miejscu obecnej działki nr [...] zaplanowano budynek oznaczony nr 46/3, który kształtem i lokalizacją odpowiada budynkowi znajdującemu się w chwili obecnej na przedmiotowej działce przy ul. P. 26. Również w pozwoleniu na budowę wydanym w dniu 22 marca 1962 r. jest mowa o budowie domu "mieszkalnego (dla nauczycieli) ul. P. 26".W chwili obecnej nie można zatem skutecznie zarzucić, że przedmiotowa inwestycja nie mogła obejmować także obiektu mieszkalnego dla nauczycieli. W ramach przedmiotowego postępowania Sąd nie może objąć kontrolą zasadności decyzji dotyczącej wywłaszczenia. Natomiast z decyzji zezwalającej na realizacje inwestycji oświatowej wprost wynika, że obejmowała ona nie tylko realizację budynku szkoły, ale także internatu dla dorastającej młodzieży oraz budynku mieszkalnego dla personelu pedagogicznego. W obecnie kontrolowanym postępowaniu Sąd weryfikuje jedynie prawidłowość dokonanych ustaleń w zakresie czy cel wywłaszczenia został zrealizowany. Należy wskazać, że skarżący nie kwestionuje, że obiekty objęte planem realizacyjnym w ramach inwestycji określonej: budowa szkoły 1000-lecia" zostały zrealizowane.

W konsekwencji, w ocenie Sądu, wobec dowodów zgromadzonych w sprawie, całkowicie uprawnione jest stwierdzenie organów, że cel wywłaszczenia w stosunku do części działki wskazanej we wniosku został zrealizowany. Skoro zaś wskazane we wniosku nieruchomości zostały wykorzystane na cel wywłaszczenia, to żądanie ich zwrotu nie mogło zostać uwzględnione. Z tej przyczyny Sąd uznał, iż wydane w sprawie rozstrzygnięcia są prawidłowe i nie naruszają art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Odnosząc się do powoływanej w skardze decyzji Prezydenta Miasta G. z 31 stycznia 2003 r. uznającej zasadność zwrotu części działki nr [...] o pow. 294 m2 to treść tego rozstrzygnięcia nie może rzutować o uznaniu obecnego żądania skarżącego, zwłaszcza, że dotyczy ona części działki wolnej od zabudowy.

Skutku nie może odnieść także zarzut naruszenie art. 12 k.p.a., gdyż zwalczaniu opieszałości w prowadzeniu postępowania przez organy administracji służy zażalenie na bezczynność organu. Natomiast przy kontroli wydanego rozstrzygnięcia czas jaki upłynął od złożenia wniosku do daty decyzji nie rzutuje na poprawność podjętej decyzji. Rozstrzygnięcia zapadłe w sprawie są prawidłowe. Opierają się na ustaleniach faktycznych znajdujących odzwierciedlenie w aktach sprawy. Zasadnie, na podstawie zgromadzonych dowodów i ich oceny dokonanej w całokształcie materiału dowodowego sprawy przyjęto w nich, że cel wywłaszczenia został zrealizowany, to zaś oznacza, że nieruchomości objęte żądaniem zwrotu nie mogą być traktowane jako zbędne na cel wywłaszczenia. Zasadnie też w sprawie przyjęto, że "zbędności nieruchomości", nie można wyprowadzać ze zdarzeń przyszłych, które nastąpiły po osiągnięciu celu wywłaszczenia. Nie można bowiem mówić o zbędności na cel wywłaszczenia, gdy nieruchomość po wywłaszczeniu została zagospodarowana i wykorzystana zgodnie z celem wywłaszczenia określonym w decyzji wywłaszczeniowej, a dopiero później zmieniono jej przeznaczenie czy w ogóle zaprzestano jej wykorzystywania na cel, na jaki została przejęta. Stąd też żadnego znaczenia prawnego nie mogła mieć w sprawie okoliczność związana z przekazaniem w użytkowanie wywłaszczonych gruntów na rzecz Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w G.. Nastąpiło to bowiem dopiero po zrealizowaniu celu wywłaszczenia.

Uznając zatem, że zaistniały podstawy prawne do wydania decyzji, postępowanie zostało przeprowadzone prawidłowo, z uwzględnieniem reguł kodeksu postępowania administracyjnego, a decyzja zawiera wymagane prawem elementy, Sąd w oparciu o art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.