Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA – Joanna Kube Sędzia WSA – Ewa Grochowska – Jung (sprawozdawca) Sędzia WSA – Andrzej Góraj Protokolant – specjalista Marek Kozłowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 grudnia 2014 r. sprawy ze skargi T. K. na bezczynność Stowarzyszenia "[...]" z siedzibą w W. w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] marca 2014 r. o udostępnienie informacji publicznej 1. zobowiązuje Stowarzyszenie "[...]" z siedzibą w W. do rozpatrzenia wniosku skarżącego T. K. z dnia [...] marca 2014 r. o udostępnienie informacji publicznej, w terminie 14 dni od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. wymierza Stowarzyszeniu "[...]" z siedzibą w W. grzywnę w wysokości 1.000 (słownie: tysiąc) złotych; 4. zasądza od Stowarzyszenia "[...]" z siedzibą w W. na rzecz skarżącego T. K. kwotę 100 (słownie: sto) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania.

T. K. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę z dnia [...] czerwca 2014 r., sprecyzowaną pismem z dnia [...] czerwca 2014 r., na bezczynność Stowarzyszenia [...] z siedzibą w W. w przedmiocie rozpatrzenia wniosku z dnia [...] marca 2014 r. o udostępnienie informacji publicznej.

W uzasadnieniu skarżący wskazał, że z korespondencji z Prokuraturą Okręgową w K. powziął wiadomość, iż Krajowa Rada Stowarzyszenia [...] podjęła w dniu [...] stycznia 2013 r. uchwałę nr [...] w sprawie likwidacji Oddziału [...] Stowarzyszenia. Jak wynika z protokołu posiedzenia z dnia [...] stycznia 2013 r. członkowie Krajowej Rady Rewizyjnej Stowarzyszenia przed podjęciem uchwały odbyli dwa spotkania z zarządem Oddziału [...] (w dniu [...] grudnia 2012 r. i [...] stycznia 2013 r.) w wyniku których potwierdzono zasadność likwidacji Oddziału.

W związku z powyższym skarżący pismem z dnia [...] marca 2014 r. wniósł o udostępnienie informacji publicznej poprzez przesłanie mu powyższego protokołu posiedzenia z dnia [...] stycznia 2013 r. Powyższy wniosek wpłynął do Stowarzyszenia w dniu [...] marca 2014 r., jednak do dnia wniesienia skargi pozostał bez odpowiedzi Stowarzyszenia.

W ocenie skarżącego Stowarzyszenie jest podmiotem zobowiązanym do udostępniania informacji publicznej, natomiast żądane informacje maja charakter informacji publicznych dlatego też skarga jego jest zasadna.

W odpowiedzi na skargę Stowarzyszenie [...] z siedzibą w W. wskazało, że nie podlega przepisom ustawy o dostępie do informacji publicznej. Zatem wniosek skarżącego z dnia [...] marca 2014 r. nie był złożony w trybie przepisów tej ustawy. W ocenie Stowarzyszenia obowiązkiem jej jest udostępnianie informacji, o których mowa w ustawie o Krajowym Rejestrze Sądowym. Skoro zatem ustawa ta nie przewiduje udostępniania osobom trzecim dokumentów wewnętrznych Komisji Rewizyjnych - a takim są w ocenie Stowarzyszenia protokoły Komisji, to tym bardziej nie mogą być one udostępnione w oparciu o ustawę o dostępie do informacji publicznej. Prowadziłoby to bowiem do obejścia przepisów ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym oraz ustawy - Prawo o stowarzyszeniach.

W dniu [...] sierpnia 2014 r. wpłynął do Sądu wniosek skarżącego o ukaranie grzywną Stowarzyszenia za jego bezczynność w sprawie rozpoznania wniosku z dnia [...] marca 2014 r.

Z uwagi na brak w aktach administracyjnych przedmiotowych protokołów Sąd pismem z dnia [...] sierpnia 2014 r., ponowionym w dniu [...] października 2014 r., wezwał pełnomocnika Stowarzyszenia do nadesłania oryginału bądź poświadczonej za zgodność z oryginałem kserokopii protokołów Komisji Rewizyjnej, których dotyczył wniosek skarżącego z dnia [...] marca 2014 r. Jednocześnie Sąd poinformował, że dla rozpoznania sprawy niezbędne jest zapoznanie się przez sędziego sprawozdawcę i skład orzekający z powyższymi dokumentami oraz zapewnił, że nadesłane protokoły zostaną umieszczone w sejfie i nie będą podlegały udostępnieniu stronie skarżącej, a po prawomocnym zakończeniu sprawy zostaną zwrócone Stowarzyszeniu. Pomimo to Stowarzyszenie nie wykonało wezwania Sądu i nie nadesłało żądanych dokumentów.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kontrola ta z mocy art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) obejmuje również bezczynność organów.

Skarga T. K. oceniana pod tym kątem zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do treści art. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (tekst jedn. Dz. U. z 2014 r., poz. 782), każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu na zasadach i w trybie określonych w ustawie. Udostępnienie informacji publicznej następuje w formie czynności materialno-technicznej (art. 13 ust. 1 powołanej ustawy). Obowiązek zaś wydania decyzji administracyjnej ustawodawca przewidział tylko w takim wypadku, gdy informacja, której udostępnienia żąda określony podmiot, jest informacją publiczną, lecz organ odmawia jej udostępnienia z uwagi na ochronę informacji niejawnych lub innych tajemnic ustawowo chronionych (art. 16 ust. 1 powołanej ustawy). Jednocześnie należy zaznaczyć, że dysponent informacji publicznej jest zobowiązany do jej udostępnienia tylko wtedy, gdy informacja ta nie została wcześniej udostępniona i nie funkcjonuje w obiegu publicznym, co nie pozwala zainteresowanemu zapoznać się z jej treścią inaczej niż wskutek złożenia wniosku do odpowiedniego organu o udzielenie informacji.

Z bezczynnością organu w sprawie udostępnienia informacji publicznej będziemy mieli zatem do czynienia, gdy podmiot zobowiązany do podjęcia czynności materialno-technicznej w przedmiocie udostępnienia żądanej informacji publicznej, takiej czynności nie podejmuje, bądź nie podejmuje decyzji o odmowie jej udostępnienia.

W rozpoznawanej sprawie strony pozostają w sporze co do tego, czy Stowarzyszenie [...] z/s w W. jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej oraz czy żądane protokoły z posiedzenia Komisji Rewizyjnej maja charakter informacji publicznej.

Odnosząc się w pierwszej kolejności do zakresu podmiotowego powyższego zagadnienia, należy wskazać, że w ocenie Sądu, Stowarzyszenie [...] z/s w W. jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej. Stosowanie bowiem do art. 4 ust 1 pkt 5 ustawy o dostępie do informacji publicznej obowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym, oraz osoby prawne, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów.

Nie ulega wątpliwości, że Stowarzyszenie [...] z/s w W. takie zadania publiczne wykonuje, co wynika zarówno z informacji podawanych przez samo Stowarzyszenie na jej ogólnodostępnej stronie internetowej, jak i też z zapisów w statucie Stowarzyszenia. Na stronie internetowej Stowarzyszenia [...] można odczytać m.in., że: "Stowarzyszenie [...] jest organizacją pozarządową powołaną w lutym 1990 roku z inicjatywy marszałka Senatu RP prof. Andrzeja Stelmachowskiego (...). Wśród założycieli i członków [...] było wielu senatorów i posłów, działaczy niepodległościowych, hierarchów kościelnych i wybitnych naukowców, rozumiejących potrzebę współpracy z Rodakami rozsianymi po świecie. Obecnie w Stowarzyszeniu działa ponad 4 tysięcy członków skupionych w 23 oddziałach terenowych (...). Stowarzyszenie działa pod patronatem Senatu Rzeczypospolitej Polskiej i współpracuje z Ministrem Spraw Zagranicznych. Stowarzyszenie, traktując swoją pracę jako służbę, stale rozwija zakres zaangażowania w celu umacnianiu więzi Polonii i Polaków zamieszkałych za granicą z Ojczyzną. Stowarzyszenie realizuje zadania państwowe zlecane przez Ministerstwo Spraw Zagranicznych, Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz Ministerstwo Sportu". Dodatkowo z § 4 Statutu Stowarzyszenia wynika, że celami jego działania są:

1) inspirowanie, wspomaganie i prowadzenie wszechstronnej współpracy Polonii oraz Polaków z zagranicy z Ojczyzną w dziedzinach: oświaty, nauki, kultury, religii, gospodarki, turystyki i sportu;

2) propagowanie, wspieranie i prowadzenie nauczania języka polskiego oraz podtrzymywania jego znajomości wśród Polonii i Polaków mieszkających za granicą;

3) upowszechnianie w środowiskach polonijnych wiedzy o kulturze polskiej i współczesnych zjawiskach w życiu społecznym, gospodarczym i politycznym kraju;

4) pogłębianie w Polsce wiedzy o Polonii i emigracji;

5) działanie na rzecz polskiego dziedzictwa kulturowego poza granicami kraju;

6) pomoc w zapewnieniu opieki duszpasterskiej w języku polskim;

7) wspieranie dążeń emigracji i środowisk polonijnych do umacniania swych pozycji społeczno-ekonomicznych w krajach osiedlenia;

8) obrona praw polskiej mniejszości narodowej,

9) działanie na rzecz rozwoju regionalnego.

Powyższe w ocenie Sądu oznacza, że Stowarzyszenie jest podmiotem, o którym mowa w art. 4 ust 1 pkt 5 ustawy o dostępie do informacji publicznej co oznacza, że jest ono podmiotem zobowiązanym do udostępniania informacji publicznej. Stwierdzenie to w żaden sposób nie przeczy zapisom ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 1203 ze zm.) czy też zapisom ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. Prawo o Stowarzyszeniach (tekst jedn. Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz. 855 ze zm.). Obie te ustawy ustalają zasady, na podstawie których działa stowarzyszenie w obrocie prawnym i związane z tym prawa i obowiązki podmiotu - jak choćby obowiązek rejestracji z ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym. Nie oznacza to jednak, że stowarzyszenie nie może być adresatem praw i obowiązków uregulowanych inną ustawą - w rozpoznawanej sprawie ustawą o dostępie do informacji publicznej. Ustawa ta, jak było to wskazane powyżej, reguluje dostęp do informacji publicznej i w zakresie tego zagadnienia nakłada bądź zwalnia określone podmioty (zobowiązane) z obowiązków w niej zawartych. Sąd nie zgadza się z twierdzeniem Stowarzyszenia, że zastosowanie tej ustawy w niniejszej sprawie do wniosku skarżącego z dnia [...] marca 2014 r. prowadziłoby do obejścia przepisów ustaw o Krajowym Rejestrze Sądowym i Prawa o Stowarzyszeniach. Należy bowiem podkreślić, że ustawa o dostępie do informacji publicznej w art. 1 ust 2 stanowi, że jej przepisy nie naruszają przepisów innych ustaw określających odmienne zasady i tryb dostępu do informacji będących informacjami publicznymi.

Odnosząc się natomiast do zakresu przedmiotowego niniejszej sprawy - i sporu co do tego, czy żądane protokoły mają charakter informacji publicznych czy też nie, należy wskazać, że Sąd nie miał możliwości zapoznania się z powyższymi dokumentami. Pomimo dwukrotnego wezwania, dokumenty te nie zostały nadesłane do Sądu. Zatem na obecnym etapie postępowania brak jest możliwości oceny jaki charakter żądane informacje mają.

Należy jednak podkreślić, że bez względu na charakter powyższych protokołów, ustawa nakłada na podmiot zobowiązany określone obowiązki. Zatem, nawet w sytuacji, gdy Stowarzyszenie wskazuje, że żądane informacje nie mają charakteru informacji publicznych winno ono o tym poinformować wnioskodawcę. Dopiero bowiem takie działanie przesądza o załatwieniu wniosku o udostępnienie informacji publicznej, a organ (podmiot zobowiązany zwalnia od zarzutu bezczynności). Skoro zatem Stowarzyszenie nie załatwiło w jakikolwiek sposób wniosku skarżącego, ani też nie odpowiadało na wezwanie Sądu, to należało uznać że pozostaje ono w bezczynności i uwzględnić skargę T. K.

Stosownie do art. 149 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd, uwzględniając skargę na bezczynność w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Rażącym naruszeniem prawa jest stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań można powiedzieć, bez potrzeby odwoływania się do szczegółowej oceny okoliczności sprawy, iż naruszono prawo w sposób oczywisty (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 675/12, publ. Lex nr 1218894). Taki stan bez wątpienia wystąpił w niniejszej sprawie, co wprost wynika chociażby z samego przebiegu procedowania, a właściwie jego braku. Stowarzyszenie nie odpowiedziało na wniosek skarżącego i dopiero na etapie postępowania sądowego wskazało, że nie jest podmiotem zobowiązanym do udostępniania informacji publicznej. Ponadto nie odpowiedziało na wezwania Sądu i nie nadesłało żądanych dokumentów, czym uniemożliwiło Sądowi ocenę tychże dokumentów i rozstrzygniecie czy są one informacją publiczną czy też nie. Takie działanie świadczy o lekceważeniu skarżącego i Sądu.

Z tych samych powodów co wyżej, stwierdzono wystąpienie przesłanki do wymierzenia Stowarzyszeniu grzywny, która ma wobec niego spełnić funkcję zarówno represyjną oraz dyscyplinującą i której wysokość jest - zdaniem Sądu - adekwatna do stopnia naruszenia przez Stowarzyszenie przepisów prawa.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 149, art. 200 i art. 205 § 2 oraz art. 209 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekł, jak w sentencji wyroku.