Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA: Stanisław Bogucki po rozpoznaniu w dniu 26 lutego 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia I.D. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 2 września 2014 r., sygn. akt I SA/Gd 1878/14 w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi I.D. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Gdańsku z dnia 15 maja 2014 r., nr [...] w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych postanawia: oddalić zażalenie.

1. Postanowieniem z dnia 2 września 2014 r., I SA/Gd 878/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odmówił I.D. (dalej: skarżąca) wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi skarżącej na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Gdańsku z dnia 15 maja 2014 r., nr [...], w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia podano art. 61 § 3 i 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej w skrócie: p.p.s.a.). Postanowienie jest dostępne na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl/.

2. Przebieg postępowania przed Sądem pierwszej instancji:

Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie WSA w Gdańsku podał, że w skardze do tego Sądu skarżąca wniosła o wstrzymanie wykonania zaskarżonych ww. decyzji. Uzasadniając złożony wniosek wskazała, że za wstrzymaniem wykonania zaskarżonych decyzji przemawia ustanowienie hipoteki przymusowej na nieruchomości, a także niebezpieczeństwo wyrządzenia skarżącej szkody oraz spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Ponadto podkreślono, że skarżąca nie jest w stanie uiścić wysokiej kwoty zaległości podatkowej ze wyglądu na niskie dochody.

3. Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku (Sądu pierwszej instancji):

Odmawiając wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji WSA w Gdańsku stwierdził, że skarżąca nie udowodniła, że zaistniały okoliczności świadczące o możliwości wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Wnioskodawczyni dla wykazania zasadności złożonego wniosku wsparła się jedynie argumentacją, z której wynikać ma jej trudna sytuacja finansowa. Niemniej jednak nie była ona, zdaniem Sądu, wystarczająca do wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Do oceny zasadności wniosku konieczne było bowiem dysponowanie aktualnymi danymi o stanie majątkowym podatnika. Zweryfikowanie przez Sąd tego, czy wykonanie decyzji odbędzie się z uszczerbkiem dla majątku skarżącej, prowadząc do powstania znacznej szkody, bądź powodując trudne do odwrócenia skutki musi się odbywać z uwzględnieniem szczegółowych informacji o jego sytuacji majątkowej, rodzinnej, wysokości uzyskiwanych dochodów, posiadanych oszczędnościach, czy ponoszonych wydatkach. Takich danych wnioskodawczyni nie przedłożyła. Dodać przy tym należy, że ustalenie hipoteki przymusowej na nieruchomości nie stanowi podstawy do wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, gdyż jest następstwem istnienia długu i stanowi formę zabezpieczenia przyszłych interesów wierzyciela. W aktach sprawy brak jest jednocześnie danych obrazujących sytuację finansową strony, co tym samym uniemożliwiło Sądowi pierwszej instancji ustalenie okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia wniosku z urzędu.

4. Stanowisko skarżącej w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym:

Wnosząc do Naczelnego Sądu Administracyjnego zażalenie na ww. postanowienie WSA w Gdańsku, skarżąca zaskarżyła je w całości i zarzuciła Sądowi pierwszej instancji naruszenie art. 61 § 3 p.p.s.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na bezzasadnej odmowie wstrzymania wykonania Dyrektora IS. Skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia WSA w Gdańsku oraz zasądzenie kosztów. Uzasadniając zażalenie podniosła, że za wstrzymaniem wykonania zaskarżonej decyzji ostatecznej oraz decyzji organu pierwszej instancji przemawia niebezpieczeństwo wyrządzenia jej szkody oraz spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Skarżąca nie jestem w stanie uiścić wysokiej kwoty zaległości podatkowej ze względu na niskie dochody (w posiadaniu organów podatkowych są zeznania podatkowe skarżącej).

Ponadto, zaskarżona decyzja Dyrektora IS. została – w ocenie skarżącej - wydana z naruszeniem przepisu art. 70 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r., poz. 749; dalej: o.p.). Dyrektor Izby Skarbowej w Gdańsku nie uwzględnił, że z dniem 31 grudnia 2013 r. nastąpiło przedawnienie zobowiązania podatkowego w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych w kwocie 5.528 zł z tytułu sprzedaży lokalu mieszkalnego, określonego decyzją Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w G. z dnia 14 października 2013 r., nr [...]. Skarżąca podniosła, że nie otrzymała postanowienia w przedmiocie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności powyższej decyzji organu pierwszej instancji. W jej ocenie wystawienie tytułu wykonawczego nie było dopuszczalne ze względu na naruszenie przez organy podatkowe art. 239a o.p. W dalszej części uzasadnienia skarżąca rozwinęła, dlaczego zarzuciła brak doręczenia postanowienia organu pierwszej instancji, dotyczącego rygoru natychmiastowej wykonalności na swój adres i nieskuteczne doręczenie tego postanowienia na adres jej byłego pełnomocnika.

5. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

5.1. Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw, dlatego podlega oddaleniu. Zaskarżone postanowienie WSA w Gdańsku odpowiada prawu i prawidłowo stwierdzono w nim, że skarżąca nie wykazała w należyty sposób, wynikający z art. 61 § 3 p.p.s.a., zasadności wstrzymania wykonania ww. decyzji Dyrektora IS.

5.2. W pierwszej kolejności należy zauważyć, że podniesiona przez skarżącą w uzasadnieniu zażalenia okoliczność braku prawidłowego doręczenia postanowienia organu pierwszej instancji, dotyczącego rygoru natychmiastowej wykonalności na jej adres i nieskuteczne doręczenie tego postanowienia na adres jej byłego pełnomocnika był przedmiotem skargi skarżącej, która została oddalona wyrokiem WSA w Gdańsku z dnia 24 września 2014 r., I SA/Gd 843/14. Wyrok ten w dacie rozpoznawania zażalenia skarżącej nie był prawomocny, bowiem skarżąca skorzystała z możliwości wniesienia skargi kasacyjnej od tego wyroku, która została przekazana do Naczelnego Sądu Administracyjnego w dniu 10 lutego 2015 r. Powyższa okoliczność znana Sądowi w urzędu pozwala na stwierdzenie, że kwestia prawidłowości doręczenia skarżącej postanowienia organu pierwszej instancji o nadaniu decyzji podatkowej rygoru natychmiastowej wykonalności nie znajduje się w granicach rozpoznawanej sprawy, ale stanowi odrębną sprawę materialną, które doczekała się swojego rozpatrzenia przed Sądem pierwszej instancji w sprawie o sygn. I SA/Gd 843/14. Wyrok Sądu pierwszej instancji wydany w tej sprawie zostanie skontrolowany przez Naczelny Sąd Administracyjny w odrębnej sprawie, której sygnatura zostanie nadana zgodnie z kolejnością wpływu środków odwoławczych.

W rozpoznawanej sprawie, oznaczonej przez WSA w Gdańsku sygn. I SA/Gd 878/14, której przedmiotem jest zryczałtowany podatek dochodowy od osób fizycznych, skarżąca nie może - poprzez sięgnięcie po instytucję wstrzymana wykonania zaskarżonego aktu - dążyć do ponownego rozpatrzenia powyższej odrębnej sprawy, której przedmiotem było nadanie rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji podatkowej. Korzystając z możliwości wnioskowania o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji Dyrektora IS na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a., skarżąca jest zobowiązana wykazać zaistnienie jednej z przesłanek wstrzymania wykonania, wskazanych w ww. przepisie p.p.s.a. Sugerowane przez skarżącą uchybienia organów podatkowych w zakresie nadania decyzji podatkowej rygoru natychmiastowej wykonalności nie stanowią jednej z przesłanek przewidzianych w art. 61 § 3 p.p.s.a., zatem nie mogą przemawiać za zasadnością rozpoznawanego zażalenia.

5.3. W myśl art. 61 § 3 p.p.s.a. po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli (1) zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub (2) spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Zauważyć należy, że sąd może wstrzymać wykonanie zaskarżonego aktu lub czynności, jeżeli została spełniona co najmniej jedna z ustawowych przesłanek, uregulowana w art. 61 § 3 p.p.s.a., tj. zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody nie musi mieć charakteru materialnego. Chodzi więc o taką szkodę, która nie będzie mogła być zrekompensowana wskutek zwrotu spełnionego i wyegzekwowanego świadczenia, jak również nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu (por.: B. Dauter, [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2009, s. 205 oraz powoływane tam postanowienie NSA z dnia 20 grudnia 2004 r., GZ 138/04, publik.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). Trudne do odwrócenia skutki, to takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków (por.: postanowienia NSA: z dnia 26 września 2013 r., II FZ 718/13; z dnia 30 kwietnia 2010 r., II FZ 110/10, publik.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl/).

W świetle powyższych uwag należy stwierdzić, że użyte przez ustawodawcę nieostre pojęcia - znaczna szkoda lub trudne do odwrócenia skutki wymagają konkretyzacji w dokładnie i wszechstronnie zgromadzonym materiale dowodowym, który powinien w szczególności przedstawić wnioskodawca (por. postanowienie NSA z dnia 4 lipca 2012 r., II FZ 456/12 i powołane tam orzecznictwo, publik.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). Samo powołanie się przez skarżącego na ustawowe przesłanki bez wskazania, na czym one polegają w realiach konkretnej sprawy, w żaden sposób nie uzasadnia żądania wniosku. Na wnioskodawcy spoczywa – jak trafnie przyjął na gruncie art. 61 § 3 p.p.s.a. Sąd pierwszej instancji - obowiązek szczególnie wnikliwego uzasadnienia wniosku. Obowiązkiem sądu jest wszechstronna i wnikliwa ocena argumentów przedstawionych przez wnioskodawcę, jak również wynikających z akt sprawy. W sytuacji, gdy strona nie wskazuje we wniosku okoliczności uzasadniających wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji z uwagi na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, nie można przenosić całego ciężaru poszukiwania tych okoliczności na sąd.

5.4. W rozpoznawanej sprawie trafnie WSA w Gdańsku ocenił, że uzasadnienie wniosku skarżącej o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie spełnia powyższych wymogów. Powołano się w nim jedynie na podstawy wstrzymania wykonania aktów administracyjnych, uregulowane w art. 61 § 3 p.p.s.a., i wskazano na okoliczność ustanowienia hipoteki przymusowej (por. s. 9 skargi). Skarżąca w szczególności nie przedstawiła żadnych konkretnych informacji (w tym danych liczbowych obrazujących jej sytuację finansową) oraz nie przedłożyła żadnych dokumentów pomocnych w doprecyzowaniu i zweryfikowaniu jego ogólnikowych twierdzeń. Powołanie się na "szkodę" i "trudne do odwrócenia skutki" jest tylko powtórzeniem przesłanek zawartych w art. 61 § 3 p.p.s.a. Brak precyzyjnego zobrazowania swojej sytuacji finansowej, w której skarżąca dopatrywała się podstawy dla wstrzymania wykonania ww. decyzji Dyrektora IS, uniemożliwił Sądowi pierwszej instancji uwzględnienie wniosku skarżącej.

Reasumując, w rozpoznawanej sprawie ocena przez WSA w Gdańsku wystąpienia jednej z dwóch przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. była niemożliwa ze względu na niewystarczające przedstawienie przez skarżącą swojej sytuacji majątkowej. Tym samym, skarżąca nie wykonała ciążącego na niej na mocy art. 61 § 3 p.p.s.a. obowiązku wykazania zasadności wniosku o wstrzymanie wykonania ww. decyzji Dyrektora IS, co prawidłowo ocenił Sąd pierwszej instancji w zaskarżonym postanowieniu. Argumenty przedstawione w zażaleniu nie usunęły powyższego uchybienia, bowiem skarżąca powtórzyła w nim tylko ogólnikowe stwierdzenia do wystąpienia okoliczności, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a., a dalsza argumentacja zażalenia dotyczy kwestii przynależącej do odrębnej sprawy sądowoadministracyjnej (pkt 5.2.), zatem rozstrzygnięcie WSA w Gdańsku zasługuje na aprobatę.

5.5. Uwzględniając powyższą argumentację i oceniając prawidłowość rozważań WSA w Gdańsku w zakresie niewykazania przez skarżącą wystąpienia przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.