Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak po rozpoznaniu w dniu 27 stycznia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J.K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 18 listopada 2014 r., sygn. akt IV SA/Wa 1513/14 o oddaleniu wniosku o wyłączenie sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Krystyny Napiórkowskiej i Beaty Sobochy w sprawie ze skargi J.K. na uchwałę Rady Gminy Michałowice z [...] marca 2011 r. nr [...] w przedmiocie studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z 18 listopada 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił J.K. (dalej jako "skarżący") wyłączenia sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Krystyny Napiórkowskiej i Beaty Sobochy od orzekania w sprawie ze skargi na uchwałę Rady Gminy Michałowice z [...] marca 2011 r. w przedmiocie studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego.

W uzasadnieniu Sąd I instancji wyjaśnił, że pismem z 28 października 2014 r. skarżący wniósł o "wykluczenie całego składu sędziowskiego" wyznaczonego do rozpoznania niniejszej sprawy. Skarżący podał, że "wniosek o wykluczenie całego składu sędziów nie należy rozpatrywać pod kątem powiązań rodzinnych pomiędzy stronami, lecz należy ustalić czy w czasie kiedy Wojewódzki Sąd Administracyjny odesłał akta sprawy do organu, nie zostały podjęte uchwały (jeżeli tak to jakie) zatwierdzające plany przestrzennego zagospodarowania Gminy Michałowice".

Sąd I instancji wyjaśnił, że w rozprawie wyznaczonej na 29 października 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznawał skargę skarżącego w składzie: sędzia WSA Wanda Zielińska-Baran, sędzia WSA Krystyna Napiórkowska oraz sędzia WSA Beata Sobocha. Skarżący wcześniej składał wniosek o wyłączenie od orzekania w tej sprawie sędzi Wandy Zielińskiej-Baran. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie prawomocnym postanowieniem z 26 września 2014 r., sygn. akt IV SA/Wa 1513/14 oddalił wniosek w tym przedmiocie. Stąd też obecnie złożony wniosek Sąd I instancji rozpatrzył w zakresie w jakim dotyczył pozostałych sędziów wyznaczonych do rozpoznania sprawy - Krystyny Napiórkowskiej i Beaty Sobochy.

Sąd I instancji wskazał, że sędziowie objęci wnioskiem złożyli do akt sprawy oświadczenia, z których wynika, że nie zachodzą przyczyny ich wyłączenia na podstawie z art. 18 i art. 19 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej jako "p.p.s.a.")

Biorąc pod uwagę złożone oświadczenia sędziów i podane we wniosku o ich wyłączenie okoliczności, Sąd I instancji stwierdził, że wniosek skarżącego jest nieuzasadniony. W ocenie Sądu I instancji, skarżący nie podał żadnych okoliczności mogących świadczyć o braku bezstronności sędziów orzekających w sprawie. Nie wskazał także okoliczności uzasadniających wyłączenie sędziów od orzekania z mocy ustawy. Skarżący składając wniosek żądał ustalenia, czy organ w czasie, kiedy zwrócono mu akta celem uporządkowania, nie podjął dodatkowych uchwał zatwierdzających plany przestrzennego zagospodarowania Gminy Michałowice. Sąd I instancji wyjaśnił, że instytucja wyłączenia sędziów nie służy tego rodzaju celom.

Skarżący wniósł zażalenie na powyższe postanowienie. W jego uzasadnieniu wyjaśnił, że sędziowie zwrócili akta organowi w celu ich uzupełnienia. Organ odesłał akta uporządkowane, ale nieponumerowane i pozbawione najważniejszych załączników, na których opiera się skarga. W ocenie skarżącego, oznacza to, że sędziowie "stworzyli korzystniejszą sytuację strony przeciwnej".

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Instytucja wyłączenia sędziego zarówno z mocy prawa, jak i na wniosek strony jest istotną gwarancją procesową, która ma zapewnić rozpoznanie sprawy przez sąd w takim składzie orzekającym, którego sędziowie nie pozostają w relacjach osobistych ze stronami oraz nie mieli określonych wcześniej związków z rozpoznawaną sprawą. Ratio legis przepisów o wyłączeniu sędziego, we wszystkich procedurach sądowych sprowadza się do eliminowania przyczyn, które mogą skutkować wątpliwościami, co do bezstronności i obiektywizmu sędziego w rozpoznaniu określonej sprawy. Poza wypadkami wyłączenia z mocy samego prawa - art. 18 § 1 p.p.s.a., wyłączenie sędziego następuje na wniosek wówczas, jeżeli zachodzą takie okoliczności, które mogłyby wywołać wątpliwości co do bezstronności sędziego - art.19 p.p.s.a.

Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko, jakie zajął Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w zaskarżonym postanowieniu. Brak bowiem jest podstaw do wyłączenia sędziów zgodnie z wnioskiem skarżącego. Podniesione przez uczestnika argumenty nie wypełniają dyspozycji art. 18 i art. 19 p.p.s.a.

W szczególności nie jest taką okolicznością dokonana przez skarżącego ocena akt sprawy. Rolą sądownictwa administracyjnego jest kontrola działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest według kryterium zgodności z prawem i na podstawie nadesłanych przez organ akt sprawy. Oznacza to, że dokonując kontroli legalności zaskarżonej w niniejszej sprawie uchwały Sąd I instancji będzie między innymi zobowiązany ocenić, czy akta sprawy są kompletne i zawierają wszystkie niezbędne do rozstrzygnięcia dokumenty. Ewentualne uchybienia w tym zakresie skutkować będą wezwaniem organu do usunięcia braków czy też nawet stwierdzeniem nieważności zaskarżonej uchwały. Do tego konieczne jest jednak, żeby Sąd I instancji rozpoznał sprawę. Argumenty wniosków o wyłączenie sędziego powinny być argumentami skargi i ewentualnych pism procesowych, w których skarżący ma możliwość zwrócenia uwagi Sądu I instancji na uchybienia organu, które wpłynęły, w jego ocenie, na legalność zaskarżonej uchwały. Brak jest również przeszkód, żeby skarżący samodzielnie przesłał do Sądu I instancji dokumenty, które w jego ocenie mają znaczenie dla rozstrzygnięcia.

W przypadku zaś, gdy Sąd I instancji nie podzieli zastrzeżeń skarżącego, skarżącemu będą przysługiwały środki odwoławcze, takie jak skarga kasacyjna do Naczelnego Sądu Administracyjnego, której zarzuty mogą dotyczyć między innymi naruszenia stosownych przepisów postępowania dotyczących orzekania przez Sąd I instancji na podstawie akt sprawy. Tego więc rodzaju środki prawne służyć powinny wyjaśnieniu wątpliwości skarżącego dotyczących kompletności akt sprawy i ich wpływu na legalność zaskarżonego aktu. Natomiast wniosek o wyłączenie sędziego służy wyłącznie wyeliminowaniu przyczyn obiektywnych, odnoszących się do bezstronności i obiektywizmu sędziego w rozpoznaniu określonej sprawy. Oparcie instytucji wyłączenia sędziego jedynie na subiektywnym przekonaniu strony, że sędzia będzie orzekał "błędnie", niweczyłoby całkowicie podstawowe zasady sprawowania przez sądy wymiaru sprawiedliwości – zasadę niezawisłości i niezależności sędziego.

Sędziowie, których dotyczył wniosek, złożyli wymagane oświadczenie w postępowaniu przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie. W świetle utrwalonego orzecznictwa sądów administracyjnych, autorytet moralny sędziego przemawia za wiarygodnością złożonego wyjaśnienia i jeżeli strona żądająca wyłączenia zaprzecza jego prawdziwości, obowiązana jest wskazać i udowodnić okoliczności, które podważałyby wiarygodność oświadczenia sędziego (przykładowo postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 12 marca 2012 r., sygn. akt I FZ 147/12, z 9 października 2013 r., sygn. akt II OZ 851/13 oraz z 24 września 2014 r., sygn. akt I OZ 754/14, dostępne w bazie orzeczeń sądów administracyjnych http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Z tych względów i na podstawie art. 184 z związku z art. 197 § 1 i 2 ustawy p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.