Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak Sędziowie Sędzia NSA Paweł Miładowski (spr.) Sędzia WSA Maciej Dybowski Protokolant: referent - stażysta Małgorzata Błoszyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 października 2005 r. sprawy ze skargi K.P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] czerwca 2003 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego; uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie Filia [...] w P. z dnia [...] marca 2003 r. nr [...] w części ponad orzeczone 170 (stosiedemdziesiąt) złotych. /-/M.Dybowski /-/D.RzyminiakOwczarczak /-/P.Miładowski KB/

4/II SA/Po 1825/03

U Z A S A D N I E N I E

Decyzją z [...] marca 2003 r. nr [...] działający z upoważnienia Rady Miasta P. Kierownik Filii [...] Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w P. przyznał K.P. zasiłek celowy w wysokości 170 zł z przeznaczeniem na dożywianie. Organ argumentował, że jakkolwiek skarżąca domagała się 300 zł, to przedmiotowe świadczenie jest fakultatywne i mieści się w granicach swobodnego uznania administracyjnego. Przesłanki ograniczające wysokość udzielonej pomocy zawarte są w art. 2 ust. 1, 3 i 4 ustawy z 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (tj. Dz. U. nr 64, poz. 414 z 1998 r. ze zm.).

Odwołanie od powyższej decyzji wniosła K. P.. Jakkolwiek nie wskazywała ona wyraźnie na czym polegało naruszenie przez organ I instancji przepisów, to w treści odwołania wyrażała niezadowolenie z przyznanej w części pomocy, tym więcej, że dotychczas otrzymywała na ten sam cel kwoty wyższe - 300 zł.

Rozpoznając odwołanie Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją [...] czerwca 2003 r. utrzymało w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. Według ustaleń organu miesięczny dochód osiągany przez stronę spełnia warunki do przyznania pomocy, gdyż nie przekracza ustalonego ustawą kryterium dochodowego. Skarżąca samotnie prowadzi gospodarstwo domowe, nie pracuje, zarejestrowana jest w Urzędzie Pracy lecz nie posiada uprawnień do otrzymywania zasiłku dla bezrobotnych. Jedynym jej źródłem utrzymania jest dodatek mieszkaniowy (organ nie ustalił jego wysokości). Organ II instancji podzielił pogląd, iż przedmiotowe świadczenie ma charakter uznaniowy, fakultatywny co oznacza, że nie ma obowiązku jego przyznania. Zgromadzony materiał dowodowy w sprawie zdaniem organu odwoławczego wskazuje, że odwołująca nie wykorzystuje w pełni możliwości by polepszyć swój byt, pracy poszukuje okazjonalnie i bez przekonania. Treść pism formułowanych do organów obu instancji wskazuje na postawę roszczeniową. Odwołująca posługuje się telefonem komórkowym za który również ponosi opłaty, a z korespondencji kierowanej do Urzędu wynika, że z przyznanej dotychczas pomocy na żywność K. P. nie wszystkie pieniądze na ten cel przeznaczała, a więc dysponowała przyznanymi kwotami niezgodnie z ich przeznaczeniem. Pomoc społeczna nie może być traktowana jako stałe źródło dochodu, a rozmiar świadczeń powinien odpowiadać także możliwościom organu I instancji. W tych okolicznościach rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne oparte na uznaniu administracyjnym nie przekroczyło granic tego uznania i odpowiada prawu.

Skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosła K. P., generalnie przywołując naprowadzaną w toku postępowania administracyjnego oraz w odwołaniu argumentację w konkluzji wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji. W ocenie skarżącej brak jest racjonalnych przesłanek do ograniczenia oczekiwanej formy pomocy. Przyznana kwota jest niewystarczająca.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie.

Skargę wniesiono pod rządami ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 z późn. zm.). W międzyczasie doszło do reformy sądownictwa administracyjnego i w myśl art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r., a postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (DZ. U. Nr 153 poz. 1270)

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Mają rację organy orzekające w tej sprawie, że przedmiotowe świadczenie ma charakter uznaniowy i fakultatywny co generalnie oznacza, że organy pomocowe mogą przyznać świadczenie lecz nie muszą. Prawidłowo też Samorządowe Kolegium Odwoławcze podkreślało, że organy pomocy społecznej nie mają obowiązku przejęcia w całości na siebie pełnego utrzymania osób zwracających się o udzielenie pomocy. Niewątpliwie udzielona pomoc społeczna nie zawsze musi być przyznana w takiej wysokości aby w pełni mogła zaspokoić oczekiwane przez stronę potrzeby. Organy pomocowe limitowane są w swych rozstrzygnięciach przede wszystkim celami pomocy społecznej, co generalnie sprowadza się do formuły, iż pomoc winna odpowiadać nie tylko potrzebom osób o nią ubiegających się ale także środkom jakimi na ten cel dysponują organy pomocy społecznej. Fakultatywność i uznanie administracyjne nie oznacza jednak pełnej dowolności i nie może prowadzić do urzędniczej samowoli. Także rozstrzygnięcie uznaniowe musi odpowiadać ogólnym kryteriom procedury administracyjnej i opierać się na sprawdzalnych, a więc zobiektywizowanych kryteriach (porównaj wyroki NSA: z 24 września 1996 r. SA/Gd 3281/95, z 5 marca 1998 r. I SA 984/97, z 9 lutego 2001 r. I SA/2116/00). Tymczasem wbrew twierdzeniom organów nie wykazały one w istocie dlaczego przyznały przedmiotową pomoc ograniczając ją do kwoty 170 zł. Organy obu instancji dla uzasadnienia tej decyzji posłużyły się nic nie mówiącym ogólnikiem, tymczasem skarżąca oczekiwała pomocy w kwocie wyższej tj. 300 zł. Organy pomocowe nie powołały się w uzasadnieniu na ograniczone możliwości finansowe, a jedynym w zasadzie powodem jaki da się wyczytać tylko w uzasadnieniu organu odwoławczego było to, że skarżąca część pieniędzy z dotychczas przyznanego zasiłku celowego na wyżywienie wykorzystywała na inne cele – zakup prasy, znaczków pocztowych, rozmowy telefoniczne. Wynikać to miało z pism strony kierowanych do organu pomocowego. Ponadto organ odwoławczy podkreślał, że skarżąca posługuje się telefonem komórkowym i formułuje założenie, że z tego tytułu musi ponosić opłaty. Organ nie wyjaśnił przy tym, czy ma to świadczyć o nieprawdziwości danych o dochodach strony, czy też o dysponowaniu środków pomocowych niezgodnie z przeznaczeniem. Taka argumentacja nie jest wystarczająca w rozumieniu art. 7, 77 i 107 § 3 kpa, tym więcej iż organ przemilczał zarzut strony stawiany już w odwołaniu, że wcześniej kilkakrotnie przyznano skarżącej na wyżywienie kwoty wyższe. Z akt administracyjnych wynika, iż na wyżywienie w miesiącu styczniu i lutym 2003 r. przyznano skarżącej 300 zł. Podobnie wyższe kwoty także na dożywianie przyznano skarżącej na następne miesiące – lipiec, sierpień, wrzesień 2003 r., przy niezmienionej sytuacji materialnej i bytowej K.P. Zarzut wykorzystywania środków pieniężnych niezgodnie z przeznaczeniem mógł dotyczyć świadczeń przyznanych wcześniej lub później, a nie świadczenia o które strona dopiero się ubiega. Gdyby miał znaczenie przeważające podważyłby ostateczne rozstrzygnięcia o przyznaniu tej formy pomocy wcześniej jak i wydane później.

W tych okolicznościach nie wykazanie dlaczego przedmiotową pomoc ograniczono jedynie do kwoty 170 zł, postępując odmiennie, niż we wcześniejszych i późniejszych decyzjach świadczy o przekroczeniu granic uznania administracyjnego. Powoduje to z mocy art. 134, 135 art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi konieczność wyeliminowania zaskarżonego aktu i go poprzedzającego z obrotu prawnego ponad przyznaną stronie kwotę zasiłku celowego (170 zł) i orzeczeniem jak w sentencji.

/-/M.Dybowski /-/D.Rzyminiak-Owczarczak /-/P.Miładowski

KB/