Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Dnia 10 marca 2010 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Grażyna Malinowska – Wasik Sędziowie: sędzia WSA Renata Owczarzak sędzia WSA Grzegorz Saniewski (spr.) Protokolant: Krzysztof Cisewski po rozpoznaniu w II Wydziale na rozprawie w dniu 10 marca 2010 roku sprawy ze skargi Kółka Rolniczego w [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania dotyczącego zaopiniowania wstępnego projektu podziału nieruchomości oddala skargę.

Po wszczęciu postępowania z urzędu, postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2009 r. Wójt Gminy C., na podstawie art. 93 ust. 1, 2 i 4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. Z 2004 r., Nr 261, poz. 2063; z późn. zm.; zwanej w skrócie "u.g.n.") pozytywnie zaopiniował wstępny projekt podziału działki oznaczonej numerem ewidencyjnym[...], położonej we wsi G. uznając, że nie koliduje on z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego.

Zażalenie na to postanowienie wniosło Kółko Rolnicze w G.

Decyzją z dnia [...] października 2009 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. umorzyło postępowanie odwoławcze.

Kolegium podniosło, że z treści art. 28 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071; z późn. zm.; zwanej w skrócie "k.p.a.") wynika, że postępowanie administracyjne musi dotyczyć interesu prawnego określonego podmiotu, aby mógł on być uznany za stronę tego postępowania. Interes prawny ma charakter materialno – prawny. W rozpatrywanej sprawie podstawę materialno – prawną stanowią przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami. W myśl art. 97 ust. 1 u.g.n. podziału nieruchomości dokonuje się na wniosek i koszt osoby, która ma interes prawny. Podziału nieruchomości można także dokonać z urzędu (art. 97 ust. 3 u.g.n.). Kolegium wskazało, że zgodnie z ugruntowanym w orzecznictwie poglądem stronami postępowania podziałowego jest właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości.

Kolegium ustaliło, że właścicielem nieruchomości stanowiącej działkę nr [...] w G. jest Gmina C. Działka ta znajduje się w użytkowaniu Kółka Rolniczego w G. Zdaniem Kolegium użytkownik nie posiada przymiotu strony w postępowaniu podziałowym, nie będąc bowiem ani właścicielem, ani użytkownikiem wieczystym nieruchomości nie może mieć interesu prawnego w sprawie jej podziału.

W skardze do sądu administracyjnego Kółko Rolnicze w G. wniosło o uchylenie decyzji Kolegium.

Skarżący podniósł, że zgodnie z uchwałą Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 marca 1999 r. (sygn. akt OPK 1/99) postępowanie wyrażające opinię, o której mowa w art. 93 ust. 4 u.g.n. jest wydawane w toku postępowania administracyjnego w sprawie o podział nieruchomości, wobec czego zdaniem skarżącego brak było podstaw do zastosowania przez organ odwoławczy art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a.

Skarżący wskazał, że zgodnie z art. 144 k.p.a. w sprawach nie uregulowanych w dziale dotyczącym zażaleń, do zażaleń mają odpowiednie zastosowanie przepisy dotyczące odwołań. Oznacza to, że organ właściwy do rozpatrzenia zażalenia wydaje postanowienie, którym utrzymuje w mocy zaskarżone postanowienie albo też uchyla to postanowienie w całości lub w części bez orzekania na nowo co do istoty kwestii będącej przedmiotem postanowienia bądź też uchyla postanowienie w całości lub w części bez orzekania na nowo co do istoty sprawy. Organ właściwy do rozpatrzenia zażalenia może także uchylić zaskarżone postanowienie w całości i przekazać sprawę będącą przedmiotem postanowienia do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji, gdy rozstrzygnięcie tej kwestii wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. Jednakże zdaniem skarżącego art. 138 § 1 pkt 2 i 3 k.p.a. o umorzeniu postępowania nie mają zastosowania.

Skarżący zwrócił także uwagę, że postępowanie zostało wszczęte z urzędu na podstawie art. 93 ust. 1, 2 i 4 u.g.n. i dotyczy opinii w sprawie zgodności proponowanego podziału nieruchomości z ustaleniami planu miejscowego, a nie na podstawie art. 97 u.g.n. Wobec tego nie można uznać, iż stronami w postępowaniu wszczętym na podstawie art. 93 ust. 1, 2 i 4 u.g.n. są jedynie właściciele i użytkownicy wieczyści nieruchomości, której podział dotyczy, a tym samym – że skarżący, który jest użytkownikiem nieruchomości, nie ma interesu prawnego.

Skarżący podkreślił, że nieruchomość przejął na podstawie decyzji Naczelnika Gminy C. z dnia [...] lutego 1985 r. na podstawie przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 listopada 1968 r. w sprawie przekazania nieruchomości położonych na terenie gmin pomiędzy jednostkami gospodarki uspołecznionej (Dz. U. z 1969 r., Nr 1, poz. 1) na czas nieokreślony. Nieruchomość obecnie jest zabudowana, znajduje się na niej m.in. stacja tankowania sprzętu mechanicznego oraz garaże, warsztat, plac składowo – parkingowy. Proponowany podział nieruchomości może zatem wpłynąć bezpośrednio na prawa skarżącego i tym samym możliwość jej wykorzystania w sposób dotychczasowy. Pominięcie skarżącego jako strony w postępowaniu, w którym wydziela się z działki nr [...] teren pod drogę (projektowana działka nr [...]) spowodowałoby, że skarżący dopiero w chwili wytaczania przebiegu drogi dowiedziałby się, iż w bezpośrednim sąsiedztwie prowadzonej przez niego działalności przebiega droga częściowo utworzona z gruntów będących w jego użytkowaniu. Skarżący nie miałby również wiedzy z zakresu ochrony środowiska, o czym mowa w art. 46, 47, 57 i 58 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnieniu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. Nr 199, poz. 1227)

Skarżący ponadto wskazał, że [...] grudnia 1995 r. złożył Radzie Gminy C. wniosek o ustanowienie użytkowania wieczystego gruntu, który użytkuje. Wniosek ten dotychczas nie został rozpatrzony.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje:

Skarga jest niezasadna.

Błędnie skarżący wywodzi, że skoro postanowienie wyrażające opinię, o której mowa w art. 93 ust. 4 u.g.n. jest wydawane w toku postępowania administracyjnego w sprawie o podział nieruchomości, to brak było podstaw do zastosowania przez organ odwoławczy art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. Żaden przepis Kodeksu postępowania administracyjnego nie wyłącza możliwości odpowiedniego stosowania art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. z tej tylko przyczyny, że postanowienie jest wydawane "w toku" postępowania. Jak wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 9 lipca 2007 r. (sygn. akt IV SA/Wa 213/07, opubl. w Systemie Informacji Prawnej LEX pod nr 364707) – przepis art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. normuje instytucję procesową "umorzenie postępowania odwoławczego", zaś w związku z art. 144 k.p.a. "umorzenie postępowania zażaleniowego". Rozstrzygnięcie oparte na wskazanej podstawie prawnej i w powyższym brzmieniu stosuje się w sytuacji, gdy rozpoznanie samego odwołania (zażalenia) przez organ wyższego stopnia stało się bezprzedmiotowe. Umorzenie postępowania administracyjnego, w tym postępowania zażaleniowego, stosownie do art. 105 § 1 k.p.a., może nastąpić tylko wtedy, gdy postępowanie to stało się bezprzedmiotowe z jakiejkolwiek przyczyny. Przyczyną umorzenia postępowania zażaleniowego może być w szczególności złożenie zażalenia przez osobę, która nie ma przymiotu strony w postępowaniu. Pogląd ten Sąd w niniejszym składzie podziela.

Wytknąć należy jedynie organowi, iż błędnie określił zaskarżone rozstrzygnięcie mianem "decyzji" zamiast – w konsekwencji "odpowiedniego" stosowania art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. – określić go jako "postanowienie." Ponieważ jednak nazwa nie decyduje o charakterze podjętego rozstrzygnięcia, uchybienie to nie mogło zaważyć na wyniku postępowania.

Istotne dla oceny zgodności z prawem zaskarżonego rozstrzygnięcia jest określenie miejsca, jakie zajmuje ono w procedurze podziału nieruchomości. We wskazanej przez skarżącego uchwale z dnia 1 marca 1999 r. (LEX nr 36356) Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że "Postanowienie wyrażające opinię, o której mowa w art. 93 ust. 4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. Nr 115, poz. 741 ze zm.), jest wydawane w toku postępowania administracyjnego w sprawie o podział nieruchomości. Do wydania tego postanowienia przepisu art. 106 k.p.a. nie stosuje się." Prezentując ten pogląd NSA podkreślił, że przepisy materialnoprawne i procesowe rozdziału I działu III u.g.n. "stanowią zwartą całość i nie można znaleźć argumentów przemawiających za tym, że orzekanie o zgodności podziału z ustaleniami planu miejscowego następuje poza postępowaniem o podział nieruchomości." Podzielając to stanowisko zdaniem Sądu należy z niego konsekwentnie wywieść, że interes prawny w postępowaniu o zgodność podziału z ustaleniami planu miejscowego mają tylko te podmioty, które mają interes prawny w postępowaniu, którego częścią jest wskazane postępowanie kończące się opinią z art. 93 ust. 4 u.g.n., tj. tylko podmioty mogące wystąpić o podział nieruchomości. Takimi podmiotami są właściciel, współwłaściciel, użytkownik wieczysty lub współużytkownik wieczysty nieruchomości, gdyż tylko te podmioty są władne dysponować nieruchomością w ramach przysługującego im prawa, mają więc interes prawny (w rozumieniu art. 28 k.p.a.), aby żądać czynności organu. (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 12 sierpnia 2008 r., sygn. akt II SA/Kr 1262/06, opubl. LEX pod nr 499808 i wskazane tam orzecznictwo). Zdaniem Sądu do kręgu tych podmiotów nie może być zaliczony użytkownik nieruchomości. Interes prawny, którego istnienie warunkuje przyznanie osobie przymiotu strony, musi bowiem bezpośrednio dotyczyć sfery prawnej danego podmiotu. Tymczasem podział nieruchomości jedynie pośrednio, tj. poprzez wpływ na sferę praw właściciela – oddziałuje na sferę praw podmiotów, które złączone są z właścicielem węzłem prawnym, w tym na użytkownika nieruchomości.

Ze względu na powyższe, uznając, że zaskarżona decyzja nie narusza w sposób istotny prawa, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270; z późn. zm.), Sąd oddalił skargę.