Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Piotr Pietrasz po rozpoznaniu w dniu 5 października 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia Zarządu Województwa Śląskiego na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 26 lipca 2021 r., sygn. akt III SA/Gl 308/21 w zakresie przywrócenia terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi Miasta W. Ś. na postanowienie Zarządu Województwa Śląskiego z dnia [...] grudnia 2020 r., nr [...] w przedmiocie zaliczenia wpłaty na poczet zwrotu części dofinansowania projektu oraz odsetek za zwłokę z udziałem środków z budżetu Unii Europejskiej postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach. NSA/post.1 – postanowienie "ogólne"

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach postanowieniem z dnia 26 lipca 2021 r., sygn. akt III SA/Gl 308/21 po rozpoznaniu sprawy ze skargi Miasta W. Ś. na postanowienie Zarządu Województwa Śląskiego z dnia [...] grudnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie zaliczenia wpłaty na poczet zwrotu części dofinansowania projektu oraz odsetek za zwłokę postanawia: przywrócił termin do wniesienia skargi.

Pismem z 9 lutego 2021 r. Miasto W. Ś. wniosło skargę na postanowienie Zarządu Województwa Śląskiego z dnia [...] grudnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie zaliczenia wpłaty na poczet zwrotu części dofinansowania projektu oraz odsetek za zwłokę. Wraz ze skargą strona skarżąca nadesłała wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi.

W uzasadnieniu wniosku pełnomocnik strony skarżącej wskazał, że sprawa, której dotyczy załączona do wniosku skarga jest sprawą bezpośrednio łącząca się z decyzją ostateczną Zarządu Województwa Śląskiego nr [...] z [...] czerwca 2019 r. Strona skarżąca złożyła wniosek o przywrócenie terminu do wystąpienia z wnioskiem o wznowienie postępowania w tamtej w sprawie powołując się okoliczności związane z ogłoszeniem na terenie kraju stanu pandemii. W dniu 4 lutego 2021 r. w oparciu o art. 15zzzzzn2 ust. 2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t.j. Dz. IJ. poz.1842 z późn. zm.) Urząd Marszałkowski Województwa Śląskiego zawiadomił stronę skarżącą o wyznaczeniu 30 dniowego terminu na złożenie wniosku o przywrócenie terminu.

Strona Skarżąca wskazała, że ewentualne wznowienie postępowania spowodowało zasadność wystąpienia ze skargą na postanowienie Zarządu Województwa Śląskiego Nr [...] z dnia [...] grudnia w sprawie utrzymania w mocy postanowienia Zarządu Województwa Śląskiego z dnia [...] lutego 2018 r. nr [...] o zaliczeniu dokonanej wpłaty, stąd skarżący wniósł o przywrócenie terminu do jej wniesienia. Jednocześnie, w załączeniu przesłano przedmiotową skargę oraz zawiadomienie z 4 lutego 2021 r.

Skarga wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu została wniesiona 10 lutego 2021 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uznał wniosek o przywrócenie terminu za dopuszczalny. Strona skarżąca dowiedziała się o możliwości wznowienia postępowania 4 lutego 2021 r. a skargę wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu wniosła 10 lutego 2021 r. Wniosek o przywrócenie terminu został zatem wniesiony w ustawowym terminie.

Sąd I instancji przechodząc do rozpatrzenia istnienia w sprawie niniejszej ustawowych przesłanek przywrócenia terminu wyjaśnił, że o braku winy strony w uchybieniu terminu, można mówić jedynie w sytuacji, gdy istniały przeszkody nie do przezwyciężenia tj. takie, których skarżący przy zachowaniu należytej staranności i dołożeniu maksymalnego w danych warunkach wysiłku nie mógł usunąć. Uniknięcie negatywnych skutków dokonania czynności procesowej po upływie terminu zakreślonego do jej wykonania wymaga, więc uprawdopodobnienia braku winy umyślnej, ale także lżejszej jej postaci – niedbalstwa, rozumianego jako niedołożenie należytej staranności, jakiej można wymagać od każdej osoby dbającej o swoje interesy. Wykluczenie winy w uchybieniu terminu wymaga wykazania, iż mimo dołożenia wszelkich możliwych w danych warunkach starań, strona nie mogła przezwyciężyć przeszkody uniemożliwiającej jej dokonanie czynności postępowania w terminie ustawowym (por. wyrok NSA z 21 grudnia 2006 r. sygn. akt I FSK 374/06, lex nr 262725).

Oceniając w tym kontekście wniosek strony skarżącej Sąd stwierdził, że zasługuje on na uwzględnienie. Wskazał, że z uzasadnienia wniosku oraz przedłożonych do sprawy dokumentów wynika, że w istocie opóźnienie we wniesieniu skargi było niezawinione. Ponadto, jak wynika z akt sprawy, wniosek o przywrócenie terminu do złożenia skargi wraz ze skargą został nadany w wymaganym, siedmiodniowym terminie od ustania przyczyny uchybienia terminu.

Z tej przyczyny, wobec zaistnienia przesłanki do przywrócenia terminu w oparciu o art. 86 § 1 i 87 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: p.p.s.a.) orzekł jak w sentencji.

Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł Zarząd Województwa Śląskiego.

Na podstawie art. 197 § 2 p.p.s.a. w z. z art. 189 p.p.s.a. Zarząd wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości, oddalenie wniosku skarżącego o przywrócenie terminu do wniesienia skargi i odrzucenie skargi strony. Ewentualnie, na podstawie art. 197 §2 p.p.s.a. wz. z art. 185 p.p.s.a wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Gliwicach. Nadto wniósł o zasądzenie na rzecz Zarządu Województwa Śląskiego zwrotu kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił:

- naruszenie art. 86 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 87 § 2 p.p.s.a. poprzez przywrócenie skarżącemu terminu do wniesienia skargi od postanowienia organu z dnia [...] grudnia 2020 r. nr [...], podczas gdy brak było ku temu podstaw faktycznych, albowiem strona nie uprawdopodobniła okoliczności wskazujących na brak winny w uchybieniu terminu (we wniosku strona nie przedstawiła przecież żadnych okoliczności); co winno implikować oddalenie wniosku o przywrócenie terminu;

- naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez sporządzenie uzasadnienia wyroku niezawierającego wszystkich ustawowo wymaganych elementów, a to zwłaszcza poprzez zaniechanie wskazania jakież to niby okoliczności faktyczne sąd uznał za uprawdopodabniające brak winny strony w uchybieniu terminu i ograniczeniu się sądu I instancji do jedynie lakonicznego stwierdzenia o zasadności wniosku; co nie pozwala rozeznać się z motywach rozstrzygnięcia sądu i poddaniu ich kontroli;

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Z kolei zgodnie z art. 87 § 2 p.p.s.a. w piśmie z wnioskiem o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu.

Taka konstrukcja przesłanek przywrócenia terminu powoduje, że strona we wniosku obowiązana jest wskazać okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu, a następnie je uprawdopodobnić. Rolą sądu rozpoznającego wniosek o przywrócenie terminu jest zaś szczegółowe zbadanie tych okoliczności i ocena, czy zostały one przez stronę uprawdopodobnione. W konsekwencji rozważania sądu we wspomnianym zakresie powinny znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu postanowienia o przywróceniu terminu albo o odmowie jego przywrócenia. Jak bowiem wynika z art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. art. 166 p.p.s.a. uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Podkreślenia wymaga, że do naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. może dojść wówczas, gdy uzasadnienie wyroku nie zawiera wszystkich istotnych elementów i w związku z tym zaskarżony wyrok nie poddaje się kontroli instancyjnej. W orzecznictwie sądowym wskazuje się, że wyjaśnienie podstawy prawnej rozstrzygnięcia, zajmuje szczególne miejsce w uzasadnieniu wyroku uwzględniającego skargę. Powinno ono mieć charakter zwięzły, ale pozwalający na skontrolowanie przez strony postępowania i ewentualnie przez sąd wyższej instancji, czy sąd orzekający nie popełnił w swoim rozumowaniu błędów. Samo przytoczenie przepisów prawnych lub powołanie się na ich literalne brzmienie nie jest wystarczające. W uzasadnieniu powinno się znaleźć ustalenie, jaka norma obowiązuje i jakie jest jej znaczenie, a więc uzasadnienie powinno zawierać interpretację przepisu w odniesieniu do określonej sprawy (por. np. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 8 lutego 2019 r., sygn. akt I OZ 35/19, niepubl.; z 2 kwietnia 2019 r., sygn. akt I GZ 5/19; LEX nr 2655915; z 15 stycznia 2014 r., sygn. akt I OZ 1247/13; LEX nr 1452201).

W przedmiotowej sprawie uzasadnienie zaskarżonego postanowienia nie spełnia wymogów art. 141 § 4 p.p.s.a., gdyż sporządzone jest w sposób wadliwy, uniemożliwiający jego kontrolę instancyjną. Funkcja uzasadnienia wyraża się m.in. w tym, że jego adresatem, oprócz stron, jest także Naczelny Sąd Administracyjny. Tworzy to po stronie Sądu I instancji obowiązek wyjaśnienia motywów podjętego rozstrzygnięcia w taki sposób, który umożliwi przeprowadzenie kontroli instancyjnej zaskarżonego orzeczenia w sytuacji, gdy strona postępowania zażąda jego kontroli.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, uzasadnienie zaskarżonego postanowienia nie zawiera argumentów przemawiających za przywróceniem terminu do wniesienia skargi. Ze stwierdzenia Sądu I instancji, że " z uzasadnienia wniosku oraz przedłożonych do sprawy dokumentów wynika, że w istocie opóźnienie we wniesieniu skargi było niezawinione. Ponadto, jak wynika z akt sprawy, wniosek o przywrócenie terminu do złożenia skargi wraz ze skargą został nadany w wymaganym, siedmiodniowym terminie od ustania przyczyny uchybienia terminu" w żaden sposób nie wynika spełnienie przesłanki braku winy z art. 86 § 1 P.p.s.a. Tym samym zaskarżone postanowienie nie poddaje się kontroli instancyjnej, co pozbawia Naczelny Sąd Administracyjny możliwości oceny zasadności przyjętego przez Sąd I instancji rozstrzygnięcia.

Powyższa konstatacja znajduje ponadto uznanie w założeniu, że rolą Naczelnego Sądu Administracyjnego jako sądu kasacyjnego od orzeczeń wojewódzkich sądów administracyjnych jest kontrola rozstrzygnięcia Sądu I instancji, a tym samym sąd kasacyjny nie może wyręczać Sądu I instancji we wskazaniu okoliczności faktycznych które Sąd I instancji uznał za uprawdopodabniające brak winny strony w uchybieniu terminu.

Z uwagi na stwierdzenie naruszenia przez Sąd I instancji art. 141 § 4 p.p.s.a., konieczne stało się uchylenie zaskarżonego postanowienia.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.