Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Masternak-Kubiak Sędziowie: Sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska /spr./ Sędzia NSA Iwona Bogucka Protokolant: asystent sędziego Katarzyna Kasprzyk po rozpoznaniu w dniu 3 marca 2016 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej A. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 lutego 2014 r. sygn. akt VII SA/Wa 1513/13 w sprawie ze skargi A. W. na decyzję Głównego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] maja 2013 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej oddala skargę kasacyjną.

Wyrokiem z dnia 27 lutego 2014 r., sygn. akt VII SA/Wa 1513/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę A. W. na decyzję Głównego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] maja 2013 r. znak: [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej.

Główny Inspektor Sanitarny (dalej GIS) decyzją z dnia [...] maja 2013 r.([...]), na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.), art. 103 ust. 1 pkt 7 i ust. 2 ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia (Dz.U. z 2010 r., Nr 136, poz. 914, ze zm.), dalej ustawa, po rozpatrzeniu odwołania A. W. – utrzymał w mocy decyzję Zachodniopomorskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] stycznia 2013 r. ([...]) wymierzającą karę pieniężną w kwocie 5000 zł, wobec uniemożliwienia przeprowadzenia urzędowej kontroli żywności w barze "[...]" przy ul. [...].

Strona złożyła pisemne wyjaśnienia, w których podniosła, że kontrolujących poinformowano, iż nieobecność właściciela wynikała z konieczności pilnego wyjazdu z pracownikiem do szpitala.

Organ odwoławczy zaskarżoną decyzją na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 103 ust. 1 pkt 7 i ust. 2 ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia, dalej ustawa utrzymał w mocy decyzję Zachodniopomorskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Szczecinie.

Skargę na powyższą decyzję złożył A.W. i wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i zasądzenie kosztów wg norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznając skargę za niezasadną wskazał, że stosownie do art. 3 ust. 2 rozporządzenia (WE) nr 882/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie kontroli urzędowych przeprowadzonych w celu sprawdzenia zgodności z prawem paszowym i żywnościowym oraz regułami dotyczącymi zdrowia zwierząt i dobrostanu zwierząt (Dz. Urz. L 119 z 30 kwietnia 2004 r., Dz. Urz. UE - Polskie wydanie specjalne, rozdz. 3, t. 45, str. 200, ze zm.) kontrole urzędowe przeprowadzane są bez wcześniejszego uprzedzenia, z wyjątkiem takich przypadków jak audyt, w których jest konieczne uprzednie zawiadomienie podmiotu prowadzącego przedsiębiorstwo paszowe lub żywnościowe. Kontrole urzędowe mogą być również przeprowadzane ad hoc.

Nadto, organom urzędowej kontroli żywności, w związku z przeprowadzeniem urzędowych kontroli, przysługuje prawo m.in. wstępu do pomieszczeń zakładu o każdej porze oraz przeglądania ksiąg i innych dokumentów kontrolowanego zakładu, jak stanowi art. 76 ww. ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia.

Wspólnotowe prawo żywnościowe jak i prawo krajowe przyznaje zatem organom urzędowej kontroli żywności szerokie uprawnienia. Zakres kompetencji kontrolnych w obszarze bezpieczeństwa żywności jest ściśle związany z celem tych kontroli, które służą przede wszystkim zapewnieniu zdrowia i życia konsumentów. Szerokie kompetencje kontrolne przyznane właściwym organom mają również na celu zapewnienie skuteczność kontroli, a w konsekwencji umożliwienie realizacji wspomnianego celu.

Znajomość przepisów prawa żywnościowego, a więc i procedur kontrolnych na wszystkich etapach produkcji, przetwarzania i dystrybucji jest obowiązkiem każdego z podmiotów działających na rynku spożywczym (art. 17 ust. 1 rozporządzenia nr 178 /2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2002 ustanawiającego ogólne zasady i wymagania prawa żywnościowego, powołującego Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności oraz ustanawiające procedury w zakresie bezpieczeństwa żywności (Dz.U.U.E.L.2002.31.1).

Obowiązek spełniania przez przedsiębiorcę określonych przepisami prawa warunków wykonywania działalności gospodarczej, w szczególności dotyczących ochrony przed zagrożeniem życia i zdrowia na gruncie przepisów krajowych formułuje zaś art. 18 ustawy z dnia 2 lipca 2004 o działalności gospodarczej (Dz.U.2010.220.1447 ze zm.). Znajomość procedur kontrolnych przy produkcji i sprzedaży środków spożywczych bez wątpienia zaliczyć należy do podstawowych warunków prowadzenia tego rodzaju działalności, zmierzają one bowiem – jak już zaznaczono wyżej – do ochrony życia i zdrowia ludzkiego.

Ogólne zasady kontroli działalności gospodarczej przedsiębiorcy, zawarte w cyt. ustawie o swobodzie działalności w przepisach art. 77 - 84 podlegają ograniczeniom. Pierwszeństwo mają bowiem przepisy prawa unijnego, jak stanowi art. 77 ust. 1 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, przez co nie znajduje zastosowania zasada z art. 79 tej ustawy o zawiadomieniu przedsiębiorcy o zamiarze wszczęcia kontroli. Art. 77 ust. 2 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej wskazuje natomiast, że w zakresie nieuregulowanym w niniejszym rozdziale (Rozdział 5 pt. Kontrola działalności gospodarczej przedsiębiorcy) stosuje się przepisy ustaw szczególnych. Oznacza to, że w pozostałym zakresie zastosowanie znajdują przepisy ustawy o działalności gospodarczej. Tryb przeprowadzania urzędowych kontroli nie został określony w ustawie o bezpieczeństwie żywności i żywienia.

Przepis art. 80 ust. 1 ustawy o działalności gospodarczej wskazuje, że czynności kontrolnych dokonuje się w obecności kontrolowanego lub osoby przez niego upoważnionej. Wobec powyższego - co do zasady (wyjątki określa ust. 2 ) - organ kontrolujący ma obowiązek zwrócenia się do kontrolowanego o wzięcie udziału w kontroli, bądź zapewnienie uczestnictwa innej, upoważnionej osoby.

Na mocy ust. 3, podmiot kontrolowany jest obowiązany do pisemnego wskazania osoby upoważnionej do reprezentowania go w trakcie kontroli, w szczególności w czasie jego nieobecności. Chodzi zatem nie tylko o osobę uprawnioną do składania (lub przyjmowania) oświadczeń woli oraz wiedzy, ale i o jedną z najistotniejszych kwestii w praktyce - o osobę ułatwiającą przedstawicielom organów kontrolujących przeprowadzenie kontroli, czy to poprzez umożliwienie korzystania z niezbędnej dokumentacji i materiałów oraz środków technicznych i lokalowych, a także udzielanie wyjaśnień. Upoważnienia dla osoby uprawnionej do obecności w trakcie kontroli, jak też dla osoby uprawnionej do reprezentowania przedsiębiorcy podczas przeprowadzania kontroli powinny być przechowywane przez przedsiębiorcę w jego siedzibie (wraz z książką kontroli oraz protokołami kontroli) i udostępniane na żądanie organu kontrolującego (tak art. 81 ust. 1 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej). Podmiot, który w zakresie wykonywanej działalności gospodarczej nie wykonuje obowiązku pisemnego wskazania osoby upoważnionej do reprezentowania w trakcie kontroli, podlega karze grzywny (art. 601 § 7 Kodeksu wykroczeń).

Zgodnie zaś z ust. 5. art. 80 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej - w którym skarżący upatrywał możliwości przeprowadzenia kontroli - w razie nieobecności kontrolowanego lub osoby przez niego upoważnionej albo niewykonania przez kontrolowanego obowiązku, o którym mowa w ust. 3, czynności kontrolne mogą być wykonywane w obecności innego pracownika kontrolowanego, który może być uznany za osobę, o której mowa w art. 97 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny, lub w obecności przywołanego świadka, którym powinien być funkcjonariusz publiczny, niebędący jednak pracownikiem organu.

W okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy pracownicy organu nie przeprowadzili kontroli przewidzianej na dzień [...] lipca 2012r., pomimo możliwości jakie daje art. 80 ust. 5 ustawy o działalności gospodarczej, jak utrzymywał skarżący.

Należy mieć jednak na uwadze, że urzędowa kontrola żywności nie ogranicza się do samego wstępu do zakładu o każdej porze, czy badania procesów technologicznych i receptur w nim stosowanych (art. 76 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy), ale obejmuje również przeglądanie ksiąg i innych dokumentów kontrolowanego zakładu, jeżeli jest to niezbędne ze względu na cel przeprowadzanej kontroli, a także podejmowanie innych czynności niezbędnych do wyjaśnienia sprawy, zgodnie z zakresem uprawnień w ramach urzędowych kontroli żywności (...), o czym stanowi wprost art. 76 ust. 1 pkt 3 i 4 ustawy. Urzędowe kontrole obejmują również, jak stanowi art. 10 ust 2 pkt g rozporządzenia WE nr 882/2004 rozmowy z podmiotami prowadzącymi przedsiębiorstwa żywnościowe oraz z ich pracownikami.

Brak zgody skarżącego nie stanowił wprawdzie sam w sobie przeszkody do przeprowadzenia kontroli, niemniej odmowa upoważnienia pracownika, nawet z udziałem funkcjonariuszy Policji – w ocenie Sądu – uniemożliwiała skontrolowanie baru "[...]" w pełnym zakresie tj. przeglądania całej dokumentacji zakładu, czy kontroli pomieszczeń, które pod nieobecność właściciela, mógł udostępnić tylko upoważniony pracownik, jak i przeprowadzenie rozmów z pracownikami.

Z akt sprawy wynika, że pracownica baru K. W. w obecności policjantów oświadczyła, iż nie jest osobą uprawnioną do wpuszczenia na teren lokalu pracowników Sanepidu w celu przeprowadzania kontroli, gdyż na miejscu nie ma właściciela (protokół kontroli sanitarnej z dnia [...].07.2012r, pismo Komendanta Komisariatu Policji w R. z dnia [...].09.2012r.).

Zachowanie skarżącego wypełnia przesłankę uniemożliwienia przeprowadzenia urzędowej kontroli żywności, o której mowa w art. 103 ust. 7 ustawy, bez konieczności odwoływania się do definicji słownikowych. W konsekwencji zarzut skargi dotyczący naruszenia powyższego przepisu również nie zasługiwał na uwzględnienie, skoro utrudnienie lub uniemożliwienie przeprowadzenia urzędowej kontroli żywności, zagrożone jest sankcją kary pieniężnej wymierzonej do wysokości trzydziestokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej za rok poprzedzający, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego.

Wysokość nałożonej kary również nie budzi wątpliwości, organ uwzględnił przy jej wymierzaniu zarówno umyślne działanie skarżącego, wysoki stopień zagrożenia, jak i dotychczasową działalność zakładu na rynku spożywczym.

Skargę kasacyjną od powyższego orzeczenia wniósł skarżący i zaskarżając je w całości zarzucił:

Skargę kasacyjną od powyższego orzeczenia wniosła skarżąca i zaskarżając je w całości zarzuciła:

1. naruszenie przepisu art. 103 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia (Dz. U. Nr 171, poz. 1225) poprzez jego nieprawidłową wykładnię,

2. naruszenie przepisu art. 104 ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia (Dz. U. Nr 171, poz. 1225) poprzez jego niezastosowanie,

3. naruszenia przepisu art. 76 ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia (Dz. U. Nr 171, poz. 1225) poprzez jego nieprawidłową wykładnię,

4. naruszenia przepisu art. 10 Rozporządzenia (WE) NR 882/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie kontroli urzędowych przeprowadzanych w cel sprawdzenia zgodności z prawem paszowym i żywnościowym oraz regułami dotyczącymi zdrowia zwierząt i dobrostanu zwierząt (Dz.U.UE L z dnia 30 kwietnia 2004 t.) poprzez, jego nieprawidłową wykładnię,

5. naruszenie przepisu art. 80 ust. 2 pkt 4) ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz.U.2013.672 j.t.) poprzez jego niezastosowanie,

6. naruszenie przepisu art. 80 ust. 5 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz.U.2013.672 j.t.) poprzez jego niezastosowanie,

7. naruszenie przepisu art. 79 a ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz.U.2013.672 j.t.) poprzez jego niezastosowanie,

8. naruszenie przepisu art. 97 kc poprzez jego niezastosowanie.

Mając na uwadze powyższe wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz o zasądzenie kosztów wg norm przepisanych.

W uzasadnieniu wskazano, że główny problem, który pojawia się przy stosowaniu przepisu art. 103 ust. 7 ustawy o bezpieczeństwie sprowadza się do nieprawidłowego rozumienia jego treści oraz intencji ustawodawcy. Skarżący w całości uznaje swoją argumentację wyrażoną w odwołaniu składanym do WSA od decyzji GIS. Zapisu przytoczonego przepisu nie należy odczytywać w sposób literalny w oderwaniu od treści innych przepisów regulujących omawiany problem. Prawidłowa interpretacja powinna być dokonywana w sposób systemów), co pozwoli na odczytanie właściwej intencji ustawodawcy. Nie sposób w ocenie Skarżącego przyjąć, na co wskazuje także orzecznictwo, że utrudnianiem czy uniemożliwianiem przeprowadzenia kontroli będzie każde zachowanie kontrolowanego, które wyraża się w jego negatywnym nastawieniu do przeprowadzanej kontroli. Nie można przyjąć, że takie zachowanie wobec celu tejże kontroli uniemożliwia jej przeprowadzenie lub ogranicza jej zakres. Skoro bowiem celem kontroli w zakładzie spożywczym w szczycie sezonu wakacyjnego jest zapewnienie bezpieczeństwa licznych przecież konsumentów, to trudno przyjąć, że niezbędnym elementem takiej kontroli jest dostęp do ksiąg, dokumentacji i receptur, a nie sprawdzenie warunków przechowywania produktów spożywczych, w tym temperatury i prawidłowej praca urządzeń chłodniczych.

W tym zatem kontekście nie można w ocenie skarżącego przyjąć, że jego negatywne stanowisko wobec przeprowadzenia kontroli stanowiło przesłankę do zastosowania art. 103 ust. 1pkt.7 ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Przepis art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej jako "p.p.s.a.", stanowi, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie zachodzą okoliczności skutkujące nieważnością postępowania, określone w art. 183 § 2 pkt 1 – 6 P.p.s.a., Należało zatem odnieść się do zasadniczych zarzutów stanowiących istotę podstaw kasacji, które okazały się nieusprawiedliwione.

Na samym wstępie skargi kasacyjnej wyartykułowano zarzut naruszenia art. 103 ust.1pkt.7 ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia poprzez jego błędna wykładnię. W myśl tej regulacji kto utrudnia lub uniemożliwia przeprowadzenie urzędowej kontroli żywności, podlega karze pieniężnej w wysokości do trzydziestokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej. Skarżący kasacyjnie wywodzi, iż błędnym jest przyjęcie przez sąd że w świetle tej normy uniemożliwieniem kontroli będzie każde zachowanie kontrolowanego, które wyraża się w jego negatywnym nastawieniu do przeprowadzanej kontroli, także podczas nieobecności w zakładzie. Sąd I instancji nie zawarł w uzasadnieniu wyroku takiej wykładni kwestionowanego przepisu, nie uczyniły tego również kontrolowane w sprawie organy.

Zgodzić za to należy się ze stanowiskiem, iż aby kontrola mogła osiągnąć swój cel wymaga to przynajmniej minimalnego stopni współdziałania ze strony kontrolowanego.

Przyczym współdziałanie winno dotyczyć pełnego zakresu uprawnień przysługujących organom. Zgodnie z art. 76 ust.1 pkt. 1-4 ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia organom urzędowej kontroli przysługuje prawo : wstępu do pomieszczeń zakładu o każdej porze, badania procesów technologicznych i receptur w zakresie niezbędnym do zrealizowania celu kontroli, przeglądania ksiąg i innych dokumentów kontrolowanego zakładu, jeżeli jest to niezbędne ze względu na cel przeprowadzanej kontroli, podejmowania innych czynności niezbędnych do wyjaśnienia sprawy. Opis działań kontrolnych, metod i technik działania zawiera przepis art. 10 rozporządzenia NR 882/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004r. w sprawie kontroli urzędowych przeprowadzanych w cel sprawdzenia zgodności z prawem paszowym i żywnościowym oraz regułami dotyczącymi zdrowia zwierząt i dobrostanu zwierząt.

Zdaniem Naczelnego Sadu Administracyjnego wystarczy zatem ograniczenie przez kontrolowanego możliwości przeprowadzenia przez organ tylko niektórych bądź jednego z dopuszczonym prawem działań kontrolnych, aby za słuszne można było uznać przyjęcie iż zobowiązany zamiast poddać się jej, utrudnia przeprowadzenie kontroli.

Ma rację sąd I instancji oraz kontrolowane w postępowaniu sądowoadministracyjnym organy iż poddany badaniu zakład nie jest uprawniony do decydowania o zakresie kontroli. Jest to wyłączna domena jednostek kontrolujących.

Tym samym za niezasadne uznać należało stanowisko skargi kasacyjnej, że brak możliwości dostępu do ksiąg, dokumentacji i receptur, przy jednoczesnej możliwości skontrolowania warunków przechowywania produktów spożywczych, prawidłowej pracy urządzeń chłodniczych nie pozwalał na przyjęcie iż wyczerpano przesłanki o których stanowi art. 103 ust.1.pkt.6 ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia. Oceny działań skarżącego kasacyjnie nie mógł zmienić treść art. 79a ust.9 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, w myśl którego w razie nieobecności kontrolowanego przedsiębiorcy lub osoby przez niego upoważnionej, czynności kontrolne mogą być wszczęte po okazaniu legitymacji służbowej pracownikowi kontrolowanego, który może być uznany za osobę, o której mowa w art. 97 ustawy kodeks cywilny lub w obecności przywołanego świadka, którym powinien być funkcjonariusz publiczny, nie będący pracownikiem organu przeprowadzającego kontrolę.

Odnosząc się do dopuszczalności prowadzenia kontroli w obecności pracownika kontrolowanego zakładu wskazać należało, iż ustawodawca w przepisie art. 97 kc statuuje w istocie domniemanie uznania osoby za umocowaną. Za tego rodzaju przyjęciem przemawia w istocie treść cyt. przepisu, w myśl którego osobę czynną w lokalu przedsiębiorstwa przeznaczonym do obsługiwania publiczności poczytuje się w razie wątpliwości za umocowaną do dokonywania czynności prawnych, które zazwyczaj bywają dokonywane z osobami korzystającymi z usług tego przedsiębiorstwa.

Wyraźny sprzeciw właściciela zakładu( w niniejszej sprawie miał miejsce), a także oświadczenie pracownicy baru, iż nie jest osobą upoważnioną do wpuszczenia na teren lokalu, obala domniemanie umocowania obecnego pracownika, co w konsekwencji czyni niemożliwym skorzystanie z tej regulacji, także w tej sprawie.

Uniemożliwia również podjecie kontroli w obecności przywołanego świadka – funkcjonariusza publicznego.

W świetle powyższych rozważań nie jest możliwe przyjęcie, że sąd I instancji dopuścił się naruszenia art. 80 ust.5 ustaw o swobodzie działalności gospodarczej. Z materiału dowodowego nie wynika, by przeprowadzenie kontroli było uzasadnione bezpośrednim zagrożeniem życia, zdrowia lub środowiska naturalnego, co uniemożliwiało w konsekwencji przeprowadzenie czynności kontrolnych z zaniechaniem obecności kontrolowanego lub osoby przez niego upoważnionej(art. 80 ust.1 i ust.2 pkt.4 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej). Nie budzi wątpliwości Naczelnego Sądu Administracyjnego iż sąd I instancji badając legalność wymierzonej kary pieniężnej miał także na względzie jej zgodność z przesłankami o których mowa w art. 104 ust.2 ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia.

Ocena działań organów w tym zakresie została zamieszczona w uzasadnieniu wyroku kontrolowanego sądu. Skarżący kasacyjnie nie zakwestionował skutecznie wysokości tej kary. Ustawodawca pozostawił organowi możliwość jej miarkowania, dopuszczając wymierzenie do trzydziestokrotności przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w gospodarce narodowej za rok poprzedzający, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu statystycznego, na podstawie przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski". Jak wynika z obwieszczenia Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 18 lutego 2013r. przeciętne miesięczne wynagrodzenie w gospodarce narodowej za rok 2012 stanowiło kwotę 3080, 84 zł. Wymierzona kara( 5000zł) stanowiła zatem wielokrotność 1,7 tego wynagrodzenia, kształtowała się więc w dolnej granicy dopuszczonej przez prawo wielkości.

Mając na względzie powyższe skargę kasacyjną jako niezasadną należało oddalić na zasadzie art. 184 p.p.s.a.