Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Ostrowska (spr.) Sędzia NSA Gabriela Jyż Sędzia NSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz Protokolant asystent sędziego Magdalena Czyżewska po rozpoznaniu w dniu 13 stycznia 2026 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej S.S.P.T.Ł. Sp. k. w R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 lutego 2022 r. sygn. akt V SA/Wa 3509/21 w sprawie ze skargi S.S.P.T.Ł. Sp. k. w R. na decyzję Rzecznika Praw Pacjenta z dnia 20 kwietnia 2021 r. nr RzPP-DPR-WPZ.45.11.2021.AKW w przedmiocie kary pieniężnej za nieprzekazanie żądanych informacji i dokumentów 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od S.S.P.T.Ł. Sp. k. w R. na rzecz Rzecznika Praw Pacjenta 2 700 (dwa tysiące siedemset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

I

Rzecznik Praw Pacjenta (dalej: organ, Rzecznik) decyzją z dnia 20 kwietnia 2021 r., działając na podstawie art. 69 w związku z art. 65, art. 70, art. 71 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjent (Dz.U. z 2020 r., poz. 849; dalej: u.p.p.) oraz art. 104 § 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 r., poz. 256 ze zm.; dalej: k.p.a.), nałożył na S.S.P. Sp. z o. o. Sp. k. w R. (obecnie: S.S.P.T.Ł. Sp. k. w R.; dalej: skarżąca, spółka, szpital) karę pieniężną w wysokości 23 400 zł za nieprzekazanie na żądanie organu informacji i dokumentów, o które Rzecznik Praw Pacjenta wystąpił pismem z dnia 17 grudnia 2020 r., na podstawie art. 61 ust. 1 u.p.p., w toku prowadzonego postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe prawa pacjentów.

II

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 18 lutego 2022 r., o sygn. akt V SA/Wa 3509/21, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325; dalej: p.p.s.a.) oddalił skargę spółki.

Sąd wskazał na art. 61 ust. 1 u.p.p. i wyjaśnił, iż w związku z tym, że nie określa on expressis verbis podmiotów, do których Rzecznik może skierować wskazane w tym przepisie żądanie, to należy uznać, że z takim żądaniem Rzecznik może wystąpić do każdego, kto według jego wiedzy jest w posiadaniu dokumentów lub informacji dotyczących okoliczności stosowania praktyk, co do których istnieje uzasadnione podejrzenie, iż mają charakter praktyk naruszających zbiorowe prawa pacjentów. Tym samym – w ocenie Sądu I instancji – nie ulega wątpliwości, że żądanie takie Rzecznik może skierować do podmiotu, wobec którego zostało wszczęte postępowanie w sprawie stosowania takiej praktyki. Odnosząc powyższe do niniejszej sprawy Sąd wskazał, że Rzecznik wszczął postępowanie w sprawie stosowania praktyk naruszających zbiorowe prawa pacjentów wobec spółki. W ramach tego postępowania skierował on do skarżącej żądanie przekazania dokumentów i informacji, dotyczących okoliczności stosowania takich praktyk przez spółkę, jako podmiot udzielający świadczeń zdrowotnych. Skarżąca jest bowiem podmiotem wykonującym działalność leczniczą, polegającą na prowadzeniu zakładów leczniczych (w tym w formie szpitala), działającym w formie organizacyjnej handlowej spółki osobowej. Wobec tego zdaniem Sądu I instancji organ prawidłowo uczynił spółkę będącą podmiotem leczniczym w rozumieniu art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej (Dz. U. z 2020 r. poz. 295 ze zm.; dalej: u.d.l.) stroną postępowania w sprawie stosowania praktyk naruszających zbiorowe prawa pacjentów oraz adresatem żądania przekazania informacji i dokumentów o jakich mowa w art. 61 ust. 1 u.p.p.

Powołując się na odpowiednie przepisy ustawy o działalności leczniczej oraz ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (obecnie: Dz. U. z 2024 r. poz. 18 ze zm.; dalej: k.s.h.), Sąd wyjaśnił, że w dacie skierowania do skarżącej wezwania do przekazania informacji i dokumentów, komplementariuszem spółki uprawnionym do jej reprezentacji był S.S.P. Sp. z o. o. w R., działający przez swoje właściwe organy uprawnione do jego reprezentacji, czyli zarząd. W konsekwencji – w ocenie Sądu I instancji – Rzecznik prawidłowo ustalił, że zarząd komplementariusza spółki - czyli zarząd spółki S.S.P. Sp. z o. o. z siedzibą w R. - jest kierownikiem podmiotu wykonującego działalność leczniczą w rozumieniu art. 2 ust. 2 pkt 1 u.d.l., uprawnionym do reprezentowania skarżącej w prowadzonym przez Rzecznika postępowaniu administracyjnym, do którego Rzecznik może skierować wezwanie.

Ponadto Sąd wskazał, że Dyrektor prowadzonego przez skarżącą szpitala, w sytuacji gdy skarżąca nie udzieliła mu pełnomocnictwa imiennego, o jakim mowa w art. 33 k.p.a., nie jest uprawnionym do reprezentowania skarżącej w postępowaniu administracyjnym prowadzonym przez Rzecznika, ponieważ na gruncie przepisów kodeksu spółek handlowych nie jest uprawniony do reprezentowania spółki komandytowej. Sąd podniósł również, iż okoliczność, że skarżąca w wydanym na podstawie art. 24 u.d.l. regulaminie organizacyjnym podmiotu wykonującego działalność leczniczą ustaliła, że zarząd komplementariusza powierza wykonywanie swoich zadań dyrektorowi szpitala, nie wywołuje skutków prawnych w sposobie reprezentacji skarżącej na zewnątrz i odpowiedzialności kierownika podmiotu wykonującego działalność leczniczą w zakresie, w jakim jest on uregulowany bezwzględnie obowiązującymi przepisami ustawowymi.

III

Skarżąca złożyła skargę kasacyjną od powyższego wyroku Sądu I instancji wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Warszawie oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:

I. na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię i w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie:

1) naruszenie art. 2 ust. 2 u.d.l. przez dokonanie błędnej subsumcji do ustalonego w sprawie stanu faktycznego, będącej wynikiem błędnego przyjęcia, iż komplementariusze spółki założycielskiej szpitala są wyłącznie uprawnieni do reprezentowania podmiotu leczniczego S.S.P. w R - co w konsekwencji doprowadziło do niewłaściwego przyjęcia że komplementariusze pełnią funkcję kierownika podmiotu leczniczego - podczas gdy w zakresie określonych ustawą praw i obowiązków podmiotu leczniczego, dotyczących wyłącznie wykonywanej przez ten podmiot działalności leczniczej, przedmiotowe prawa i obowiązki są wykonywane przez kierownika tego podmiotu - tj. Dyrektora Szpitala;

2) naruszenie art. 69 w zw. z art. 61 u.p.p. poprzez ich nieprawidłowe zastosowanie i przyjęcie, że członkowie zarządu spółki z o.o. (będącej do dnia 31 grudnia 2021 r. komplementariuszem podmiotu założycielskiego podmiotu leczniczego S.S.P. w R.) byli zobowiązani do przekazania na żądanie Rzecznika dokumentów oraz informacji, których mowa w art. 61 u.p.p - podczas gdy zgodnie z art. 2 ust. 2 u.d.l. nie byli oni kierownikiem placówki leczniczej i nie posiadali kompetencji w tym zakresie.

II. na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi w sytuacji, gdy skarżący wykazał, iż postępowanie organów administracji publicznej dotknięte było wadami które to mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy wynikającymi z naruszeń:

1) art. 7, art. 77 § 1 w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez ich nieprawidłowe zastosowanie i jednocześnie brak rozważenia interesu podmiotu indywidualnego, brak przeanalizowania wszystkich okoliczności mających znaczenie dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy, przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów, a także brak rozpatrzenia materiału dowodowego w sposób wnikliwy, prawidłowy i wyczerpujący, w tym w szczególności:

2) nieuwzględnienie wcześniejszej korespondencji ze Szpitalem, a w szczególności faktu kierowania przez Rzecznika Praw Pacjenta korespondencji – w tym w sprawach praktyk naruszających zbiorowe prawa pacjentów - do Dyrektora S.S.P. w R. oraz kierowania ww. korespondencji do "Kierowników Szpitali", "PODMIOTÓW LECZNICZYCH PROWADZĄCYCH SZPITAL WG ROZDZIELNIKA" oraz "KIEROWNIKÓW SZPITALI WG ROZDZIELNIKA";

3) poprzez błędne przyjęcie, że skarżący nie udzielił informacji i nie przekazał dokumentów na żądanie Rzecznika Praw Pacjenta - sformułowane na podstawie art. 61 ust. 1 u.p.p. - w toku postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe prawa pacjentów, podczas gdy podmiot, do którego Rzecznik Praw Pacjenta kierował przedmiotowe wnioski o udzielenie informacji - nie posiadał stosownych informacji koniecznych do udzielania żądanej informacji, jak i nie był umocowany do udzielenia odpowiedzi na przedmiotowe pytania;

4) art. 7a § 1 k.p.a. poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie i nierozstrzygnięcie wątpliwości co do faktu umocowania Dyrektora Szpitala i jego umocowania do wypełniania praw i obowiązków podmiotu leczniczego (działającego jako spółka osobowa), określonych ustawą z art. 4 ust. 2 u.d.l. - podczas gdy zastosowanie wykładni celowościowej tego przepisu prowadzi do jednoznacznego wniosku, że kierownik podmiotu leczniczego (niebędącego spółką kapitałową) ma prawo reprezentowania i zaciągania zobowiązań w imieniu tego podmiotu leczniczego w pełnym zakresie, zarówno w stosunkach wewnętrznych (np. w odniesieniu do pracowników), jak i na zewnętrz wobec "podmiotów trzecich" (np. do NFZ czy pacjentów);

5) art. 8 k.p.a. poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie i niewyjaśnienie swojej decyzji w sposób budzący zaufanie do Rzecznika Praw Pacjenta, będącego centralnym organem administracji rządowej właściwym w sprawach ochrony praw pacjentów, określonych w ustawie o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta, w szczególności z uwagi na:

a) prowadzenia korespondencji z Szpitalem a w szczególności faktu kierowania przez Rzecznika Praw Pacjenta korespondencji - w tym w sprawach praktyk naruszających zbiorowe prawa pacjentów - do Dyrektora S.S.P. w R. oraz kierowania ww. korespondencji do "Kierowników Szpitali", "PODMIOTÓW LECZNICZYCH PROWADZĄCYCH SZPITAL WG ROZDZIELNIKA" oraz "KIEROWNIKÓW SZPITALI WG ROZDZIELNIKA" w zakresie innych postępowań, przy jednoczesnym wskazywaniu w treści przedmiotowej decyzji, iż "Ustawa o działalności leczniczej nie wymienia funkcji dyrektora ani też nie przewiduje konieczności powoływania konkretnej osoby na stanowiska kierownika podmiotu leczniczego prowadzonego w formie spółki kapitałowej" (strona 7 przedmiotowej decyzji);

b) wybiórczym i niekonsekwentnym postępowaniu w zakresie prowadzenia i przekierowywania korespondencji przez Rzecznika Praw Pacjenta - na prośbę członków zarządu organów założycielskich przedmiotowego Szpitala, w sprawach ochrony praw pacjentów - w tym w sprawach praktyk naruszających zbiorowe prawa pacjentów korespondencja była adresowana przez Rzecznika Praw Pacjenta do Dyrektora S.S.P., przy jednoczesnym nie uznawania przez Rzecznika Praw Pacjenta Dyrektora R.S. za kierownika podmiotu leczniczego;

6) naruszenie art. 107 § 2 i 3 k.p.a. poprzez niedostateczne i niepełne uzasadnienie wyroku, z którego nie wynika dlaczego ten sam stan faktyczny i prawny, w zakresie reprezentowania skarżącej przez Dyrektora Szpitala w sprawach związanych z udzielanymi świadczeniami zdrowotnymi i prawami pacjenta:

– uzasadnia różne postępowanie w sprawach tj. kierowanie przez Rzecznika Praw Pacjenta korespondencji w sprawach praktyk naruszających jednostkowe i zbiorowe prawa pacjentów do Dyrektora S.S.P. w R.

– i uznawaniu go w tym zakresie za właściwego do reprezentowania podmiotu leczniczego przed Rzecznikiem Praw Pacjenta, przy jednoczesnym uznaniu Dyrektora za niewłaściwego (nieuprawnionego) do ww. reprezentacji w ww. sprawach.

Argumentację na poparcie powyższych zarzutów przedstawiono w uzasadnieniu skargi kasacyjnej.

Ponadto pismem z dnia 25 października 2022 r. spółka oświadczyła, że nie zrzeka się przeprowadzenia rozprawy przed Naczelnym Sądem Administracyjnym.

IV

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Rzecznik Praw Pacjenta wniósł o jej oddalenie, zwrot kosztów postępowania kasacyjnego oraz o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.

V

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do art. 183 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę przesłanki uzasadniające nieważność postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. oraz przesłanki uzasadniające odrzucenie skargi bądź umorzenie postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym, stosownie do treści art. 189 p.p.s.a. Żadna z powyższych przesłanek w tej sprawie nie zaistniała, z tego też względu przy rozpoznaniu sprawy Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego orzeczenia determinują zakres kontroli dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny. Sąd ten, w odróżnieniu od wojewódzkiego sądu administracyjnego, nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów postawionych w skardze kasacyjnej.

Kontroli instancyjnej sprawowanej w jej granicach poddany został wyrok, którym Sąd I instancji oddalił skargę spółki na decyzję Rzecznika Praw Pacjenta z 20 kwietnia 2021 r. o nałożeniu na spółkę kary pieniężnej za nieprzekazanie na żądanie organu informacji i dokumentów, o które organ wystąpił w toku prowadzonego postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe prawa pacjentów.

W skardze kasacyjnej podniesiono zarówno zarzuty naruszenia prawa materialnego z podstawy kasacyjnej z art. 174 pkt 1 p.p.s.a., jak też zarzuty naruszenia przepisów postępowania z podstawy kasacyjnej z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. Przechodząc do oceny tych zarzutów należy stwierdzić, że sposób ich sformułowania oraz argumentacja zawarta w uzasadnieniu skargi kasacyjnej zostały tak przedstawione, że zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego ściśle powiązano z naruszeniem przepisów postępowania i odwrotnie – potencjalne błędy proceduralne skutkowały w ocenie autora skargi kasacyjnej uchybieniami materialnoprawnymi. Z tego powodu Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że istota sporu prawnego rozpatrywanej sprawy oraz komplementarny charakter zarzutów kasacyjnych, uzasadniają łączne ich rozpatrzenie.

Zarówno zarzuty materialne, jak i zarzuty proceduralne rozpatrywanej skargi kasacyjnej skupiają się na zakwestionowaniu przez spółkę przyjętego przez organ, a następnie przez Sąd I instancji stanowiska, iż członkowie zarządu S.S.P. Sp. z o.o. (będącej komplementariuszem podmiotu leczniczego S.S.P. Sp. z o.o. Sp.k.) byli zobowiązani, na podstawie art. 61 u.p.p., do przekazania na żądanie Rzecznika dokumentów oraz informacji dotyczących okoliczności stosowania praktyk, co do których istnieje uzasadnione podejrzenie, iż mają charakter praktyk naruszających zbiorowe prawa pacjentów. Tym samym skarżąca kwestionuje przyjętą przez organ oraz Sąd I instancji, własną odpowiedzialność w tym zakresie, twierdząc, iż właściwym podmiotem zobowiązanym do przekazywania informacji i dokumentów Rzecznikowi był Dyrektor S.S.P., będący kierownikiem podmiotu wykonującego działalność leczniczą w rozumieniu art. 2 ust. 2 pkt 1 u.d.l.

Uzasadnienie zarzutów kasacyjnych spółka opiera na stanowisku, iż, jej zdaniem organ oraz Sąd I instancji błędnie przyjęły, że członkowie zarządu ww. spółki z o.o. jako komplementariusza spółki komandytowej - są wyłącznie uprawnieni do reprezentowania podmiotu leczniczego i w konsekwencji pełnią funkcję kierownika tego podmiotu, podczas gdy, w ocenie skarżącej w zakresie określonych ustawą praw i obowiązków podmiotu leczniczego, dotyczących wyłącznie wykonywanej przez ten podmiot działalności leczniczej, przedmiotowe prawa i obowiązki są wykonywane przez kierownika tego podmiotu, tj. dyrektora szpitala.

Przed odniesieniem się do zarzutów kasacyjnych, należy wskazać na zaistniałą w niniejszej sprawie sekwencję zdarzeń wynikających z Krajowego Rejestru Sądowego (dalej: KRS):

– w dniu [...] grudnia 2015 r. w KRS pod nr [...] została zarejestrowana spółka z ograniczoną odpowiedzialnością działająca pod firmą – S.S.P. spółka z ograniczoną działalnością, której prezesem zarządu, zgodnie z wpisem nr [...] w KRS, od [...] października 2018 r. jest T.Ł.;

– w dniu [...] grudnia 2015 r. w KRS pod nr [...] została zarejestrowana spółka komandytowa działająca pod firmą – S.S.P. spółka z ograniczoną działalnością spółka komandytowa, której komplementariuszem uprawnionym do reprezentacji spółki od dnia założenia do dnia [...] lutego 2021 r. (zgodnie z wpisem nr [...] w KRS) był S.S.P. Sp. z o.o.

– w dniu [...] lutego 2021 r. (zgodnie z wpisem nr [...] w KRS ww. spółki komandytowej) nastąpiła zmiana firmy, pod którą działa spółka komandytowa ze S.S.P. Sp. z o.o. Sp.k. na S.S.P.T.Ł. Sp. k.

Przechodząc do dalszych rozważań należy wskazać, że postępowanie administracyjne w rozpatrywanej sprawie zostało wszczęte przez organ wobec skarżącej (S.S.P. Sp. z o.o. Sp.k.) w dniu 17 grudnia 2020 r., a więc w okresie, w którym komplementariuszem skarżącej była spółka z ograniczoną odpowiedzialnością. Ponadto istotnym aspektem w niniejszej sprawie jest fakt, iż skarżąca kasacyjnie jest wpisana do rejestru podmiotów wykonujących działalność leczniczą, jako podmiot leczniczy, działający w formie organizacyjnoprawnej spółki komandytowej.

Sąd I instancji, kontrolując decyzję administracyjną Rzecznika w niniejszej sprawie, słusznie stwierdził, iż organ prawidłowo uczynił skarżącą, będącą podmiotem leczniczym w rozumieniu art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.l., stroną postępowania w sprawie stosowania praktyk naruszających zbiorowe prawa pacjentów oraz adresatem żądania przekazania informacji i dokumentów o jakich mowa w art. 61 ust. 1 u.p.p.

Należy przypomnieć, iż zgodnie z art. 102 k.s.h. spółką komandytową jest spółka osobowa mająca na celu prowadzenie przedsiębiorstwa pod własną firmą, w której wobec wierzycieli za zobowiązania spółki co najmniej jeden wspólnik odpowiada bez ograniczenia (komplementariusz), a odpowiedzialność co najmniej jednego wspólnika (komandytariusza) jest ograniczona. Natomiast zgodnie z art. 117 k.s.h. spółkę komandytową reprezentują komplementariusze, których z mocy umowy spółki albo prawomocnego orzeczenia sądu nie pozbawiono prawa reprezentowania spółki, co w niniejszej sprawie nie nastąpiło.

Wspólnikami, którzy mogą reprezentować z mocy prawa spółkę komandytową, są więc komplementariusze czerpiący swoje umocowanie bezpośrednio z przepisów prawa. Mają oni status przedstawicieli ustawowych spółki komandytowej. Powierzenie reprezentacji spółki komplementariuszom, którym przepisy oddają prowadzenie spraw spółki, jest jedną z podstawowych zasad, która ukształtowała się w historycznym rozwoju spółki komandytowej i występuje obecnie. Odpowiedzialność komplementariusza za zobowiązania spółki (zarówno prywatnoprawne i publicznoprawne) jest odpowiedzialnością osobistą, nieograniczoną, solidarną i subsydiarną (J. P. Naworski, R. Potrzeszcz, T. Siemiątkowski, K. Strzelczyk, Kodeks spółek handlowych. Komentarz. Tytuł I. Przepisy ogólne. Tytuł II. Spółki osobowe, Warszawa 2011, art. 117; M. Dumkiewicz, A. Kidyba, Komentarz aktualizowany do art. 1-300 Kodeksu spółek handlowych, LEX/el. 2025, art. 102).

Biorąc powyższe pod uwagę należy zatem wskazać, że w okolicznościach niniejszej sprawy reprezentującym skarżącą, czyli spółkę komandytową był jej komplementariusz, tj. S.S.P. Sp. z o.o. reprezentowany z kolei przez swój zarząd. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, organ prawidłowo więc kierował do zarządu S.S.P. Sp. z o.o. - jako komplementariusza skarżącej - wezwania do przekazania informacji i dokumentów, o których mowa w art. 31 ust. 1 u.p.p.

Skoro bowiem ustawa o działalności leczniczej (art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.l.) wśród form prawnych podmiotu leczniczego wymienia przedsiębiorców w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców (Dz. U. z 2024 r. poz. 236 ze zm.) we wszelkich formach przewidzianych dla wykonywania działalności gospodarczej, dopuszczając tym samym także formę prawną spółki komandytowej dla tego podmiotu, to zasady reprezentacji w postępowaniu administracyjnym oraz zasady ponoszenia odpowiedzialności za zobowiązania tej spółki (w tym za zobowiązania publicznoprawne) należy ustalać na podstawie reżimu prawa spółek handlowych. Ustawa o działalności leczniczej nie przewiduje bowiem w tym zakresie odrębnych regulacji, zaś przypisywanie przez skarżącą w niniejszej sprawie reprezentacji i odpowiedzialności dyrektorowi prowadzonego przez skarżącą szpitala nie ma podstaw prawnych w świetle obowiązujących przepisów ustawowych.

Słusznie zatem, zarówno organ, jak i Sąd I instancji stwierdzili w niniejszej sprawie, iż dyrektor szpitala prowadzonego przez skarżącą, w sytuacji gdy skarżąca nie udzieliła mu pełnomocnictwa imiennego, o jakim mowa w art. 33 k.p.a., nie jest uprawnionym do reprezentowania skarżącej w postępowaniu administracyjnym prowadzonym przez Rzecznika, ponieważ na gruncie przepisów k.s.h. nie jest on uprawniony do reprezentowania skarżącej spółki komandytowej. Ponadto istotnym aspektem w sprawie jest fakt, iż wyodrębniony w ramach wewnętrznej struktury organizacyjnej skarżącej szpital jest zakładem leczniczym, a nie samodzielnym podmiotem leczniczym. W świetle art. 2 ust. 1 pkt 9 u.d.l., szpital to zakład leczniczy, w którym podmiot leczniczy wykonuje działalność leczniczą w rodzaju świadczenia szpitalne. Podmiotem leczniczym w rozpatrywanym przypadku jest skarżąca kasacyjnie spółka komandytowa.

W świetle powyższego, działanie skarżącej w trakcie kontrolowanego przez Sąd I instancji w niniejszej sprawie postępowania administracyjnego prowadzonego przez Rzecznika Praw Pacjenta należy ocenić jako bezpodstawne. Skarżąca, reprezentowana przez swojego komplementariusza, w trakcie całego tego postępowania konsekwentnie bowiem twierdziła, że nie posiada stosownych informacji i dokumentów, o przedstawienie których wnosił Rzecznik na podstawie art. 61 u.p.p., a także, że nie była umocowana do udzielenia odpowiedzi na przedmiotowe pytania Rzecznika.

Odnosząc się natomiast do sformułowanego w skardze kasacyjnej zarzutu błędnej wykładni i w konsekwencji niewłaściwego zastosowania art. 69 w zw. z art. 61 u.p.p., należy wskazać, iż w rozpatrywanej sprawie wystąpiło uzasadnione podejrzenie, iż skarżąca stosuje praktyki naruszające zbiorowe prawa pacjentów, tym.in. w zakresie organizacji porodów rodzinnych. Przepis art. 61 ust. 1 u.p.p. posługuje się zwrotem "wszelkich informacji", co oznacza w istocie, iż Rzecznik mógł żądać od skarżącej wszelkich informacji dotyczących okoliczności stosowania powyższych praktyk. W doktrynie podkreśla się w tym zakresie, że zgodnie z art. 61 ust. 1 u.p.p., Rzecznik Praw Pacjentów ma prawo żądać przedstawienia dokumentów oraz wszelkich informacji, o ile dotyczą one okoliczności stosowania praktyk będących przedmiotem postępowania. Ocena, czy żądanie określonych informacji lub dokumentów jest zasadne, nie należy jednak do adresata żądania, gdyż żądanie jest dla niego wiążące. Oznacza to, że adresat żądania nie może odmówić udzielenia żądanej informacji, gdy uważa, że nie jest ona konieczna dla postępowania [L. Bosek, Komentarz do art. 69, w: L. Bosek (red.), Ustawa o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta. Komentarz, C.H. Beck, Warszawa 2025]. Tym bardziej adresat żądania Rzecznika nie może odmówić udzielenia żądanej informacji, powołując się konsekwentnie wyłącznie na strukturę korporacyjną, którą przyjął w celu prowadzenia podmiotu leczniczego.

Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że jednym z podstawowych praw pacjenta jest określone w art. 6 ust. 1 u.p.p. - prawo do świadczeń zdrowotnych odpowiadających wymaganiom aktualnej wiedzy medycznej. Zgodnie natomiast z art. 7 ust. 2 u.p.p. w przypadku porodu pacjentka ma prawo do uzyskania świadczeń zdrowotnych związanych z porodem.

Uwzględniając powyższe wymogi prawne, niewątpliwie w rozpatrywanej sprawie Rzecznik, po powzięciu informacji, iż skarżąca realizuje świadczenia szpitalne w postaci porodów z podejrzeniem naruszenia praw pacjenta, posiadał uzasadnioną podstawę do wszczęcia postępowania w sprawie stosowania praktyk naruszających zbiorowe prawa pacjentów, aby w ramach tego postępowania, działając na podstawie art. 61 ust. 1 i 2 u.p.p. żądać od skarżącej przedstawienia dokumentów oraz wszelkich informacji dotyczących okoliczności stosowania powyższych praktyk. W wezwaniach Rzecznika znajdowała się informacja o możliwości nałożenia kary pieniężnej w przypadku braku udzielenia odpowiedzi, zgodnie z art. 69 u.p.p. Skarżąca nie przekazała żądanych informacji i dokumentacji, a udzielone Rzecznikowi odpowiedzi nie wypełniały tego obowiązku, gdyż nie umożliwiały dokonanie wiarygodnej weryfikacji podejrzenia stosowania praktyk naruszających zbiorowe prawa pacjentów.

Przywołany przepis art. 69 u.p.p. stanowi, że w przypadku nieprzekazania na żądanie Rzecznika dokumentów oraz informacji, o których mowa w art. 61 lub art. 67z ust. 1 pkt 2, Rzecznik nakłada, w drodze decyzji, na podmiot, do którego skierowano żądanie, karę pieniężną do wysokości 50 000 złotych. Jak wskazuje się w orzecznictwie NSA, przepis ten wyznacza hipotetyczny stan faktyczny, którego konsekwencją prawną jest nałożenie kary pieniężnej na podmiot udzielający świadczeń zdrowotnych (zob. wyrok NSA z dnia 12 czerwca 2018 r., sygn. akt II OSK 723/18). Wyznaczany hipotetyczny stan faktyczny pozostaje w związku z regulacją art. 61 u.p.p. i aby zaistniał, powinny wystąpić następujące elementy (przesłanki): 1) prowadzenie postępowania w sprawie stosowania praktyk naruszających zbiorowe prawa pacjentów; 2) w celu ustalenia stanu faktycznego stosowania praktyk naruszających zbiorowe prawa pacjenta, konieczne jest przedstawienie przez podmiot udzielający świadczeń zdrowotnych dokumentów oraz wszelkich informacji dotyczących okoliczności stosowania praktyk; 3) skierowanie przez Rzecznika Praw Pacjentów żądania do podmiotu udzielającego świadczeń zdrowotnych, którego realizacja jest określona terminem (w terminie nie dłuższym niż 30 dni od dnia otrzymania żądania).

W rozpatrywanej sprawie wystąpiły wszystkie elementy hipotetycznego stanu faktycznego wyznaczonego w art. 69 u.p.p., gdyż: 1) postępowanie prowadzone było w sprawie stosowania praktyk naruszających zbiorowe prawa pacjentów, 2) dla ustalenia stosowania tych praktyk skarżąca była zobowiązana do przedstawienia Rzecznikowi informacji i dokumentacji, 3) Rzecznik kierował do skarżącej, jako podmiotu udzielającego świadczenia zdrowotne żądania przedstawienia informacji i dokumentacji wskazując ustawowy termin do ich przekazania. Ponadto, uwzględniając fakt, iż podstawowym celem prowadzonego przez Rzecznika postępowania jest bezpieczeństwo pacjentów, wywodzące się z konstytucyjnego prawa do ochrony zdrowia (art. 68 Konstytucji RP), nie można ocenić pozytywnie konsekwentne odmawianie przez skarżącą udzielenia odpowiedzi Rzecznikowi z powoływaniem się na rzekomy brak umocowania prawnego w tej sprawie, podczas gdy, jak zostało wyżej wykazane, w świetle przepisów k.s.h. i u.d.l. skarżąca takie umocowanie posiadała.

Należało więc stwierdzić, że zarzuty skargi kasacyjnej nie podważają zgodności z prawem zaskarżonego wyroku, albowiem nie zostały oparte na usprawiedliwionych podstawach.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł o oddaleniu skargi kasacyjnej na podstawie art. 184 p.p.s.a.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a w zw. z § 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 1935 ze zm.).