Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Dorota Dąbek Sędzia NSA Zbigniew Czarnik (spr.) Sędzia del. WSA Tomasz Smoleń Protokolant Jerzy Stelmaszuk po rozpoznaniu w dniu 4 października 2022 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej A.F. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 listopada 2018 r. sygn. akt VI SA/Wa 929/18 w sprawie ze skargi A.F. na decyzję Prezesa Głównego Urzędu Miar z dnia 16 marca 2018 r. nr 6/2018 w przedmiocie cofnięcia zezwolenia na prowadzenie warsztatu w zakresie instalacji oraz sprawdzania tachografów cyfrowych 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od A.F. na rzecz Prezesa Głównego Urzędu Miar 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: WSA, sąd pierwszej instancji) wyrokiem z 22 listopada 2018 r. sygn. akt VI SA/Wa 929/18 oddalił skargę A.F. (dalej: skarżący) na decyzję Prezesa Głównego Urzędu Miar (dalej: Prezes GUM) z 16 marca 2018 r. cofającą zezwolenie na prowadzenie warsztatu w zakresie instalacji oraz sprawdzania tachografów cyfrowych.

Sąd pierwszej instancji orzekał w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Zaskarżoną decyzją Prezes GUM, wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm.; dalej: k.p.a.) oraz w związku z art. 13 ust. 1 pkt 4 i ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o systemie tachografów cyfrowych (Dz.U. Nr 180, poz. 1494 ze zm.; dalej: u.s.t.c.) utrzymał w mocy wcześniejszą decyzję własną z 23 września 2017 r. cofającą skarżącemu wydane przez Prezesa GUM w dniu 18 sierpnia 2008 r. zezwolenie nr [...] na prowadzenie warsztatu w zakresie instalacji, w tym aktywacji, napraw oraz sprawdzania pod względem zgodności z wymaganiami rozporządzenia Komisji (WE) nr 1360/2002 z dnia 13 czerwca 2002 r. (Dz.U.UE.L.2002.207.1; dalej: rozporządzenie nr 1360/2002) tachografów cyfrowych, w tym ich kalibracji z powodu rażącego naruszenia warunków prowadzenia warsztatu.

W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że przeprowadzone postępowanie wykazało, że w warsztacie prowadzonym przez skarżącego dopuszczono do użytkowania tachograf cyfrowy, którego część składowa – czujnik ruchu – w dniu dopuszczenia tachografu do użytkowania nie spełniał obowiązujących wymogów rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 165/2014 z dnia 4 lutego 2014 r. w sprawie tachografów stosowanych w transporcie drogowym i uchylającego rozporządzenie Rady (EWG) nr 3821/85 w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym (...) (Dz.U.UE.L.2014.60.1; dalej: rozporządzenie nr 165/2014), gdyż jego konstrukcja nie była odporna na zakłócenia magnetyczne. W ocenie Prezesa GUM, dopuszczenie do użytkowania wadliwie działającego lub niesprawnego tachografu cyfrowego jest rażącym naruszeniem warunków prowadzenia warsztatu, o którym mowa w art. 13 ust. 2 pkt 2 u.s.t.c., które – zgodnie z art. 13 ust. 1 pkt 4 tej ustawy – stanowi przesłankę cofnięcia zezwolenia na prowadzenie warsztatu.

Nie zgadzając się z tym rozstrzygnięciem skarżący wniósł skargę, w której domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji w całości oraz zasądzenia kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę Prezes GUM wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

WSA w Warszawie oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.; dalej jako: p.p.s.a.).

WSA podzielił ustalenia dokonane przez organ i stwierdził, że przeprowadzone postępowanie wykazało bezspornie, że w skontrolowanym pojeździe, wyprodukowanym w 2013 r., był zainstalowany tachograf cyfrowy, w skład którego wchodził czujnik ruchu o oznaczeniu [...], nr [...], znak homologacji typu [...], który nie spełniał wymagania 161a załącznika IB do rozporządzenia (EWG) 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym (Dz.U.UE.L.1985.370.8, dalej: rozporządzenie nr 3821/85), gdyż jego konstrukcja nie była odporna na zakłócenia magnetyczne. Zgodnie z art. 46 rozporządzenia nr 165/2014 załącznik IB do uchylonego rozporządzenia nr 3821/85 nadal obowiązuje po wejściu w życie rozporządzenia nr 165/2014. Rozporządzeniem Komisji (UE) nr 1266/2009 z dnia 16 grudnia 2009 r. dostosowującym po raz dziesiąty do postępu technicznego rozporządzenie Rady (EWG) nr 3821/85 (D.U.UE.L 2009.339) wprowadzono w załączniku IB rozporządzenia nr 3821/85 obowiązujące wymagania stawiane tachografom cyfrowym zainstalowanym w pojazdach. Z art. 2 rozporządzenia nr 1266/2009 wynika, że wszystkie pojazdy zarejestrowane po raz pierwszy po 1 października 2012 r. powinny być wyposażone w tachografy spełniające zmienione przepisy załącznika IB, które wymagają m.in. użytkowania części składowych tachografu, których konstrukcja gwarantuje zwiększenie ich odporności na manipulacje kierowców. Zebrany materiał potwierdził, że sprawdzenia z wynikiem pozytywnym przedmiotowego tachografu, czyli dopuszczenia do użytkowania w pojeździe tachografu niespełniającego wymogów, dokonano 20 czerwca 2013 r. w warsztacie skarżącego. Powyższe, w ocenie sądu pierwszej instancji, prawidłowo stało się podstawą cofnięcia skarżącemu zezwolenia na prowadzenie warsztatu w zakresie instalacji, w tym aktywacji, napraw oraz sprawdzania tachografów cyfrowych, w tym ich kalibracji. W ocenie WSA ustaleń tych nie mogą skutecznie podważyć twierdzenia skarżącego, że do ingerencji w zakresie parametrów czujnika ruchu tachografu pojazdu mogło dojść w okresie między jego dopuszczeniem do ruchu w warsztacie strony, a kontrolą drogową, ze względu na brak na taką okoliczność jakichkolwiek przekonywujących dowodów.

Zdaniem pierwszej instancji organ prawidłowo dokonał subsumpcji ustalonego w sprawie stanu faktycznego stwierdzając, że dokonując sprawdzenia tachografu 20 czerwca 2013 r., skarżący powinien uwzględnić obowiązującą normę przewidującą dostosowanie do postępu technicznego urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym (wymaganie 161a), gdyż tachografy niespełniające tej funkcji – braku wpływu na zakłócenia magnetyczne – nie powinny być instalowane (aktywowane, kalibrowane) po dniu wejścia w życie nowych przepisów, tj. od 1 października 2012 r. Powyższe, w ocenie sądu, należało uznać za rażące naruszenie warunków prowadzenia warsztatu, o którym mowa w art. 13 ust. 2 pkt 2 u.s.t.c., które zgodnie z art. 13 ust. 1 pkt 4 ustawy musiało skutkować cofnięciem skarżącemu zezwolenia.

W ocenie WSA, organ rozstrzygnięcie sprawy oparł na prawidłowo zebranym w toku kontroli materiale dowodowym, po dokonaniu jego wszechstronnej oceny zgodnie z art. 7 i art. 77 § k.p.a., co znalazło odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji sporządzonym zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył skarżący, zaskarżając orzeczenie w całości oraz domagając się jego uchylenia w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji, rozpoznania sprawy na rozprawie oraz zasądzenia kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, o ile nie zostanie złożony spis kosztów.

Zaskarżonemu wyrokowi, na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. zarzucił naruszenie prawa materialnego, tj. art. 13 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 13 ust. 2 pkt 2 u.s.t.c. poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, że strona swoim działaniem dopuściła się rażącego naruszenia warunków prowadzenia warsztatu poprzez dopuszczenie do użytkowania wadliwie działającego lub niesprawnego tachografu cyfrowego, podczas gdy:

1. dokonując pierwszego uruchomienia tachografu cyfrowego oraz montując w nim czujnik ruchu, skarżący poza ustaleniem, czy pokazuje on prawidłowe odczyty nie miał możliwości zweryfikowania, czy czujnik ruchu jest przez producenta właściwie i zgodnie z przepisami zabezpieczony przed oddziaływaniem pola magnetycznego,

2. montując czujniki ruchu, które są rzeczami o zamkniętej budowie skarżący nie ma możliwości zbadania z czego są one zbudowane i w jaki sposób zabezpieczone,

3. skarżący nie mógł się dopuścić rażącego naruszenia warunków prowadzenia warsztatu w sytuacji gdy z przepisów prawa nie wynika, w sposób w jaki skarżący mógłby tą okoliczność zbadać, jakie czujniki ruchu mają budowę zgodną z przepisami prawa, a przepisy prawa nie zobowiązują skarżącego do badania właściwości fizycznych czujników ruchu, co jest obowiązkiem producentów tych czujników i producentów pojazdów,

- co skutkowało stwierdzeniem, że skarżący naruszył przepisy prawa, podczas gdy w rzeczywistości nie naruszył on ciążących na nim obowiązków, a przeciwne ustalenia WSA zmierzają do nałożenia na skarżącego obowiązków, które miałyby wynikać z rozszerzającej i niedopuszczalnej interpretacji przepisów wskazanych powyżej.

W uzasadnieniu skarżący kasacyjnie przedstawił argumenty na poparcie zarzutów sformułowanych w petitum skargi kasacyjnej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny (dalej: NSA, sąd drugiej instancji) rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej biorąc z urzędu pod uwagę przyczyny nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. W rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły okoliczności skutkujące nieważnością postępowania, zatem spełnione zostały warunki do merytorycznego rozpoznania skargi kasacyjnej.

Stosownie do treści art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na naruszeniu prawa materialnego, które może polegać na błędnej wykładni lub niewłaściwym zastosowaniu albo na naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

Skarga kasacyjna A.F. oparta została na naruszeniu prawa materialnego, a więc na podstawie z art. 174 pkt 1 p.p.s.a. W ramach sformułowanego zarzutu strona twierdzi, że sąd pierwszej instancji dokonał błędnej wykładni art. 13 ust. 1 pkt 4 i ust. 2 pkt 2 u.s.t.c. przyjmując, że skarżący kasacyjnie dopuszczając do użytkowania tachograf cyfrowy niespełniający wymagań określonych w przepisach prawa, dopuścił się rażącego naruszenia warunków prowadzenia warsztatu w zakresie instalacji, w tym aktywacji, napraw oraz sprawdzania pod względem zgodności z wymaganiami rozporządzenia Komisji (WE) nr 1360/2002 tachografów cyfrowych, w tym ich kalibracji.

Zarzut tak postawiony jest nietrafny, a przy tym częściowo formalnie wadliwy. Wadliwość zarzutu odnosi się do tej jego części, w której strona nie wskazuje przepisów naruszonych przez sąd pierwszej instancji. NSA przypomina, że skarga kasacyjna jest sformalizowanym środkiem prawnym. Z tego powodu jest to również środek profesjonalny. Zatem jego skuteczność jest także zależna od jego formalnej poprawności. Sąd pierwszej instancji nie stosował bezpośrednio art. 13 ust. 1 pkt 4 i ust. 2 pkt 2 u.s.t.c., zatem nie mógł ich naruszyć w sposób ujęty w zarzucie. Natomiast sąd ten mógł naruszyć te przepisy, ale tylko na skutek niewłaściwej kontroli ich stosowania. Oznacza to, że sąd pierwszej instancji mógłby naruszyć art. 151 p.p.s.a. w związku z wadliwą wykładnią przepisów objętych zarzutem.

Odnosząc się do meritum zarzutu kasacyjnego stwierdzić należy, że jest on niezasadny. Zgodnie z treścią art. 13 ust. 1 pkt 4 u.s.t.c. Prezes GUM niezwłocznie wydaje decyzję o cofnięciu zezwolenia na prowadzenie warsztatu jeżeli podmiot prowadzący warsztat rażąco naruszył warunki prowadzenia warsztatu. Ustawodawca jednoznacznie określił warunki, w których może dojść do cofnięcia zezwolenia uprawniającego do prowadzenia warsztatu w zakresie instalacji, aktywacji, napraw oraz stwierdzania zgodności tachografów cyfrowych z przepisami prawa, w tym ich kalibracji. Zdaniem NSA cofnięcie takiego zezwolenia może nastąpić nawet w sytuacji, gdy warsztat dopuszcza się jednokrotnego naruszenia warunków, które zostały wskazane przez ustawę jako przyczyny cofnięcia zezwolenia. Taka możliwość istnieje, dlatego że dopuszczenie do użytkowania i kontrola tachografów ma służyć bezpieczeństwu ruchu drogowego, a to jest wartość chroniona przez porządek prawny, w tym Konstytucję RP, co oznacza, że nawet rygorystyczne stosowanie przepisów o cofnięciu zezwolenia nie narusza innych wartości np. wolności gospodarczej.

Z art. 13 ust. 2 pkt 2 u.s.t.c. wynika, że rażącym naruszeniem prowadzenia warsztatu jest dopuszczenie do użytkowania wadliwie działającego lub niesprawnego tachografu cyfrowego. Wykładnia treści tego przepisu nie może być oderwana od wymagań technicznych, jakie stawiają tachografom przepisy prawa obowiązujące w chwili aktywacji lub innych działań technicznych, którym jest poddane to urządzenie. Oznacza to, że wadą lub niepełnosprawnością tachografu cyfrowego są nie tylko defekty techniczne tego urządzenia, ale także niespełnienie warunków jakie zostały dla niego określone w przepisach prawa, zatem pojawieniem się swoistej "wady prawnej".

W rozpoznawanej sprawie nie ma wątpliwości, że tachograf cyfrowy, który był badany, a został dopuszczony do użytkowania przez warsztat skarżącego kasacyjnie, nie spełniał warunków technicznych wynikających z przepisów prawa obowiązujących w chwili badania w warsztacie, bowiem nie miał wystarczających zabezpieczeń przeciw oddziaływaniom magnetycznym. Zdaniem NSA oznacza to, że był urządzeniem niesprawnym. Dla przyjęcia takiej oceny nie ma znaczenia, że z technicznego punktu widzenia był on urządzeniem wcześniejszej generacji, standardowo montowanym w pojazdach i wcześniej prawnie dopuszczonym do użytkowania. Oceny takiej nie zmienia również to, że jak twierdzi skarżący kasacyjnie, to nie jego działanie prowadziło do takiej wadliwości i zasadniczo nie miał on wiedzy co do właściwości tachografu. Sąd drugiej instancji zauważa, że prowadzenie warsztatu obsługującego tachografy jest działalnością profesjonalną, zatem negatywne skutki jej prowadzenia nie mogą być przerzucane na inne podmioty lub wiązane z istnieniem wiedzy po stronie podmiotu posiadającego zezwolenie. W rozpoznawanej sprawie poza sporem pozostaje, że po 1 października 2012 r. tachografy musiały spełniać nowe wymogi w zakresie parametrów technicznych. Wynika to z art. 46 rozporządzenia nr 165/2014, bowiem na podstawie tego przepisu dopuszczono wymagania tachografów cyfrowych wynikające z wymagania 161a załącznika IB do rozporządzenia nr 3821/85 zmienione rozporządzeniem nr 1266/2009. Jak trafnie zauważył sąd pierwszej instancji po 1 października 2012 r. zostały określone nowe wymagania dla tachografów cyfrowych, które musiały być spełnione przez urządzenia zamontowane w pojazdach. Konsekwencją takiego rozumienia treści art. 13 ust. 2 pkt 2 u.s.t.c. jest uznanie, że cofnięcie zezwolenia skarżącemu kasacyjnie na prowadzenie warsztatu nie naruszało prawa.

Mając na uwadze powyższe oraz treść art. 184 p.p.s.a. orzeczono jak w pkt 1 sentencji.

O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. c w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 265 ze zm.). Zasądzona kwota 240 zł stanowi zwrot kosztów za udział w rozprawie przed NSA pełnomocnika organu, który występował przed sądem pierwszej instancji (pkt 2 sentencji).