III SA/Kr 757/24 - Wyrok

Data orzeczenia	2024-11-06	
Data wpływu	2024-05-09	
Sąd	Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie	
Sędziowie	Elżbieta Czarny-Drożdżejko /przewodniczący/
Janusz Kasprzycki /sprawozdawca/
Katarzyna Marasek-Zybura	
Symbol z opisem	6324 Rodzina   zastępcza,  pomoc na usamodzielnienie dla wychowanka rodziny zastępczej	
Hasła tematyczne	Inne	
Skarżony organ	Samorządowe Kolegium Odwoławcze	
Treść wyniku	uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą decyzję I instancji	
Powołane przepisy	Dz.U. 2024 nr 0 poz 177; Art. 92 ust. 1  i ust. 2  pkt 2; Ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej
Dz.U. 2024 nr 0 poz 572; Art. 6, 7, 15, 77 par. 1, 75, 80, 107 par. 3, 138 par. 1  pkt 1; Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Dz.U. 2023 nr 0 poz 1634; Art. 145  par. 1  pkt 1  lit. c, art. 135, art. 225; Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.	
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Czarny-Drożdżejko Sędziowie Sędzia WSA Janusz Kasprzycki (spr.) Sędzia WSA Katarzyna Marasek-Zybura Protokolant starszy referent Monika Tuczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 listopada 2024 r. sprawy ze skargi B. C. i E. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 7 marca 2024 roku, nr SKO.PS/4110/743/2023 w przedmiocie uznania przyznanego jednorazowego świadczenia na pokrycie niezbędnych kosztów związanych z potrzebami przyjmowanej do rodziny zastępczej małoletniej za świadczenie nienależnie pobrane I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie na rzecz skarżących solidarnie 480 (słownie: czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania; III. postanawia zwrócić skarżącym solidarnie 100 (słownie: sto) złotych tytułem nienależnie uiszczonego wpisu od skargi.	
Uzasadnienie
Zaskarżoną przez E. C. i B. C., zwanymi dalej skarżącymi, decyzją z dnia 7 marca 2024 r., znak: SKO.PS/4110/743/2023, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie, działając na podstawie art. art. 92 ust. 1, ust. 2 pkt 2, ust. 3, ust 6a, ust. 9 w związku z art. 83 ust. 1 pkt 2 lit. a ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (Dz. U. z 2023 r., poz. 1426 ze zm., zwanej dalej ustawą o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej), art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r., poz. 775, zwanej dalej w skrócie – k.p.a.), utrzymało w mocy decyzję Dyrektora Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie z dnia 25 października 2023 r. nr PCR/NRZ-125/274/1-NPŚ.ŚJ/2023 o uznaniu jednorazowego świadczenia na pokrycie niezbędnych kosztów związanych z potrzebami przyjmowanej do rodziny zastępczej małoletniej M. M. w kwocie 700 zł za świadczenie nienależnie pobrane.

Powyższa decyzja zapadła w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:

Decyzją z dnia 25 października 2023 r. nr PCR/NRZ-125/274/1-NPŚ.ŚJ/2023 Dyrektor Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie orzekł o uznaniu jednorazowego świadczenia na pokrycie niezbędnych kosztów związanych z potrzebami przyjmowanej do rodziny zastępczej małoletniej w kwocie 700 zł za świadczenie nienależnie pobrane.

W uzasadnieniu tej decyzji organ pierwszej instancji wskazał, że w wymienionej na wstępie rodzinie zastępczej na podstawie prawomocnego postanowienia sądu w dniu 25 maja 2023 r. umieszczono małoletnią. W dniu 30 maja 2023 r. rodzina złożyła w Powiatowym Centrum Pomocy Rodzinie w W. wniosek o przyznanie jednorazowego świadczenia na pokrycie niezbędnych kosztów związanych z potrzebami przyjmowanego do rodziny zastępczej dziecka, tj.: na zakup biurka w kwocie 609,00 zł oraz fotela w kwocie 269,00 zł. Do wniosku wystawiona została opinia Koordynatora Rodzinnej Pieczy Zastępczej, który mając na uwadze potrzebę stworzenia miejsca do nauki dla małoletniej poparł wniosek i stwierdził, że zasadnym jest przyznanie rodzinie zastępczej środków finansowych w maksymalnej wysokości przewidzianej w Zarządzeniu Starosty W. Nr 55/21 z dnia 1 lipca 2021 r. w sprawie określenia zasad i wysokości świadczeń fakultatywnych przyznawanych rodzinom zastępczym, tj. w kwocie 700,00 zł.

Mając na uwadze powyższe, decyzją z dnia 19 czerwca 2023 r. Dyrektor Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w W. przyznał ww. rodzinie zastępczej niezawodowej jednorazowe świadczenie na pokrycie niezbędnych kosztów związanych z potrzebami przyjmowanej do rodziny zastępczej małoletniej w wysokości 700,00 zł.

W dniu 8 sierpnia 2023 r. ww. rodzina zastępcza przesłała do organu skan druku "rozliczenia świadczenia pieniężnego", do którego dołączono dwie Faktury VAT: [...] z dnia 23 lipca 2023 r. na kwotę 518,00 zł za zakup Toaletki [...] wraz z dostawą oraz nr [...] z dnia 18 lipca 2023 r. na kwotę 523,89 zł za zakup krzesła kremowego z białymi nogami wraz z dostawą. Organ podniósł, że zgodnie z wnioskiem z dnia 30 maja 2023 r. w sprawie przyznania świadczenia na pokrycie niezbędnych kosztów związanych z potrzebami przyjmowanego dziecka planowano zakupić biurko oraz fotel w celu stworzenia miejsca do nauki dla dziecka. Zakupiona toaletka oraz krzesło nie stanowią miejsca do nauki dla małoletniej. Toaletka składa się z niewielkiego biurka z dwoma szufladami połączonego z dużym lustrem zaopatrzonym w żarówki typu LED. Miejsce to zgodnie z przeznaczeniem służy do wizażu oraz do przechowywania kosmetyków. Natomiast krzesło jest tapicerowane materiałem welurowym, a jego model nie jest przeznaczony i dostosowany do pracy przy biurku szkolnym

Następnie na podstawie art. 92 ust. 2 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej w dniu 25 sierpnia 2023 r. organ wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia nienależnie pobranego świadczenia wypłaconego ww. rodzinie zastępczej w kwocie 700,00 zł. Organ stwierdził, że rodzina zastępcza świadomie wprowadziła go w błąd. W konsekwencji przedmiotowe świadczenie organ uznał za świadczenie nienależnie pobrane.

Od powyższej decyzji skarżący złożyli odwołanie, podnosząc że toaletka spełnia wszelkie wymogi do nauki, co potwierdził również, jak twierdzą skarżący pracownik Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie, Dział Pieczy Zastępczej w W.

Wymienioną na wstępie decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

Działające jako organ odwoławczy Kolegium w uzasadnieniu tak podjętego rozstrzygnięcia wskazało, że zgodnie art. 92 ust. 1, 2 i 3 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, nienależnie pobrane świadczenia pieniężne podlegają zwrotowi, łącznie z odsetkami ustawowymi za opóźnienie, przez osobę, która je pobrała. Przy tym za nienależnie pobrane świadczenia pieniężne uważa się świadczenia: wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie albo wstrzymanie wypłaty świadczenia pieniężnego w całości lub w części; przyznane lub wypłacone w przypadku świadomego wprowadzenia w błąd przez osobę pobierającą te świadczenia; wypłacone bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa, jeżeli stwierdzono nieważność decyzji przyznającej świadczenie pieniężne albo w wyniku wznowienia postępowania uchylono decyzję przyznającą to świadczenie i odmówiono prawa do tego świadczenia. Drugą przesłanką nienależnie pobranego świadczenia jest świadczenie przyznane lub wypłacone w przypadku świadomego wprowadzenia w błąd przez osobę pobierającą te świadczenia. Jak wskazuje się w literaturze przedmiotu, wprowadzenie w błąd oznacza, że organ przyznający lub wypłacający świadczenie dysponuje informacjami i wiadomościami, które nie są zgodne ze stanem faktycznym, jaki w danej sprawie występuje. Podkreślić należy, że działanie osoby pobierającej świadczenie musi być świadome, a zatem zakłada się, że osoba taka, podejmując działania, co najmniej liczyła się z tym, że w następstwie wprowadzenia w błąd organu administracji przyznającego lub wypłacającego świadczenia takie świadczenia zostaną jej przyznane, a w dalszej kolejności – wypłacone (por. Nitecki Stanisław, Wilk Aleksandra, Ustawa o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej. Komentarz, Opublikowano: LEX/el. 2021).

Kolegium ustaliło, że na mocy postanowienia Sądu Rejonowego w W., IV Wydział Rodzinny i Nieletnich z dnia 15 maja 2023 r., sygn. akt [...] wymieniona na wstępie małoletnia została umieszczona w niezawodowej rodzinie zastępczej. Na podstawie decyzji z dnia 19 czerwca 2023 r. nr PCPR/NRZ-125/201/9-ŚJ//2023 przyznano rodzinie zastępczej jednorazowe świadczenie na pokrycie niezbędnych kosztów związanych z potrzebami przyjmowanej do rodziny zastępczej małoletniej w wysokości 700,00 zł. Zgodnie z wnioskiem z dnia dniu 30 maja 2023 r. rodzina zastępcza zaplanowała zakupić dla umieszczonej małoletniej biurko oraz fotel w celu stworzenia miejsca do nauki dla dziecka. Tymczasem w dniach 23 lipca 2023 r. oraz 18 lipca 2023 r. zakupiono toaletkę oraz krzesło tapicerowane, na dowód czego do akt przedłożono faktury zakupu oraz zdjęcia przedmiotów.

W ocenie Kolegium organ pierwszej instancji zasadnie uznał, że zakupiona toaletka nie stanowi miejsca do nauki dla małoletniej. Toaletka składa się bowiem z niewielkiego biurka z dwoma szufladami połączonego z dużym lustrem zaopatrzonym w żarówki typu LED. Miejsce to zgodnie z przeznaczeniem służy do wizażu oraz do przechowywania kosmetyków. Blat toaletki jest o szerokości 93 cm i głębokości 43 cm, na którym dodatkowo przymocowano na stałe ramę lustra wraz z 12 wkręconymi żarówkami typu LED. Jak się powszechnie przyjmuje optymalny rozmiar biurka dla większości osób to 65-70 cm głębokości oraz przynajmniej 120 cm szerokości. Zakupiony przedmiot nie spełnia minimalnych parametrów biurka. Z kolei zakupione krzesło jest tapicerowane materiałem welurowym, a jego model nie jest przeznaczony i dostosowany do pracy przy biurku szkolnym.

Wobec powyższego Kolegium uznając za prawidłową decyzję pierwszoinstancyjną utrzymało ją w mocy w całości.

W skardze na powyższą decyzję do sądu administracyjnego skarżący zarzucili Kolegium naruszenie przepisów:

1) art. 83 ust. 1 pkt 2a ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej poprzez jego niezastosowanie i nieprzyznanie skarżącym dofinansowania niezbędnych kosztów związanych z potrzebami przyjmowanego dziecka - jednorazowo, z uwagi na opis przedmiotu na fakturze, kiedy to mebel zakupiony przez skarżących pełnił funkcję biurka i był niezbędnym wyposażeniem pokoju małoletniej,

2) art. 92 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej poprzez jego zastosowanie, kiedy to skarżącym na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 2a przysługiwało dofinansowania niezbędnych kosztów związanych z potrzebami przyjmowanego dziecka - jednorazowo, tj. dofinansowanie miejsca do nauki jakim jest mebel służący do nauki małoletniej.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe kolegium Odwoławcze w Krakowie podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko i wniosło o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935, zwanej dalej w skrócie P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu zgodności z prawem (legalności) zaskarżonego aktu (odpowiednio decyzji, postanowienia) z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd administracyjny nie rozstrzyga więc merytorycznie, lecz ocenia zgodność decyzji z przepisami prawa.

Skarga zasługiwała na uwzględnienie.

Przeprowadzona bowiem w niniejszej sprawie kontrola wydanych w niej decyzji według wyżej wskazanych kryteriów nie wykazała wprawdzie by w decyzjach tych tkwiły kwalifikowane wady skutkujące stwierdzeniem ich nieważności, czy wznowieniem postępowania, ale Sąd stwierdził naruszenie przepisów postepowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co w świetle postanowień art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a obligowało go do uchylenia kontrolowanych decyzji.

Materialnoprawną podstawę ich wydania stanowił art. 92 ust. 1, 2 i 3 w związku z art. 83 ust. 1 pkt 2 lit. a ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (Dz. U. z 2024 r., poz. 177 ze zm., zwanej dalej ustawą o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej), w brzmieniu obowiązującym na datę wydania zaskarżonej decyzji.

Zgodnie z ust. 1 art. 92 ustawą o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej nienależnie pobrane świadczenia pieniężne podlegają zwrotowi, łącznie z odsetkami ustawowymi za opóźnienie, przez osobę, która je pobrała.

Ust. 2 ww. przepisu precyzuje, co należy rozumieć przez nienależnie pobrane świadczenie na gruncie tej ustawy.

Za nienależnie pobrane świadczenia pieniężne uważa się świadczenia:

1) wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie albo wstrzymanie wypłaty świadczenia pieniężnego w całości lub w części;

2) przyznane lub wypłacone w przypadku świadomego wprowadzenia w błąd przez osobę pobierającą te świadczenia;

3) wypłacone bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa, jeżeli stwierdzono nieważność decyzji przyznającej świadczenie pieniężne albo w wyniku wznowienia postępowania uchylono decyzję przyznającą to świadczenie i odmówiono prawa do tego świadczenia.

W myśl z kolei 83 ust. 1 pkt 2 lit. a ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej rodzinie zastępczej oraz prowadzącemu rodzinny dom dziecka starosta może przyznać świadczenie na pokrycie niezbędnych kosztów związanych z potrzebami przyjmowanego dziecka – jednorazowo.

Zasadniczą zatem kwestią do rozstrzygnięcia w tej sprawie stanowiła kwestia oceny, czy prawidłowo organy administracji uznały, że przedmiotowe świadczenie wypłacone skarżącym na pokrycie niezbędnych kosztów związanych z potrzebami przyjmowanego dziecka, nad którym sprawowali pieczę jako rodzina zastępcza, stanowi świadczenie nienależnie pobrane w rozumieniu pkt 2 ust. 2 art. 92 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej.

W rozpoznawanej sprawie orzekające organy uznały, że zaistniała przesłanka wskazana w pkt 2 ust. 2 art. 92 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej. Organ pierwszej instancji stwierdził, że skarżący świadomie wprowadzili go w błąd. W konsekwencji przedmiotowe świadczenie organ uznał za świadczenie nienależnie pobrane, a z takim stanowiskiem zgodziło się również Kolegium uznając je za zasadne, przy czym oprócz tego stwierdzenia nie wskazało poza nim także, jak i organ pierwszej instancji, nic w tej kwestii.

Zdaniem Sądu, przy wydawaniu zaskarżonej decyzji i utrzymanej nią w mocy decyzji pierwszoinstancyjnej organy naruszyły przepisy prawa procesowego i to w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na jej wynik sprawy. Błędy procesowe miały swoje źródło w normie prawa materialnego stanowiącej podstawę wydanych rozstrzygnięć, a mianowicie art. 92 ust. 2 pkt 2 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, w świetle którego, jak już zaznaczono za nienależnie pobrane świadczenie rozumie się przyznane lub wypłacone w przypadku świadomego wprowadzenia w błąd przez osobę je pobierającą.

W kontekście powołanego przepisu podkreślić należy, że w orzecznictwie sądów administracyjnych zwraca się uwagę na konieczność rozróżnienia pomiędzy pojęciem "nienależnego świadczenia" oraz "świadczenia nienależnie pobranego". Pierwszy z tych zwrotów jest pojęciem obiektywnym, występuje między innymi wówczas gdy świadczenie zostaje wypłacone bez podstawy prawnej lub gdy taka podstawa odpadła.

"Świadczenie nienależnie pobrane" natomiast, to świadczenie pobrane przez osobę, której można przypisać określone cechy co do stanu świadomości (woli) lub określone działania (zaniechania). Wskazane tutaj sformułowania nie są pojęciami tożsamymi. Obowiązek obciąża tylko tego, kto przyjął świadczenie w złej wierze, wiedząc że mu się ono nie należy. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 października 2010 r., sygn. akt I OSK 981/10, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, dalej CBOSA).

Potrzeba rozróżnienia wskazanych powyżej dwóch pojęć podnoszona była pierwotnie w kontekście problematyki zwrotu świadczeń rodzinnych. Jednak dążąc do tego, aby pojęcie nienależnie pobranego świadczenia było jednolicie rozumiane w całym systemie pomocy społecznej, w ocenie Sądu, zasadnym jest pojęcia te rozumieć we wskazany powyżej sposób także na gruncie ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (por. wyroki Wojewódzkich Sądów Administracyjnych w Poznaniu z dnia 19 października 2017 r., sygn. akt II SA/Po 360/17 oraz w Gliwicach z dnia 13 maja 2021 r. sygn. akty II SA/Gl 12/21, dostępne w CBOSA).

Zatem twierdzenie, że określona osoba pobrała świadczenia w sposób nienależny w rozumieniu powołanego przepisu, wymaga wykazania przez organy administracji, że podmioty te miały świadomość co do zaistnienia okoliczności mających wpływ na przyznanie świadczenia i pomimo tego przedstawiły organowi nieprawdziwe informacje lub nie poinformowały o zmianie sytuacji materialnej bądź osobistej.

Dla prawidłowego ustalenia istnienia obowiązku zwrotu nienależnie pobranego świadczenia, decydujące znaczenie ma więc świadomość osoby lub osób pobierających świadczenie. Wynika to z faktu, że zgodnie z treścią powołanego w sprawie przepisu art. 92 ust. 2 ustawy obowiązek zwrotu został połączony nie z samym tylko pojęciem "nienależnego świadczenia", lecz "świadczenia nienależnie pobranego". Jak wskazano nie są to pojęcia tożsame, a ich rozróżnienia wymaga zbadania świadomości i woli osoby je pobierającej.

Kwalifikując zatem świadczenie jako nienależnie pobrane, podmiotowi, który je pobrał trzeba przypisać określone cechy dotyczące stanu świadomości (woli) lub określone działania (zawinionego zaniechania). W konsekwencji przyjmuje się, że obowiązek zwrotu świadczenia obciąża tylko tego, kto przyjął świadczenie w złej wierze, wiedząc, że mu się ono nie należy (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 grudnia 2009 r., sygn. akt I OSK 826/09 i z dnia 19 lipca 2016 r., sygn. akt I OSK 3263/14, dostępne w CBOSA).

Oceniając przez wyżej wskazany pryzmat kontrolowane decyzje, organy a priori stwierdziły, że mamy do czynienia z przypadkiem świadomego wprowadzenia organów przez skarżących w błąd.

Takie stwierdzenie organów, jest w ocenie Sądu, gołosłowne i nie poparte żadnymi ustaleniami co do stanu świadomości skarżących. Nie wiadomo jakie to okoliczności ustalone przez orzekające organy pozwoliły im na takie kategoryczne stwierdzenie.

Przy czym należy uściślić, zdaniem bowiem Sądu zwrot "świadomego wprowadzenia w błąd" jest celowym zabiegiem ustawodawcy i zawiera w sobie i element strony intelektualnej (wyobrażenie zespołu faktów stanowiących podstawę okoliczności faktycznych uprawniających do przyznania świadczenia, przejawiający się w aktualizacji wiedzy o wprowadzeniu w błąd), jak i element motywacyjny (element woluntatywny, przejawiający się w podjęciu decyzji o realizacji określonego stanu rzeczy, a więc "chęci" wprowadzenia w błąd organu lub co najmniej godzeniu się na to, tj. działania lub zaniechania na osiągnięcie tego celu, a więc np. przypuszczenia, że coś jest nie tak i nic z tym świadczeniobiorca nie robi by się z tego błędnego osądu wyzwolić).

Argumentacja organów sprowadzająca się do tego, że zakupione przez skarżących: toaletka, składająca się z niewielkiego biurka z dwoma szufladami połączonego z dużym lustrem zaopatrzonym w żarówki typu LED, które to miejsce zgodnie z przeznaczeniem służy do wizażu oraz do przechowywania kosmetyków, oraz krzesła tapicerowanego materiałem welurowym nieprzystosowanego i niedostosowanego do pracy przy biurku szkolnym, jest de facto oceną ex post organów, a nie zakresem wiedzy skarżących o tych przedmiotach i ich przeznaczeniu. Pobierający może pozostawać w subiektywnym (błędnym) przekonaniu, że dane przedmioty spełniają określone cechy i są do określonych potrzeb przeznaczone, co zresztą ma miejsce w rozpoznawanej sprawie bowiem skarżący twierdzą, podpierając się opisem ze stron internetowych zakupionych przez siebie przedmiotów ze środków przyznanego im świadczenia, że mają one oczekiwane przeznaczenie, mogą służyć jako biurko i fotel do pracy przy nim.

Zabrakło zatem ustaleń organów zarówno w sferze intelektualnej, jak i w drugim z aspektów – elementu motywacyjnego skarżących. Nic nie wiemy, czy mieli oni taki zamiar lub co najmniej godzili się na osiągnięcie takiego celu zakupując wskazane przedmioty, tj. chcieli wprowadzić organ w błąd lub się na to godzili.

Organy winny były ocenić skarżących, ich wiedzę o tych przedmiotach, intelekt i właściwe jemu psychofizyczne elementy zdolności do oceny tej sytuacji, korzystając ze środków dowodowych przewidzianych Kodeksem postępowania administracyjnego, w tym w szczególności z dowodów z osób (przesłuchania skarżących, art. 86 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego; Dz. U. z 2024 r., poz. 572, zwanej dalej w skrócie - k.p.a.). Nie jest więc wystarczające w przedmiotowej sprawie zgromadzenie jedynie dokumentów związanych z rozliczeniem się skarżących z pobranych i wydatkowanych środków, ich pism procesowych i oświadczeń.

Okoliczności te w niniejszej sprawie umknęły orzekającym organom, które nie dokonały właściwych w tym zakresie ustaleń faktycznych i ich oceny naruszając przepisy art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a.

Brak wskazania w uzasadnieniach kontrolowanych decyzji na podstawie jakich dowodów organy stwierdziły, że skarżący świadomie wprowadzili organy w błąd i dlaczego tak uważają, stanowi naruszenie postanowień art. 107 § 3 k.p.a.

W konsekwencji, nie tylko organ pierwszej instancji, ale i Kolegium utrzymując w mocy decyzję organu pierwszej instancji, również nie wyrażając stanowiska w tym względzie, dopuściło się naruszenia art. 15 k.p.a.. Każdy bowiem organ w obydwu instancjach musi z osobna ocenić dowody, wyrazić swoją ocenę co do zebranego materiału dowodowego, a więc wskazać ustalony stan faktyczny, zaś w motywach oprócz niego przedstawić również i stan prawny, w tym wykładnię, tj. rozumienie przepisów mających zastosowanie w tym stanie faktycznym, uznanie za udowodnione określonych faktów na podstawie zebranych materiałów i przyjętej teorii dowodów, subsumpcję faktu uznanego za udowodniony pod określony przepis (właściwie normę prawną) oraz wskazać następstwa prawne. To jest właśnie działania - na podstawie prawa (art. 6 k.p.a.) W efekcie zaniechując tego Kolegium dopuściło się również i naruszenia 138 § 1 pkt 1 k.p.a.

Opisane fakty legły u podstaw uchylenia zaskarżonej decyzji i poprzedzającego ją orzeczenia organu pierwszej instancji.

Rozpatrując sprawę ponownie, wobec postanowień art. 153 P.p.s.a., organy będą zobowiązane do uwzględnienia oceny prawnej zawartej w rozważaniach Sądu wydając w tym zakresie właściwe rozstrzygnięcie.

Skarga musiała więc odnieść zamierzony skutek.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935), orzekł, jak w punkcie I sentencji wyroku.

O zwrocie nienależnie uiszczonego wpisu od skargi, wobec zwolnienia skarżących z konieczności jego opłacenia w świetle postanowień art. 239 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. Sąd orzekł, na podstawie art. 225 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935), jak w punkcie II sentencji wyroku.