Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Leszek Kiermaszek, Sędziowie: sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz, sędzia del. WSA Agnieszka Wilczewska - Rzepecka (spr.), Protokolant asystent sędziego Aleksandra Tokarczyk, po rozpoznaniu w dniu 27 czerwca 2023 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Spółdzielni [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 27 lutego 2020 r. sygn. akt IV SA/Po 271/19 w sprawie ze skargi Spółdzielni [...] na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P. z dnia [...] lutego 2019 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki oddala skargę kasacyjną.

Wyrokiem z 27 lutego 2020 r., sygn. akt IV SA/Po 271/19, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, po rozpoznaniu sprawy ze skargi Spółdzielni [...] z siedzibą w M. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...] lutego 2019 r., nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki zbiornika na ścieki sanitarne na działce nr [...], położonej przy ul. [...] w M., oddalił skargę.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyła Spółdzielnia [...] z siedzibą w M., zaskarżając go w całości.

Wyrokowi powyższemu zarzucono w trybie art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a.:

1. na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. – naruszenie prawa procesowego, mającego istotny wpływ na wynik sprawy, tj. naruszenie art. 1 w zw. z 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, 77 § 1, 80 oraz 107 § 3 k.p.a. poprzez rozstrzygnięcie sprawy i niedostrzeżenie przez Sąd, że zaskarżona decyzja została wydana w oparciu o niepełny materiał dowodowy w części dotyczącej charakteru nieruchomości skarżącej i zaaprobowaniu przez Sąd poglądu, że nieruchomość ta ma charakter usługowy, co skutkowało wadliwym przyjęciem, że w sprawie nie znajduje zastosowania przepis § 36 ust. 2 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2015 r. poz. 1422 ze zm., dalej: "Rozporządzenie"),

2. na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. naruszenie prawa materialnego:

1) tj. art. 29 ust. 1 pkt 3a w zw. z art. 30 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego w zw. z w art. 2 Konstytucji RP poprzez błędną wykładnię tego przepisu, polegającą na przyjęciu, że w okolicznościach faktycznych przedmiotowej sprawy zaistniał obowiązek przeprowadzenia procedury wskazanej w art. 30 ust. 1 pkt 1, podczas gdy prawidłowa wykładnia tego przepisu prowadzi do wniosku, że procedura ta w okolicznościach sprawy nie znajduje zastosowania,

2) tj. art. 49b ust. 1 w zw. z art. 49b ust. 2 i 4 Prawa budowlanego w zw. z § 36 ust. 2 Rozporządzenia poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie za dopuszczalne przyjęcie, że w okolicznościach faktycznych przedmiotowej sprawy zachodzą przesłanki do nakazania rozbiórki zbiornika na ścieki sanitarne zlokalizowanego na działce nr [...] położonej przy ul. [...] w M., albowiem doszło do realizacji nowego zbiornika na ścieki sanitarne, podczas gdy w niniejszej sprawie nakazanie rozbiórki powinno być poprzedzone wszczęciem postępowania legalizacyjnego.

Na podstawie przywołanych zarzutów, skarżąca kasacyjnie wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu oraz o zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przedstawiono argumentację na poparcie podniesionych w niej zarzutów.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga kasacyjna, powielająca w większości zarzuty podniesione przed Sądem wojewódzkim i wcześniej w odwołaniu, nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na podstawie 1) naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie i 2) naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Należy dodać, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, co oznacza, że strona wnosząca ten środek odwoławczy, zarzucając naruszenie konkretnych przepisów prawa w określonej formie, sama wyznacza obszar kontroli kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny bierze zaś pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania, której przesłanki zostały określone w art. 183 § 2 p.p.s.a., a która nie zachodzi w tej sprawie.

Przede wszystkim, w sprawie nie doszło do naruszenia art. 1 w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a. Przepis art. 1 p.p.s.a. ma charakter ogólnoustrojowy i w żaden sposób nie jest związany z postępowaniem dowodowym. Z natury rzeczy powyższa norma nie może być ustawowym wzorcem kontroli prawidłowości postępowania wojewódzkiego sądu administracyjnego, gdyż określa zakres regulacji p.p.s.a. (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 lutego 2023 r., sygn. akt II OSK 261/20, LEX nr 3513519). Podobnie, art. 3 § 1 p.p.s.a. jest przepisem ustrojowym. Sąd administracyjny może naruszyć go wówczas, gdy zaniecha kontroli skutecznie złożonej skargi, rozpozna sprawę nienależącą do jego kognicji, zastosuje środek kontroli inny niż określone w ustawie Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi bądź zastosuje inne niż zgodność z prawem kryterium kontroli działalności administracji publicznej. W tej sprawie sąd rozpoznał skargę na ostateczną decyzję, oceniał ją pod kątem legalności, zastosował środek kontroli przewidziany w ustawie Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. To, czy ocena legalności zaskarżonej decyzji była prawidłowa czy też błędna, nie może być utożsamiane z naruszeniem ww. przepisu.

Zgodnie z ogólnymi zasadami postępowania administracyjnego, organy administracji stoją na straży praworządności i podejmują kroki niezbędne do dokładnego ustalenia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.). Organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a.) i dopiero na podstawie całokształtu materiału dowodowego ocenia, czy dana okoliczność została udowodniona (zasada swobodnej oceny dowodów – art. 80 k.p.a.). Po przeprowadzonym postępowaniu, jeśli sprawa jest dostatecznie wyjaśniona oraz taką formę rozstrzygnięcia przewidują odpowiednie przepisy, organ wydaje decyzję, uwzględniając wytyczne co do jej elementów składowych, wskazanych w art. 107 k.p.a., przedstawiając m.in. przyjęty w sprawie stan faktyczny (art. 107 § 3 k.p.a.).

W niniejszej sprawie organy nadzoru budowlanego, na podstawie przeprowadzonej [...] października 2018 r. kontroli na działce nr ewid. [...], położonej przy ul. [...] w M., ustalono, że na nieruchomości zlokalizowany jest zbiornik bezodpływowy na ścieki, z tworzywa, o pojemności 2 m3, zrealizowany w 2018 r. w miejsce starego zbiornika z kręgów betonowych. Właz do zbiornika usytuowany jest w odległości ok. 2,4 m od granicy z działką nr [...] i ok. 0,6 m od granicy z działką nr [...]. Od zbiornika w kierunku frontu działki poprowadzona jest rura zasysająca do opróżniania zbiornika, który posiada wylot przy bramie wejściowej. Organy ustaliły też, że ww. nieruchomość zabudowana jest budynkiem handlowym.

W związku z powyższym uznać należy, że stan faktyczny sprawy został wnikliwie i dokładnie ustalony, a twierdzenia organów nadzoru budowlanego znajdują potwierdzenie w aktach administracyjnych sprawy. Oznacza to, że w sprawie nie doszło do naruszenia zasad ogólnych oraz przepisów postępowania administracyjnego.

Zarzuty naruszenia prawa materialnego sprowadzają się, natomiast, do kwestionowania przyjętego przez organy i Sąd wojewódzki stanowiska, że przedmiotowy zbiornik na ścieki sanitarne wymagał zgłoszenia właściwemu organowi architektoniczno-budowlanemu, którego inwestor nie dokonał, a ustalony stan faktyczny wskazuje na brak możliwości przeprowadzenia procedury legalizacyjnej na podstawie art. 49b ust. 2 Prawa budowlanego. Stanowisko skarżącej kasacyjnie jest nieprawidłowe.

Bez wątpienia bowiem budowa zbiorników bezodpływowych na nieczystości ciekłe o pojemności do 10 m3 wymaga zgłoszenia organowi administracji architektoniczno-budowlanej (art. 29 ust. 1 pkt 3a w zw. z art. 30 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego). Zbiornik taki musi spełniać wymagania, wskazane w § 36 ust. 1 pkt 2 Rozporządzenia, zgodnie z którym odległość pokryw i wylotów wentylacji ze zbiorników bezodpływowych na nieczystości ciekłe, dołów ustępów nieskanalizowanych o liczbie miejsc nie większej niż 4 i podobnych urządzeń sanitarno-gospodarczych o pojemności do 10 m3 powinna wynosić co najmniej od granicy działki sąsiedniej, drogi (ulicy) lub ciągu pieszego - 7,5 m.

Przedmiotowy zbiornik został wybudowany w 2018 r. – wbrew twierdzeniom skarżącej kasacyjnie, na co słusznie wskazał też Sąd wojewódzki, istnienie wcześniej, nawet w tym samym miejscu, zbiornika na nieczystości ciekłe wykonanego z kręgów betonowych, nie ma istotnego znaczenia dla sprawy, ponieważ z faktu tego nie da się wywieść uprawnienia do wykonania (montażu) nowego zbiornika, z pominięciem obowiązujących procedur. Z kolei właz do tego zbiornika jest usytuowany w odległości ok. 2,4 m od granicy z działką nr [...] i ok. 0,6 m od granicy z działką nr [...] – a więc niezgodnie z przywołanym wcześniej § 36 Rozporządzenia. Przy czym do przedmiotowej inwestycji nie znajdują zastosowania przepisy § 36 ust. 2, skoro nieruchomość zabudowana jest budynkiem handlowym, a nie zabudową jednorodzinną, zagrodową czy rekreacji indywidualnej, o której mowa w tym przepisie.

Wstępnym warunkiem prowadzenia postępowania legalizacyjnego jest ustalenie, że budowa jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, jak też z innymi przepisami, w tym techniczno-budowlanymi. Negatywna ocena w tym zakresie skutkuje wydaniem decyzji nakazującej rozbiórkę samowoli "zgłoszeniowej" (por. A. Plucińska-Filipowicz, M. Rypina [w:] Prawo budowlane. Komentarz, wyd. III, red. M. Wierzbowski, WKP 2018, Komentarz do art. 49(b), oraz np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 kwietnia 2021 r., sygn. akt II OSK 2104/18, LEX nr 3195278). Prawidłowo więc organy nadzoru budowlanego, co następnie zaakceptował Sąd, uznały, że w sprawie nie było możliwości przeprowadzenia postępowania legalizacyjnego na podstawie art. 49b ust. 2 Prawa budowlanego i prawidłowo zastosowały ust. 1 tego przepisu, wydając zaskarżoną i poprzedzającą ją decyzję.

Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny – na podstawie art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259) – orzekł jak w wyroku.