II SA/Gl 1059/23 - Wyrok

Data orzeczenia	2023-10-26	
Data wpływu	2023-06-26	
Sąd	Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach	
Sędziowie	Krzysztof Nowak
Renata Siudyka
Wojciech Gapiński /przewodniczący sprawozdawca/	
Symbol z opisem	6135 Odpady	
Hasła tematyczne	Odpady	
Skarżony organ	Samorządowe Kolegium Odwoławcze	
Treść wyniku	Oddalono skargę	
Powołane przepisy	Dz.U. 2013 nr 0 poz 21;  art. 42 ust. 2 i 4; Ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach
Dz.U. 2022 nr 0 poz 2556;  art. 3 pkt 6; Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska - t.j.
Dz.U. 2022 nr 0 poz 2000;  art. 156 par. 1 pkt 2; Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2023 nr 0 poz 1634;  art. 119 pkt 2,  art. 151; Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.	
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wojciech Gapiński (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Nowak, Sędzia WSA Renata Siudyka, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 26 października 2023 r. sprawy ze skargi [...] Fundacji [...] w K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 2 maja 2023 r. nr SKO.OS/41.9/29/2023/1156/BL w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie udzielenia zezwolenia na przetwarzanie odpadów oddala skargę.	
Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach (dalej – SKO, Kolegium) decyzją z dnia 2 maja 2023 r. nr SKO.OS/41.9/29/2023/1156/BL, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 2000 z późn. zm. - dalej k.p.a.), po rozpoznaniu wniosku [...] Fundacji [...] w K. (dalej – Skarżąca, Fundacja) o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymało w mocy własną decyzję z dnia 20 grudnia 2022 r. nr SKO.OS/41.9/601/2022/15870/KK, którą odmówiono stwierdzenia nieważność decyzji Starosty [...] z dnia 7 listopada 2013 r. nr [...] którą zezwolono spółce I. Sp. z o.o. (dalej – Spółka) na przetwarzanie odpadów na nieruchomościach oznaczonych geodezyjnie nr [...] i [...] w gminie T., w obrębie P.

Przedmiotowa decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Po rozpoznaniu wniosku Spółki, Starosta G. decyzją z dnia 7 listopada 2013 r. udzielił zezwolenia na przetwarzanie odpadów w postaci ustabilizowanych komunalnych osadów ściekowych (19 08 05). Decyzja ta została zmieniona decyzją Starosty [...] z dnia 31 sierpnia 2016 r. nr [...].

Pismem z dnia 7 października 2022 r. Fundacja zwróciła się do Kolegium o wszczęcie z urzędu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia 7 listopada 2013 r. We wniosku podniosła, że zezwolenie na przetwarzanie odpadów zostało wydane bez uprzedniego uzyskania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, co jest wymagane dla inwestycji mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko. Podkreślono, że Burmistrz T. pismem z dnia 4 października 2022 r. udzielił informacji, że odnośnie działki nr [...] wydał jedynie decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach w dniu 31 maja 2022 r. Wobec powyższego, zdaniem Fundacji, doszło do rażącego naruszenia art. 71 ust. 2 w związku z art. 72 ust. 1 i art. 60 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (obecnie t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 1094 z późn. zm. – dalej u.u.i.ś.) w związku z § 3 pkt 80 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 71 – dalej r.p.m.o.ś.). Stanowi to przesłankę stwierdzenia nieważności decyzji z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.

Postanowieniem z dnia 28 listopada 2022 r. SKO: 1) wszczęło z urzędu postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Starosty G. z dnia 7 listopada 2013 r., 2) dopuściło Fundację do udziału w postępowaniu na prawach strony.

Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, Kolegium decyzją z dnia 20 grudnia 2022 r. odmówiło stwierdzenia nieważność decyzji Starosty G. z dnia 7 listopada 2013 r.

W pierwszej kolejności SKO podkreśliło, że kontrola decyzji przeprowadzona została przy uwzględnieniu stanu prawnego obowiązującego w dacie jej wydania. W tym kontekście uznało, że nie zaistniała żadna z przesłanek nieważnościowych określonych w art. 156 § 1 k.p.a. Odnosząc się natomiast do twierdzeń Fundacji Kolegium wyjaśniło, że decyzja środowiskowa jest wydawana jedynie w przypadku przetwarzania odpadów w instalacji sklasyfikowanej jako przedsięwzięcie znacząco oddziaływające na środowisko. Zatem gdy przedsiębiorca wystąpi o wydanie mu zezwolenia na odzysk poza instalacjami lub urządzeniami, nie będzie miał obowiązku uzyskania decyzji środowiskowej. Wymogu uzyskania decyzji środowiskowej nie stosuje się również w przypadku, gdy zezwolenie dotyczy odzysku polegającego na przygotowaniu do ponownego użycia, co wprost wynika z art. 72 ust. 2a pkt 1 u.u.i.ś. W dalszej kolejności organ odwoławczy wskazał, że z wniosku Spółki wynika, że urządzenia wykorzystywane do procesu to mieszalnik (do mieszania odpadów), a także prasa hydrauliczna oraz tunele foliowe (w nich odpady wymieszane z innymi składnikami zalegają przez określony czas), nie są urządzeniami stacjonarnymi w rozumieniu art. art. 3 ust. 6 ustawy Prawo ochrony środowiska (w brzmieniu obowiązującym na dzień 7 listopada 2013 r. – dalej u.p.o.ś.), lecz niestacjonarnymi urządzeniami technicznymi. Zatem – jak zauważyło Kolegium – Spółka nie przewidywała przetwarzania odpadów w instalacji. Z tego względu, do wniosku Spółki o wydanie zezwolenia na przetwarzanie odpadów nie było wymagane przedłożenie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach.

Wnioskiem z dnia 11 stycznia 2023 r. pełnomocnik Fundacji wystąpił o ponowne rozpatrzenie sprawy. Zarzucił decyzji z dnia 10 stycznia 2023 r. naruszenie art. 3 pkt 6 u.p.o.ś. poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że urządzenia techniczne, które nie są związane z gruntem są niestacjonarnymi urządzeniami technicznymi, podczas gdy urządzenie techniczne, które nie jest trwale związane z gruntem, ale jest eksploatowane przez określony czas na danym terenie i jego eksploatacja może spowodować emisję, stanowi stacjonarne urządzenie techniczne, a w konsekwencji powyższego błędne uznanie, że przetwarzanie odpadów przez Spółkę nie będzie odbywać się w instalacji i że zezwolenie na przetwarzanie odpadów nie zostało wydane z rażącym naruszeniem art. 42 ust. 4 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz.U. z 2013 r. poz. 21 z późn. zm. – dalej u.o.o.) oraz art. 71 ust. 2 u.u.i.ś. w związku z art. 72 ust. 1 pkt 21 i art. 60 u.u.i.ś. w związku z § 3 pkt 80 r.p.m.o.ś., co w efekcie doprowadziło do naruszenia art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez odmowę stwierdzenia nieważności zezwolenia na przetwarzanie pomimo, że zostało ono wydane z rażącym naruszeniem prawa.

Kolegium decyzją z dnia 2 maja 2023 r. utrzymało w mocy własne rozstrzygnięcie z dnia 20 grudnia 2022 r. W motywach podtrzymało swoje stanowisko i argumentację wyrażoną w decyzji odmawiającej stwierdzenia nieważność decyzji Starosty[...] z dnia 7 listopada 2013 r. Dodatkowo Kolegium wyraziło pogląd, że nietrafny jest zarzut błędnej interpretacji art. 3 pkt 6 u.p.o.ś. Podkreśliło bowiem, że różnice w wykładni prawa albo interpretacji przepisów nie leżą w sferze postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji, albowiem sfera różnic wykładni prawa czy jego interpretacji nie może stanowić przedmiotu rażącego naruszenia prawa.

W skardze z dnia 6 czerwca 22 maja 2023 r., wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, pełnomocnik Fundacji zarzucił decyzji Kolegium:

1) naruszenie przepisów prawa, a to art. 3 pkt 6 u.p.o.ś. w związku z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że urządzenia techniczne, które nie są związane z gruntem są niestacjonarnymi urządzeniami technicznymi, podczas gdy urządzenie techniczne, które nie jest trwale związane z gruntem, ale jest eksploatowane przez określony czas na danym terenie i jego eksploatacja może spowodować emisję, stanowi stacjonarne urządzenie techniczne, a nadto w przedmiotowej sprawie przetwarzanie odpadów odbywa się na płycie kompostowej trwale związanej z gruntem, a w konsekwencji powyższego błędne uznanie, że przetwarzanie odpadów przez Spółkę nie odbywa się w instalacji, wobec czego nie stanowi przedsięwzięcia mogącego potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko; a w efekcie powyższego

2) naruszenie art. 42 ust. 4 u.o.o. w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania zezwolenia na przetwarzanie oraz art. 71 ust. 2 pkt 2 u.u.i.ś. w związku z art. 72 ust. 1 pkt 21 u.u.i.ś. w związku z art. 60 u.u.i.ś. w związku z § 3 pkt 80 r.p.m.o.ś. poprzez uznanie, że zezwolenie na przetwarzanie nie narusza prawa, w sytuacji w której jego wydanie nie zostało poprzedzone uzyskaniem decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach; a nadto:

3) naruszenie przepisów postępowania, a to art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w związku z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności zezwolenia na przetwarzanie, w sytuacji gdy zachodziła przesłanka rażącego naruszenia prawa obligująca do stwierdzenia nieważności decyzji - brak kompletnego wniosku o wydanie zezwolenia na przetwarzanie odpadów z uwagi na brak przedstawienia wraz z wnioskiem decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach.

Wobec tych zarzutów pełnomocnik Skarżącej wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej, a także o zobowiązanie organu do wydania decyzji stwierdzającej nieważność zezwolenia na przetwarzanie w terminie 30 dni od uprawomocnienia się orzeczenia Sądu. W skardze zawarto również żądanie zasądzenia zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

W motywach skargi pełnomocnik Fundacji wyjaśnił, że nie kwestionuje tego, że błędna wykładnia przepisu nie może być kwalifikowana jako rażące naruszenie prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.) skutkujące nieważnością decyzji, niemniej jednak zauważył, iż zarzut podniesiony we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy odnosił się do wykładni przepisu (wykładni pojęcia urządzenia stacjonarnego) przedstawionej w uzasadnieniu decyzji wydanej w postępowaniu nieważnościowym w pierwszej instancji. Zwrócił uwagę, że w kontrolowanej decyzji Starosta [...] wprost stwierdził, iż przetwarzanie odbywać się będzie w instalacji. Następnie zacytowano fragment wyroku NSA z dnia 26 maja 2021 r. sygn. akt III OSK 521/21 i wytłuszczono tezę, że przymiot "stacjonarności" wynika nie tyle z faktu trwałego połączenia urządzenia z podłożem, lecz przeznaczenia do użytkowania w dłuższym czasie, a nie tylko jednorazowo. Dlatego też nawet urządzenie przewoźne, które ze względu na swój charakter przeznaczone jest do użycia w określonym miejscu przez dłuższy czas, np. kilka lat jest stacjonarnym urządzeniem technicznym. Wykładania ta – jak zaznaczył pełnomocnik - jest zbieżna ze wskazaniami organów centralnych administracji rządowej (zob. pismo Ministerstwa Środowiska z dnia 31 grudnia 2001 r. nr DOŚ-021-02/01/łk; odpowiedź sekretarza stanu w Ministerstwie Środowiska z dnia 7 kwietnia 2004 r. na interpelację poselską nr 6921 -Sejm RP IV Kadencji). W tym kontekście pełnomocnik przyjął, że urządzenia wykorzystywane przez Spółkę (mieszalnik, prasa hydrauliczna, tunele foliowe) stanowią stacjonarne urządzenia techniczne, ponieważ miały być przeznaczone do użycia w określonym miejscu (działki prowadzonego przetwarzania) przez określony czas (czas, na który uzyskano zezwolenie). Niezależnie od tego stwierdzono, że organ nie odniósł się do dowodów Fundacji, że działalność prowadzona jest przy pomocy budowli w postaci płyty betonowej pełniącej rolę płyty kompostowej wraz konstrukcjami oporowymi. Fakt ten - jak zauważył pełnomocnik - wynika z protokołu kontroli nr[...] sporządzonego przez[...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska. Ponadto o tym, że urządzenia wykorzystywane do przetwarzania odpadów stanowią instalację, informują: zbiorcze zestawienia na temat ilości przetwarzanych odpadów za lata 2013-2018; sprawozdania o wytwarzanych odpadach i o gospodarowaniu odpadami za lata 2019-2021; wyciąg z załącznika II do Planu gospodarki odpadami dla województwa [...] na lata 2016-2022 (tabela J2). Pełnomocnik wskazał także, że Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w K. dostrzegając niezgodność z prawem zezwolenia na przetwarzanie odpadów pismem z dnia 12 kwietnia 2023 r. nr [...] wystąpił o stwierdzenie nieważności tej decyzji. W skardze podniesiono także, że Starosta przekazał Marszałkowi Województwa [...] według właściwości wniosek Spółki o zmianę zezwolenia w związku ze zmianą ustawy o odpadach, co musiało wynikać z przyjęcia, że do przetwarzania służy instalacja, co stanowi przedsięwzięcie mogące zawsze znacząco oddziaływać na środowisko. Ponadto Marszałek Województwa [...] zwrócił się do [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska o przeprowadzenie kontroli instalacji do przetwarzania odpadów prowadzonej przez Spółkę.

Wobec powyższego, w ocenie pełnomocnika, przedsięwzięcie objęte kontrolowaną decyzją należało do przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko, a zatem stosował się do niego wymóg uzyskania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Zatem skoro wniosek był niekompletny (brak decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach) to zaistniała przesłanka stwierdzenia nieważności zezwolenia na przetwarzanie odpadów.

Żądanie oparte na art. 145a § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 z późn. zm. – dalej p.p.s.a.) uzasadniono tym, że Kolegium mimo nieskomplikowanego charakteru sprawy procedowało w przedmiocie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy ponad 3 miesiące. W tej sytuacji zachodzi obawa, że zezwolenie będzie funkcjonowało przez kolejne miesiące, co w konsekwencji uniemożliwi stwierdzenie jego nieważności z uwagi na przeszkodę z art. 156 § 2 k.p.a.

Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko oraz argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Spółka w piśmie z dnia 24 lipca 2023 r. zgadzając się z poglądami prezentowanymi przez SKO wniosła o oddalenie Skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

W przedmiotowym postępowaniu mamy do czynienia z instytucją wzruszenia ostatecznej decyzji administracyjnej objętej zasadą trwałości (art. 16 § 1 k.p.a.). Tego rodzaju decyzjom przypisuje się przymiot domniemania prawidłowości. Ich wzruszenie może nastąpić tylko w ściśle określonych przypadkach przewidzianych przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego lub ustaw szczególnych. Jednym z tzw. nadzwyczajnych trybów postępowania jest instytucja stwierdzenia nieważności decyzji pozwalająca na wyeliminowanie z obrotu prawnego rozstrzygnięć ostatecznych na zasadach określonych w art. 156 i nast. k.p.a. Przed podjęciem rozstrzygnięcia wpierw należy ustalić, czy kwestionowana decyzja została podjęta z rażącym naruszeniem prawa, a w przypadku konkluzji pozytywnej, czy nie zachodzi przesłanka negatywna do stwierdzenia nieważności (art. 156 § 2 k.p.a.).

Fundacja w piśmie z dnia 7 października 2022 r., jako podstawę żądania stwierdzenia nieważności decyzji Starosty [...] z dnia 7 listopada 2013 r. wskazała art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. W myśl tego przepisu organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa.

W doktrynie prawa administracyjnego oraz w orzecznictwie sądowym przyjmuje się, iż rażące naruszenie prawa ma miejsce wtedy, gdy w stanie prawnym nie budzącym wątpliwości co do jego rozumienia wydaje się decyzję, która treścią swego rozstrzygnięcia stanowi negację całości lub części obowiązujących przepisów. Treść decyzji można określić jako przeciwstawiającą się tym przepisom na podstawie, których została ona wydana. Naruszenia prawa należy uznać za rażące w takim przypadku, gdy czynności zmierzające do wydania decyzji administracyjnej oraz treść załatwienia sprawy w niej wyrażona stanowią zaprzeczenie stanu prawnego sprawy w całości lub w części. "Można powiedzieć, że czynności prowadzące do załatwienia sprawy lub samo jej załatwienie następuje w odniesieniu nie do stanu prawnego sprawy i jego elementów, lecz jak gdyby do ich kontratypów, do zanegowania w całości lub w części treści przepisów regulujących stan prawny sprawy" (B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. 3 wydanie, Warszawa 2000, s. 663-664). W orzecznictwie sądowym i w literaturze podkreśla się również wymóg "oczywistej sprzeczności" decyzji z prawem. "Rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. zachodzi wówczas, gdy istnieje oczywista sprzeczność pomiędzy treścią przepisu a rozstrzygnięciem objętym decyzją (zob. wyrok NSA z dnia 4 grudnia 1986 r. sygn. akt IV SA 716/86; wyrok NSA z dnia 29 czerwca 1987 r. sygn. akt II SA 2145/86). Ponadto zgodnie ze stanowiskiem Sądu Najwyższego wyrażonym w wyroku z dnia 8 kwietnia 1994 r. sygn. akt III ARN 15/94 (OSNAPiUS 1994 r., nr 3 poz. 36) "Rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. zachodzi wtedy, gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią przepisu prawa i gdy charakter tego naruszenia powoduje, że owa decyzja nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa."

Kolegium przyjęło, że kontrolowana decyzja Starosty dotyczy przetwarzania odpadów poza instalacją w rozumieniu art. 3 pkt 6 u.p.o.ś., co nie stanowiło przedsięwzięcia mogącego potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko. Konsekwencją tego jest to, że Spółka występując o uzyskanie zezwolenia na prowadzenie tego rodzaju działalności nie była zobowiązana do załączenia do wniosku decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Zatem nie doszło do rażącego naruszenia art. 42 ust. 4 u.o.o. w związku z art. 71 ust. 2 u.u.i.ś. w związku z art. 72 ust. 1 i art. 60 u.u.i.ś. w związku z § 3 pkt 80 r.p.m.o.ś. SKO podniosło również, że rozbieżności w wykładni art. 3 pkt 6 u.p.o.ś. nie mogą przemawiać za stwierdzeniem nieważności powyższej decyzji Starosty.

W kontekście powyższego kluczowe dla niniejszej sprawy, a także dla organu wydającego kontrolowaną decyzję w przedmiocie zezwolenia na przetwarzanie odpadów, było ustalenia, czy używane urządzenia (mieszalnik, prasa hydrauliczna i tunele foliowe) w procesie wspomnianego przetwarzania odpadów o kodzie 19 08 05 (ustabilizowane komunalne osady ściekowe) są instalacją w rozumieniu art. 3 pkt 6 u.p.o.ś. Nadmienić należy, że brak w kontrolowanej decyzji Starosty bezpośrednich rozważań dotyczących tego, czy planowana działalność wymaga uzyskania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach nie oznacza, że organ nie badał tych okoliczności. Zgodnie bowiem z art. 42 ust. 2 pkt 7 u.o.o. we wniosku z dnia 29 lipca 2013 r. Spółka określiła jakie urządzenia i pojazdy będzie wykorzystywała w procesie odzysku. Tym samym organ dysponował wiedzą, która pozwalała mu przynajmniej w teorii na przyjęcie stanowiska co do tego, czy jest to instalacja w rozumieniu art. 3 pkt 6 u.p.o.ś., czy też nie, a w konsekwencji, czy znajduje zastosowanie art. 42 ust. 4 u.o.o., który nakłada obowiązek załączenia do wniosku decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach.

Przystępując do dalszych rozważań wskazać przyjdzie, że zgodnie z art. 3 pkt 6 u.p.o.ś. przez instalacje rozumie się: a) stacjonarne urządzenie techniczne, b) zespół stacjonarnych urządzeń technicznych powiązanych technologicznie, do których tytułem prawnym dysponuje ten sam podmiot i położonych na terenie jednego zakładu, c) budowle niebędące urządzeniami technicznymi ani ich zespołami - których eksploatacja może spowodować emisję. Zatem definicja ta rozróżnia trzy rodzaje instalacji, przy czym dwa pierwsze mają w gruncie rzeczy ten sam charakter, gdyż oparte są na tym samym wyróżniku, jaki stanowi "stacjonarne urządzenie techniczne". Trzecim rodzajem instalacji są budowle nie będące urządzeniami technicznymi, ani ich zespołami. Wszystkie te trzy rodzaje instalacji mają jednocześnie jedno wspólne kryterium w postaci możliwości spowodowania emisji wskutek ich eksploatacji.

Na potrzeby niniejszej sprawy należy skoncentrować się na instalacji w postaci "stacjonarnego urządzenia technicznego" i "zespołu stacjonarnych urządzeń technicznych". Na gruncie tak zdefiniowanego znaczenia słowa "instalacja", a w szczególności związanego z użyciem przez ustawodawcę pojęcia "stacjonarne" koniecznym jest wyjaśnienie, czy użycie w definicji tego terminu oznacza, że wymagane jest zawsze trwałe związanie z gruntem, czy też urządzenie stacjonarne to urządzenie unieruchomione, czyli mogące funkcjonować tylko w stanie unieruchomienia, ale niekoniecznie trwale związane z gruntem. Należy w tym miejscu zaznaczyć, że pojęcia trwale związane z gruntem nie należy interpretować jak w ustawie Prawo budowlane. W Słowniku języka polskiego PWN stwierdzono, że słowo stacjonarne jest synonimem słów "unieruchomiony", czy "stały nie zmieniający miejsca" (sjp.pwn.pl). Odwołując się do stosowanej w wykładni przepisów zasady racjonalności uznać należy, że słowo to zostało użyte przez ustawodawcę celowo, dla odróżnienia "stacjonarności" od "trwałego związania z gruntem". Każdy obiekt trwale związany z gruntem będzie obiektem stacjonarnym, ale odwrotnie już nie. Podkreślić należy, że sądy administracyjne w orzecznictwie podejmowały próby uściślenia definicji pojęcia instalacji jako stacjonarnego urządzenia technicznego i to zarówno w okresie gdy była wydana przez Starostę decyzja z dnia 7 listopada 2013 r., jak i w okresie późniejszym.

Prowadzone w badanej sprawie rozważania nie mają na celu potwierdzenia trafności stanowiska Starosty, czy też Kolegium odnośnie zakwalifikowania spornych urządzeń jako urządzeń technicznych, bo to stanowiło przedmiot ustalenia postępowania zwykłego zakończonego wydaniem wskazanej decyzji. Celem jest podkreślenie, że dokonanie wykładni przepisu art. 3 pkt 6 u.p.o.ś., który w swym brzmieniu nie jest jednoznaczny, wymaga zebrania odpowiedniego materiału dowodowego, w tym odnośnie zasad funkcjonowania tych urządzeń oraz miejsca i czasu ich funkcjonowania. Zatem brak jest podstaw do przyjęcia, że rozstrzygnięcie uznające urządzenia wskazane przez Spółkę (mieszalnik, prasa hydrauliczna i tunele foliowe) za urządzenia techniczne, a nie jako instalację w rozumieniu powołanego przepisu, stanowiło oczywiste naruszenie prawa polegające na rzucającej się w oczy sprzeczności pomiędzy treścią rozstrzygnięcia w tym zakresie, a przepisem prawa stanowiącym jego podstawę prawną. W sposób rażący może zostać naruszony wyłącznie przepis, który może być stosowany w bezpośrednim rozumieniu, to znaczy który nie wymaga wykładni prawa. Taka sytuacja w niniejszej sprawie odnośnie dokonania kwalifikacji wspomnianych urządzeń nie miała miejsca. Podkreślić bowiem należy, że co do zasady nie może być mowy o rażącym naruszeniu prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., gdy nie jest możliwe stwierdzenie naruszenia prawa bez wnikliwej analizy stanu faktycznego sprawy, co jest wykluczone w nadzwyczajnym postępowaniu w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej. Rażące naruszenie prawa powinno przybrać postać ustalenia dyrektywy postępowania w sposób ewidentnie i jaskrawo sprzeczny z jednoznaczną i niepodlegającą wariantowej interpretacji treścią przepisu prawa (zob. wyrok NSA z dnia 12 lipca 2023 r. sygn. akt I GSK 1551/19, Lex nr 3595180).

Trudno w takim przypadku mówić o rażącym naruszeniu prawa w ujęciu normatywnym czyli takim, w którym treść decyzji pozostaje w oczywistej sprzeczności z treścią przepisu, a charakter tego naruszenia powoduje, że owo naruszenie nie może być zaakceptowane jako akt wydania przez organ praworządnego państwa. Tym samym zarzut dotyczący naruszenia prawa materialnego art. 3 pkt 6 u.p.o.ś. nie zasługuje na uwzględnienie. W postępowaniu zmierzającym do stwierdzenia nieważności decyzji nie jest wystarczające wykazanie jej wydania z naruszeniem z prawa, albowiem zgodnie z treścią art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. naruszenie to musi mieć charakter kwalifikowany, tj. należy wykazać rażące naruszenie prawa.

De facto argumentacja pełnomocnika Fundacji opiera się na przedstawieniu własnej oceny charakteru urządzeń wykorzystywanych do przetwarzania odpadów, w tym również wykazywaniu jej prawidłowości poprzez odwołanie się do zapisów różnych dokumentów, jak: Plan gospodarki odpadami dla województwa śląskiego na lata 2016-2022 (kompostownia Spółki określona zostało jako instalacja), protokół z kontroli z grudnia 2022 r. Spółki przeprowadzonej przez [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska (wskazuje, że w procesie przetwarzania odpadów wykorzystywana jest płyta betonowa wraz z konstrukcją betonową). Ponadto przedstawiono fotografie, które obrazują teren działalności i ujawniają wspomnianą płytę betonową wraz z konstrukcją betonową. Nadmienić jedynie należy, że wymienione w skardze oraz wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy: zbiorcze zestawienia ilości przetwarzanych odpadów, czy też sprawozdania o wytwarzanych odpadach i o gospodarowaniu odpadami, nie pozwalają na stwierdzenie, że proces odbywa się w ramach instalacji.

Odmienna ocena stanu faktycznego sprawy nie może jednak stanowić o wystąpieniu przesłanki z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Ponadto należy jeszcze raz podkreślić, że w postępowaniu prowadzonym w trybie art. 156 k.p.a. ocenie poddawana jest sama decyzja pod kątem występowania wad kwalifikowanych. Czym innym jest natomiast rzeczywista działalność Spółki, a więc m.in. to jak wygląda proces przetwarzania odpadów, w tym jakie urządzenia, czy budowle są w jego trakcie wykorzystywane. Jedynie tytułem porządku dostrzec należy, że Plan gospodarki odpadami dla województwa [...] na lata 2016-2022, protokół z kontroli i dokumentacja fotograficzna pochodzą z okresu dużo późniejszego niż kontrolowana decyzja.

Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, co uzasadnia oddalenie skargi na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a. sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, a to w związku ze zgodnym wnioskiem pełnomocnika Skarżącej i organu odwoławczego, a także brakiem żądania przeprowadzenia rozprawy przez Spółkę.