Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Wesołowska Sędziowie: Sędzia WSA Małgorzata Boniecka – Płaczkowska (spr.) Sędzia WSA Przemysław Żmich po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 18 stycznia 2021 r. sprawy ze skargi M. R. i B. N. na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego 1. zobowiązuje Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego nieruchomości położonej w [...], przy ul. [...], pochodzącej z dawnej nieruchomości "Osada [...] nr [...]" – działka nr [...]; - w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz skarżących M. R. i B. N. solidarnie kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

M. R. i B. N. pismem z [...] lipca 2020 r. wnieśli skargę na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego do nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], pochodzącej z dawnej nieruchomości "Osada [...] nr [...]" - działka nr [...].

Skarżący wnieśli o: wyznaczenie Prezydentowi [...] miesięcznego terminu do wydania decyzji, stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz zasądzenie kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi wskazali, że postępowanie o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego zainicjowane zostało wnioskiem z [...] grudnia 1988 r. Wniosek ten został ponowiony przez skarżących pismem z [...] sierpnia 2006 r.

Prezydent [...] decyzją z [...] czerwca 2016 r., nr [...] ustanowił na rzecz skarżących prawo użytkowania wieczystego w udziale [...] do zabudowanego gruntu o powierzchni [...] m², położonego w [...] przy ul. [...], pochodzącego z dawnej nieruchomości "Osada [...] nr [...]" - działka nr [...] oraz zwrócił własność budynku mieszkalnego położonego na tym gruncie. Na skutek wniesionego odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z [...] czerwca 2017 r., nr [...] uchyliło decyzję Prezydenta [...] z [...] czerwca 2016 r. i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Od decyzji Kolegium skarżący wnieśli sprzeciw. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 2 lutego 2018 r., sygn. akt I SA/Wa 1763/17 oddalił sprzeciw.

Skarżący zaznaczyli, że pomimo wydanego wyroku wniosek pozostaje nadal nierozpoznany. Wskazali, że pismem z [...] maja 2020 r. ponaglili Prezydenta [...], aby niezwłocznie podjął czynności i zakończył postępowanie. Pomimo ponaglenia, organ do dnia wniesienia skargi nie wydał decyzji w sprawie.

Skarżący dodali, że od momentu, kiedy decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z [...] czerwca 2017 r., stała się ostateczna organ nie podejmuje czynności zmierzających do załatwienia sprawy. Podnieśli, że nie poinformował ich o przyczynach zwłoki oraz nie wyznaczył nowego terminu rozpatrzenia sprawy. Wskazali, że pomimo znacznego upływu terminu oraz ponaglenia sprawa nadal pozostaje niezakończona, choć organ dysponuje kompletną dokumentacją.

W odpowiedzi na skargę Prezydent [...] wniósł o jej oddalenie. Wskazał, że obecnie trwa analizowanie dotychczas zebranych dowodów, a także gromadzenie dodatkowego materiału dowodowego. Podniósł, że konieczne było zlecenie wykonania opinii biegłego w przedmiocie liczby izb w budynku znajdującym się na nieruchomości. Po otrzymaniu opinii akta sprawy zostały przekazane wraz z ponagleniem do organu wyższej instancji, wobec czego Prezydent nie miał możliwości dokonania oceny opinii, a co za tym idzie nie mógł dalej procedować. Organ zaznaczył, że akta wraz z rozstrzygnięciem ponaglenia zostały zwrócone [...] lipca 2020 r. Dodał, że [...] czerwca 2020 r. wystosował do stron zawiadomienie w trybie art. 36 kpa informując, że załatwienie sprawy nastąpi do 30 września 2020 r. Prezydent zaznaczył, że materia dotycząca orzekania na podstawie art. 214 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz.U. z 2020 r., poz. 65 ze zm.) i art. 7 dekretu z 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. z 1945r., Nr 50, poz. 279) jest skomplikowana, a wydanie decyzji ostatecznej wymaga zgromadzenia i dogłębnej analizy materiału dowodowego, co musi trwać dłużej niż przy niektórych innych postępowaniach administracyjnych. Waga tych spraw, ich złożony charakter oraz stopień skomplikowania stanów faktycznych, które powinny być dokładnie i rzetelnie ustalone wymagają wielu czynności, co skutkuje długotrwałością działań niezbędnych w toku postępowania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje :

Zgodnie z art. 119 pkt 4 ppsa sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Niniejsza skarga dotyczy bezczynności organu, wobec czego Sąd rozpoznał ją w wyżej wskazanym trybie.

Stosownie do art. 149 § 1 ppsa sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności. Jednocześnie, na podstawie art. 149 § 1a ppsa, sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

Wskazać należy, że z przepisu art. 35 § 1 i 3 kpa wynika obowiązek załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki, nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. O każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie, organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy (art. 36 § 1 kpa). Ten sam obowiązek ciąży na organie również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 kpa). Organ administracji pozostaje w bezczynności, gdy w prawnie ustalonym terminie nie wydał decyzji lub postanowienia, względnie innego aktu. Należy podkreślić, że instytucja skargi na bezczynność organu ma na celu ochronę strony, poprzez doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Zatem celem jej jest zmobilizowanie organu do wydania orzeczenia kończącego wszczęte postępowanie administracyjne.

W rozpoznawanej sprawie należało uznać, że Prezydent [...] pozostaje w bezczynności. Organ od [...] lipca 2018 r., tj. od daty zwrotu akt administracyjnych wraz z prawomocnym wyrokiem Sądu do dnia wyrokowania nie rozpoznał wniosku. Argumentacja, że akta sprawy zostały przekazane do organu II instancji z ponagleniem, co uniemożliwiało Prezydentowi procedowanie, jest chybiona, gdyż ponaglenie to zostało złożone pismem z [...] maja 2020 r., natomiast akta pozostawały w dyspozycji Prezydenta od lipca 2018 r. Ponadto, brak akt administracyjnych nie jest przeszkodą do rozpoznania sprawy, gdyż to rzeczą organu jest takie zorganizowanie pracy, aby być w posiadaniu ich kopii w razie zaistnienia konieczności przekazania akt innemu organowi (por. wyrok NSA z 6 czerwca 2017 r., sygn. akt II OSK 461/17). Tak więc ani brak akt sprawy związany z ich przesłaniem innemu organowi czy sądowi, ani też bierne oczekiwanie na ich zwrot, nie jest przyczyną niezależną od organu, uzasadniającą zwłokę w załatwieniu sprawy w terminie (por. wyrok NSA z 21 listopada 2018 r., sygn. akt II OSK 2916/18).

Wobec powyższego uznać należy, że w sprawie zaistniały przesłanki uzasadniające stwierdzenie bezczynności organu, a tym samym wydanie orzeczenia, o którym mowa w art. 149 § 1 pkt 1 ppsa, tj. zobowiązanie organu do rozpoznania wniosku w określonym terminie. Wyznaczając termin, w jakim organ zobowiązany będzie do załatwienia sprawy, Sąd miał na względzie realną możliwość zakończenia w tym okresie postępowania. Zdaniem Sądu terminem tym są dwa miesiące od daty zwrotu do organu akt administracyjnych wraz z odpisem prawomocnego wyroku. Termin ten pozwoli organowi na wydanie stosownego aktu.

Jednocześnie Sąd stwierdził, że zaistniała w sprawie bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu (vide wyrok NSA z 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13).

W niniejszej sprawie Prezydent [...] prowadził postępowanie w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu.

Prezydent podjął czynności w sprawie dopiero po ponad półtora roku od przekazania akt przez Kolegium, zwracając się pismami z [...] i [...] stycznia 2020 r. do Wydziału Architektury i Budownictwa oraz Biura Organizacji Urzędu Wydziału Archiwum o nadesłanie posiadanej dokumentacji. Ponadto, dopiero na skutek wniesionego przez skarżących [...] maja 2020 r. ponaglenia poinformował, pismem z [...] czerwca 2020 r., że sprawa zostanie załatwiona do 30 września 2020 r. Termin ten jednak nie został zachowany. Z powyższych przyczyn uznać należy, że postępowanie w niniejszej sprawie prowadzone było z rażącym naruszeniem art. 6, 7, 8, 12, 35 i 36 kpa. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 6 października 2000 r., sygn. akt IV SA 105/00 wskazał, że "zasada sformułowana w art. 6 kpa, zgodnie z którą organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa odnosi się także do ścisłego przestrzegania terminów wyznaczonych do załatwiania spraw, określonych w art. 35 i 36 kpa. Obowiązek załatwiania spraw bez zbędnej zwłoki pozostaje także w bezpośrednim związku z dyrektywami zawartymi w art. 7 i 8 kpa, zobowiązującymi organy administracji publicznej do stania na straży praworządności i uwzględniania słusznego interesu obywateli a także pogłębiania prowadzonym postępowaniem zaufania do organów Państwa".

Z przyczyn wyżej omówionych Sąd uznał, że organ rozpoznając wniosek dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

Mając na uwadze wszystkie wyżej wskazane okoliczności Sąd orzekł, jak w sentencji wyroku, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1, pkt 3 i § 1a ppsa. W przedmiocie kosztów postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 ppsa. Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym uzasadnione było treścią art. 119 pkt 4 w zw. z art. 120 ppsa.