Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA : Małgorzata Niezgódka-Medek po rozpoznaniu w dniu 13 stycznia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia B. F. P. sp. z o.o. z/s w W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 24 października 2014 r. sygn. akt I SA/Gd 772/14 odmawiające przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi B. F. P. sp. z o.o. z/s w W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w G. z dnia 17 kwietnia 2014 r. nr ... w przedmiocie podatku od towarów i usług za październik 2008 r. postanawia oddalić zażalenie.

Zażalenie B. F. P. sp. z o.o. z/s w W. dotyczy postanowienia z dnia 24 października 2014 r., sygn. akt I SA/Gd 772/14, w którym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), zwanej dalej "Ppsa", odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.

Z przedstawionego przez Sąd pierwszej instancji stanu sprawy wynikało, że w złożonym wniosku skarżąca oświadczyła, iż wysokość jej kapitału zakładowego wynosi 50.000 zł, posiada środki trwałe o wartości 109.454,57 zł, w ostatnim roku obrotowym poniosła stratę w wysokości 153.221,60 zł, na rachunku bankowym zgromadziła środki w kwocie 0,07 zł.

Zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 12 sierpnia 2014 r. skarżąca została zobowiązana do nadesłania odpisu zeznania podatkowego oraz sprawozdania finansowego za 2013 r., zestawienia sporządzonego na podstawie dokumentów księgowych, z których wynikałaby wysokość osiągniętego dochodu (przychodu) lub poniesionej straty, a także kosztów uzyskania przychodów w okresie ostatnich trzech miesięcy, zestawienia środków trwałych, odpisów deklaracji VAT-7 z ostatnich trzech miesięcy, wyciągów ze wszystkich posiadanych rachunków bankowych i innych, na których gromadzone są środki pieniężne (w tym kont podlegających zajęciu), obejmujących okres ostatnich trzech miesięcy wraz z historią dokonanych na nich transakcji (wpłat, wypłat, przelewów) i stanem sald, a także dokumentu z którego wynikałby stan "środków w kasie", jakimi dysponowała spółka w okresie ostatnich trzech miesięcy, dokumentów potwierdzających aktualny stan zadłużenia spółki wobec Skarbu Państwa, ZUS i innych podmiotów, dowodów potwierdzających okoliczność prowadzonej względem majątku spółki egzekucji.

Wobec nieudzielenia odpowiedzi na powyższe wezwanie, postanowieniem z dnia 18 września 2014 r., referendarz sądowy odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy uznając, że nie wykazała ona swojej sytuacji majątkowej.

Do złożonego sprzeciwu skarżąca dołączyła odpis zeznania za 2013 r. (CIT-8), w którym wykazała stratę w wysokości 47.700,19 zł, deklarując przychody w kwocie 17.561,29 zł oraz koszty ich uzyskania w kwocie 65.261,48 zł, odpis sprawozdania finansowego za 2013 r., trzy faktury sprzedaży usług najmu pojazdu z dnia 31 lipca, 31 sierpnia i 31 września 2014 r. każda na kwotę 1968 zł wraz z dowodami zapłaty częściowo gotówką, częściowo przelewem, częściowo w drodze potrącenia wzajemnych zobowiązań, cztery faktury zakupu usług na kwotę 61,50 zł każda, dwie faktury z dnia 4 lipca 2014 r. i 11 września 2014 r. za usługi naprawy pojazdu na kwotę 1388,10 zł i 1399,18 zł, dowody gotówkowej wpłaty na konto Urzędu Skarbowego kwoty 483 zł, MTU Moje Towarzystwo Ubezpieczeń SA kwoty 411,50 zł, faktury i dowód zapłaty za abonament mBiura w kwocie 1.653,62 zł z dnia 11 sierpnia 2014 r., 8 zł z dnia 6 września 2014 r., notę obciążeniową z dnia 20 sierpnia 2014 r. na łączną kwotę 51 zł za opłaty skarbowe od pełnomocnictw wraz z potwierdzeniem zapłaty, tabelę amortyzacyjną środków trwałych, w których ujęto inwestycję w obcym środku trwałym o wartości początkowej 99.153,14 zł, podwyższenie wartości inwestycji w obcym środku trwałym o wartości początkowej 17.008,03 zł oraz dwa samochody osobowe BMW X5 3.0d o wartości początkowej 80.000 zł i Renault Laguna II Grandtour o wartości początkowej 40.000 zł, odpis deklaracji VAT-7D za III kwartał 2014 r., w której zadeklarowano dostawę towarów (świadczenie usług) o wartości 4800 zł i nabycie towarów (usług pozostałych) o wartości 8305 zł, wyciąg z jednego rachunku bankowego prowadzonego przez mBank S.A. w PLN za okres od 24 czerwca 2014 r. do 24 września 2014 r., zaświadczenie naczelnika urzędu skarbowego, z którego wynika, że na dzień 21 marca 2014 r. zaległości podatkowe spółki z tytułu podatku od towarów i usług wynoszą łącznie 1.742.032,18 zł, zaświadczenie ZUS, w świetle którego spółka zobowiązana jest do opłacania składek na ubezpieczenie zdrowotne i na dzień 31 marca 2014 r. nie posiada zaległości z tego tytułu, odpisy zawiadomień z dnia 13 stycznia 2014 r., 31 grudnia 2013 r. i 10 kwietnia 2014 r. o zajęciu rachunku bankowego prowadzonego przez mBank S.A. odpowiednio do kwot 396.530,55 zł, 84.758,77 zł i 9.497,22 zł wraz z tytułami wykonawczymi z dnia 17 i 31 grudnia 2013 r. oraz z dnia 13 stycznia 2014 r., o zajęciu zabezpieczającym wierzytelności u naczelnika urzędu skarbowego do kwoty 1.660.151,00 zł, odpis pisma naczelnika urzędu skarbowego z dnia 13 stycznia 2014 r. do mBank S.A. w przedmiocie przekształcenia zajęcia zabezpieczającego rachunków bankowych spółki w zajęcie egzekucyjne, odpisy dwóch zawiadomień o zajęciu środka transportu, odpis pisma naczelnika urzędu skarbowego z dnia 23 lutego 2011 r. o przekazaniu wykazanej przez spółkę nadwyżki z tytułu podatku od towarów i usług za listopad i grudzień 2010 r. i za styczeń 2011 r. w łącznej wysokości 346.995 zł na konto działu egzekucji urzędu skarbowego, zawiadomienie z dnia 21 lutego 2011 r. o zajęciu zabezpieczającym rachunków bankowych prowadzonych przez Bank Rozwoju Eksportu S.A. do kwoty 1.660.151 zł.

Wskazując na motywy nieuwzględnienia wniosku Sąd pierwszej instancji stwierdził, że analiza przedłożonych przez skarżącą dokumentów prowadzi do wniosku, że zostały one przedstawione wybiórczo, dokumentując przede wszystkim księgowane koszty podatkowe, stan posiadanego zadłużenia z tytułu zaległości podatkowych oraz dokonane względem jej majątku czynności egzekucyjne. Zdaniem Sądu, wciąż wątpliwości budzi wysokość osiąganych przez spółkę przychodów i posiadanych przez nią środków pieniężnych. Sąd podkreślił, że skarżąca nie przedłożyła wyciągów ze wszystkich posiadanych przez siebie rachunków bankowych. Przedłożyła wyciąg z jednego tylko rachunku bankowego, podczas gdy sądowi z urzędu wiadomo, że w banku tym prowadzony jest dla skarżącej co najmniej jeszcze jeden rachunek bankowy w walucie euro. Sąd podkreślił, że w sprawach toczących się przed tutejszym Sądem o sygn. akt I SA/Gd 199/14 i I SA/Gd 205/14 skarżąca także składała wnioski o przyznanie prawa pomocy, do których załączyła historię tego rachunku. Ponadto do akt niniejszej sprawy skarżąca przedłożyła zawiadomienie o zajęciu zabezpieczającym prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z pięciu rachunków bankowych prowadzonych przez Bank Rozwoju Eksportu SA Filia w G.. Historii tych rachunków jednak skarżąca mimo zobowiązania nie przedstawiła. W ocenie Sądu, także analiza operacji dokonanych na rachunku bankowym spółki, z które wyciąg nadesłała, potwierdza wniosek, że spółka nie przedłożyła wyciągów ze wszystkich posiadanych kont. Zauważyć bowiem należy, że na tym rachunku właściwie brak jest obrotów. Jedynym wpłatami wpływającymi na wskazany rachunek w okresie trzech miesięcy były wpłaty w kwotach odpowiadających opłatom za prowadzenie rachunku. Sąd uznał, że trudno przyjąć, iż spółka, której aktywa obrotowe zgodnie ze sprawozdaniem finansowym za 2013 r. wynoszą 5.271.347,56 zł, posiada tylko jeden rachunek bankowy, którego wpływy za okres trzech miesięcy wynoszą 725 zł i to od jednego tylko kontrahenta, tym bardziej, że jak wynika z deklaracji VAT-7 złożonej za III kwartał 2014 r., spółka poniosła w tym okresie wydatki na nabycie towarów i usług w kwocie 9739 zł brutto. Skoro na rachunku bankowym, którego historię skarżąca przedstawiła, nie było środków pozwalających na ich poniesienie ani informacji o dokonywaniu przelewów czy też wypłat gotówkowych, uzasadniony jest wniosek, że skarżąca nie przedstawiła wszystkich istotnych informacji o posiadanych przez siebie rachunkach bankowych. Sąd zauważył, że jakkolwiek do większości faktur zakupu skarżąca przedstawiła potwierdzenia zapłaty gotówką, to w odniesieniu do faktur dokumentujących naprawę pojazdu wystawionych na kwotę 1388,10 zł i 1399,18 zł, takich kasowych dowodów zapłaty brak, mimo że skarżąca wyraźnie została zobowiązana do ich przedstawienia. Dokonane zatem przez spółkę w III kwartale 2014 r. transakcje z kontrahentami nie znajdowały żadnego odzwierciedlenia w historii operacji na rachunku bankowym spółki, z którego wyciąg nadesłała, co podważa wiarygodność przedstawionych przez nią informacji. W ocenie Sądu, udostępnione przez Spółkę informacje co do posiadanego przez nią majątku i uzyskiwanych przez nią przychodach, jakkolwiek niekompletne, wskazują, że w dacie wniesienia skargi, a także składania wniosku o przyznanie prawa pomocy, dysponowała ona środkami, które mogłaby przeznaczyć na uiszczenie wpisu sądowego, wynoszącego 2000 zł. Mimo stosunkowo niskiej wysokości zadeklarowanych przez skarżącą przychodów, posiada ona wszak znaczny majątek. Ze sprawozdania finansowego spółki za 2013 r. wynika, że jej kapitał własny, po pokryciu straty za 2013 r., wynosi 854.265,83 zł, w tym 50.000,00 zł kapitału zakładowego, pozostała część to kapitał zapasowy. Według sporządzonego za 2013 r. bilansu suma aktywów i pasywów zamyka się kwotą 5.534.519,14 zł, wartość aktywów trwałych wynosi 75.171,58 zł, a aktywów obrotowych 5.271.347,56 zł. W tej sytuacji fakt poniesienia przez skarżącą straty za 2013 r. w wysokości 123.307,58 zł nie świadczy jeszcze o niemożności poniesienia przez nią kosztów sądowych w tej sprawie. O możliwościach płatniczych spółki świadczy choćby fakt, że w dalszym ciągu prowadzi ona działalność gospodarczą i że pomimo uzyskiwania stosunkowo niskich przychodów posiada ona środki pozwalające na ponoszenie przewyższających je kosztów uzyskania przychodów – za 2013 r. skarżąca zadeklarowała przychody w wysokości 17.561,29 zł i koszty ich uzyskania w wysokości 65.261,48 zł.

Na powyższe orzeczenie skarżąca złożyła zażalenie, w którym wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Zażalenie oparła na zarzucie naruszenia art. 246 § 2 pkt 2 w zw. z art. 243 § 1 Ppsa poprzez dokonanie błędnej oceny stanu faktycznego i przyjęcie, że posiada dostateczne środki na pokrycie kosztów postępowania, w tym wpisu od skargi w kwocie 2000 zł.

W uzasadnieniu skarżąca podniosła, że stwierdzenie przez Sąd, iż mogłaby pokryć wpis ze środków stanowiących kapitał zakładowy i kapitał zapasowy świadczył o zupełnym braku zrozumienia zasad rachunkowości. Wskazała również, że przedłożyła zawiadomienie o zajęciu rachunków prowadzonych przez Bank Rozwoju Eksportu, co było równoznaczne z poinformowaniem o wszystkich posiadanych rachunkach bankowych. Dodała, że rachunki prowadzone przez ten bank zostały zamknięte, na dowód czego załączyła do zażalenia stosowne dokumenty. Reasumując skarżąca wskazała, że przedstawiła dostateczne dowody, z których wynika, iż nie ma środków na pokrycie ciążących na niej kosztów sądowych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Zażalenie jest niezasadne.

Stosownie do art. 199 Ppsa, strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Przyznanie prawa pomocy, jako odstępstwo od tej zasady, będące przerzuceniem kosztów na ogół społeczeństwa, może być zastosowane jedynie w przypadkach wyjątkowych, kiedy strona wykaże w sposób jednoznaczny spełnienie przesłanek określonych w art. 246 Ppsa (por. postanowienia NSA z dna 25 września 2014 r., sygn. akt II FZ 1178/14; z dnia 5 grudnia 2013 r., sygn. akt II FZ 1102/13; z dnia 13 maja 2010 r., sygn. akt II FZ 185/10; z dnia 19 maja 2010 r., sygn. akt II FZ 156/10, publ. orzeczenia.nsa.gov.pl).

Oceniając zasadność przyznania wnioskodawcy prawa pomocy w zakresie częściowym na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 Ppsa, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, należy odnieść sytuację majątkową wnioskodawcy do wysokości kosztów, które jest on zobowiązany ponieść. Porównanie takie jest konieczne dla oceny możliwości finansowych partycypowania przez stronę w kosztach postępowania sądowoadministracyjnego na zasadzie wyrażonej w art. 199 Ppsa. Sąd pierwszej instancji prawidłowo w rozpoznawanej sprawie zbadał zasadność przyznania skarżącej prawa pomocy w zakresie zwolnienia od obowiązku uiszczenia wpisu od skargi, analizując sytuację majątkową spółki, zobrazowaną jej oświadczeniami oraz przedłożonymi do akt sprawy dokumentami źródłowymi.

Naczelny Sąd Administracyjny podziela ocenę Sądu pierwszej instancji, że ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie wynika by kondycja finansowa spółki uniemożliwiała stronie poniesienie wymaganych kosztów sądowych. Spółka nie wykazała, że zmaga się z groźbą niewypłacalności - przedłożone oświadczenie świadczy bowiem o prowadzeniu działalności, z której uzyskiwane są przychody. Ponadto wszystkie podane wartości, wynikające z przedstawionego sprawozdania finansowego wielokrotnie przewyższają wartość kosztów sądowych, które na obecnym etapie postępowania wynoszą 2000 zł z tytułu wpisu od skargi.

Bezzasadny jest podnoszony w zażaleniu przez spółkę argument o niemożności poniesienia kosztów sądowych z kapitału zakładowego lub kapitału zapasowego, gdyż Sąd pierwszej instancji odwołał się jedynie do informacji wynikających ze sprawozdania finansowego spółki, które świadczą o tym, że sam fakt poniesienia straty, zwłaszcza w kontekście posiadanego kapitału zapasowego, nie oznacza jeszcze, iż spółka nie jest w stanie partycypować w kosztach sądowych. W rozpoznawanej sprawie, w oparciu o informacje przedstawione przez spółkę trudno bowiem przyjąć, uwzględniwszy zasady logicznego rozumowania i doświadczenia życiowego, że skarżąca nie jest w stanie partycypować w kosztach zainicjowanego przez siebie postępowania.

Podkreślenia wymaga również, że na powyższą ocenę nie wpływa informacja o zamknięciu części prowadzonych przez skarżącą rachunków bankowych. Skarżąca nie wykazała bowiem, że uiszczenie 2000 zł kwoty wpisu sądowego jest w stanie w jakikolwiek sposób zakłócić jej bieżącą działalność. Stąd też prawidłowo Sąd pierwszej instancji uznał, że spółka nie spełnia ustawowych przesłanek dla przyznania jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 Ppsa, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.