Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Pamela Kuraś – Dębecka (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Zdzisław Romanowski Sędzia WSA Ewa Marcinkowska Protokolant Monika Bodzan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 sierpnia 2009 r. sprawy ze skargi A. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] grudnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie unieważnienia prawa ochronnego na wzór użytkowy "Kolczyk do znakowania zwierząt, zwłaszcza hodowlanych" oddala skargę

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] grudnia 2008 r. Urząd Patentowy RP, po rozpoznaniu na rozprawie sprawy z wniosku A. przeciwko T. J. o unieważnienie prawa ochronnego na wzór użytkowy pt.: Kolczyk do znakowania zwierząt, zwłaszcza hodowlanych" nr [...], działając na podstawie art. 94 oraz art. 25 w związku z art. 100 ust. 1 ustawy z dnia 30 czerwca 2000r. Prawo własności przemysłowej ( tekst jednolity Dz. U. z 2003 r. nr 119 poz. 1117 z późn. zm. - dalej p.w.p.) wniosek oddalił.

Do wydania powyższej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy :

Decyzją z dnia [...] czerwca 2006 r. Urząd Patentowy RP udzielił na rzecz uprawnionego T. J. prawa ochronnego na wzór użytkowy pt. "Kolczyk do znakowania zwierząt, zwłaszcza hodowlanych" nr [...]. Prawo ochronne zostało przyznane z mocą od [...] marca 2002 r.

Pismem z dnia [...] grudnia 2006 r. (data nadania pisma w UPT) A. (dalej jako skarżąca lub A.) złożyła wniosek do Urzędu Patentowego RP o unieważnienie ww. prawa ochronnego na wzór użytkowy.

W uzasadnieniu wniosku A. stwierdziła, że sporny wzór nie spełnia warunku nowości. Wzór o takim kształcie jak chroniony znajduje się w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 11 lutego 1999 r. w sprawie sposobu i wymaganych kwalifikacji do oznakowania oraz wzorów znaków identyfikacyjnych wzoru świadectwa miejsca pochodzenia i wzoru świadectwa zdrowia zwierząt, gdzie przy określeniu wzoru posłużono się wzorem irlandzkim. Zdaniem wnioskodawcy kolczyki o takim wzorze były już w obrocie w 2000 r. Wnioskodawca podniósł ponadto, iż Państwa członkowskie UE zobowiązały się do opracowania kształtu kolczyka, zgodnie z ogólnymi założeniami określonymi w rozporządzeniu Komisji Europejskiej (WE) nr 820/97, w zakresie kolczyków rejestrów i paszportów w ramach identyfikacji i rejestracji bydła oraz uchylającym je rozporządzeniem Komisji nr 1760/2000 Parlamentu Europejskiego i Rady w zakresie kolczyków, paszportów i rejestrów gospodarstw. A. wskazała, iż od 2002 r. istniało już co najmniej 15 wzorców kolczyków opracowanych przez Państwa Członkowskie Unii Europejskiej i przez nie stosowanych. Ponadto w 2002 r. rozpoczęła się w Polsce masowa akcja kolczykowania zwierząt. Kolczykowanie to odbywało się zgodnie ze wzorem zawartym w załączniku nr 1 do Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie oznakowania bydła, paszportów bydła, prowadzenia rejestru bydła.

W odpowiedzi na wniosek o unieważnienie (pismo z dnia [...] marca 2007 r.) uprawniony zwrócił uwagę, że istotna według przedmiotu wzoru jest konstrukcja zatrzasku, będącego częścią kolczyka, a nie kształt, bryła, kolor kolczyka czy znajdujące się na nim napisy, bowiem te ostatnie są znane od dziesiątków lat.

W związku z wezwaniem organu wnioskodawca w piśmie z dnia [...] listopada 2008 r. wskazał na następujące przepisy jako uzasadniające jego interes prawny oraz brak nowości;

- rozporządzenie Komisji Europejskiej nr 820/97 w zakresie kolczyków rejestrów i paszportów w ramach systemu identyfikacji i rejestracji bydła, wraz z uchylającym je rozporządzeniem Komisji nr 1760/2000 Parlamentu Europejskiego i Rady z 17 lipca 2000 r.,

- rozporządzenie Komisji (WE) Nr 2629/97 z dnia 29 grudnia 1997 r.- kolczyki zawierają nazwę, kod lub logo właściwego organu właściwych władz centralnych państwa członkowskiego (art. 1 ust 1,2,3),

- rozporządzenie Komisji (WE) nr 911/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r.,

- ustawa z dnia 2 kwietnia 2004 r. o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt,

-załącznik nr 1 do rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 11 lutego 1999 r. w sprawie sposobu i wymaganych kwalifikacji do znakowania oraz wzorów znaków identyfikacyjnych wzoru świadectwa miejsca pochodzenia i wzoru świadectwa zdrowia zwierząt,

- rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 28 września 1999 r. ,

- rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 30 lipca 2002 r.,

- rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 24 maja 2004 r.,

- rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 10 sierpnia 2004 r.,

- rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 2 listopada 2007 r.

Urząd Patentowy RP uznał, iż wnioskodawca wykazał posiadanie interesu prawnego, bowiem zgodnie z art. 6 pkt 1 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o A. ( Dz. U Nr 91, poz. 643 ) podmiot ten jest zobowiązany do realizacji wszelkich zadań związanych z oznakowaniem zwierząt hodowlanych.

Przytaczając treść przepisów art. 94 ust. 1 p.w.p., oraz art. 25 § 1 w zw. z art. 100 p.w.p. Urząd Patentowy stwierdził, że zarzut braku nowości kwestionowanego wzoru użytkowego jest niezasadny.

Zdaniem organu przedmiotem ochrony spornego wzoru jest kolczyk wyposażony w zatrzask o wskazanej konstrukcji, o czym przesądza treść zastrzeżeń. Podstawowe znaczenie ma w tym zakresie zastrzeżenie niezależne nr 1. Składa się ono z dwóch części oddzielonych słowami "znamienny tym". Zastrzeżenie niezależne, dotyczące przedmiotu sporu przed słowami "znamienny tym", podaje elementy znane - kształt kolczyka i rodzaj informacji na nim umieszczonych. Po słowach "znamienny tym" są wskazane elementy konstrukcyjne zatrzasku, które stanowią o nowości kolczyka jako całości. Natomiast warunkiem unieważnienia spornego prawa ochronnego byłoby wykazanie, że konstrukcja zatrzasku kolczyka była znana przed datą, według której oznacza się pierwszeństwo spornego wzoru. W niniejszej sprawie była to data zgłoszenia wzoru w Urzędzie Patentowym RP w celu uzyskania prawa ochronnego ([...] marca 2002 r.). W ocenie organu nie przedstawiono żadnego konkretnego przeciwstawienia dotyczącego konstrukcji zatrzasku, tożsamego z zatrzaskiem objętym ochroną spornego wzoru. Wskazane przez wnioskodawcę akty prawne zarówno krajowe jak i wspólnotowe, odnoszą się ogólnie do stosowania kolczyków do znakowania zwierząt hodowlanych, ewentualnie zawierają informacje o cechach nie ujętych w części znamiennej (kształt lub kolor kolczyka, jego rozmiary, napisy zamieszczane na kolczyku), a więc obojętnych z punktu widzenia zdolności ochronnej. W ocenie Urzędu Patentowego nie może przesądzać o braku nowości rozpatrywanego wzoru użytkowego sam fakt opracowania kilkunastu wzorów kolczyków w państwach członkowskich, czy organizowania w Polsce znakowania zwierząt.

W skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie A. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i o zasądzenie kosztów postępowania, zarzucając;

- naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, w szczególności art. 77 § 1 k.p.a.., art. 11 k.p.a. polegające na niewyczerpującym rozpatrzeniu materiału dowodowego, art. 107 § 3 k.p.a., poprzez nieodniesienie się do wszystkich argumentów podniesionych przez stronę oraz na niepełnym uzasadnieniu faktycznym decyzji,

- naruszenie art. 89 ust. 1 p.w.p w związku z art. 100 i art. 24 p.w.p. poprzez błędne przyjęcie, że w przedmiotowej sprawie A. nie wykazała, że przedmiotowy wzór użytkowy nie spełnia ustawowych przesłanek do jego zarejestrowania.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, iż w postępowaniu przed Urzędem Patentowym A. wykazała całokształt cech kolczyka do znakowania bydła w oparciu o przepisy wspólnotowe, jak i przepisy krajowe. Wykazano szereg cech kolczyka wymaganych przez akty prawne ustanowione i obowiązujące przed ustaloną datą pierwszeństwa. Cechy te w istocie w sporej części odnosiły się do kształtu i oznaczeń kolczyka, jednakże wskazywały również na jego istotne cechy zamknięcia (art. 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2629/97, gdzie wymagano żeby każdy kolczyk składał się z części męskiej i żeńskiej, o określonych wymiarach odpowiednio 45 i 55 mm dla każdej części. Do tych szczególnie ważnych w przedmiotowej sprawie okoliczności, Urząd Patentowy nie odniósł się błędnie przyznając, że wskazane przez wnioskodawcę akty prawne odnoszą się ogólnie do stosowania kolczyków, ewentualnie zawierają informacje o cechach nie ujętych w części znamiennej. Z tej przyczyny skarżąca uważa, iż nie zostały spełnione wymogi stawiane w postępowaniu dowodowym, dotyczące wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego, wynikające z art. 107 §3 k.p.a., co w konsekwencji przekłada się na naruszenie podstawowej zasady, o której mowa w art. 11 k.p.a.

Zdaniem skarżącej, w istocie rzeczy przedmiotowy wzór użytkowy nie spełnia podstawowej cechy wymaganej ustawą p.w.p., jaką jest odpowiedni poziom wynalazczy bowiem z opisu ochronnego wzoru użytkowego, a zwłaszcza z treści zastrzeżeń wprost wynika, że najbardziej istotny element chronionego wzoru użytkowego składa się właśnie z części męskiej i żeńskiej. Tym samym wykazano, że brak m.in. tzw. pozytywnych poszlak nieoczywistości - np. potrzeby od dawna czekającej na realizację (por. S. Sołtysiński (w:) System prawa własności intelektualnej, t. III. Prawo wynalazcze, pr. zbior. Pod red. J. Szwaji i A. Szajkowskiego, s. 39). Również w świetle wytycznych Europejskiego Urzędu Patentowego, wykazano, że chronione rozwiązanie nie spełnia takiego wymogu.

Dalej skarżąca zauważa, że z samego opisu wzoru wynika, że przedmiotowe rozwiązanie nie jest ani nowe ani nie posiada poziomu wynalazczego, gdyż analogiczne rozwiązanie zostało zastosowane w opisie patentowym USA nr [...]. Ponadto wskazuje, że podstawowym celem zamknięcia składającego się z części męskiej i żeńskiej jest takie mocowanie, aby zwierzęciu nie sprawiało bólu oraz było zabezpieczone przed manipulacją, czyli zamocowane w sposób pewny i trwały. Cele te zostały wyraźnie podkreślone w RK (WE) Nr 2629/1997 oraz podniesione w postępowaniu zakończonym zaskarżoną decyzją Urzędu Patentowego, oraz co istotne zostały również później podkreślone w opisie wzoru użytkowego. Tym samym również z punktu widzenia zakładanych celów przedmiotowy wzór użytkowy również nie spełnia odpowiedniego poziomu wynalazczości.

W odpowiedzi na skargę Urząd Patentowy RP wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Na rozprawie przed Sądem skarżąca ograniczyła zarzuty skargi do braku nowości spornego rozwiązania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002r. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (vide: art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2002r. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - dalej także p.p.s.a.).

W ocenie Sądu analizowana pod tym kątem skarga A. nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja Urzędu Patentowego RP z dnia [...] grudnia 2008 r. nie narusza prawa.

Zgodnie z art. 94 ust. 1 p.w.p., wzorem użytkowym jest nowe i użyteczne rozwiązanie o charakterze technicznym, dotyczące kształtu, budowy lub zestawienia przedmiotu o trwałej postaci. W myśl art. 25 § 1 w zw. z art. 100 p.w.p., wzór użytkowy uważa się za nowy, jeśli nie jest on częścią stanu techniki. Przez stan techniki (art. 25 § 2 p.w.p.) rozumie się wszystko to, co przed datą, według której oznacza się pierwszeństwo do uzyskania prawa ochronnego, zostało udostępnione do wiadomości powszechnej w formie pisemnej lub ustnego opisu, przez stosowanie, wystawienie lub ujawnienie w inny sposób.

Niewątpliwie zatem przesłanką zdolności ochronnej wzoru użytkowego jest cecha nowości wzoru. Wzoru nie uważa się za nowy, jeżeli przed datą, według której oznacza się pierwszeństwo do uzyskania prawa ochronnego, został podany do wiadomości powszechnej, był w Polsce jawnie stosowany lub wystawiony na widok publiczny, w sposób ujawniający dla znawcy dostateczne dane do stosowania tego wzoru użytkowego. Kryterium nowości wzoru użytkowego oceniane jest w skali światowej.

Skarżąca w postępowaniu administracyjnym oraz w ostatecznie sprecyzowanej skardze podnosiła brak nowości spornego wzoru powołując się na przepisy unijne oraz przepisy prawa krajowego poświęcone znakowaniu zwierząt hodowlanych. Powołała się także na analogiczne rozwiązanie zastosowane w opisie patentowym USA nr [...].

Odnosząc się do zarzutów skarżącej należy stwierdzić, że Urząd Patentowy słusznie uznał, iż skarżąca nie wykazała braku nowości spornego znaku.

Urząd Patentowy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji stwierdził, iż warunkiem unieważnienia spornego prawa ochronnego byłoby wykazanie, że konstrukcja zatrzasku kolczyka była znana przed datą, według której oznacza się pierwszeństwo spornego wzoru. W niniejszej sprawie była to data zgłoszenia wzoru w Urzędzie Patentowym RP w celu uzyskania prawa ochronnego ([...] marca 2002 r.). Należy podzielić ocenę organu, iż w sprawie nie przedstawiono żadnego konkretnego przeciwstawienia dotyczącego konstrukcji zatrzasku, tożsamego z zatrzaskiem objętym ochroną.

Wbrew twierdzeniom strony skarżącej powołanie się na ww. patent amerykański jako dowód braku nowości nie może być uwzględnione bowiem w toku postępowania administracyjnego organ zawiadomił uprawnionego o przeszkodach w rejestracji powołując właśnie opis patentowy USA o nr [...] (pismo organu z [...] kwietnia 2006 r.) W odpowiedzi na to zawiadomienie uprawniony dokonał zmiany zgłoszenia, poprawiając go zgodnie ze wskazówkami Urzędu.

Również inne argumenty przedstawione przez A. przed Urzędem Patentowym RP, mające na celu wykazanie braku nowości wzoru użytkowego nie wykazały, w ocenie składu orzekającego, braku nowości przedmiotowego wzoru użytkowego.

Jak wynika z opisu istotę wzoru stanowi "konstrukcja kolczyka do znakowania zwierząt, zwłaszcza hodowlanych, wyróżniająca się tym, że tylna część zatrzasku - część żeńska, ukształtowana w formie cylindra, posiada obwodowy wypust od wewnętrznej strony. W cylindrze, opierając się o obwodowy wypust jest osadzona rozeta. Rozeta ma rozmieszczone promieniście na obwodzie sprężyste ramiona. Ramiona rozety są od strony otworu zagięte i zagiętą częścią skierowane do środka. Przednia część zatrzasku - część męska, ukształtowana w formie tulei, zakończonej ostrym grotem, w pobliży połączenia z grotem posiada przewężenie w postaci obwodowego rowka. Przewężenie wykonane w męskiej części kolczyka daje możliwość łatwego zerwania kolczyka w razie zaplątania się zwierzęcia. Mimo zerwania kolczyka grot pozostanie w rozecie. Takie rozwiązanie chroni zwierzę przed uszkodzeniem lub urwaniem ucha, a tym samym przed bólem".

Według zastrzeżeń ochronnych przedmiotem ochrony jest;

"1. Kolczyk do znakowania zwierząt, zwłaszcza hodowlanych, składający się z dwóch części, zaopatrzonych w oznaczenia o charakterze informacyjnym i połączonych u góry w całość po osadzeniu w uchu zwierzęcia za pomocą zatrzasku, gdzie przedłużone ramię przedniej części stanowi część żeńską, a przedłużone ramię tylnej części tworzy część męską zakończoną grotem, przy czym część żeńska jest zbudowana z cylindra, znamienny tym, że cylinder (1) jest usytuowany w osi otworu (6) i posiada obwodowy wypust (8) od wewnętrznej strony, natomiast w cylindrze (7), opierając się o obwodowy wypust (8) jest osadzona rozeta (9).

2. Kolczyk, według zastrz.1, znamienny tym, że rozeta (9) ma rozmieszczone promieniście na obwodzie sprężyste ramiona (10), zagięte do środka od strony otworu (6) i zagiętą częścią skierowane do wewnątrz, zaś część męska (2) zatrzasku (3) jest zakończona ostrym grotem (12), natomiast tuleja (11) w pobliżu przejścia w ostry grot (12) jest wyposażona w obwodowy rowek (13) tworzący przewężenie.

Powołane przez skarżącą przepisy prawa, odnoszące się do znakowania zwierząt hodowlanych nie mogą w ocenie Sądu świadczyć, o braku nowości wzoru użytkowego [...], gdyż, jak słusznie przyjął Urząd Patentowy, wskazane akty prawne zarówno krajowe jak i wspólnotowe, mają charakter ogólny, odnoszą do zasad stosowania kolczyków do znakowania zwierząt hodowlanych, ewentualnie zawierają informacje o cechach nie ujętych w części znamiennej (kształt lub kolor kolczyka, jego rozmiary, napisy zamieszczane na kolczyku, materiał, z którego ma być wykonany kolczyk), a więc obojętnych z punktu widzenia zdolności ochronnej. W żadnym z powołanych przez skarżącą aktów prawnych Sąd nie dopatrzył się cech świadczących o regulacji zapięcia przedmiotowego kolczyka w sposób wskazany w opisie i zastrzeżeniach ochronnych. Takimi przepisami nie są też powoływane w skardze przepisy art. 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2629/97, gdzie wymaga się, aby każdy kolczyk składał się z części męskiej i żeńskiej, o określonych wymiarach odpowiednio 45 i 55 mm dla każdej części bowiem istotą spornego wzoru nie jest, znana wcześniej, konstrukcja kolczyka polegająca na podziale na część męską i żeńską.

Jak słusznie wskazano w wyroku Sądu Apelacyjnego w [...] wzór użytkowy nie powinien być gotowym wyrobem, ale rozwiązaniem - technicznym, dotyczącym kształtu, budowy lub zestawienia przedmiotu o trwałej postaci - które przy wytwarzaniu lub produkcji wyrobów pozwala na zastosowanie nowego, użytecznego rozwiązania. Rozwiązanie to poprzez zastrzeżenia ochronne determinuje zakres ochrony ( wyrok z dnia 28 lutego 2008 r. sygn. akt I ACa 120/08, Lex nr 466436). Tej okoliczności skarżąca zdaje się na zauważać, utożsamiając regulacje prawne dotyczące kolczyków z rozwiązaniem technicznym zatrzasku zastosowanym w spornym wzorze użytkowym.

Ponadto dla wykazania braku nowości konieczne jest przeciwstawienie danemu rozwiązaniu konkretnego rozwiązania o identycznych w istocie cechach. Istotą stworzonego wzoru jest nowe i twórcze połączenie znanych już elementów konstrukcyjnych i technicznych w zupełnie nowe i użyteczne rozwiązanie ( wyrok WSA w Warszawie z 25 maja 2006 r. sygn. akt VI SA/Wa 657/06, Lex nr 2304810 ). Jak już wyżej zauważono skarżąca, oprócz patentu amerykańskiego, nie wskazała żadnego rozwiązania technicznego zatrzasku kolczyka, które mogłoby by stanowić przeciwstawienie dla przedmiotowego wzoru.

W tym miejscu, w ocenie Sądu, należy podkreślić, że jeżeli wzór użytkowy stanowi zestawienie przedmiotów o trwałej postaci, to wprowadzenie w nim – w stosunku do znanego stanu techniki – zmian tylko w kilku częściach składowych stanowi już o powstaniu innego zespołu części składowych, a więc innego przedmiotu (Decyzja KO z [...] stycznia 1995 r.).

Biorąc powyższe pod rozwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny doszedł do wniosku, że dowody przedłożone przez skarżącą nie wykazały braku nowości przedmiotowego wzoru użytkowego z uwagi na jego ujawnienie przed datą zgłoszenia.

Ponadto oceniając zaskarżoną decyzję Sąd nie stwierdził żadnych innych uchybień, których istnienie powinien uwzględnić z urzędu.

Dlatego też na zasadzie art. 151 p.p.s.a. orzeczono, jak w sentencji.