Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SNSA Jerzy Solarski Sędziowie WSA Piotr Godlewski /spr./ AWSA Karina Gniewek-Berezowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 8 stycznia 2021 r. sprawy ze skargi A. na bezczynność Rektora [...] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej I. stwierdza, że Rektor [...] dopuścił się bezczynności; II. stwierdza, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; III. oddala wniosek o zasądzenie kwoty pieniężnej lub wymierzenie grzywny; IV. zasądza od Rektora [...] na rzecz strony skarżącej A. kwotę 100 zł/ słownie: sto złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

"A" w J. (dalej: "Stowarzyszenie", "Skarżący") wniosło skargę na bezczynność Rektora Uniwersytetu [...] (dalej: "Rektor") w przedmiocie wniosku z dnia 14 września 2020 r. przesłanego drogą elektroniczną (e-mail) o udostępnienie informacji publicznej. Stowarzyszenie zarzuciło Rektorowi naruszenie art. 61 ust. 1 i ust. 4 Konstytucji RP oraz art. 10 ust. 1 w zw. z art. 2 ust. 1 i 2 oraz art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. z 2019 r., poz. 1429 ze zm., dalej: "ustawa") poprzez nieudostępnienie żądanej informacji publicznej w przewidzianym ustawą terminie i wniosło o:

1. zobowiązanie Rektora do rozpoznania wniosku z dnia 14 września 2020 r.,

2. stwierdzenia, że Rektor dopuścił się bezczynności,

3. zasądzenia na podstawie art. 149 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: "P.p.s.a.") na rzecz Skarżącego kwoty pieniężnej m.in. celem pokrycia wydatków Stowarzyszenia w związku z prowadzeniem sporu sądowoadministracyjnego i wsparcia działalności statutowej Stowarzyszenia lub wymierzenia Rektorowi grzywny w wysokości przewidzianej przepisami prawa,

4. zasądzenia kosztów postępowania według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę Rektor wniósł o jej oddalenie w całości wskazując, że wiadomość z wnioskiem o udzielenie informacji publicznej została skierowana na skrzynkę odbiorczą Rektora. W dniu 15 września 2020 r. wiadomość przekierowano na skrzynkę Kwestora, jednakże w natłoku otrzymywanych wiadomości mailowych, wniosek o udzielenie informacji publicznej został przeoczony. W momencie otrzymania kolejnej wiadomości mailowej zawierającej skargę, objęta wnioskiem informacja została przekazana w trybie natychmiastowym, w dniu 30 września 2020 r. Rektor podkreślił, że skarga na bezczynność została złożona już w następnym dniu po upływie ustawowego terminu do udzielenia odpowiedzi na wniosek. W ocenie Organu, istotą wniosku Skarżącego nie była chęć uzyskania informacji o działalności organu publicznego zgodnie z prawem przysługującym na podstawie przepisów u.d.ip., lecz - z racji złożenia skargi już następnego dnia po upływie terminu - jedynie doprowadzenie do wszczęcia niniejszego postępowania wraz z żądaniem uzyskania świadczeń finansowych z tytułu prowadzonego postępowania. Za takim przyjęciem przemawia również treść skargi, w której Skarżący wyraźnie domaga się zarówno pokrycia kosztów prowadzenia sporu przed sądem, jak również wsparcia swojej działalności statutowej. W sprawie doszło więc do nadużycia przez Stowarzyszenie prawa do informacji publicznej, które nie może w żaden sposób zasługiwać na ochronę prawną. Stąd też skarga, jako nieuzasadniona i bezpodstawna, powinna ulec oddaleniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

skarga w dacie jej wniesienia była zasadna.

I. Stan sprawy jest bezsporny. Wnioskiem z dnia 14 września 2020 r. wysłanym na adres e-mail Rektora, Stowarzyszenie zwróciło się o przesłanie wiadomością e-mail informacji dotyczących wynagrodzenia Rektora i głównego księgowego oraz osób pełniących funkcje organów w uczelni za sierpień 2020 r. Ze względu na brak żądanych informacji, Stowarzyszenie w skardze z dnia 29 września 2020 r., zarzuciło Rektorowi bezczynność. Po otrzymaniu skargi w formie dokumentu elektronicznego, działający w imieniu Rektora Kwestor, w dniu 30 września 2020 r. o godz. 9,17 pocztą e-mail, udzielił odpowiedzi na wniosek z dnia 14 września 2020 r..

II. Stosownie do art. 13 ust. 1 ustawy, udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust. 2. W myśl ustępu 2, jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku.

III. W sprawie wniosek o udzielenie informacji publicznej został złożony w dniu 14 września 2020 r. a więc termin udostępnienia żądanej informacji upływał w dniu 28 września 2020 r. Bezspornym jest, że w tym terminie informacji nie udostępniono. Informacja została udzielona po otrzymaniu skargi na bezczynność, w dniu 30 września 2020 r. Oznacza to, że w dacie wniesienia skargi Rektor pozostawał w bezczynności, przy czym opóźnienia w udzieleniu informacji nie może usprawiedliwić podana w odpowiedzi na skargę okoliczność, tj. przeoczenie wniosku w natłoku wiadomości mailowych. Zatem w realiach sprawy uwzględnienie skargi polega na stwierdzeniu, że organ dopuścił się bezczynności /lub przewlekłości postępowania/ (art. 149 § 1 pkt 3 P.p.s.a.), bowiem ta forma rozstrzygnięcia ma miejsce wówczas, gdy po wniesieniu skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania organ załatwi sprawę. W tym przypadku sąd, rozstrzygając sprawę, uwzględnia stan istniejący w chwili wniesienia skargi.

W rozpoznawanej sprawie bezczynność nie nosiła jednak cech rażącego naruszenia prawa. Rażące naruszenie prawa związane jest z jego naruszeniem w sposób oczywisty. Ocena naruszenia, jako rażące, musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako zwykłe naruszenie. Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, w tym terminów załatwienia sprawy. Wspomniane przekroczenie musi być znaczne i niezaprzeczalne. Rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach ma być przy tym oczywiście pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia (zob. wyroki WSA w Opolu z dnia 14 czerwca 2018 r., sygn. akt II SAB/Op 48/18 i z dnia 10 stycznia 2019 r., sygn. akt II SAB/Op 125/18). Podzielając przywołane poglądy Sąd stwierdza, że bezczynność Rektora w żadnym wypadku nie była nacechowana złą wolą organu.

Z tych samych względów Sąd oddalił wniosek Stowarzyszenia o zasądzenie sumy pieniężnej lub wymierzenia grzywny na podstawie art. 149 § 2 P.p.s.a. Z literalnej wykładni art. 149 § 2 P.p.s.a. wynika, że przyznanie stronie skarżącej odpowiedniej sumy pieniężnej zależy od uznania sądu (może nastąpić z urzędu, bez wniosku strony), przy czym środki wskazane w tym przepisie są środkami dyscyplinująco-represyjnymi o charakterze dodatkowym, które powinny być stosowane z rozwagą, a więc w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu w załatwieniu sprawy. Odnosić je należy do sytuacji, gdy oceniając całokształt działań organu, można dojść do przekonania, że działania te noszą znamiona celowego unikania podjęcia rozstrzygnięcia w sprawie, a przy tym istnieje uzasadniona obawa, że bez tej dodatkowej sankcji organ nadal nie będzie respektować obowiązków wynikających z przepisów prawa (zob. wyrok NSA z dnia 28 lipca 2020 r., sygn. akt II GSK 127/20). Jak już zaznaczono, bezczynność organu nie była jego zamierzonym zachowaniem. Rektor nie kwestionował istnienia obowiązku udzielenia informacji i bezpośrednio po wpłynięciu skargi udzielił żądanej odpowiedzi.

Mając powyższe na uwadze Sąd oddalił skargę w przedmiocie żądania zasądzenia na rzecz Stowarzyszenia sumy pieniężnej lub grzywny a uwzględnił skargę jedynie poprzez orzeczenie, że organ pozostawał w bezczynności, przy czym bezczynność ta nie miała cech rażącego naruszenia prawa (art. 149 § 1 pkt 3 i § 1a P.p.s.a.). Orzeczenie o kosztach uzasadnia art. 200 P.p.s.a.