Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Michalik, Sędziowie WSA Małgorzata Jużków,, Asesor WSA Małgorzata Walentek (spr.), Protokolant starszy referent Beata Jacek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 stycznia 2004 r. sprawy ze skargi H. K. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Sanitarny w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej uchyla zaskarżoną decyzję

Decyzją z dnia [...] r. Powiatowy Inspektor Sanitarny w

T. w oparciu o art.1pkt 2, art. 4 pkt 5 ustawy z dnia 14 marca 1985r. o Inspekcji Sanitarnej / tekst jednolity Dz.U. z 1998r. Nr 90, poz.575 ze zm./ §§ 1,7,10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983r. w sprawie chorób zawodowych /Dz.U. nr 65, poz. 294 ze zm./ orzekł, że u H. K. brak jest podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej – uszkodzenia słuchu wymienionej w pozycji 15 wykazu chorób zawodowych, stanowiącego załącznik do w/w rozporządzenia. W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, że H. K. był badany w Przychodni Chorób Zawodowych [...] Ośrodka Medycyny Pracy w K.( orzeczenie z dnia [...] r.) oraz w Przychodni Chorób Zawodowych Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. (orzeczenie z dnia [...]r.), które to placówki nie rozpoznały u niego zawodowego uszkodzenia narządu słuchu, ponieważ obustronny stopień obniżenia czułości słuchu nie powoduje upośledzenia funkcji narządu słuchu uzasadniającej rozpoznanie choroby zawodowej. Dochodzenie epidemiologiczne wykazało, że H. K. pracował w latach 1972 w "A" w L. jako [...] pod ziemią, w latach 1975-1991 w "B" w B. jako [...] i [...] pod ziemią, w 1991-1998 w "C" w L. jako [...],[...],[...] pod ziemią. W całym w/w okresie pracy zawodowej pracował w hałasie o poziomie do 89 dB. Organ inspekcji sanitarnej uznał, że mimo potwierdzenia w dochodzeniu epidemiologicznym pracy w zagrożeniu hałasem to jednak wobec braku rozpoznania choroby zawodowej przez kompetentne placówki I i II szczebla diagnostycznego mnie można było wydać decyzji stwierdzającej chorobę zawodową.

W odwołaniu od decyzji H. K. podniósł, że pracował w warunkach przekraczających wszelkie dopuszczalne normy decybeli oraz że głuchota przeszkadza mu w normalnym funkcjonowaniu.

[...] Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. decyzją z dnia [...] r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy podzielił w całości ustalenia faktyczne dotyczące przebiegu pracy H. K. i zajmowanych przez niego stanowisk. Uznał, że pracował on w warunkach, w których hałas w środowisku pracy był istotnym zagrożeniem dla narządu słuchu. Zatem pracował w warunkach stwarzających ryzyko powstania choroby zawodowej. Dalej organ stwierdził, że H. K. był badany w Przychodni Chorób Zawodowych [...] Ośrodka Medycyny Pracy w K. ( orzeczenie z dnia [...]r.) oraz w Przychodni Chorób Zawodowych Instytutu Medycyny Pracy I Zdrowia Środowiskowego w S. ( orzeczenie z dnia [...]r.). Orzeczenia lekarskie obu kompetentnych placówek diagnostycznych w swoich konkluzjach wykluczyły istnienie choroby zawodowej narządu słuchu u w/w. Według orzeczenia Instytutu badania audiometryczne wykazały przesunięcie progu słuchu nie dające z lekarskiego punktu widzenia, podstawy do rozpoznania choroby zawodowej słuchu.

Wyjaśniono, że z lekarskiego punktu widzenia, obniżenie ostrości słuchu nie odpowiada pojęciu choroby, a jest tylko objawem zwanym niedosłuchem audiometrycznym, który nie pociąga za sobą skutków zdrowotnych i społecznych. Podniesiono, że stwierdzone u H. K. obustronne obniżenie ostrości słyszenia, nieskutkujące socjalną niewydolnością słuchu ( funkcje narządu słuchu – odbiór i rozumienie mowy jest zachowane) nie daje podstawy do rozpoznania choroby zawodowej narządu słuchu i zakwalifikowania do poz. 15 wykazu chorób zawodowych będącego załącznikiem do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18.11.1983r. w sprawie chorób zawodowych.

W konsekwencji wobec braków rozpoznania choroby zawodowej przez orzeczników kompetentnych placówek diagnostycznych organ odwoławczy nie miał podstaw by uwzględnić odwołanie H. K..

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego H. K. podniósł, że występujący u niego niedosłuch powinien być zakwalifikowany jako choroba zawodowa, gdyż jest on skutkiem jego pracy pod ziemią, gdzie były przekroczone wszelkie normy decybeli. Podkreślił, że głuchota przeszkadza mu w normalnym funkcjonowaniu.

W odpowiedzi na skargę [...] Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. podtrzymał dotychczasową argumentację i nie znajdując podstaw do zmiany swojego stanowiska wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

W pierwszej kolejności należy stwierdzić, że skarga została złożona do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Katowicach przed 1 stycznia 2004r. Z tą datą uległ zmianie stan prawny i stosownie do art. 97 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi( Dz.U. Nr 153, poz. 1271), sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Na podstawie § 1 pkt 4 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 25 kwietnia 2003 r. w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych oraz ustalenia ich siedzib i obszarów właściwości (Dz.U. Nr 72, poz. 652), dla obszaru województwa śląskiego utworzony został Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, który w tej sytuacji jest właściwy do rozpoznania przedmiotowej skargi.

Przepis art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153, poz. 1270) stanowi, że Sąd w zakresie swojej właściwości sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej. W myśl art. 145 § 1 tej ustawy, w przypadku gdy Sąd stwierdzi naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenia prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć wpływ na wynik sprawy – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem.

Kontrola legalności zaskarżonej decyzji przeprowadzona przez Sąd wykazała, że decyzja ta narusza przepisy prawa materialnego w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy.

Stosownie do § 1 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983r. w sprawie chorób zawodowych ( Dz. U. Nr 65, poz. 294 ze zm.) – obowiązującego w czasie wydania zaskarżonej decyzji – za choroby zawodowe uważa się choroby określone w wykazie chorób zawodowych, stanowiącym załącznik do rozporządzenia, jeżeli spowodowane zostały działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy.

Z konstrukcji tego przepisu wynika, że w przypadku pozytywnego ustalenia, że rozpoznane u pracownika schorzenie mieści się w wykazie chorób zawodowych, a wykonywana przez niego praca odbywała się w warunkach narażających na jej powstanie, to istnieje domniemanie związku przyczynowego między chorobą a warunkami narażającymi na jej powstanie ( por. wyrok SN z dnia 11 marca 1999r. sygn. akt III RN 128/98 OSNAP 1999/24/771)

Podstawą wydania przez właściwego inspektora sanitarnego decyzji o stwierdzeniu lub odmowie stwierdzenia choroby zawodowej stanowią zarówno wyniki dochodzenia epidemiologicznego w środowisku pracy jak i orzeczenia lekarskie wyspecjalizowanych jednostek diagnostycznych powołanych do rozpoznawania chorób zawodowych( § 10 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych).

W rozpoznawanej sprawie organ inspekcji sanitarnej w oparciu o wyniki przeprowadzonego dochodzenia epidemiologicznego słusznie przyjął, że skarżący w trakcie zatrudnienia świadczył pracę w warunkach narażających na utratę słuchu.

Wykazane bowiem zostało, że skarżący będąc zatrudniony w latach 1972 i 1975 – 1998 w kopalniach [...] kolejno jako [...],[...] i [...] pod ziemią był narażony na ponadnormatywny hałas. Praca w takich warunkach stwarza ryzyko powstania uszkodzenia słuchu wywołanego działaniem hałasu. Schorzenie to uznane jest za chorobę zawodową wymienioną w pozycji 15 wykazu chorób zawodowych stanowiącego załącznik do omawianego rozporządzenia.

Dodatkowym warunkiem do wydania decyzji w przedmiocie choroby zawodowej jest rozpoznanie uszkodzenia słuchu o zawodowej etiologii przez wyspecjalizowane jednostki diagnostyczne, o których mowa w § 7 ust. 1 rozporządzenia.

Placówka diagnostyczna I stopnia rozpoznała u skarżącego niedosłuch typu odbiorczego, obustronny o poziomie UP [...] dB UL [...]dB. Wniosek o nierozpoznaniu choroby zawodowej uzasadniła tym, że stopień ubytku słuchu nie powoduje upośledzenia funkcji narządu słuchu w takim stopniu, aby z lekarskiego punktu widzenia można było uznać za chorobę zawodową. Placówka diagnostyczna II stopnia również rozpoznała obustronny stopień obniżenia czułości słuchu ( UP – [...]dB, UL [...]dB) stwierdzając, że nie powoduje to upośledzenia funkcji narządu słuchu uzasadniające stwierdzenie choroby zawodowej.

Orzeczenie lekarskie jednostek diagnostycznych wydane w ramach postępowania zmierzającego do rozpoznania choroby zawodowej mają charakter opinii biegłego. Oznacza to, że nie wiążą one bezwzględnie wydającego decyzję, podlegają natomiast jego ocenie na równi z innymi dowodami.

Jednak dokonując oceny orzeczeń lekarskich organ nie wziął pod uwagę, że w świetle przepisów rozporządzenia uszkodzenia słuchu wywołane działaniem hałasu, jeżeli wywołane zostało czynnikiem szkodliwym dla zdrowia występującym w środowisku pracy stanowi chorobę zawodową niezależnie od stopnia uszkodzenia słuchu. O zawodowym uszkodzeniu słuchu decyduje bowiem wyłącznie związek z pracą, a nie rozmiar stwierdzonego ubytku słuchu. ( por. wyrok min. wyrok SN z dnia 4.06.1998r. sygn. akt III RN OSN 1999/33)

U skarżącego rozpoznano niedosłuch odbiorczy obustronny, który zawsze jest wywołany czynnikiem zewnętrznym. Za czynnik chorobotwórczy, w oparciu o materiały zgromadzone w dochodzeniu epidemiologicznym uznano hałas o poziomie przekraczającym dopuszczalne normy. Brak innych okoliczności przy istnieniu domniemania związku przyczynowego między chorobą a warunkami narażającymi na jej powstanie uzasadnia uznanie schorzenia za chorobę zawodową. Odmowa stwierdzenia u skarżącego choroby zawodowej uszkodzenia słuchu z powodu stopnia stwierdzonego niedosłuchu stanowi zatem naruszenie § 1 ust 1 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych, a naruszenie to miało istotny wpływ na wynik sprawy.

Ponadto należy podkreślić, że definicja choroby zawodowej nie nawiązuje tylko do stopnia uszkodzenia słuchu ale również do innych dodatkowych kryteriów tj. socjalnej niewydolności słuchu czy skutków czy skutków zdrowotnych i społecznych niedosłuchu, przywołanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Z prawnego punktu widzenia znaczenie ma bowiem tylko to, czy doszło do uszkodzenia słuchu wywołanego działaniem hałasu, które ma swą przyczynę w warunkach wykonywania pracy ( poz. 15 wykazu chorób zawodowych w związku z par.1 ust.1 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych)

Z przytoczonych względów należało uchylić zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt 1a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153, poz. 1270)

W dalszym postępowaniu należy, w oparciu o wyżej zamieszczoną ocenę prawną ponownie rozpoznać sprawę. Podkreślić należy, że dotychczas zgromadzony materiał dowodowy nie daje podstaw do odmowy stwierdzenia u skarżącego choroby zawodowej – uszkodzenia słuchu wywołane działaniem hałasu.

Wskazania do dalszego postępowania pozostają aktualne, mimo wejścia w życie z dniem 3 września 2002r. Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzenia chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach ( Dz.U. Nr 132, poz. 1115)

Zgodnie bowiem z § 10 powołanego wyżej rozporządzenia postępowania w sprawach rozpoznania choroby zawodowej lub jej stwierdzenia, rozpoczęte przed dniem wejścia w życie rozporządzenia, jest prowadzone na podstawie dotychczasowych przepisów.