Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Dnia 20 maja 2020 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Agnieszka Grosińska, Sędziowie Sędzia WSA Joanna Sekunda-Lenczewska (spr.), Sędzia WSA Magdalena Sieniuć, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 20 maja 2020 roku sprawy ze skargi P. Ś. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] roku nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu postanawia: 1. umorzyć postępowanie sądowoadministracyjne; 2. zwrócić skarżącej – P. Ś. z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi kwotę 100 (sto) złotych, uiszczoną tytułem nadpłaconego wpisu sądowego od skargi, zaksięgowaną w dniu 20 stycznia 2020 roku pod poz. [...]. A. P.

Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., po rozpatrzeniu odwołania P. Ś. od decyzji z dnia [...] r. nr [...], wydanej z upoważnienia Prezydenta Miasta P. przez Dyrektora Centrum Pomocy Społecznej w P., mocą której ustalił odpłatność w/w od 1 października 2019r. w wysokości 1.149,67 zł. m-cznie za pobyt babci K. P. w Domu Pomocy Społecznej w P., na podstawie art. 134 w związku z art. 129 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018r., poz. 2096 ze zm., dalej jako k.p.a.), art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U. z 2018r., poz. 570 ze zm.),stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania.

Z akt sprawy wynika, że decyzją z dnia [...] r. nr [...], organ I instancji ustalił P. Ś odpłatność od 1 października 2019r. w wysokości 1.149,67 zł. m-cznie za pobyt babci K. P. w Domu Pomocy Społecznej w P.

Od powyższej decyzji odwołanie złożyła P. Ś. podnosząc, iż nie stać jej na utrzymanie babci – K. P. Wskazała, iż organ I instancji w przedmiotowej sprawie uwzględnił dochód męża odwołującej się, tymczasem dnia 29 października 2019r. odwołująca się podpisała z mężem akt notarialny (Repetytorium A nr [...]), w którym ustanowili rozdzielność majątkową. Od tego dnia nie prowadzą wspólnego gospodarstwa domowego. P. Ś. wskazała, iż utrzymuje się z zasiłku rodzicielskiego w kwocie 1000 zł, który będzie otrzymywała do dnia 25 stycznia 2020r. W miesiącu styczniu 2020r. zasiłek rodzinny będzie wynosił 806,50 zł. Dodała, iż mąż dobrowolnie zabezpiecza potrzeby dziecka w postaci pampersów i mleka.

Przywołanym na wstępie postanowieniem z dnia [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia w/w odwołania.

Organ wyjaśnił, że postępowanie odwoławcze przed organem odwoławczym rozpoczyna się od badania przesłanek formalnych warunkujących dopuszczalność wniesienia odwołania.

Kolegium podniosło, iż ustalenie daty doręczenia decyzji organu I instancji jest podstawową kwestią przy rozpoznawaniu sprawy przez organ odwoławczy. Prawidłowe ustalenie daty doręczenia decyzji, od której wniesiono odwołanie ma pierwszorzędne znaczenie, bowiem niezbędne jest do należytego obliczenia terminu do wniesienia środka zaskarżenia.

Na tym etapie postępowania wstępnego organ odwoławczy zobowiązany jest ocenić, czy odwołanie jest dopuszczalne i czy zostało wniesione w terminie, co wynika jednoznacznie z przepisu art. 134 k.p.a.

Przytaczając treść art. 129 § 2 k.p.a. organ odwoławczy wyjaśnił, iż z treści przywołanej regulacji w sposób jasny i niebudzący wątpliwości wynika, że odwołanie od decyzji organu I instancji wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie. Przepis ten ma zastosowanie uniwersalne, zarówno w sytuacji, gdy w postępowaniu występuje tylko jedna strona, jak i w przypadku wielości stron. Wynika z niego dla poszczególnych uczestników postępowania jednolita reguła w zakresie możliwości uruchomienia kontroli instancyjnej dotycząca czasu, w jakim dopuszczalne jest skorzystanie z uprawnienia do wniesienia odwołania. Czternastodniowy termin, jednakowy dla poszczególnych stron postępowania, można precyzyjnie zindywidualizować w odniesieniu do każdej z nich. Rozpoczyna on bieg od doręczenia decyzji poszczególnym uczestnikom postępowania (vide: wyrok WSA w Krakowie z dnia 22 lutego 2018r. sygn. akt II SA/Kr 1591/17).

Dalej Kolegium podniosło,iż w wyroku z dnia 11 lutego 2015r. (sygn. akt II SA/Łd 1039/14) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi napisał "(...) Termin określony w tym przepisie jest terminem zawitym, co oznacza, że jego przekroczenie, niezależnie od przyczyn, które to spowodowały, powoduje konieczność stwierdzenia, że odwołanie zostało wniesione z uchybieniem terminu. Ponadto jest to termin ustawowy, wiąże więc wszystkie osoby i organy występujące w postępowaniu administracyjnym (...)".

Jednym z niezbędnych składników decyzji administracyjnej jest pouczenie, czy i w jakim trybie służy od niej odwołanie (art. 107 § 1 k.p.a.).

Organ II instancji wskazał, iż decyzja z dnia [...] r. zawiera pouczenie o przysługującym stronie prawie wniesienia odwołania do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. za pośrednictwem organu I instancji w terminie 14 dni od daty jej doręczenia, a zatem spełniała wymóg określony w art. 107 § 1 k.p.a. Termin do wniesienia odwołania biegnie dla strony od dnia doręczenia decyzji.

W postępowaniu administracyjnym obowiązuje zasada, iż decyzja administracyjna wywiera skutki prawne od daty jej doręczenia lub ogłoszenia. Doręczenie wszelkiego rodzaju pism, a zwłaszcza rozstrzygnięć organów administracji publicznej, powinno następować z datą pewną, potwierdzoną osobiście przez adresata decyzji.

Wobec powyższego stosownie natomiast do art. 46 § 1 i § 2 k.p.a. odbierający pismo potwierdza doręczenie mu pisma swoim podpisem ze wskazaniem daty doręczenia. Jeżeli odbierający pismo uchyla się od potwierdzenia doręczenia lub nie może tego uczynić, doręczający sam stwierdza datę doręczenia oraz wskazuje osobę, która odebrała pismo, i przyczynę braku jej podpisu.

Kolegium podniosło, iż decyzję organu I instancji strona odebrała w dniu 6. listopada 2019r., (wg daty i podpisu zamieszczonego na potwierdzeniu odbioru). W aktach sprawy znajduje się druk "potwierdzenia odbioru" podpisany wyraźnie: "Ś. P.".

Odnosząc się wyłącznie do doręczenia mającego miejsce w w/w dacie, to termin do wniesienia odwołania upływał z dniem 20 listopada 2019r. Natomiast swe odwołanie strona złożyła w siedzibie organu I instancji w dniu 22 listopada 2019r., a zatem z uchybieniem ustawowego terminu.

W świetle powyższego Kolegium stwierdziło, iż strona niewątpliwie nie dochowała w sprawie terminu ustawowego do wniesienia odwołania. Tym samym jej czynność polegająca na złożeniu wymienionego środka nie mogła wywołać zamierzonego skutku, gdyż odwołanie, jako wniesione po terminie nie mogło wszcząć postępowania odwoławczego prowadzącego do wydania decyzji merytorycznej. Niedotrzymanie terminu powoduje utratę prawa do wniesienia odwołania, a wydana decyzja staje się ostateczna.

Przytaczając kolejne przykłady orzecznictwa Kolegium stwierdziło, iż strona niewątpliwie nie dochowała w sprawie terminu ustawowego do wniesienia odwołania. Tym samym jej czynność polegająca na złożeniu wymienionego środka nie mogła wywołać zamierzonego skutku, gdyż odwołanie, jako wniesione po terminie nie mogło wszcząć postępowania odwoławczego prowadzącego do wydania decyzji merytorycznej.

Prawidłowość rozstrzygnięcia wydanego w postępowaniu odwoławczym, poprzez skargę skierowaną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, zakwestionowała P. Ś. wskazując, iż zaskarżone postanowienie narusza interes prawny skarżącej, gdyż poprzez błędne stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia odwołania, uniemożliwia merytoryczne rozpoznanie przez organ odwoławczy podniesionych w nim twierdzeń i zarzutów.

P. Ś. zarzuciła nadto zaskarżonemu rozstrzygnięciu naruszenie art. 7 w zw. z art. 77 k.p.a. poprzez brak wszechstronnego rozważenia okoliczności faktycznych sprawy i przyjęcie, że prezentata Miejskiego Centrum Pomocy Społecznej zamieszczona na wystosowanym przez skarżącą odwołaniu, na której widnieje data 22 listopada 2019r. świadczy o osobistym złożeniu przez skarżącą odwołania w siedzibie organu I Instancji w tej dacie, gdy tymczasem jest ona jedynie potwierdzeniem doręczenia organowi I Instancji odwołania strony, nadanego przesyłką listową poleconą w dniu 19 listopada 2019r. Skarżąca załączyła do skargi dowód nadania przesyłki listowej poleconej wraz z wydrukiem ze strony internetowej.

Na tej podstawie skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wniosło o umorzenie postępowania prowadzonego przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Łodzi argumentując, iż w dniu [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. postanowieniem nr [...], działając na podstawie art. 54 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019, poz. 2325 ze zm., dalej jako p.p.s.a.), uwzględniło skargę wniesioną przez P. Ś. i uchyliło w całości własne postanowienie z dnia [...] r. nr [...].

Organ zauważył, iż celem autokontroli jest umożliwienie organom administracji publicznej ponownej weryfikacji własnego działania (lub braku działania) bez konieczności angażowania sądu administracyjnego w ocenę jego zgodności z prawem.

Celem ustanowienia w tym przepisie prawa do autokontroli organu, którego działanie zostało zaskarżone do sądu administracyjnego jest zapewnienie szybszego załatwienia sprawy i to zgodnie z żądaniem skarżącej. Autokontrola z istoty swej prowadzi w związku z tym do szybszego załatwienia sprawy i to zgodnie z żądaniem strony. Tym samym autokontrola służy realizacji zasady szybkości postępowania wyrażonej w art. 7 p.p.s.a.

Organ zaznaczył również, iż art. 54 § 3 p.p.s.a. wskazuje, że warunkiem skorzystania z uprawnienia do autokontroli jest uwzględnienie skargi w całości. W ocenie organu w niniejszej sprawie taka sytuacja miała bezsprzecznie miejsce, gdyż Kolegium uchyliło zakwestionowane przez stronę rozstrzygnięcie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 119 pkt 3 p.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Z uwagi na to, że przedmiotem niniejszej skargi jest postanowienie przewidziane w/w przepisie - Sąd rozpoznał skargę w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym.

Zgodnie z art. 54 § 3 p.p.s.a., organ, którego działanie lub bezczynność zaskarżono, może w zakresie swojej właściwości uwzględnić skargę w całości w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania. W przypadku skargi na decyzję, uwzględniając skargę w całości, organ uchyla zaskarżoną decyzję i wydaje nową decyzję.

Stosownie zaś do art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a., sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania, gdy postępowanie z innych przyczyn, niż wymienione we wcześniejszych punktach, stało się bezprzedmiotowe. W doktrynie i orzecznictwie nie budzi wątpliwości, że postępowanie sądowoadministracyjne staje się bezprzedmiotowe na skutek uwzględnienia skargi przez organ administracyjny w trybie autokontroli (por. "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", J. P. Tarno, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2006). Powoduje ono bowiem wyeliminowanie z obrotu prawnego zaskarżonego aktu lub czynności, który miał podlegać kontroli sądu, co czyni zbędnym dalsze procedowanie w sprawie. Z kolei, w przypadku wydania nowego rozstrzygnięcia służy na nie skarga (sprzeciw od decyzji) do sądu administracyjnego, co należycie chroni prawa strony skarżącej.

Z sytuacją taką mamy do czynienia w niniejszej sprawie, bowiem Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. uwzględniając złożoną skargę, postanowieniem z dnia [...] r. nr[...], działając na podstawie art. 54 § 3 p.p.s.a., uwzględniło skargę wniesioną przez P. Ś. i uchyliło w całości własne postanowienie z dnia [...] r. nr[...], wydane na podstawie art. 134 k.p.a.

Tym samym należy uznać, że prowadzenie postępowania przed sądem w sprawie kontroli legalności postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] r., stało się bezprzedmiotowe.

Ze znajdującego się w aktach sprawy urzędowego poświadczenia odbioru wynika, że postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł z dnia [...] r. nr [...] zostało doręczone skarżącej 27 lutego 2020r.

Mając powyższe na uwadze Sąd, działając na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. w związku z art. 54 § 3 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia. Zwrot wpisu w punkcie 2 sentencji postanowienia wynika z treści art. 225 p.p.s.a. w zw. z art. 239 § 1 pkt 1 lit.a p.p.s.a.

A.B.