Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Piotr Pietrasz (spr.) Sędzia NSA Joanna Wegner Sędzia NSA Henryk Wach po rozpoznaniu w dniu 29 kwietnia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Syndyka masy upadłości F. S.A. w upadłości w K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 kwietnia 2024 r. sygn. akt V SA/Wa 1534/21 w sprawie ze skargi F. S.A. w K. na decyzję Ministra Klimatu i Środowiska z dnia 20 listopada 2020 r. nr 1/11/2020 w przedmiocie określenia wysokości nienależnie pobranej kwoty różnicy ceny i rekompensaty finansowej 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od Syndyka masy upadłości F. S.A. w upadłości w K. na rzecz Ministra Energii 11 250 (jedenaście tysięcy dwieście pięćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 10 kwietnia 2024 r. sygn. akt V SA/Wa 1534/21 oddalił skargę Syndyka masy upadłości F. S.A. w upadłości w K. na decyzję Ministra Klimatu i Środowiska z dnia 20 listopada 2020 r. nr 1/11/2020 w przedmiocie określenia wysokości nienależnie pobranej kwoty różnicy ceny oraz rekompensaty finansowej.

Skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł Syndyk masy upadłości skarżącej spółki zaskarżając ten wyrok w całości.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie:

1. prawa materialnego - art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 28 grudnia 2018 r. o zmianie ustawy o podatku akcyzowym oraz niektórych innych ustaw (dalej: ustawa cenowa) poprzez jego niewłaściwą wykładnię, skutkującą uznaniem, że przepis ten nakłada na skarżącego obowiązek poza formalnym dostosowaniem cen w 2019 r. do cen obowiązujących w 2018 r. dodatkowy obowiązek jakim jest faktyczne rozliczenie z odbiorcami energii elektrycznej według dostosowania cen, skutkujące błędnym uznaniem, że skarżący przy braku spełnienia łącznie ww. przesłanek pobrał od swoich odbiorców należności za energię elektryczną według cen ustalonych na 2019 r., a nie według cen stosowanych w 2018 r., zatem uznaniem, że pobrał otrzymane kwoty nienależnie,

2. prawa materialnego - art. art. 10 ust. 1 ustawy cenowej poprzez jego niewłaściwą wykładnię, a to jest błędne przyjęcie, iż obowiązek zwrotu nienależnie otrzymanych kwot opisanych w odnośnym przepisie dotyczy sytuacji braku rozliczenia się przedsiębiorstwa energetycznego z odbiorcami końcowymi, podczas gdy z literalnego znaczenia przepisu wynika, iż do zwrotu obowiązani są przedsiębiorcy energetyczni którzy uzyskali kwoty nienależnie, a więc uzyskali kwoty pomimo niespełnienia przesłanek ustawowych do wypłaty tych kwot z Funduszu Wypłaty Różnic Ceny, podczas gdy zarzuty względem F. S.A. w upadłości dotyczą rzekomego nie rozliczenia się z odbiorcami końcowymi, a więc rzekomych zdarzeń po dacie uzyskania kwot z Funduszu,

3. przepisów o postępowaniu - art. 141 § 4 w związku z art. 145 §1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej: p.p.s.a.) i w związku z art. 7 i art. 77 Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej: k.p.a.) poprzez błędne przyjęcie, iż skarżący nie dokonał rozliczenia się z odbiorcami końcowymi w drodze /kompensaty potrącenia na łączną kwotę 2,1 min zł, podczas gdy takie rozliczenie się z odbiorcami końcowymi miało miejsce, a w efekcie oddalenie skargi,

4. przepisów o postępowaniu - art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi, a to jest niedopatrzenie się naruszenia przez organy administracji I i II instancji art. 10 ust. 1 k.p.a. i art. 8 ust. 8a ustawy cenowej poprzez brak wyznaczenia przez Ministra Klimatu i Środowiska terminu do wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, co skutkowało brakiem możliwości zweryfikowania dokumentacji zebranej przez organ administracji w toku postępowania, a tym samym dokumentacji złożonej przez skarżącego, w tym w szczególności dokumentacji przedłożonej wraz z odwołaniem od decyzji Z. R. S.A. i ewentualnego uzupełnienia dokumentacji w przypadku braków formalnych przedłożonej dokumentacji,

5. przepisów o postępowaniu - art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi, a to jest nie dopatrzenie się naruszenia przez organy administracji I i II instancji art. 12 § 1 w związku z art. 77, art. 9 i art. 64 § 2 k.p.a. oraz art. 8 ust. 8a ustawy cenowej poprzez brak wezwania skarżącego do uzupełnienia braków formalnych odwołania, a tym samym pozbawienie skarżącego możliwości uzupełnienia braków formalnych przedłożonej w odwołaniu dokumentacji oraz pozbawienie skarżącego odpowiedniego czasu na przygotowanie pełnej dokumentacji opartej na dokumentacji księgowej spółki, a potwierdzającej sposób oraz zastosowaną przez skarżącego metodologię rozliczania opartą na rożnych mechanizmach (potrąceń, kompensacji) co skutkowało wydaniem przedwczesnej decyzji bez przeprowadzenia pełnego postępowania dowodowego w postępowaniu administracyjnym, co doprowadziło organ administracyjny II instancji do błędnego pomięcia dowodów przez stronę skarżącą, a tym samym nie ustalono pełnego i rzeczywistego stanu faktycznego w sprawie,

6. przepisów o postępowaniu - art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi, a to jest nie dopatrzenie się naruszenia przez organy administracji I i II instancji art. 75 § 1 k.p.a., zgodnie z którym jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem – poprzez niezasadne zawężenie środków dowodowych i pominięcie przez organ administracji II instancji wiadomych mu dowodów zebranych w toku kontroli świadczących na korzyść skarżącego, w szczególności w postaci dokumentów księgowych przedłożonych do odwołania świadczących o kompensatach/potrąceniach wierzytelności oraz dowodów dotyczących umorzenia wobec skarżącego postępowania sanacyjnego,

7. przepisów o postępowaniu - art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi, a to jest nie dopatrzenie się naruszenia przez organy administracji I i II instancji art. 77 § 1 k.p.a. w związku z art. 6 i 7 k.p.a. poprzez dokonanie przez organ administracji II instancji analizy materiału dowodowego w sposób pobieżny, a nie kompletny, a tym samym odmówienie wiarygodności przedstawionym dowodom i faktom, jakim było dokonanie rozliczeń z odbiorcami końcowymi poprzez kompensację/potrącenie.

Wobec powyższego syndyk masy upadłości skarżącej kasacyjnie spółki wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez uchylenie w całości zaskarżonych decyzji organu I i II instancji ewentualnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Warszawie oraz zasądzenie na rzecz skarżącej kasacyjnie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych oraz zrzekł się rozpoznania niniejszej skargi kasacyjnej na rozprawie.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Minister Klimatu i Środowiska wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej oraz o zasądzenie od skarżącej na rzecz organu zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do art. 182 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r., poz. 143, dalej: p.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdyż skarżący kasacyjnie zrzekł się rozprawy, a druga strona nie zażądała jej przeprowadzenia.

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym. Naczelny Sąd Administracyjny nie stwierdził aby w rozpoznawanej sprawie wystąpiła którakolwiek z przesłanek nieważności postępowania – określonych w art. 183 § 2 p.p.s.a. – jak też aby zachodziły przesłanki wymagające uchylenia wydanego w sprawie orzeczenia oraz odrzucenia skargi lub umorzenia postępowania (art. 189 p.p.s.a.). Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając sprawę związany był granicami skargi kasacyjnej, czyli wnioskami skargi kasacyjnej i jej podstawami.

Jak wynika z art. 193 p.p.s.a. (zdanie drugie), uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. Regulacja ta, jako mająca charakter szczególny, daje Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu możliwość, w przypadku oddalenia skargi kasacyjnej, ograniczenia się w uzasadnieniu wyroku, jedynie do oceny zasadności podniesionych w niej zarzutów.

Niezasadne okazały się zarzuty naruszenia prawa materialnego zawarte w punktach 1 i 2 petitum skargi kasacyjnej. Wbrew stanowisku autora skargi kasacyjnej wynikający z art. 5 ust. 1 ustawy cenowej obowiązek nie sprowadza się tylko i wyłącznie do formalnego dostosowania cen ale obejmuje również obowiązek faktycznego przeprowadzenia przez sprzedawcę energii elektrycznej stosownych rozliczeń według cen stosowanych w 2018 r.

Zgodnie z art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 28 grudnia 2018 r. o zmianie ustawy o podatku akcyzowym oraz niektórych innych ustaw Dz. U. z 2018 r., poz. 2538, dalej: ustawa cenowa) przedsiębiorstwo energetyczne wykonujące działalność gospodarczą w zakresie obrotu energią elektryczną lub odbiorca końcowy, o którym mowa w art. 7 ust. 1 i 4a, którzy na podstawie wniosków, o których mowa w art. 7 ust. 1, 1b i 4a, otrzymali kwotę różnicy ceny, rekompensatę finansową lub dofinansowanie nienależnie, obowiązani są do ich zwrotu.

W związku z tym, że skarżąca kasacyjnie spółka nie rozliczyła się z odbiorcami energii zgodnie z obowiązkiem wynikającym z art. 5 ustawy cenowej, nie spełniła przesłanek uprawniających do otrzymania rekompensaty od Z. R., co z kolei oznacza, że otrzymała rekompensatę nienależną podlegającą zwrotowi.

Również niezasadne okazały się zarzuty naruszenia przepisów prawa procesowego ujęte w punktach 3 – 7 petitum skargi kasacyjnej. Odnosząc się do tych zarzutów należy wskazać, że autor skargi kasacyjnej nie wykazał, że naruszenia tam wskazane nawet potencjalnie mogły mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie. W przypadku wniesienia zarzutu na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a., konieczne jest wykazanie, że zarzucane uchybienie przepisom postępowania mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Dla spełnienia tego wymogu nie wystarczy przytoczenie formuły o naruszeniu przepisów postępowania mającym wpływ na wynik sprawy, lecz konieczne jest wykazanie, który przepis postępowania został naruszony, w jaki sposób oraz wpływu zarzucanego naruszenia na wynik sprawy. O skuteczności zarzutów, postawionych w oparciu o podstawę kasacyjną określoną w art. 174 pkt 2 p.p.s.a., nie decyduje bowiem każde stwierdzone uchybienie przepisom postępowania, lecz tylko takie, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W realiach tej sprawy w skardze kasacyjnej nawet nie podjęto próby wykazania, że naruszenie wymienionych w tym środku zaskarżenia przepisów procesowych mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.

Na podstawie art. 209, art. 204 pkt 1 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a i § 2 pkt 8 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1935 ze zm.) Naczelny Sąd Administracyjny zasądził od skarżącej kasacyjnie na rzecz Ministra Energii kwotę 11 250 zł, tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.