II GSK 2409/21 - Wyrok

Data orzeczenia	2025-05-14	
Data wpływu	2021-11-03	
Sąd	Naczelny Sąd Administracyjny	
Sędziowie	Małgorzata Korycińska /przewodniczący/
Wojciech Kręcisz /sprawozdawca/
Wojciech Sawczuk	
Symbol z opisem	6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami	
Hasła tematyczne	Inne	
Sygn. powiązane	II SA/Op 177/21	
Skarżony organ	Samorządowe Kolegium Odwoławcze	
Treść wyniku	Oddalono skargę kasacyjną	
Powołane przepisy	Dz.U. 2019 nr 0 poz 1206; § 23 ust. 1 pkt 1 lit. a), § 12 ust. 2, § 12 ust. 3 pkt 3; Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 28 czerwca 2019 r. w sprawie egzaminowania osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania  pojazdami, szkolenia, egzaminowania i uzyskiwania uprawnień przez egzaminatorów oraz wzorów dokumentów stosowanych w tych sprawach.
Dz.U. 2024 nr 0 poz 935; art. 174 pkt 2, art. 141 § 4, art. 134 § 1; Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2024 nr 0 poz 1210; art. 72 ust. 1 pkt 2, art. 52 ust. 2, art. 77 ust. 1 pkt 4; Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (t. j.)	
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Korycińska Sędzia NSA Wojciech Kręcisz (spr.) Sędzia del. WSA Wojciech Sawczuk Protokolant asystent sędziego Justyna Mordwiłko-Osajda po rozpoznaniu w dniu 14 maja 2025 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej J. G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 11 maja 2021 r. sygn. akt II SA/Op 177/21 w sprawie ze skargi J. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 18 grudnia 2020 r. nr SKO.40.2573.2020.dr w przedmiocie unieważnienia egzaminu państwowego na prawo jazdy oddala skargę kasacyjną.	
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 11 maja 2021 r., sygn. akt II SA/Op 177/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu oddalił skargę J. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 18 grudnia 2020 r., nr SKO.40.2573.2020.dr w przedmiocie unieważnienia egzaminu państwowego na prawo jazdy.

Ze skargą kasacyjną od powyższego wyroku wystąpił J. G., zaskarżając ten wyrok w całości oraz wnosząc o jego uchylenie w całości i rozpoznanie skargi Skarżącego poprzez uchylenie w całości zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 18 grudnia 2020 r. i uchylenie w całości poprzedzającej ją decyzji Marszałka Województwa Opolskiego z dnia 26 października 2020 r., ewentualnie Skarżący wniósł o uchylenie wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Opolu do ponownego rozpoznania. Skarżący wniósł również o zasądzenie od organu administracji na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:

1. naruszenie prawa materialnego, a to:

1) art. 72 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (tekst jednolity Dz. U. z 2021 r., poz. 1212), poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, a w konsekwencji błędne przyjęcie, że zaistniała przesłanka unieważnienia egzaminu państwowego na prawo jazdy kategorii B pana P. W. z dnia 7 lipca 2020 r., gdyż przedmiotowy egzamin był przeprowadzony w sposób niezgodny z przepisami ustawy o kierujących pojazdami oraz że ujawnione nieprawidłowości miały wpływ na jego wynik,

2) art. 52 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami w zw. z § 12 ust. 2 i ust. 3 pkt 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 czerwca 2019 r. w sprawie egzaminowania osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami, szkolenia, egzaminowania i uzyskiwania uprawnień przez egzaminatorów oraz wzorów dokumentów stosowanych w tych sprawach (tekst jednolity Dz. U. z 2019 r., poz. 1206 ze zm.) poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, a w konsekwencji błędne przyjęcie, że organy administracji I i II instancji słusznie uznały za niezgodną ocenę egzaminatora dotyczącą dwukrotnego, nieprawidłowego wykonania przez osobę egzaminowaną manewru polegającego na ruszaniu z miejsca oraz jeździe pasem ruchu do przodu i do tyłu, tj. zadania egzaminacyjnego określonego pod poz. 2 w tabeli nr 2 załącznika nr 2 do tego rozporządzenia, w związku z brakiem upewnienia się o możliwości jazdy,

3) § 23 ust. 1 pkt 1 lit. a) rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 czerwca 2019 r. w sprawie egzaminowania osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami, szkolenia, egzaminowania i uzyskiwania uprawnień przez egzaminatorów oraz wzorów dokumentów stosowanych w tych sprawach (tekst jednolity Dz. U. z 2019 r., poz. 1206 ze zm.) w zw. z zadaniem egzaminacyjnym określonym pod poz. 2 w tabeli nr 2 załącznika nr 2 do tego rozporządzenia i kryterium nr 3 lit. a) i b) ustalonego dla zadania egzaminacyjnego nr 2 pod poz. 2 w tabeli nr 4 załącznika nr 2 do tego rozporządzenia, poprzez ich błędną wykładnię, a w konsekwencji przyjęcie, że w części praktycznej egzaminu państwowego w zakresie wykonania na placu manewrowym tego zadania egzaminacyjnego jedynie zerknięcie przez osobę egzaminowaną w lusterka stanowi prawidłowe spełnienie kryterium polegające na upewnieniu się o możliwości jazdy poprzez wykluczenie prawdopodobieństwa spowodowania zagrożenia w ruchu drogowym i oceny sytuacji wokół pojazdu;

2. naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, w rozumieniu art. 174 pkt 2 p.p.s.a., tj.: art. 134 § 1 i art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez niedostateczne wyjaśnienie w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku ustaleń Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, w sposób uniemożliwiający kontrolę zaskarżonego wyroku, w zakresie stwierdzenia braku naruszenia przez organy administracji I i II instancji art. 72 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. (tekst jednolity Dz. U. z 2021 r., poz. 1212) o kierujących pojazdami i art. 52 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami w zw. z § 12 ust. 2 i ust. 3 pkt 3 oraz § 23 ust. 1 pkt 1 lit. a) rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 czerwca 2019 r. w sprawie egzaminowania osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami, szkolenia, egzaminowania i uzyskiwania uprawnień przez egzaminatorów oraz wzorów dokumentów stosowanych w tych sprawach (tekst jednolity Dz. U. z 2019 r., poz. 1206 ze zm.) w zw. z zadaniem egzaminacyjnym określonym pod poz. 2 w tabeli nr 2 załącznika nr 2 do tego rozporządzenia i kryterium nr 3 lit. a) i b) ustalonego dla zadania egzaminacyjnego nr 2 pod poz. 2 w tabeli nr 4 załącznika nr 2 do tego rozporządzenia, które bezpodstawnie stwierdziły, że egzamin państwowy na prawo jazdy kategorii B pana P. W. z dnia 7 lipca 2020 r., był przeprowadzony w sposób niezgodny z przepisami ustawy o kierujących pojazdami oraz że ujawnione nieprawidłowości miały wpływ na jego wynik.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie jest zasadna i nie zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie przypomnienia wymaga, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, a mianowicie sytuacje enumeratywnie wymienione w § 2 tego przepisu. Skargę kasacyjną, w granicach której operuje Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 174 p.p.s.a., można oprzeć na podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie oraz na podstawie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zmiana lub rozszerzenie podstaw kasacyjnych ograniczone jest natomiast, określonym w art. 177 § 1 p.p.s.a. terminem do wniesienia skargi kasacyjnej. Rozwiązaniu temu towarzyszy równolegle uprawnienie strony postępowania do przytoczenia nowego uzasadnienia podstaw kasacyjnych sformułowanych w skardze. Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega więc zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania.

Ze skargi kasacyjnej wynika, że spór prawny w rozpatrywanej sprawie dotyczy oceny prawidłowości stanowiska Sądu I instancji, który kontrolując zgodność z prawem decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu w przedmiocie unieważnienia egzaminu państwowego na prawo jazdy stwierdził, że decyzja ta nie jest niezgodna z prawem, co uzasadniało oddalenie skargi na podstawie art. 151 p.p.s.a. Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika – najogólniej rzecz ujmując – że w rozpatrywanej sprawie zaktualizowały się przesłanki wydania decyzji, o której jest mowa w art. 72 ust. 1 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami. Wobec zastosowania przez egzaminatora kryterium oceny wykonania zadania nr 2 niewynikającego z przepisów prawa – zarówno pierwsza, jak i druga próba wykonania zadania polegającego na ruszaniu z miejsca oraz jeździe pasem ruchu do przodu i do tyłu została oceniona przez egzaminatora negatywnie, albowiem egzaminowany nie upewnił się przez tylną szybę o możliwości jazdy – zdaniem Sądu I instancji organy administracji publicznej zasadnie stwierdziły, że egzamin został przeprowadzony w sposób niezgodny z przepisami ustawy, a ujawnione nieprawidłowości miały wpływ na jego wynik, co uzasadniało unieważnienie egzaminu.

Zarzuty skargi kasacyjnej wyznaczające, zgodnie z zasadą dyspozycyjności, granice kontroli zgodności z prawem zaskarżonego wyroku nie uzasadniają twierdzenia, że rezultat tej kontroli powinien wyrazić się w krytycznej ocenie wyroku Sądu I instancji, której konsekwencją powinno być jego uchylenie.

Zgodności z prawem zaskarżonego wyroku nie podważa bowiem – oparty na podstawie z pkt 2 art. 174 p.p.s.a. – zarzut z pkt 2. petitum skargi kasacyjnej, mianowicie zarzut naruszenia art. 134 § 1 i art. 141 § 4 p.p.s.a., którego ocena nie może pomijać znaczenia konsekwencji wynikających z art. 176 w związku z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. (por. np. wyroki NSA z dnia: 21 stycznia 2015 r., sygn. akt II GSK 2162/13; 27 listopada 2014 r., sygn. akt I FSK 1752/13; 10 października 2014 r., sygn. akt II OSK 793/13).

Przez "wpływ", o którym mowa w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. należy bowiem rozumieć istnienie związku przyczynowego pomiędzy uchybieniem procesowym podniesionym w zarzucie skargi kasacyjnej a wydanym w sprawie zaskarżonym orzeczeniem, zaś związek ten, jakkolwiek nie musi być realny (uchybienie mogło mieć istotny wpływ), to jednak musi uzasadniać istnienie hipotetycznej możliwości odmiennego wyniku sprawy, co wymaga uprawdopodobnienia istnienia wpływu zarzucanego naruszenia na wynik sprawy, a więc innymi słowy wykazania oraz uzasadnienia, że następstwa zarzucanych uchybień były – co trzeba podkreślić – na tyle istotne, że kształtowały lub współkształtowały treść kwestionowanego orzeczenia, a w sytuacji, gdyby do nich nie doszło wyrok sądu administracyjnego I instancji byłby (mógłby być) inny. Skoro przy tym na gruncie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. jest mowa o "naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy", to za uzasadniony trzeba uznać i ten wniosek, że nie chodzi o każde (jakiekolwiek) naruszenia przepisów postępowania, lecz o naruszenie kwalifikowane jego skutkiem, a mianowicie skutkiem, którego wpływ mógł nie pozostawać bez wpływu na inny wynik sprawy, co wymaga – jak powyżej wyjaśniono – uprawdopodobnienia istnienia wpływu zarzucanego naruszenia prawa na wynik sprawy.

Skarga kasacyjna – co aż nadto jasno i wyraźnie wynika z jej uzasadnienia (s. 4 – 8) – wskazanego elementu nie zawiera, a co za tym idzie nie wyjaśnia na czym miałoby polegać naruszenie wymienionych przepisów prawa oraz na czym miałby polegać istotny wpływ zarzucanego ich naruszenia na wynik sprawy.

Nie mniej jednak, w odpowiedzi na omawiany zarzut wymaga podkreślenia, że wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić przedmiot skutecznego zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. zasadniczo wówczas, gdy uzasadnienie orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego nie zawiera stanowiska co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia (zob. uchwała składu 7 sędziów NSA z dnia 15 lutego 2010 r., sygn. akt II FPS 8/09) lub sporządzone jest w taki sposób, że nie jest możliwa kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku, albowiem funkcja uzasadnienia wyroku wyraża się i w tym, że jego adresatem, oprócz stron, jest także Naczelny Sąd Administracyjny, co tworzy po stronie wojewódzkiego sądu administracyjnego obowiązek wyjaśnienia motywów podjętego rozstrzygnięcia w taki sposób, który umożliwi przeprowadzenie kontroli instancyjnej zaskarżonego orzeczenia w sytuacji, gdy strona postępowania zażąda jego kontroli, poprzez wniesienie skargi kasacyjnej.

Zupełnie inną kwestią jest natomiast siła przekonywania argumentów zawartych w uzasadnieniu orzeczenia. Brak przekonania strony o trafności rozstrzygnięcia sprawy, w tym do przyjętego kierunku wykładni i zastosowania prawa – którego prawidłowość, aby mogła być oceniona wymaga postawienia innych zarzutów kasacyjnych – czy też odnośnie do oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, której rezultat nie koresponduje z oczekiwaniami wnoszącego skargę kasacyjną, nie oznacza wadliwości uzasadnienia wyroku, i to w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Fakt więc, że stanowisko zajęte przez sąd administracyjny I instancji jest odmienne od prezentowanego przez wnoszącego skargę kasacyjną nie oznacza, iż uzasadnienie wyroku zawiera wady konstrukcyjne czy też, że jest wadliwe w stopniu uzasadniającym uchylenie wydanego w sprawie rozstrzygnięcia. Dlatego – co należy podkreślić – polemika z merytorycznym stanowiskiem sądu administracyjnego I instancji nie może sprowadzać się do zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Poprzez zarzut jego naruszenia nie można bowiem skutecznie zwalczać, ani prawidłowości przyjętego za podstawę orzekania stanu faktycznego, ani stanowiska sądu co do wykładni bądź zastosowania prawa (por. np. wyroki NSA z dnia: 26 listopada 2014 r., sygn. akt II OSK 1131/13; 20 stycznia 2015 r., sygn. akt I FSK 2081/13; 12 marca 2015 r., sygn. akt I OSK 2338/13; 18 marca 2015 r., sygn. akt I GSK 1779/13).

W rozumieniu natomiast art. 134 § 1 p.p.s.a. granice rozpoznania wojewódzkiego sądu administracyjnego określa sprawa (sprawa administracyjna) będąca przedmiotem zaskarżenia, której treść i zakres wyznaczają normy prawa determinujące treść rozstrzygnięcia zawartego w zaskarżonym akcie i precyzujące czynności pozwalające zidentyfikować skonkretyzowany w nich stosunek prawny (por. wyrok NSA z dnia 15 stycznia 2005 r., sygn. akt II GSK 321/07; wyrok NSA z dnia 26 maja 1998 r., sygn. akt II SA 915/97), co w relacji do sprawy stanowiącej przedmiot orzekania Sądu I instancji oraz jej istoty odnosi się do kontroli zgodności z prawem decyzji ostatecznej w przedmiocie unieważnienia egzaminu państwowego na prawo jazdy. Abstrahując już nawet od tego, że z przywołanego przepisu prawa, aż nadto jasno i wyraźnie wynika, że wojewódzki sąd administracyjny nie jest związany zarzutami skargi – co stanowi konsekwencję obowiązywania w postępowaniu przed tym sądem zasady oficjalności – trzeba stwierdzić, że analiza uzasadnienia zaskarżonego wyroku nie potwierdza, że rozpoznając sprawę ze skargi na wymienioną decyzję Sąd I instancji nie uwzględnił znaczenia konsekwencji wynikających z przywołanego przepisu prawa. Mianowicie, że nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, nie wyszedł poza ich granice, mimo że w danej sprawie powinien był to uczynić lub rozpoznając skargę dokonał oceny pod względem zgodności z prawem innej sprawy (w znaczeniu przedmiotowym i podmiotowym), lub rozpoznał skargę z przekroczeniem granic danej sprawy lub nie rozpoznał istoty sprawy, co gdyby istotnie nastąpiło, mogłoby stanowić usprawiedliwioną podstawę kasacyjną (zob. np. wyrok NSA z dnia 13 marca 2019 r., sygn. akt II GSK 2349/17; wyrok NSA z dnia 3 listopada 2021 r., sygn. akt II OSK 3805/18). Jeżeli z uzasadnienia skargi kasacyjnej nie wynika przy tym, aby strona skarżąca wykazała zaistnienie którejkolwiek z wymienionych powyżej sytuacji lub sytuacji rodzajowo im podobnej, która mogłaby uzasadniać twierdzenie, że Sąd I instancji naruszył art. 134 § 1 p.p.s.a., to zarzut naruszenia tego przepisu prawa trzeba uznać za nieusprawiedliwiony.

Zarzuty naruszenia art. 141 § 4 oraz art. 134 § 1 należało więc uznać za oczywiście nieuzasadnione.

Zgodności z prawem zaskarżonego wyroku nie podważają również – oparte na podstawie z pkt 1 art. 174 p.p.s.a. – zarzuty z pkt 1. ppkt 1) – ppkt 3) petitum skargi kasacyjnej, na gruncie których strona skarżąca kwestionuje prawidłowość zastosowania – jako wzorców kontroli legalności zaskarżonej decyzji – przepisów art. 72 ust. 1 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami oraz art. 52 ust. 2 tej ustawy w związku z § 12 ust. 2 i ust. 3 pkt 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 czerwca 2019 r. w sprawie egzaminowania osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami, szkolenia, egzaminowania i uzyskiwania uprawnień przez egzaminatorów oraz wzorów dokumentów stosowanych w tych sprawach, a ponadto prawidłowość podejścia do rozumienia § 23 ust. 1 pkt 1 lit. a) wskazanego rozporządzenia w zw. z zadaniem egzaminacyjnym określonym pod poz. 2 w tabeli nr 2 załącznika nr 2 tego rozporządzenia i kryterium nr 3 lit. a) i b) ustalonego dla zadania egzaminacyjnego nr 2 pod poz. 2 w tabeli nr 4 załącznika nr 2 do tego rozporządzenia.

Odnosząc się do tych zarzutów – których komplementarny charakter uzasadnia, aby rozpoznać je łącznie – w punkcie wyjścia wymaga przypomnienia, że materialnoprawną podstawę wydania decyzji kontrolowanej przez Sąd I instancji stanowił art. 72 ust. 1 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami, zgodnie z którym marszałek województwa, w drodze decyzji administracyjnej, unieważnia egzamin państwowy, jeżeli był przeprowadzony w sposób niezgodny z przepisami ustawy, a ujawnione nieprawidłowości miały wpływ na jego wynik.

Z konwencji językowej, którą na gruncie przywołanego przepisu prawa operuje ustawodawca wynika, że decyzja administracyjna, o której jest w nim mowa jest decyzją związaną, a mianowicie, że organ administracji publicznej jest zobowiązany do unieważnia egzaminu państwowego w warunkach nim określonych, to jest jeżeli egzamin był przeprowadzony w sposób niezgodny z przepisami ustawy, a ujawnione nieprawidłowości miały wpływ na jego wynik, co prowadzi do wniosku, że wyłącznie w sytuacji kwalifikowanego skutkiem – "wpływu na wynik" – przeprowadzenia egzaminu w sposób niezgodny z przepisami ustawy aktualizują się przesłanki wydania decyzji o unieważnieniu egzaminu państwowego na prawo jazdy. Wobec tak określonych przesłanek wydania wymienionej decyzji – które w związku z operowaniem przez ustawodawcę przeciwstawnym funktorem koniunkcji "a" muszą ziścić się łącznie – za nie mniej uzasadniony należałoby uznać i ten wniosek, że źródłem kwalifikowanej skutkiem "wpływu na wynik egzaminu" wadliwości jego przeprowadzenia jest naruszenie przepisów ustawy, a więc innymi słowy naruszenie określonych ustawą o kierujących pojazdami oraz wydanym na jej podstawie rozporządzeniem w sprawie egzaminowania osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami, szkolenia, egzaminowania i uzyskiwania uprawnień przez egzaminatorów oraz wzorów dokumentów stosowanych w tych sprawach zasad przeprowadzania tego egzaminu (zob. również wyrok NSA z dnia 30 maja 2023 r., sygn. akt II GSK 1322/22). W tym zwłaszcza w zakresie, który – w tym w relacji do zachowania osoby egzaminowanej – odnosi się do opisów zadań egzaminacyjnych oraz kryteriów oceny ich wykonania (a tym samym zaliczenia), co siłą rzeczy nie jest bez znaczenia i dla tego wniosku, że takie ukształtowanie uprawnień nadzorczych, a co a tym idzie przesłanek unieważnienia egzaminu państwowego, zostało motywowane potrzebą zapewnienia, aby dyskrecjonalne uprawnienia egzaminatora nie nosiły w praktycznym wymiarze ich stosowania cech arbitralności (por. również wyrok NSA z dnia 8 września 2021 r., sygn. akt II GSK 1367/21 oraz wyrok NSA z dnia 23 stycznia 2020 r., sygn. akt I OSK 1753/18). Dlatego też właśnie uprawnienia, o których jest mowa w art. 77 ust. 1 pkt 4 w związku z art. 72 ust. 1 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami obejmują swoim zakresem – jak słusznie podkreślił Sąd I instancji (s. 8 uzasadnienia zaskarżonego wyroku) – merytoryczny nadzór nad przeprowadzaniem egzaminów na prawo jazdy przy uwzględnieniu kryteriów określonych w ustawie oraz wydanym na jej podstawie rozporządzeniu.

W tym też kontekście wymaga przypomnienia, albowiem nie jest to bez znaczenia, że – jak wynika z art. 52 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami – część praktyczna egzaminu może zostać zakończona przed wykonaniem wszystkich określonych zakresem egzaminu zadań jedynie w przypadku, gdy zachowanie osoby zdającej zagraża bezpośrednio życiu i zdrowiu uczestników ruchu drogowego.

Wobec konwencji językowej, którą na gruncie przywołanego przepisu prawa operuje ustawodawca – akcentując w tej mierze znaczenie sformułowania "jedynie w przypadku" oraz sformułowania "bezpośrednio" odnoszącego się do zagrożenia życia i zdrowia uczestników ruchu drogowego – za uzasadniony należałoby uznać wniosek, że aby przyjąć, że zachowanie osoby zdającej może być podstawą przerwania egzaminu, konieczne jest ustalenie i stwierdzenie, czy w konkretnych okolicznościach danej sprawy zachowanie osoby zdającej stwarzało bezpośrednie zagrożenie dla życia i zdrowia uczestników ruchu drogowego uzasadniające podjęcie decyzji o przerwaniu egzaminu, co prowadzi i do tego wniosku, że sam fakt nieprawidłowego zachowania osoby zdającej nie uprawnia do przerwania egzaminu, jeżeli z zachowaniem tym nie łączy się bezpośrednie zagrożenie życia i zdrowia uczestników ruchu drogowego. Innymi słowy, część praktyczna egzaminu może zostać zakończona przed wykonaniem wszystkich określonych zakresem egzaminu zadań "jedynie w przypadku", gdy "zachowanie osoby zdającej zagraża bezpośrednio życiu i zdrowiu uczestników ruchu drogowego" (zob. wyrok NSA z dnia 21 czerwca 2023 r., sygn. akt I OSK 917/20).

Z przepisu § 23 ust. 1 pkt 1 lit. a) rozporządzenia w sprawie egzaminowania osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami, szkolenia, egzaminowania i uzyskiwania uprawnień przez egzaminatorów oraz wzorów dokumentów stosowanych w tych sprawach wynika, że część praktyczna egzaminu państwowego polega na wykonaniu na placu manewrowym zadań określonych dla prawa jazdy kategorii AM, A1, A2, A, B1 lub B w tabeli nr 2 załącznika nr 2 do rozporządzenia – zgodnie z techniką kierowania pojazdem i kryteriami określonymi w tabeli nr 4 załącznika nr 2 do rozporządzenia, zaś z § 12 ust. 2 i ust. 3 pkt 3 tego rozporządzenia, że części praktycznej egzaminu państwowego przeprowadzanej w ruchu drogowym nie można przeprowadzić w przypadku, gdy osoba egzaminowana przystępująca do egzaminu państwowego kieruje pojazdem na placu manewrowym w sposób pozwalający stwierdzić, że jej zachowanie zagraża bezpośrednio życiu i zdrowiu uczestników ruchu drogowego lub naraża swoje życie i zdrowie na uszczerbek, co w rozumieniu tego przepisu prawa oznacza dwukrotne nieprawidłowe wykonanie zadania, o którym mowa w poz. 2 – 10 tabeli nr 2 załącznika nr 2 do rozporządzenia, co w konsekwencji aktualizuje przesłanki stosowania przepisu § 28 ust. 1 pkt 2 lit. a) tego rozporządzenia, z którego wynika, że osoba egzaminowana uzyskuje negatywny wynik części praktycznej egzaminu państwowego, jeżeli dwukrotnie nieprawidłowo wykonała to samo zadanie egzaminacyjne.

Z poz. 2 tabeli nr 2 załącznika nr 2 do wymienionego rozporządzenia wynika, że opisane w nim zadanie egzaminacyjne – w odniesieniu do którego skarga kasacyjna podważa prawidłowość stanowiska Sądu I instancji, że kryterium oceny jego wykonania nie wynikało jednak z przepisów obowiązującego prawa, co uzasadniało stwierdzenie przez organ nadzoru, że egzamin został przeprowadzony w sposób niezgodny z przepisami ustawy, a ujawnione nieprawidłowości miały wpływ na jego wynik – obejmuje "ruszanie z miejsca oraz jazdę do przodu i tyłu", zaś kryterium nr 3 lit. a) i lit. b) oceny jego prawidłowego wykonania (poz. 2 tabeli nr 4 załącznika nr 2 do rozporządzenia) obejmuje "upewnienie się o możliwości jazdy: a) wykluczenie prawdopodobieństwa zagrożenia w ruchu drogowym; b) ocenę sytuacji wokół pojazdu".

W świetle tak określonego opisu spornego zadania egzaminacyjnego oraz opisu wskazanego kryterium oceny prawidłowości jego wykonania, wobec znaczenia konsekwencji wynikających z art. 72 ust. 1 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami oraz przedstawionego powyżej rozumienia art. 52 ust 2 tej ustawy, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego nie podstaw, aby twierdzić, że w stanie faktycznym rozpatrywanej sprawy – który nie jest sporny – Sąd I instancji wadliwie zastosował – jako wzorce kontroli legalności zaskarżonej decyzji – przepisy art. 72 ust. 1 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami oraz art. 52 ust. 2 tej ustawy w związku z § 12 ust. 2 i ust. 3 pkt 3 rozporządzenia w sprawie egzaminowania osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami, szkolenia, egzaminowania i uzyskiwania uprawnień przez egzaminatorów oraz wzorów dokumentów stosowanych w tych sprawach oraz § 23 ust. 1 pkt 1 lit. a) wskazanego rozporządzenia w zw. poz. 2 tabeli nr 2 załącznika nr 2 tego rozporządzenia oraz poz. 2 tabeli nr 4 załącznika nr 2 do tego rozporządzenia w zakresie, w jakim miałoby się to odnosić do zadania egzaminacyjnego nr 2 oraz ustalonego dla tego zadania kryterium nr 3 lit. a) i lit. b).

Podkreślając – albowiem nie jest to bez znaczenia – że ocena zasadności zarzucanego błędu subsumpcji może być dokonywana wyłącznie na podstawie stanu faktycznego, którego ustalenia nie są kwestionowane lub nie zostały skutecznie podważone, nie zaś – co trzeba podkreślić – na podstawie stanu faktycznego, który sama strona skarżąca uznaje za prawidłowy (zob. np. wyrok NSA z dnia 10 listopada 2022 r., sygn. akt II FSK 940/22), w odpowiedzi na zarzuty naruszenia przywołanych przepisów prawa przez ich niewłaściwe zastosowanie – co odnosi się również do zarzutu z pkt 1 ppkt 3) petitum skargi kasacyjnej w zakresie, w jakim strona skarżąca kwestionuje na jego gruncie "[...] przyjęcie, że w części praktycznej egzaminu państwowego w zakresie wykonania na placu manewrowym tego zadania egzaminacyjnego jedynie zerknięcie przez osobę egzaminowaną w lusterka stanowi prawidłowe spełnienie kryterium polegające na upewnieniu się o możliwości jazdy poprzez wykluczenie prawdopodobieństwa spowodowania zagrożenia w ruchu drogowym i oceny sytuacji wokół pojazdu" – należy przede wszystkim podnieść, że skarga kasacyjna nie podważa stanowiska Sądu I instancji, że materiał wideo "[...] stanowi obiektywny, wiarygodny i zasadniczy środek dowodowy, przesądzający o prawidłowości ustaleń organów co do przebiegu egzaminu oraz kwalifikacji stanowiącej podstawę rozstrzygnięcia" (s. 9 uzasadnienia zaskarżonego wyroku).

Utrwalony w tym materiale wideo obraz, a co za tym idzie przebieg wykonywania przez zdającego zadania nr 2 – którego wiarygodności, ani też przydatności dla oceny odnośnie do zachowania warunku "upewnienia się o możliwości jazdy poprzez wykluczenie prawdopodobieństwa zagrożenia w ruchu drogowym oraz oceny sytuacji wokół pojazdu" nie podważa argument ze sposobu opisu przez Sąd I instancji manewru ruszania oraz czynności poprzedzających rozpoczęcie tego manewru, dla potrzeb którego Sąd ten stwierdził, że "[...] egzaminowany, wykonując ruch głową zerknął w boczne lusterka (lewe i prawe) oraz po jego wcześniejszym prawidłowym ustawieniu, także w lusterko środkowe", co strona skarżąca stara się zdyskredytować poprzez eksponowanie wyrażenia "zerknięcia", ani też argument z artykułu prasowego zwłaszcza, że nie jest to argument natury prawnej (zob. s. 8 skargi kasacyjnej) – nie sprzeciwiał się ocenie o spełnieniu kryterium upewnienia się o możliwości jazdy poprzez dokonanie sprawdzenia obszaru wokół pojazdu przy wykorzystaniu dwóch lusterek bocznych i lusterka wewnętrznego (wstecznego), w tym również wobec braku ustalenia okoliczności mogących wskazywać na brak panowania nad pojazdem, czy też na inne zachowanie osoby zdającej, które zagrażałoby bezpośrednio życiu i zdrowiu uczestników ruchu drogowego. Ujawnione na nagraniu okoliczności nie mogą być więc pozbawione znaczenia, jeżeli wobec znaczenia konsekwencji wynikających z treści art. 72 ust. 1 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami równocześnie podkreślić, że z kryterium nr 3 lit. a) i lit. b) oceny prawidłowego wykonania zadania nr 2 (poz. 2 tabeli nr 4 załącznika nr 2 do rozporządzenia) i ustanowionego w nim wymogu upewnienie się o możliwości jazdy poprzez wykluczenie prawdopodobieństwa zagrożenia w ruchu drogowym oraz ocenę sytuacji wokół pojazdu nie wynika, aby dla jego zachowania było konieczne i wymagane obserwowanie przestrzeni z tyłu pojazdu przez odchylenie głowy w bok i spojrzenie przez siebie przez tylną szybę, a więc tak, jak w odniesieniu do omawianego zadania wymaga tego kryterium płynnej jazdy pasem ruchu do przodu i do tyłu – "[...] w trakcie jazdy do tyłu obserwacja toru jazdy pojazdu zgodnie z techniką kierowania przez tylną szybę pojazdu i lusterka" (kryterium nr 5 poz. 2 tabeli nr 4 załącznika nr 2 do rozporządzenia).

Wobec braku określenia przez prawodawcę w odniesieniu do omawianego kryterium wykonania zadania nr 2 wskazywanego – i zarazem oczekiwanego przez stronę skarżąca – sposobu (techniki) spełnienia określonego nim wymogu "upewnienia się o możliwości jazdy poprzez wykluczenie prawdopodobieństwa zagrożenia w ruchu drogowym oraz ocenę sytuacji wokół pojazdu", czy to wprost – a mianowicie poprzez ujęcie tego sposobu (techniki) w opisie tego kryterium – czy to pośrednio – a mianowicie, poprzez odesłanie do stosownej regulacji przewidującej w odniesieniu do normowanego nią kryterium taki właśnie sposób (technikę) spełnienia określonego nim wymogu – trzeba więc stwierdzić, że w świetle znaczenia konsekwencji wynikających z treści art. 72 ust. 1 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami nie jest uzasadnione stanowisko, że dla "upewnienia się o możliwości jazdy poprzez wykluczenie prawdopodobieństwa zagrożenia w ruchu drogowym oraz ocenę sytuacji wokół pojazdu" nie jest wystarczające wykorzystanie instrumentów w postaci lusterek bocznych pojazdu (służących obserwacji lewego i prawego boku pojazdu oraz lewego i prawego obszaru przestrzeni za pojazdem) oraz lusterka wewnętrznego (służącego obserwacji obszaru przestrzeni za pojazdem), lecz jest konieczne obserwowanie przestrzeni z tyłu pojazdu przez odchylenie głowy w bok i spojrzenie przez siebie przez tylną szybę. Wymaganie tego rodzaju nie wynika bowiem z przepisów ustawy o kierujących pojazdami, ani też z przepisów rozporządzenia w sprawie egzaminowania osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami, szkolenia, egzaminowania i uzyskiwania uprawnień przez egzaminatorów oraz wzorów dokumentów, co prowadzi do wniosku, że brak stosownej regulacji w tym zakresie, nawet przy przekonaniu egzaminatora o swoich racjach opartych na zasadach słuszności oraz doświadczenia zawodowego, nie może stanowić podstawy negatywnej oceny egzaminu (por. wyrok NSA z dnia 23 stycznia 2020 r., sygn. akt I OSK 1753/18).

W tym też kontekście – i zarazem w opozycji do stanowiska strony skarżącej – trzeba również podnieść, że jakkolwiek istotnie właściwe ustawienie lusterek bocznych i lusterka wewnętrznego stanowi element wykonania części zadania nr 1 "Przygotowanie do jazdy, sprawdzenie stanu technicznego podstawowych elementów pojazdu odpowiedzialnych bezpośrednio za bezpieczeństwo jazdy" (pkt 2 poz. 1 tabeli nr 4 załącznika nr 2 do wymienionego rozporządzenia), to jednak wobec tego – co oczywiste – że lusterka boczne pojazdu służą obserwacji lewego i prawego boku pojazdu oraz lewego i prawego obszaru przestrzeni za pojazdem, zaś lusterko wewnętrzne obserwacji obszaru przestrzeni za pojazdem, za uzasadniony należałoby uznać wniosek, że skoro wykonanie zadania nr 1 bezpośrednio poprzedza realizację zadania nr 2 – a mianowicie, "ruszanie z miejsca oraz jazdę do przodu i tyłu" – to dynamika wykonywania tychże następujących po sobie zadań – o której można wnioskować na podstawie zapisu materiału wideo, z którego wynika, jak stwierdził Sąd I instancji, czego skarga kasacyjna nie kwestionuje, że wykonując zadanie nr 2 egzaminowany wykorzystał wykonując ruch głową boczne lusterka (lewe i prawe) oraz po jego wcześniejszym prawidłowym ustawieniu, także lusterko wewnętrzne pojazdu (s. 10 uzasadnienia zaskarżonego wyroku) – nie sprzeciwiała się przyjęciu przez Sąd I instancji – co nie dowodzi również tezy o wadliwym podejściu tego Sądu do rozumienia § 23 ust. 1 pkt 1 lit. a) rozporządzenia z dnia 28 czerwca 2019 r. w zw. z zadaniem egzaminacyjnym określonym pod poz. 2 w tabeli nr 2 załącznika nr 2 rozporządzenia i kryterium nr 3 lit. a) i b) ustalonego dla zadania egzaminacyjnego nr 2 pod poz. 2 w tabeli nr 4 załącznika nr 2 rozporządzenia – że prawidłowe wykonanie zadania nr 1 nie mogło pozostawać bez wpływu na ocenę o uczynieniu zadość wymogowi "upewnienia się o możliwości jazdy poprzez wykluczenie prawdopodobieństwa zagrożenia w ruchu drogowym oraz ocenę sytuacji wokół pojazdu". Zwłaszcza, że upewnienie się o możliwości jazdy oraz ocena sytuacji wokół pojazdu bezpośrednio poprzedzały – jak wynika z obrazu zarejestrowanego w materiale wideo – rozpoczęcie manewru ruszania z miejsca, a więc rozpoczęcie wykonywania zadania nr 2.

W rekapitulacji należało więc stwierdzić, że skarga kasacyjna nie podważa zgodności z prawem zaskarżonego wyroku.

W związku z powyższym, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.