III OSK 3383/23 - Wyrok

Data orzeczenia	2025-03-14	
Data wpływu	2023-12-19	
Sąd	Naczelny Sąd Administracyjny	
Sędziowie	Mariusz Kotulski
Wojciech Jakimowicz
Zbigniew Ślusarczyk /przewodniczący sprawozdawca/	
Symbol z opisem	647  Sprawy związane z ochroną danych osobowych
658	
Hasła tematyczne	Ochrona danych osobowych	
Sygn. powiązane	II SAB/Wa 336/23	
Skarżony organ	Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych	
Treść wyniku	Oddalono skargę kasacyjną	
Powołane przepisy	Dz.U. 2019 nr 0 poz 125; art. 51 ust. 2; Ustawa z 14 grudnia 2018 r. o ochronie danych osobowych przetwarzanych w związku z zapobieganiem i zwalczaniem przestępczości	
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk (spr.) Sędziowie: sędzia NSA Wojciech Jakimowicz sędzia del. WSA Mariusz Kotulski Protokolant: asystent sędziego Dominika Daśko po rozpoznaniu w dniu 14 marca 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 września 2023 r. sygn. akt II SAB/Wa 336/23 w sprawie ze skargi W. C. na bezczynność Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych w przedmiocie rozpoznania skargi z dnia 10 grudnia 2021 r. na niezgodne z prawem przetwarzanie danych osobowych oddala skargę kasacyjną.	
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 14 września 2023 r. sygn. akt II SAB/Wa 336/23 wydanym po rozpoznaniu sprawy ze skargi W. C. na bezczynność Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych w przedmiocie rozpoznania skargi z 10 grudnia 2021 r. na niezgodne z prawem przetwarzanie danych osobowych, na podstawie art. 149 § 1 pkt 3, § 1a oraz § 2 i art. 200 w zw. z art. 205 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.) dalej "p.p.s.a." stwierdził, że Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych dopuścił się bezczynności w rozpoznaniu skargi W. C. z 10 grudnia 2021 r. (pkt 1), stwierdził, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa (pkt 2), przyznał od Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych na rzecz skarżącego sumę pieniężną w wysokości 1.000 złotych (pkt 3) oraz zasądził od Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych na rzecz skarżącego kwotę 597 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania (pkt 4).

W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji wskazał, że 10 grudnia 2021 r. skarżący skierował do organu skargę w trybie art. 50 ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 2018 r. o ochronie danych osobowych przetwarzanych w związku z zapobieganiem i zwalczaniem przestępczości (Dz.U. z 2019 poz. 125, ze zm.) - dalej jako u.o.d.o.z.z., odnoszącą się do odmowy udzielania skarżącemu informacji o przetwarzaniu jego danych osobowych przez Komendanta Głównego Policji (dalej "KGP") w Krajowym Systemie Informacyjnym Policji. Uwzględniając skargę Sąd wyjaśnił, że w sprawie znajdują zastosowanie przepisy rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) (Dz. Urz. UE L 119 z 4.05.2016, str. 1, Dz. Urz. UE A L 127 z 23.05.2018, str. 2 oraz Dz. Urz. UE L 74 z 4.03.2021, str. 35) (dalej jako "RODO"). Na podstawie art. 57 ust. 1 lit. a i lit. f RODO, bez uszczerbku dla innych zadań określonych na mocy niniejszego rozporządzenia, każdy organ nadzorczy na swoim terytorium monitoruje i egzekwuje stosowanie niniejszego rozporządzenia, a także rozpatruje skargi wniesione przez osobę, której dane dotyczą. Przepis ten nie przesądza jednak o procedurze rozpoznania skargi, ponieważ w zakresie autonomii państw członkowskich pozostaje określenie procedury, w ramach której prowadzone są postępowania zainicjowane skargą wniesioną przez osobę, której dane dotyczą. Sąd wyjaśnił, że postępowanie w sprawie naruszenia przepisów ustawy o ochronie danych osobowych przetwarzanych w związku z zapobieganiem i zwalczaniem przestępczości jest jednym z postępowań administracyjnych przed Prezesem Urzędu Ochrony Danych Osobowych (dalej również jako "Prezes UODO"). Do tego postępowania stosuje się przepisy ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 oraz z 2019 r. poz. 60, dalej jako "k.p.a."). Końcowo Sąd uznał, że organ zobowiązany był do rozpoznania skargi bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w ciągu miesiąca, na podstawie art. 50 ust. 4 u.o.d.o.z.z. w zw. z odpowiednio stosowanym art. 237 k.p.a.

Sąd I instancji zwrócił uwagę, że skarga inicjująca postępowanie w sprawie wpłynęła do organu 10 grudnia 2021 r., a pierwszą czynność w sprawie (zwrócenie się do Komendanta Głównego Policji) organ podjął dopiero 31 stycznia 2022 r. Wyjaśnienia KGP wpłynęły do organu 3 marca 2022 r., a kolejną czynność w sprawie organ podjął 14 października 2022 r., tj. ponad 7 miesięcy później. Organ wezwał KGP do uzupełnienia wyjaśnień, a odpowiedź wpłynęła do organu 7 listopada 2022 r. Organ 25 listopada 2022 r. skierował od KGP kolejne wezwanie o wyjaśnienia, na które odpowiedź otrzymał 5 grudnia 2022 r. Z akt postępowania nie wynika, aby organ podejmował jakiekolwiek inne czynności. Decyzję administracyjną organ wydał dopiero 24 maja 2023 r., a więc po skierowaniu przez skarżącego skargi na bezczynność organu. Ponadto organ zignorował wniesione przez skarżącego ponaglenie oraz nie informował go o terminie zakończenia postępowania.

Zdaniem Sądu, nawet przyjmując szczególnie skomplikowany charakter sprawy, bezspornie organ nie zakończył postępowania w ustawowym terminie. Jednocześnie sposób procedowania organu wskazuje na rażące naruszenie zasady szybkości i efektywności postępowania administracyjnego. Nie można zaaprobować stanu, w którym organ administracyjny, prowadząc tak ograniczone postępowanie wyjaśniające, nie załatwia skargi strony przez okres ponad szesnastu miesięcy od jej otrzymania. Tym samym organ dopuścił się rażącego naruszenia prawa. Świadczyła o tym długość postępowania, brak zintensyfikowanych działań ze strony organu zmierzających do jak najszybszego zakończenia postępowania, długotrwałe przerwy pomiędzy nielicznymi czynnościami podjętymi w tym postępowaniu przez organ, brak jakichkolwiek działań po 5 grudnia 2022 r. i zignorowanie wniesionego przez skarżącego ponaglenia. Jednocześnie długość oczekiwania na rozstrzygnięcie przemawiała za przyznaniem skarżącemu sumy pieniężnej jako swoiste zadośćuczynienie rekompensujące ignorowanie przez organ uzasadnionego interesu strony.

Skargę kasacyjną wniósł organ, zaskarżając powyższy wyrok w całości. Zarzucił naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. w zw. z art. 149 § 1a i art. 149 § 2 oraz w zw. z art. 35 § 3 k.p.a. i art. 51 ust. 2 u.o.d.o.z.z. przez błędne przyjęcie, że przepis art. 35 § 3 k.p.a. ma zastosowanie w niniejszej sprawie, podczas gdy do określenia terminu załatwienia przedmiotowej sprawy ma zastosowanie przepis art. 51 ust. 2 u.d.o.d.o., co skutkowało przyjęciem, że Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych dopuścił się bezczynności z rażącym naruszeniem prawa oraz przyznaniem od Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych na rzecz skarżącego sumy pieniężnej w wysokości 1000 złotych.

W oparciu o tak sformułowany zarzut organ wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i rozpoznanie skargi przez jej oddalenie, w przypadku uznania, że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona. Ewentualnie wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Warszawie. Ponadto wniósł o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania na rzecz organu wg norm prawem przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazał, że jego zdaniem art. 78 ust. 2 RODO wyznacza szczególny względem k.p.a. termin na rozpoznanie sprawy i wydanie decyzji administracyjnej. Także art. 51 ust. 2 u.o.d.o.z.z. przewiduje inny niż określony w k.p.a. termin na rozpatrzenie sprawy. Przepis ten, w ocenie organu, bezspornie znajduje zastosowanie w sprawie przed regulacjami k.p.a. Art. 1 tejże ustawy wskazuje bowiem, że określa ona zasady i warunki ochrony danych osobowych przetwarzanych przez właściwe organy w celu rozpoznawania, zapobiegania, wykrywania i zwalczania czynów zabronionych, w tym zagrożeń dla bezpieczeństwa i porządku publicznego, a także wykonywania tymczasowego aresztowania, kar, kar porządkowych i środków przymusu skutkujących pozbawieniem wolności. Niniejsze postępowanie toczyło się w przedmiocie nieprawidłowości w procesie przetwarzania przez Komendanta Głównego Policji w Krajowym Systemie Informacyjnym Policji danych osobowych skarżącego polegających na odmowie udostępnienia skarżącemu informacji o przetwarzaniu jego danych osobowych w KSIP oraz odmowie usunięcia danych osobowych skarżącego z KSIP. Organ podkreślił, że jego zdaniem trzymiesięczny termin przewidziany w art. 51 ust. 2 u.o.d.o.z.z. nie jest zatem bezwzględnym terminem, w którym organ ma zakończyć postępowanie, a terminem, w którym organ rozpatruje skargę, bądź informuje o postępach lub efektach rozpatrywania tej skargi.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935) zwanej dalej p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku. W tych okolicznościach w sprawie badaniu podlegały wyłącznie zarzuty podniesione w skardze kasacyjnej na uzasadnienie przytoczonych podstaw kasacyjnych.

Podstawowym zagadnieniem wymagającym rozstrzygnięcia przy ocenie zarzutu podniesionego w skardze kasacyjnej jest ustalenie terminu w jakim Prezes UODO zobowiązany był rozpoznać sprawę ze skargi W. C. na wadliwe według niego działania Komendanta Głównego Policji związane z przetwarzaniem danych osobowych skarżącego, tj. czy Prezesa UODO wiązał termin z art. 35 § 3 k.p.a. czy termin z art. 51 ust. 2 ustawy z dnia 14 grudnia 2018 r. o ochronie danych osobowych przetwarzanych w związku z zapobieganiem i zwalczaniem przestępczości (Dz.U. z 2019 poz. 125, ze zm.) - dalej jako u.o.d.o.z.z.

Należy zatem wyjaśnić, że kompleksową regulację dotyczącą ochrony danych osobowych, która nie wymaga implementacji ustawą krajową, aby mogła być stosowana w danym państwie Unii Europejskiej stanowi rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) dalej RODO. Jednocześnie, państwom członkowskim Unii Europejskiej pozostawiono jednak pewien zakres swobody w zakresie regulacji na poziomie krajowym, aby niektóre zagadnienia doprecyzować (np. w przypadku organu nadzorczego, czy odpowiedzialności za naruszenie zasad ochrony danych osobowych), czy też dostosować zasady wprowadzone przez RODO do innych obowiązujących w danym porządku prawnym zasad. Z przepisów art. 57 ust. 1 lit. a i lit. f RODO wynika m.in., iż procedura, w ramach której prowadzone są postępowania zainicjowane skargą wniesioną przez osobę, której dane dotyczą, określana jest przez poszczególne państwa członkowskie Unii Europejskiej. Pozostawienie w tym zakresie państwom członkowskim autonomii jest wyrazem realizacji zasady autonomii proceduralnej państw członkowskich. W tej sytuacji, skargi są wnoszone i rozpatrywane na podstawie przepisów proceduralnych obowiązujących w danym państwie członkowskim UE. Dodatkowo należy przypomnieć, że postępowanie w niniejszej sprawie prowadzone było na podstawie przepisów ustawy z 14 grudnia 2018 r. o ochronie danych osobowych przetwarzanych w związku z zapobieganiem i zwalczaniem przestępczości. Nie ulega wątpliwości, że postępowanie w sprawie naruszenia przepisów ustawy o ochronie danych osobowych przetwarzanych w związku z zapobieganiem i zwalczaniem przestępczości jest jednym z postępowań administracyjnych przed PUODO. O takim jego charakterze rozstrzyga art. 12 tej ustawy, który stanowi, że do postępowań w sprawach objętych zakresem regulacji niniejszego rozdziału stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 oraz z 2019 r. poz. 60), zwanej dalej "Kodeksem postępowania administracyjnego", o ile przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej. Należy przy tym zauważyć, że ustawodawca w art. 12 u.o.d.o.z.z. nie przewiduje stosowania odpowiedniego, oznacza to zatem stosowanie przepisów k.p.a. wprost, z modyfikacjami wynikającymi z regulacji ustawy o ochronie danych osobowych przetwarzanych w związku z zapobieganiem i zwalczaniem przestępczości. Stosownie do treści art. 50 ust. 2 u.o.d.o.z.z. osobie, której dane osobowe są przetwarzane niezgodnie z prawem, przysługuje prawo wniesienia skargi do Prezesa Urzędu w terminie 30 dni od powzięcia wiadomości o tym naruszeniu lub otrzymania informacji od administratora. Z kolei art. 50 ust. 4 u.o.d.o.z.z. "Prezes Urzędu informuje osobę, która wniosła skargę, o postępach w jej wyjaśnianiu, sposobie jej rozpatrzenia oraz możliwości złożenia skargi do sądu administracyjnego. Do rozpatrywania skarg stosuje się odpowiednio przepisy art. 225, art. 231 oraz art. 237-239 Kodeksu postępowania administracyjnego". Stosownie natomiast do treści art. 51 ust. 1 i 2 u.o.d.o.z.z. "Każdemu podmiotowi, wobec którego Prezes Urzędu wydał decyzję, przysługuje prawo do wniesienia na tę decyzję skargi do sądu administracyjnego (ust 1); Każdej osobie, której dane dotyczą, przysługuje prawo do wniesienia do sądu administracyjnego skargi, jeżeli Prezes Urzędu nie rozpatrzył skargi lub zgłoszenia wniesionego na mocy art. 50 lub nie poinformował osoby, której dane dotyczą, w terminie 3 miesięcy od dnia wpływu skargi, o postępach lub wyniku jej rozpatrzenia".

Nie można się zgodzić ze stanowiskiem Sądu I instancji, że Prezes UODO był związany terminami załatwienia sprawy określonymi w k.p.a. tj. w art. 35 § 3 k.p.a. Rację ma Prezes UODO, że należy zastosować termin z art. 51 ust. 2 u.o.d.o.z.z. Odpowiednie stosowanie na podstawie art. 50 ust. 4 u.o.d.o.z.z. przepisów art. 225, art. 231 oraz art. 237-239 k.p.a. do rozpatrywania skarg ma miejsce dopiero w sytuacji gdy takiej regulacji nie zawiera u.o.d.o.z.z. Tymczasem termin rozpoznania sprawy ze skargi do Prezesa UODO na działania administratora danych osobowych związane z przetwarzaniem tych danych, wynika z cytowanego już art. 51 ust. 2 u.o.d.o.z.z.

Skarżący kasacyjnie organ uzasadniając swoje stanowisko co do ustalenia terminu załatwienia niniejszej sprawy, na podstawie terminu wynikającego z art. 51 ust. 2 u.o.d.o.z.z., co do zasady słusznie posiłkuje się wykładnią art. 78 ust. 2 RODO, ponieważ jest to przepis o podobnej treści do art. 51 ust. 2 u.o.d.o.z.z. Wykładni tego przepisu dokonano zarówno w doktrynie jak i w judykaturze. Zgodnie z art. 78 ust. 2 RODO, "Bez uszczerbku dla innych administracyjnych lub pozasądowych środków ochrony prawnej każda osoba, której dane dotyczą, ma prawo do skutecznego środka ochrony prawnej przed sądem, jeżeli organ nadzorczy właściwy zgodnie z art. 55 i 56 nie rozpatrzył skargi lub nie poinformował osoby, której dane dotyczą, w terminie trzech miesięcy o postępach lub efektach rozpatrywania skargi wniesionej zgodnie z art. 77." W doktrynie można spotkać pogląd, na który powołuje się Prezes UODO, że "Zgodnie z art. 35 § 4 k.p.a. przepisy szczególne mogą określać inne terminy niż wskazane w treści tego artykułu. Takim przepisem szczególnym nie jest jednak art. 78 ust. 2 rozporządzenia 2016/679 [RODO], nie określa on bowiem terminu załatwienia skargi przez organ nadzorczy. Termin trzech miesięcy, o jakim mowa w tym przepisie, odnosi się do wykonania przez organ nadzorczy obowiązku poinformowania strony, której dane dotyczą, o postępach i efektach rozpoznawania jej skargi, z jego upływem RODO łączy możliwość uruchomienia przez podmiot danych środków ochrony prawnej przed sądem – wniesienia skargi na bezczynność organu nadzorczego" (I. Bogucka [w:] Ustawa o ochronie danych osobowych. Komentarz, red. D. Lubasz, Warszawa 2019, art. 62). Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym w niniejszej sprawie nie podziela tego poglądu. Pogląd ten został odrzucony przez judykaturę (patrz np. wyroki NSA z 25 czerwca 2024 r. III OSK 2504/22; z 29 listopada 2023 r., III OSK 1959/22, z 7 lipca 2023 r. III OSK 5190/21; z 7 lipca 2023 r. III OSK 4754/21; z 25 września 2024 r. III OSK 2302/22). W orzecznictwie tym przyjmuje się bowiem, że termin trzymiesięczny z art. 78 ust. 2 RODO dotyczy załatwienia sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę w pełni podziela zapatrywania wyrażone w powyższych judykatach, przyjmując je za własne.

Zatem, również stanowisko Prezesa UODO, iż termin trzech miesięcy wskazany w art. 51 ust. 2 u.o.d.o.z.z., odnosi się tylko do wykonania przez organ nadzorczy obowiązku poinformowania strony, której dane dotyczą, o postępach lub wyniku rozpatrzenia skargi, a z jego upływem nie łączy się możliwość uruchomienia przez podmiot danych środków ochrony prawnej przed sądem – wniesienia skargi na bezczynność organu nadzorczego - jest stanowiskiem niezasadnym.

Przechodząc na grunt niniejszej sprawy, mając na uwadze wykładnię art. 78 ust. 2 RODO prezentowaną w judykaturze i istotę problemu w niniejszej sprawie należy przyjąć, że trzymiesięczny termin z art. 51 ust. 2 u.o.d.o.z.z. nie odnosi się tylko do obowiązku poinformowania osoby, której dane dotyczą, o postępach lub wyniku rozpatrzenia skargi wniesionej zgodnie z art. 50 u.o.d.o.z.z., ale w pierwszej kolejności odnosi się do rozpatrzenia skargi, co wynika z treści przepisu ("jeżeli Prezes Urzędu nie rozpatrzył skargi lub zgłoszenia wniesionego na mocy art. 50 lub nie poinformował ...". Rozpatrzenie skargi w rozumieniu art. 51 ust. 2 u.o.d.o.z.z. w zw. art. 12 u.o.d.o.z.z., oznacza wydanie decyzji administracyjnej. Nie jest więc uprawnione twierdzenie, że art. 51 ust. 2 u.o.d.o.z.z. nie wyznacza terminu na załatwienie sprawy administracyjnej. Skoro upływ trzymiesięcznego terminu, o jakim mowa w art. 51 ust. 2 u.o.d.o.z.z., uprawnia do wniesienia skargi na bezczynność a bezczynność wiąże się z niezałatwieniem sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a. (zob. art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a.) - to termin z art. 51 ust. 2 u.o.d.o.z.z. musi być traktowany jako termin szczególny, w rozumieniu art. 35 § 4 k.p.a.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego art. 51 ust. 2 u.o.d.o.z.z. należy odczytywać w ten sposób, że obowiązek organu nadzoru poinformowania osoby, której dane dotyczą, w terminie trzech miesięcy o postępach lub wyniku rozpatrywania skargi, staje się aktualny, jeśli skarga nie została rozpatrzona w tym terminie (czyli nie została wydana decyzja administracyjna) i zachodzi potrzeba jego wydłużenia, w trybie art. 36 k.p.a., co koresponduje z art. 50 ust. 4 u.o.d.o.z.z. nakazującym dodatkowo w takiej sytuacji poinformowanie skarżącego o postępach w wyjaśnianiu skargi, sposobie jej rozpatrzenia oraz możliwości złożenia skargi do sądu administracyjnego. Co oczywiste, nic nie stoi na przeszkodzie w złożeniu przez dany podmiot skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania, jeżeli postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a.).

Zatem, Prezes UODO nie dotrzymał 3 miesięcznego terminu z art. 51 ust. 2 u.o.d.o.z.z. do rozpoznania skargi W. C. z 10 grudnia 2021 r., ponieważ decyzję w tej sprawie wydał 24 maja 2023 r., tj. po ponad 17 miesiącach od wpłynięcia skargi do organu. Sąd I instancji przyjął wadliwie, że Prezes UODO powinien rozpoznać sprawę w terminie wskazanym w art. 35 § 3 k.p.a., tj. nawet uznając sprawę za szczególnie skomplikowaną, w ciągu 2 miesięcy. Natomiast zgodnie z przepisem art. 51 ust. 2 u.o.d.o.z.z., który należało zastosować, termin ten wynosi 3 miesiące. Jednak w ustalonych a niepodważanych w skardze kasacyjnej okolicznościach ustalonych przez Sąd I instancji, wynikająca z tych przepisów jednomiesięczna różnica, nie ma wpływu na prawidłowość rozstrzygnięcia Sądu I instancji co do bezczynności organu w rozpoznaniu skargi, rażącego charakteru tej bezczynności a także w zakresie przyznanej skarżącemu sumy pieniężnej. W konsekwencji naruszenie przez Sąd I instancji przepisów art. 35 § 3 k.p.a. i art. 51 ust. 2 u.o.d.o.z.z. nie miało wpływu na wynik sprawy.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji nie naruszył przepisów art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. art. 149 § 1a p.p.s.a. i art. 149 § 2 p.p.s.a. ponieważ prawidłowo stwierdził bezczynność Prezesa UODO w rozpoznaniu skargi z 10 grudnia 2021 r., uznając ją za mającą miejsce z rażącym naruszeniem prawa i zasadnie przyznając skarżącemu sumę pieniężną 1000 zł.

Z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności lub wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia, czy też innego aktu lub nie podjął stosownych czynności. Bezczynność organu administracji publicznej, w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. ma miejsce wówczas, gdy organ nie załatwił sprawy ani w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub w przepisach szczególnych, ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a. Wskazane wyżej rozpoznanie sprawy przez Prezesa UODO, przez wydanie po ponad siedemnastu miesiącach decyzji, tj po terminie wynikającym z art. 51 ust. 2 u.o.d.o.z.z. w zw. z art. 35 § 4 k.p.a., w sposób oczywisty świadczy o bezczynności Prezesa UODO w rozpoznaniu skargi skarżącego.

Dokonując oceny charakteru stwierdzonej bezczynności należy tu wskazać okoliczności ustalone przez Sąd I instancji, których nie podważano w skardze kasacyjnej. Jak wynika z tych ustaleń skarga inicjująca postępowanie w sprawie wpłynęła do organu 10 grudnia 2021 r. Pierwsza czynność jaką organ podjął w sprawie, poza wszczęciem postępowania, tj. zwrócenie się do KGP z wezwaniem o złożenie wyjaśnień, miała miejsce dopiero 31 stycznia 2022 r. Nastąpiło to zatem ponad miesiąc od wpływu skargi do organu. Wyjaśnienia od KGP wpłynęły do organu 3 marca 2022 r. Kolejną czynność w sprawie organ podjął dopiero ponad siedem miesięcy później, tj. 14 października 2022 r. PUODO wówczas wezwał KGP do uzupełnienia wyjaśnień. Odpowiedź na to wezwanie wpłynęła do organu 7 listopada 2022 r. 25 listopada 2022 r. organ skierował do KGP kolejne wezwanie o wyjaśnienia, na które odpowiedź otrzymał 5 grudnia 2022 r. Wcześniej, tj. pismem z 23 maja 2022 r. organ poinformował strony, że na podstawie zebranej dokumentacji wydana zostanie decyzja oraz pouczył je o uprawnieniach wynikających z art. 10 § 1, art. 73 § 1 i art. 73a § 1a k.p.a. Decyzja administracyjna w tej sprawie została wydana natomiast dopiero 24 maja 2023 r., a więc po skierowaniu przez W. C. skargi do Sądu na bezczynność PUODO. W toku postępowania, w celu ustalenia stanu faktycznego sprawy organ skierował zatem do KGP trzy pisma: z 31 stycznia 2022 r. 14 października 2022 r. oraz 25 listopada 2022 r. Z akt sprawy nie wynika aby organ podejmował inne istotne czynności mające na celu załatwienie sprawy. Zwrócić przy tym należy też uwagę, że organ, wbrew jego stanowisku, zignorował całkowicie wniesione przez skarżącego ponaglenie z 16 maja 2022 r. Ponadto, w toku postępowania nie informował skarżącego o terminie jego zakończenia.

W doktrynie i w orzecznictwie przyjmuje się, że przy ocenie charakteru przewlekłości kluczowa jest długość okresu tej opieszałości organu (zob. W. Chróścielewski, glosa do wyroku NSA z 24 kwietnia 2015r. sygn. akt I FSK 1881/14, Orzecznictwo Sądów Polskich z 2015, nr 12, poz. 116). Zgodnie ze słownikowym znaczeniem tego pojęcia "rażące" to "ponad miarę", "niewątpliwe", "wyraźne", "oczywiste". Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 13 listopada 2020r. sygn. akt I OSK 260/20 wskazał, że bezczynność o charakterze rażącego naruszenia prawa ma miejsce w sytuacji, gdy w sposób znaczący i jednoznaczny doszło do przekroczenia terminów określonych przepisami prawa na dokonanie danej czynności, a jednocześnie nie zachodzą okoliczności wyłączające winę organu za tę bezczynność. Za rażące naruszenie przepisów art. 35 k.p.a. (lub przepisu szczególnego) można uznać ich oczywiste niezastosowanie lub zastosowanie nieprawidłowe, jak również długotrwałość prowadzenia postępowania, czy brak jakiejkolwiek aktywności organu. Ocena czy doszło do rażącego naruszenia prawa musi być dokonana w powiązaniu z okolicznościami danej sprawy, rozpatrywanej indywidualnie.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, trafnie stwierdził Sąd I instancji, że sposób procedowania Prezesa UODO w sprawie, wskazuje na rażące naruszenie zasady szybkości i efektywności postępowania administracyjnego wynikającej z art. 12 k.p.a. Długość postępowania, brak zintensyfikowanych działań ze strony organu zmierzających do jak najszybszego zakończenia postępowania, długotrwałe przerwy pomiędzy nielicznymi czynnościami podjętymi w tym postępowaniu przez organ, brak jakichkolwiek działań po 5 grudnia 2022 r. i zignorowanie wniesionego przez skarżącego ponaglenia, doprowadziły Sąd I instancji do słusznego wniosku, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Nie można bowiem zaaprobować stanu, w którym organ administracyjny, prowadząc tak ograniczone postępowanie wyjaśniające, nie załatwia skargi strony przez okres ponad siedemnastu miesięcy od jej otrzymania. Konieczność zbadania zasadności podniesionych w skardze skierowanej do organu argumentów oraz dokonania wnikliwej analizy stanu faktycznego sprawy, nie zwalniają z zarzutu bezczynności. Pogląd ten jest zgodny z powszechnie aprobowaną zasadą, że realizacja kompetencji organu administracji publicznej jest jego prawnym obowiązkiem, od którego nie zwalniają go tzw. trudności obiektywne w postaci np. złożoności sprawy. Tym bardziej, że sprawa zdaniem Sądu kasacyjnego nie była skomplikowana pod względem faktycznym, bowiem nie wymagała zebrania obszernego materiału dowodowego. Ewentualnie, można by dopatrywać się skomplikowania sprawy pod względem prawnym, jednak uzasadnienie decyzji organu wydanej w niniejszej sprawie tego nie potwierdza.

NSA w pełni podziela zapatrywanie Prezesa UODO wyrażone w odpowiedzi na skargę, o potrzebie wnikliwiej oceny stanu faktycznego sprawy. Tym niemniej NSA zauważa, że w świetle akt sprawy, nie można usprawiedliwiać czasu zwłoki organu okolicznościami nie wynikającymi z akt, w tym dużą liczbą spraw i małą obsadą etatową. Ponadto, na organach administracji spoczywa obowiązek takiej organizacji pracy, aby możliwe było załatwianie spraw w rozsądnym terminie (bez zbędnej zwłoki), bez naruszenia prawa strony do sprawnego i szybkiego jej rozpoznania (art. 12 § 1 k.p.a.).

NSA stwierdza ponadto, że Sąd I instancji zasadnie przyznał skarżącemu sumę pieniężną, i to w prawidłowej wysokości. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego zastosowanie środków w postaci zasądzenia sumy pieniężnej lub grzywny na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. jest uprawnieniem dyskrecjonalnym sądu, zatem możliwością, z której powinien skorzystać, jeżeli wymagają tego względy związane ze zwalczaniem i zapobieganiem bezczynności lub przewlekłemu prowadzeniu postępowania przez kontrolowany organ administracji publicznej (wyrok NSA z 15 grudnia 2020r. sygn. akt II OSK 1727/20). Środki wskazane w art. 149 § 2 p.p.s.a. są środkami o charakterze dodatkowym, dyscyplinująco-represyjnym i kompensacyjnym, które powinny być stosowane z rozwagą, a więc w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu w załatwieniu sprawy. Odnosić je należy do sytuacji, gdy oceniając całokształt działań organu, można dojść do przekonania, że działania te noszą znamiona celowego unikania podjęcia rozstrzygnięcia w sprawie, a przy tym istnieje uzasadniona obawa, że bez tej dodatkowej sankcji organ nadal, (także w innych sprawach) nie będzie respektować obowiązków wynikających z przepisów prawa. Taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie.

Działanie, a raczej brak działania w Prezesa UODO w niektórych okresach, uznać należy za naganne, ponieważ mogło wywołać u skarżącego dotkliwe skutki. Zwłoka Prezesa UODO w załatwieniu ww. sprawy, miała charakter rażący. Tym niemniej nie można nie dostrzegać tego, że skarżącemu przyznano sumę pieniężną tylko w wysokości 1000 zł, tj. w jej dolnych granicach, należało bowiem wziąć pod uwagę okolicznościach faktyczne sprawy, przede wszystkim liczbę skarg rozpatrywanych przez ten organ i rangę oraz wagę tychże spraw, braki etatowe oraz dodatkowe trudności wynikające z epidemii Covid-19. Jest to kwota adekwatna do naruszeń przepisów prawa procesowego. Jak to trafnie stwierdził Sąd instancji, przyznanie skarżącemu sumy pieniężnej w tej kwocie rekompensuje ponad siedemnastomiesięczny okres oczekiwania na załatwienie sprawy.

Mając na uwadze powyższe wywody, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżony wyrok mimo częściowo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu, dlatego na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.