Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Halina Filipowicz-Kremis, Sędziowie: Asesor WSA Malwina Jaworska-Wołyniak, Sędzia WSA Wojciech Śnieżyński (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w Wydziale II w dniu 10 kwietnia 2025 r. sprawy ze skargi K. W. na postanowienie Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie uchylenia ostatecznej decyzji oddala skargę w całości.

Postanowieniem z 07.08.2024 r. (nr 876/2024) Dolnośląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej: DWINB lub organ odwoławczy), w wyniku rozpoznania zażalenia K. W., utrzymał w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla miasta Wrocławia (dalej również: PINB lub organ I instancji) z 25.03.2024 r. (nr 633/2024), odmawiające wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie uchylenia w trybie art. 154 k.p.a. ostatecznej decyzji PINB z 26.07.2021 r. (nr 1785/2021), którą umarzono w całości postępowanie administracyjne w przedmiocie sprawdzenia czy zarządca budynku przy ul. [...] we W. utrzymuje budynek w należytym stanie technicznym oraz czy budynek ten spełnia podstawowe warunki bezpieczeństwa, higieniczno-zdrowotne oraz odpowiednia izolacyjność cieplną przegród budowlanych.

Rozstrzygnięcia te zostały wydane w następujących okolicznościach sprawy, przedstawionych przez organ II instancji.

Przy piśmie z 19.02.2024 r. DWINB przekazał do PINB wniosek K. W.(1) z żądaniem wszczęcia postępowania w przedmiocie uchylenia w trybie art. 154 k.p.a. ostatecznej decyzji PINB z 26.07.2021 r (nr 1785/2021), która została wydana w wyżej wskazanym przedmiocie.

PINB wskazał, że wszczęcie każdego postępowania administracyjnego wymaga uprzedniej kontroli ze strony organu administracji publicznej, czy zachodzą przesłanki formalnoprawne, warunkujące jego dopuszczalność. W związku z czym uznał, że w rozpatrywanym przypadku występuje podstawowa przeszkoda uniemożliwiająca wszczęcie postępowania, w postaci braku posiadania przez K. W.(1) interesu prawnego w uruchomieniu wnioskowanego postępowania, gdyż nie jest stroną w postępowaniu zakończonym ostateczną decyzją PINB z 26.07.2021 r. W związku z powyższym PINB uznał, że zaistniała sytuacja unormowana w art. 61 a § 1 k.p.a., który to przepis stanowi, że gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania, co PINB uczynił postanowieniem z 25.03.2024 r. (nr 633/2024).

Powyższe rozstrzygnięcie zostało oprotestowane zażaleniem przez K. W.(1), reprezentowaną przez adw. M. K.

Przy tak przedstawionym stanie sprawy, zaskarżonym obecnie postanowieniem DWINB utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. Organ odwoławczy wyjaśnił, że w postępowaniu pierwszoinstancyjnym, w którym zapadła decyzja PINB z 26.07.2021 r. (nr 1785/2021), umarzająca w całości postępowanie administracyjne w przedmiocie sprawdzenia czy zarządca obiektu mieszkalnego przy ul. [...] we W. utrzymuje budynek w należytym stanie technicznym oraz czy budynek ten spełnia podstawowe warunki bezpieczeństwa, higieniczno-zdrowotne oraz odpowiednią izolacyjność cieplną przegród budowlanych, jako strona udział brała wyłącznie Spółdzielnia Mieszkaniowa im. [...]. DWINB wskazał, że interesy właścicieli lokali w przedmiotowym budynku reprezentuje Spółdzielnia Mieszkaniowa im. [...], a to z uwagi na to, że zgodnie z art. 27 ust. 2 ustawy z 15.12.2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych (Dz.U. 2021 r., poz. 1208), ustawodawca wprowadził przymusowy zarząd nieruchomością wspólną sprawowany przez spółdzielnie mieszkaniową. Tym samym, jeżeli nie ustanowiono odrębnej własności lokali w budynku wielorodzinnym, spółdzielnia mieszkaniowa jest właścicielem tego obiektu jako całości, a zatem także i jego zarządcą. Powołując się na zgromadzony w sprawie materiał dowodowy organ odwoławczy wskazał, że wynika z niego, iż K. W.(1) posiada w sprawie jedynie interes faktyczny, którego nie należy utożsamiać z interesem prawnym. Wyjaśnił, że podmiot dla którego z przepisów prawa materialnego nie wynikają żadne uprawnienia ani obowiązki nie ma przymiotu strony w świetle przepisu art. 28 k.p.a., nie jest legitymowany do żądania wszczęcia postępowania czy też kwestionowania zapadłych w tym postępowaniu rozstrzygnięć, a zatem w związku z jednoznaczną normą wynikającą z art. 61a § 1 k.p.a. organ zobowiązany był odmówić wszczęcia postępowania. W tak kształtującej się sytuacji faktycznej i prawnej organ odwoławczy doszedł do przekonania, że z uwagi na powyższe nie było zasadnym wszczynanie postępowania na żądanie wnioskującej z uwagi na brak posiadania przez nią przymiotu strony.

Z takim stanowiskiem i powołaną argumentacją nie zgodziła się K. W.(1), zaskarżając postanowienie DWINB do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu.

W uzasadnieniu skargi jej autorka stwierdziła, że poza organami nadzoru budowlanego obu instancji, które orzekały w jej sprawie, wszystkie sądy i inne organy nie maja wątpliwości, że skarżąca jest stroną postępowania administracyjnego. Wskazała, że Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z 05.11.2010 r., sygn. akt II SA/Wr 473/10 nakazał organom nadzoru budowlanego uznać ją za stronę postępowania. Nie czyniąc tego, zdaniem skarżącej, orzekające w sprawie organy naruszyły art. 28 ust. 2 u.p.b. w związku z art. 5 ust. 1 pkt 9 tej ustawy oraz art. 251 k.c. ze względu na ewidentną sprzeczność jej interesów z interesami spółdzielni mieszkaniowej. Autorka skargi wskazała przy tym, że jej interes prawny przejawia się w tym, że niewłaściwe działania spółdzielni rzutuje na jej prawo własności, które jest naruszone w ten sposób, że uniemożliwia się jej właściwe korzystanie i życie w normalnych warunkach. W dalszej części skargi jej autorka opisała nieprawidłowości w budynku, w którym zamieszkuje, w tym dotyczące zaniżonej izolacyjności przegród budowlanych, co skutkuje wyziębieniem całego mieszkania. Opisała też liczne postępowania administracyjne prowadzone z jej zawiadomień przez organy nadzoru budowlanego. Ponadto wskazała na dokumenty, które jej zdaniem, potwierdzają podsiadanie interesu prawnego w sprawie.

W odpowiedzi na skargę DWINB, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonym postanowieniu, wniósł o oddalenie skargi.

W pismach przygotowawczych z 11.11.2024 r. i 12.03.2025 r. skarżąca podtrzymała stanowisko prezentowane w skardze, wskazując, że wbrew twierdzeniom organów nadzoru budowlanego posiada interes prawny w sprawie zakończonej decyzją z 26.07.2021 r. (nr 1785/2021).

Pismem procesowym z 20.03.2025 r., wyznaczony w sprawie pełnomocnik z urzędu w osobie radcy prawnego F. F., poparł skargę w całości.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na wstępie należy zaznaczyć, że niniejsza sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 i art. 120 ustawy z 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024r., poz. 935 ze zm.) - dalej: p.p.s.a. Zgodnie z 122 p.p.s.a. Sąd rozpoznając sprawę w trybie uproszczonym nie jest związany wnioskiem skarżącej o przekazanie sprawy do rozpoznania na rozprawie. Ponadto stosowanie do treści z art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną.

W wyniku przeprowadzenia tak rozumianej kontroli Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zaskarżone rozstrzygnięcie DWINB zapadło w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie uchylenia w trybie art. 155 k.p.a. ostatecznej decyzji PINB z 26.07.2021 r. (nr 1785/2021), którą umarzono w całości postępowanie administracyjne w przedmiocie sprawdzenia czy zarządca budynku przy ul. [...] we W. utrzymuje budynek w należytym stanie technicznym oraz czy budynek ten spełnia podstawowe warunki bezpieczeństwa, higieniczno-zdrowotne oraz odpowiednia izolacyjność cieplną przegród budowlanych.

Organ II instancji stwierdził w tej sprawie, że wniosek o uchylenie w trybie art. 155 k.p.a. opisanej decyzji z 26.07.2021 r. został wniesiony przez osobę niebędącą stronom postępowania w sprawie zakończonej tą decyzją, w związku z czym nie przysługuje jej prawo inicjowania postępowania o jej uchylenie. W takich okolicznościach zastosowanie znalazła norma prawna wynikająca z art. 61a k.p.a.

W ocenie Sądu jest to stanowisko prawidłowe. Zgodnie z dyspozycją art. 61a § 1 k.p.a. gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Przepis art. 61 § 5 stosuje się odpowiednio. Wydanie postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego jest dopuszczalne wyłącznie z powodu oczywistych przeszkód o charakterze przedmiotowym i podmiotowym, tj. takich, których wystąpienie jest możliwe do stwierdzenia po wstępnej analizie wniosku (por. wyrok NSA z 13.07.2023 r., sygn. akt III OSK 2550/21). Chodzi zatem o takie przypadki, gdy z treści samego żądania wszczęcia postępowania w sprawie wynika w sposób oczywisty (bez żadnej wątpliwości, "na pierwszy rzut oka"), że wnioskodawca nie ma interesu prawnego lub że w świetle obowiązujących w dniu wydania postanowienia przepisów oczywistym jest, że stronie nie przysługuje określone uprawnienie (zob. wyrok WSA w Gdańsku z 30.10.2024 r., sygn. akt I SA/Gd 336/24, wyrok WSA w Krakowie z 13.08.2024 r., sygn. akt I SA/Kr 480/24). Jak trafnie stwierdził NSA w wyroku z 16.07.2024 r., sygn. akty III OSK 1813/24: Postępowanie prowadzone w trybie nadzwyczajnym na wniosek wymaga od organu ustalenia, czy z wnioskiem inicjującym to postępowanie wystąpiła strona postępowania, to jest określony podmiot posiadający interes prawny. Zatem złożenie wniosku o stwierdzenie nieważności orzeczenia obliguje organ właściwy do jego rozpatrzenia do ustalenia, czy pod względem podmiotowym taki wniosek kwalifikuje się do merytorycznego rozpoznania.

Okoliczności takie zaistniały w niniejszej sprawie. W realiach badanej sprawy nie jest sporne, że decyzja PINB z 26.07.2021 r. została doręczona wyłącznie Spółdzielni Mieszkaniowej im. [...] we W. w dniu 30.07.2021 r. Skarżąca K. W.(1) nie została natomiast uznana przez organ za stronę postępowania zakończonego opisaną decyzją. Co istotne, prawomocnym wyrokiem z 14.01.2025 r., sygn. akt II SA/Wr 574/23, tut. Sąd oddalił skargę K. W.(1) na postanowienie DWINB z 19.07.2023 r. (nr 645/2023), mocą którego organ ten stwierdził niedopuszczalność odwołania K. W.(1) właśnie od decyzji PINB z 26.07.2021 r. DWINB przyjął, że skarżąca wnosząc osobiście w dniu 20.09.2021 r., odwołanie, złożyła je od decyzji, która w tym dniu posiadała już przymiot ostatecznej. Od takiej decyzji nie przysługuje już odwołanie.

W takich przedstawiających się okolicznościach sprawy należało zgodzić się z orzekającymi organami obu instancji, że w sytuacji wystąpienia z żądaniem uchylenia ostatecznej decyzji w trybie art. 155 k.p.a. przez osobę, która nie była stroną postępowania zakończonego taką decyzją, należało odmówić wszczęcia postępowania w sprawie jej uchylenia, stwierdzając istnienie przeszkód podmiotowych do wszczęcia postępowania. Dodać należy na koniec, że osoba, która uważa, że została pominięta jako strona w postępowaniu może skutecznie bronić swoich praw przez złożenie żądania w sprawie wznowienia postępowania, na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.

Mając na uwadze wyżej wskazane okoliczności, Sąd na zasadzie art 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.