Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Cieśla, , Sędzia WSA Jolanta Augustyniak-Pęczkowska, Asesor WSA Anna Milicka-Stojek (spr.), Protokolant spec. Joanna Piątek-Macugowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 kwietnia 2023 r. sprawy ze skargi Z P na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia 21 października 2022 r. znak WSO-I.6231.1.19.2022 w przedmiocie uzupełnienia aktu zgonu oddala skargę

Wojewoda Mazowiecki (dalej jako "organ" lub "Wojewoda") decyzją z 21 października 2022 r. nr WSO-I.6231.1.19.2022, po rozpatrzeniu odwołania Z. P.(dalej jako "skarżący"), utrzymał w mocy decyzję Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego m.st. Warszawy (dalej jako "Kierownik USC") z 19 sierpnia 2022 r. nr USC-[...] odmawiającą uzupełnienia aktu zgonu nr [...] sporządzonego w dniu [...] grudnia 2011 r. na imię i nazwisko E. D. w Urzędzie Stanu Cywilnego W. w zakresie drugiego imienia osoby, której akt dotyczy, jej daty urodzenia, nazwiska ojca oraz imienia i nazwiska rodowego matki.

Decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Skarżący w dniu [...] maja 2022 r. (data wpływu do Urzędu Stanu Cywilnego m st. Warszawy) wystąpił z wnioskiem o uzupełnienie aktu zgonu E.D. nr [...] sporządzonego w dniu 9 grudnia 2011 r., polegające na dodaniu drugiego imienia "A." osobie, której akt dotyczy, jej daty urodzenia "13 czerwca 1880 r.", nazwiska ojca "D." oraz imienia i rodowego nazwiska matki "R. B.". Do wniosku dołączył m.in. odpis zupełny aktu zgonu E.D. , odpis skrócony i odpis zupełny aktu zgonu J. S. , kopię postanowienia Sądu Rejonowego dla Wrocławia-Śródmieścia stwierdzającego nabycie spadku po J. S. przez skarżącego, wydruk internetowego opracowania historycznego o rodzinie K., wydruk ze strony internetowej www.sejm-wielki.pl, kopię postanowienia Sądu Rejonowego dla W. Z[...] stycznia 2011 r. sygn. akt II Ns 1675/09 o uznaniu E. D. za zmarłą, kopię postanowienia Sądu Rejonowego W. z 22 marca 2021 r. sygn. akt II Ns 513/10 zawieszającego postępowanie o stwierdzenie nabycia spadku m.in. po E. D. z, kopię korespondencji z Archiwum Diecezjalnym w Tarnowie, Archiwum Głównym Akt Dawnych w Warszawie i Archiwum Abp. Eugeniusza Baziaka w Krakowie oraz odpis postanowienia Sądu Rejonowego W. z 14 lipca 2021 r. sygn. akt II Ns 84/21 odrzucającego wniosek skarżącego o sprostowanie aktu zgonu E. D. .

Kierownik USC decyzją z 19 sierpnia 2022 r. odmówił uzupełnienia ww. aktu zgonu zgodnie z żądaniem wnioskodawcy i wskazał, że podstawę uzupełnienia aktu stanu cywilnego mogą stanowić wyłącznie dokumenty wymienione w art. 37 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2014 r. - Prawo o aktach stanu cywilnego (Dz.U. z 2022 r. poz. 1681), powoływanej dalej jako "ustawa", jednak takich nie przedłożono. Jak wynika natomiast akt sprawy, akt zgonu E. D. został sporządzony na podstawie prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego dla W. z 14 stycznia 2011 r. sygn. akt II Ns 1675/09 o uznaniu za zmarłą, zgodnie z dokumentami zbiorowymi, z treści których nie wynikają wnioskowane o uzupełnienie dane. Akt ten, poza danymi odnoszącymi się bezpośrednio do faktu śmierci E. D. (data i miejsce zgonu), zawiera jedynie imię, nazwisko oraz imię ojca osoby, której dotyczy. Zgodność ostatniej z wymienionych danych (imienia ojca) z prawdą materialną zakwestionował skarżący w piśmie z 17 maja 2022 r. wnioskując o sprostowanie go z A. na . . Wątpliwości co do prawdziwości budzi także nazwisko noszone przez E. D. w chwili zgonu. Skarżący w piśmie z 17 maja 2022 r. podkreślił bowiem (w tym poprzez załączenie liczącego 29 stron opracowania dotyczącego historii rodziny K. z Z. oraz ich potomków), że E. D. W chwili śmierci była wdową po J. K.. Ślub J. K. i E. D. miał nastąpić w 1907 r. we L. . Tymczasem w chwili zawarcia powyższego związku małżeńskiego aktem prawnym regulującym prawo małżeńskie na terenie [...] z 1 czerwca 1811 r., którego § 92 wprost wskazywał, że "żona przybiera nazwisko męża i używa praw jego stanu". W związku z tym E. D. , która umarłaby jako wdowa po J. K. musiałaby nosić nazwisko K., podczas gdy D. byłoby jedynie jej nazwiskiem rodowym. Kierownik USC uznał, że w obliczu tak znaczących rozbieżności pomiędzy deklarowanymi we wniosku danymi i faktami, a aktem zgonu E. D. , nie jest możliwa właściwa identyfikacja i poprawne zweryfikowanie, czy E. D. , której dotyczy akt zgonu to ta sama osoba co E. D. , której nazwisko występuje na załączonej do wniosku kopii kościelnego aktu potwierdzającego urodzenie w parafii rzymskokatolickiej św. Mateusza w M. . Aby zatem możliwe było uzupełnienie aktu zgonu o dane dotyczące E. D. oraz jej rodziców konieczne jest uprzednie sprostowanie przedmiotowego aktu poprzez wprowadzenie prawidłowych danych dotyczących nazwiska faktycznie noszonego przez E. D. oraz imienia jej ojca.

W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący wniósł o jej uchylenie i wskazał, że nie dysponuje innymi dokumentami niż załączone do wniosku, w tym odpisem aktu małżeństwa E. D. , ponieważ nie udało się odnaleźć potwierdzenia tego faktu w archiwach. Przedłożone wyjaśnienia i dokumenty dostatecznie jednak, w ocenie skarżącego, potwierdzają, że E. D. była córką B. D. i R. B. .

W uzupełnieniu odwołania skarżący, przy piśmie z 29 września 2022 r., przekazał Wojewodzie pismo Ukraińskiego Archiwum Państwowego Centralnego Państwowego Archiwum Historycznego Ukrainy Miasta L. (wraz z tłumaczeniem przysięgłym), w którym wskazano, że w zasobach tej placówki nie odnotowano informacji o ślubie E. D. i J. T. K. .

Wojewoda decyzją z 21 października 2022 r. utrzymał w mocy decyzję z 19 sierpnia 2022 r. i wskazał, że skarżący we wniosku o uzupełnienie aktu zgonu wyjaśnił, że jest synem i spadkobiercą J.S. z d. D., która byłą córką K. D. - brata E. D. . Z kolei E. D. została uznana za zmarłą przez Sąd Rejonowy dla W. postanowieniem z 14 stycznia 2011 r. sygn. akt II Ns 1675/09, jednak w orzeczeniu tym wskazano, że jej ojciec nosił imię A., a nie zaś B.. Przed Sądem Rejonowym dla m.st. Warszawy toczyło się również (z wniosku skarżącego) postępowanie pod sygn. akt II Ns 513/10 o stwierdzenie nabycia spadku m.in. po E. D. . Z uwagi na rozbieżność w danych ojca, ww. postępowanie zostało zawieszone, a później umorzone. Skarżący dysponując opracowaniami historycznymi oraz dokumentami przekazanymi przez Archiwum Diecezjalne w T. wskazującymi właściwe, w jego ocenie, dane E. D. zwrócił się do sądu o sprostowanie ww. aktu zgonu, jednak Sąd odrzucił wniosek podając, że sprostowania aktu powinien dokonać kierownik urzędu stanu cywilnego. Wojewoda przywołał dalej dokumenty załączone do wniosku o uzupełnienie aktu zgonu i wyjaśnił, że zgodnie z art. 37 ustawy, akt stanu cywilnego, który nie zawiera wszystkich wymaganych danych, uzupełnia kierownik urzędu stanu cywilnego, który go sporządził, na podstawie innych aktów stanu cywilnego, akt zbiorowych rejestracji stanu cywilnego prowadzonych dla tego aktu i innych dokumentów mających wpływ na stan cywilny (ust. 1). Uzupełnienia aktu stanu cywilnego można dokonać na podstawie zagranicznego dokumentu stanu cywilnego, jeżeli w państwie wystawienia jest on uznawany za dokument stanu cywilnego, lub innego dokumentu zagranicznego potwierdzającego stan cywilny, wydanego w państwie, w którym nie jest prowadzona rejestracja stanu cywilnego, jeżeli stwierdzają one zdarzenie wcześniejsze i dotyczą tej osoby lub jej wstępnych (ust. 2). W badanym przypadku nie jest możliwe uzupełnienie w akcie zgonu E. D. danych dotyczących drugiego jej imienia, jej daty urodzenia, nazwiska ojca oraz imienia i nazwiska rodowego matki, bowiem nie przedłożono dokumentów, o których mowa w art. 37 ustawy, powyższe potwierdzających. Nadesłane przez skarżącego opracowania dotyczące rodziny K. nie mieszczą się w kategoriach dokumentów, na podstawie których byłoby możliwe uzupełnienie ww. aktu zgonu.

W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skardze na powyższą decyzję, skarżący wniósł o jej uchylenie i zasądzenie kosztów postępowania, zarzucając organowi naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, tj. art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r. poz. 735 ze zm.) w zw. z art. 37 ust. 1 i ust. 7 oraz art. 38 ustawy poprzez ich błędną wykładnię skutkującą uznaniem, że brak jest podstaw do uzupełnienia przez Kierownika USC danych w akcie zgonu E. D. , sporządzonym wyłącznie na podstawie postanowienia sądu o uznaniu za zmarłą. W uzasadnieniu skargi wskazano, że akt zgonu E. D. zawierający imię jej ojca A (zamiast B. ), został sporządzony wyłącznie w oparciu o postanowienie sądu o uznaniu tej osoby za zmarłą. Dane ojca – A. zostały natomiast w toku tego postępowania podane przez skarżącego (wnioskodawcę), gdyż na tamtą chwilę taką wiedzą on dysponował, po czym dopiero później zostało ustalone, że jej ojcem był B.. Akt małżeństwa E. D. nie został odnaleziony, a załączone opracowanie historyczne ma jedynie charakter poglądowy, celem wykazania, że E. D. była córką B. i R.. Również Archiwum w T. wskazało, że E. D. była córką B. D. i R. z d. B. . Z e-maila z 14 marca 2019 r. wynika także, że E. miała rodzeństwo w tym między innymi K. , który był ojcem Jadwigi - matki wnioskodawcy (jego datą urodzenia podaną przez ww. Archiwum jest 28 sierpnia 1878 r. i jest to tożsama data z wskazaną w jego Karcie Ewidencyjnej). Z dokumentów wysłanych przez Archiwum Diecezjalne w T. jak też materiałów źródłowych i ich poświadczonych kopii wynika zatem, że E. D. była córką B. D. i R. B. . W przeciwieństwie do opracowań historycznych przywołanych powyżej, przesłane odpisy ksiąg metrykalnych posługują się wyłącznie jednoczłonowym nazwiskiem D. , a nie M. -D. . Nie bez znaczenia pozostaje również fakt, że skarżący zwrócił się do Sądu o sprostowanie ww. danych, a wniosek został odrzucony ze wskazaniem, że to kierownik urzędu stanu cywilnego ma dokonać sprostowania i uzupełnienia w takim przypadku. Skarżący z ostrożności procesowej złożył również wniosek o sprostowanie postanowienia o uznaniu za zmarłą E. D. , który został oddalony. Skoro zatem również Kierownik USC nie może dokonać sprostowania danych ani ich uzupełnienia, to w istocie nie istnieje tryb sprostowania i uzupełnienia tych danych.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację wyrażoną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Podstawę materialnoprawną podjętych w niniejszej sprawie rozstrzygnięć stanowią przepisy ustawy - Prawo o aktach stanu cywilnego. Zgodnie z art. 37 ustawy akt stanu cywilnego, który nie zawiera wszystkich wymaganych danych, uzupełnia kierownik urzędu stanu cywilnego, który go sporządził, na podstawie innych aktów stanu cywilnego, akt zbiorowych rejestracji stanu cywilnego prowadzonych dla tego aktu i innych dokumentów mających wpływ na stan cywilny (ust. 1). Uzupełnienia aktu stanu cywilnego można dokonać na podstawie zagranicznego dokumentu stanu cywilnego, jeżeli w państwie wystawienia jest on uznawany za dokument stanu cywilnego, lub innego dokumentu zagranicznego potwierdzającego stan cywilny, wydanego w państwie, w którym nie jest prowadzona rejestracja stanu cywilnego, jeżeli stwierdzają one zdarzenie wcześniejsze i dotyczą tej osoby lub jej wstępnych (ust. 2). Do wniosku o uzupełnienie aktu stanu cywilnego załącza się dokumenty, o których mowa w ust. 2 (ust. 6).

Z przytoczonych regulacji wynika jednoznacznie, że podstawę uzupełnienia aktu stanu cywilnego mogą stanowić wyłącznie dokumenty wymienione w art. 37 ust. 1 i ust. 2 ustawy. Skarżący występując o uzupełnienie aktu zgonu E. D. poprzez dodanie drugiego jej imienia "A. jej daty urodzenia "13 czerwca 1880 r.", nazwiska ojca "D. " oraz imienia i rodowego nazwiska matki "R. B.", przedłożył m.in. wydruk internetowego opracowania historycznego o rodzinie K., kopię korespondencji z Archiwum Diecezjalnym w T. oraz kopię kościelnego aktu potwierdzającego urodzenie w parafii rzymskokatolickiej św. Mateusza w M., z których to dokumentów, w ocenie skarżącego, bezspornie wynikają wnioskowane dane, jak też okoliczność, że E. D. była córką B. D. i R. z d. B. .

Z takim stanowiskiem nie sposób się zgodzić. Skarżący pomija bowiem, że akt zgonu E. D. . owego dla m.st. Warszawy z 14 stycznia 2011 r. sygn. akt II Ns 1675/09 o uznaniu za zmarłą, zgodnie z dokumentami zbiorowymi, z treści których nie wynikają wnioskowane obecnie o uzupełnienie dane. W postanowieniu tym, jako imię ojca zmarłej wskazano bowiem "A.", a nie "B.". W konsekwencji, jak słusznie wskazał Kierownik USC, mając na uwadze ww. prawomocne postanowienie Sądu, bez sprostowania przedmiotowego aktu poprzez wprowadzenie prawidłowych danych dotyczących nazwiska faktycznie noszonego przez E. D. (z ustaleń skarżącego wynika bowiem, że powinna w dacie zgonu nosić nazwisko K.) oraz imienia jej ojca, nie jest możliwe uzupełnienie jej aktu zgonu poprzez wprowadzenie danych dotyczących jej drugiego imienia osoby, daty urodzenia, nazwiska ojca oraz imienia i nazwiska rodowego matki, bowiem nie sposób bezspornie ustalić, czy E. D. wskazana w postanowieniu Sądu z 14 stycznia 2011 r., to ta sama osoba, której dotyczą przedłożone przez skarżącego przy wniosku z 17 maja 2022 r. wpisy w księgach metrykalnych, mające potwierdzać datę urodzenia ww. osoby. Co więcej, dane wskazane w tych księgach znacznie różnią się od ustaleń dokonanych przez Sąd Rejonowy dla m.st. Warszawy w toku postępowania o stwierdzenie nabycia spadku po M. D. i E. D. . Jak bowiem wskazał Sąd w uzasadnieniu postanowienia z 22 marca 2012 r. sygn. akt II Ns 513/10 zawieszającego ww. postępowanie "z dotychczas zgromadzonych dokumentów oraz treści pism wnioskodawcy zdaje się wynikać, że B. D. i R. mieli troje dzieci – E. D. (uznaną za zmarłą z dniem 9 maja 1947 r.), K. D. (co do którego nie został przedstawiony akt zgonu, zaś z pisma PCK wynika, że 31 maja 1941 r. jeszcze żył) oraz W. D. (co do którego wnioskodawca twierdzi, że zginął w Katyniu w 1940 r.). Z kolei Archiwum Diecezjalne w T. w piśmie z 28 marca 2019 r. wyjaśniło, powołując się na odnalezione księgi metrykalne, że z małżeństwa B. D. z R. z d. B. przyszło na świat czworo dzieci – A. W., S. W., K. I.i E. A..

W ocenie Sądu, powyższe rozbieżności, przy jednoczesnym braku przedłożenia przez skarżącego dokumentów, o których mowa w art. 37 ustawy, umożliwiały dokonanie przedmiotowego uzupełnienia aktu zgonu. W tej sytuacji wydane w sprawie decyzje należy uznać za prawidłowe.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 259), orzekł jak w sentencji wyroku.